Ký ức về món cơm thố Sài Gòn độc đáo một thời

Thứ Tư, 05 Tháng Mười Hai 20187:00 CH(Xem: 2217)
Ký ức về món cơm thố Sài Gòn độc đáo một thời

8025Cơm thố là làm chín gạo trong cái thố nhỏ bằng cách chưng cách thủy. Mỗi thố cơm tương đương độ một chén cơm nhỏ. Đây là cách nấu cơm cầu kỳ theo truyền thống của một số dân tộc người Hoa. Theo như kể lại, cơm thố có mặt ở Sài Gòn-Chợ Lớn vào thập niên 30-40 của thế kỷ trước.

Nhắc đến cơm thố Sài Gòn, nhiều người thường liên tưởng đến khu chợ Cũ lừng lẫy một thời. Rất nhiều món ngon ở khu vực chợ trên đường Tôn Thất Đạm quận 1 đã hằn sâu trong ký ức của người Sài Gòn như hủ tiếu cá, cháo cá, cơm thố, bánh mì xíu mại, v.v..

Theo các tài liệu thì từ đầu thế kỷ thứ 17, khi người Việt đến lập cư ở vùng đất phương Nam, thì vùng đất nay là Sài Gòn cũng trở thành nơi phố chợ đông đúc, náo nhiệt nhất Nam kỳ. Ở khu vực dọc bờ sông Bến Nghé, cạnh thành Quy đã hình thành một khu chợ nhỏ, nhưng buôn bán rất sầm uất. Khu chợ này ngày xưa là một “phố chợ nhà cửa trù mật ở dọc theo bến sông. Chỗ đầu bến này có lệ đến đầu mùa xuân gặp ngày tế mạ, có thao diễn thủy binh, nơi bến có đò ngang chở khách buôn ngoài biển lên. Đầu phố phía Bắc là ngòi Sa Ngư, có gác cầu ván bắc ngang qua, hai bên nách cầu có dãy phố ngói, tụ tập trăm thứ hàng hóa, dọc bến sông ghe buôn lớn nhỏ đến đậu nối liền”.

Thời ấy, đất Gia Định là một vùng nông nghiệp trù phú nên chợ Bến Thành đầy hàng hóa như: gạo, cá khô, tôm khô, cau, đường… bán ra để mua tơ lụa, quả thô, nhang, quạt, trà, đồ sành sứ, thuốc uống, dược thảo… từ nước ngoài mang đến. Khu vực chợ Bến Thành càng trở nên đông đúc và phồn thịnh hơn.

Tới giữa năm 1911, ngôi chợ xuống cấp nặng nề. Người Pháp phải cho dỡ bỏ, dời về địa điểm gần ga xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho, nay là bến xe buýt Sài Gòn. Khu chợ xưa kia mang tên “chợ Cũ”, như để nhắc nhớ về một thời hưng thịnh.

Khu chợ Cũ nằm bên bờ phía Nam của một con kênh rộng chạy đến trước cửa tòa nhà nay là trụ sở của Ủy ban Nhân dân thành phố, được gọi là Kinh Lớn. Dọc bờ kênh là một con đường, người Pháp đặt tên là Charner, người Việt gọi là Quảng Đông, bởi có nhiều người Quảng Đông làm ăn buôn bán ở đây. Người Pháp về sau lấp con kênh này (năm 1887) và đổi tên thành đại lộ Charner, rồi sau đổi thành đại lộ Nguyễn Huệ như ngày nay. Cũng vì thế mà trong chợ Cũ tập trung rất nhiều quán ăn ngon của người Hoa.

Món cơm thố ở Sài Gòn là do người Hoa gốc Quảng Đông đem đến, phát âm là “chung phàn” (chung là cái thố, phàn là cơm). Cơm thố là làm chín gạo trong cái thố nhỏ bằng đất nung theo lối chưng cách thủy. Gạo bỏ vào từng thố rồi cho nước vào, đặt trong nồi hấp lớn nhiều tầng. Cơm trong thố sẽ chín bằng hơi nước. Mỗi thố cơm tương đương gần một chén cơm nhỏ. Đây là cách nấu cơm cầu kỳ theo truyền thống của người Hoa. Trước đây có nhà hàng chuyên đặt đến hàng ngàn thố cơm gốm, nhưng giờ đây kỹ thuật làm gốm thất truyền, các thố cơm nay không còn xinh xắn và bền như thời xưa nữa.

Với cách nấu độc đáo và cầu kỳ như vậy nên cơm rất dẻo và ngon hơn cơm nấu trong nồi, cũng như giữ ấm cơm rất dễ. Thực đơn ăn kèm cơm thố cũng rất phong phú: bò xào các loại, dồi trường, cật heo chiên, xào, các món từ thịt gà, cá, tôm, heo, cua, mực, các món tiềm, canh…

Trong ký ức của nhiều người Sài Gòn xưa, cơm thố chợ Cũ nổi tiếng vì đa số người Việt thuộc đủ mọi thành phần xã hội thường lui tới. Chủ yếu là nhờ gạo ngon, món ăn ta-Tàu lẫn lộn, giá cả bình dân. Ít tiền thì vào ăn một hơi cả chục thố cơm chỉ với dĩa thịt kho. Rủng rẻng hơn thì ngồi nhấm nháp một hai thố cơm với những món cao cấp như cá hấp, gà nướng, bồ câu quay…

Một số món ăn kèm độc đáo có thể kể tới như món gà ác tiềm thuốc Bắc. Bí quyết chính là cân bằng tỉ lệ các món thuốc Bắc cho vào chứ không dùng loại thuốc tiềm bán sẵn. Sườn xào chua ngọt cũng là một món ngon phải thử. Phải luộc sườn cho mềm rồi mới lăn bột năng và chiên, sau đó mới là sốt chua ngọt. Vị chua, ngọt, mặn của món này rất cân đối nên ăn với cơm thố trắng quả là tuyệt đỉnh. Nhưng độc đáo nhất phải nói đến món “hầm vĩ chưng hột vịt” hoặc “hầm vĩ chưng dấm đường”. Tên nghe rất lạ, nhưng thực ra đây chính là món cá lù đù (hầm vĩ) trộn chung hột vịt rồi hấp hoặc chưng. Món này bắt cơm số một, ăn kèm với dĩa rau sống, dưa leo là nhất.

Có rất nhiều món mới du nhập vào Sài Gòn sau này như cơm niêu, cơm tay cầm, cơm bình dân đủ loại dễ nấu, nên người ta không còn ăn cơm thố thường xuyên như trước nữa. Nhưng với nhiều người, thưởng thức cơm thố chợ Cũ cũng là để tìm về những ký ức đẹp của Sài Gòn. Là những hồi ức về Kinh Lớn, về đường Charner, là nhớ đất Gia Định trù phú một thời.

Theo Saigonxua.org và Fanpage Saigonxua
Độc giả quan tâm có thể g
hé thăm Fanpage để tìm hiểu về Sài Gòn xưa.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thứ Bảy, 17 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Mùng hai tôi khai bút hơi quá tải hay lạm phát chút. Xin lỗi quý vị "nhĩ mục quan chiêm" giai phẩm Lá Cải, bước vô thềm năm mới vạn sự tốt lành, để còn chúc tụng những mùa xuân trước mặt tràn đầy hương sắc nhân gian chân thiện mỹ bất tận tuyệt vời chứ.
Thứ Sáu, 16 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Xin Cung Chúc Tân Xuân quý vị an khang thịnh vượng mỗi ngày như 365 ngày trước mặt.
Thứ Năm, 15 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Đi chơi vãn cảnh đấy, lạ thì có lạ, đẹp thì có đẹp vv...nhưng vẫn không phải của ta, ta chẳng dính ta vào đâu được, ta chỉ còn dính vào nhau cái quá khứ vuột qua như cái bóng mà ai cũng chấp nhận, tuân thủ.
Thứ Tư, 14 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Tuy nhiên, cũng lại theo một học thuyết khác, triết gia này bảo rằng: Tình yêu, hay cứ nói nôm na là tình cảm đặc biệt đi,
Thứ Ba, 13 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Mới đó mà đã 43 năm trôi qua, đại tá Tham Mưu Trưởng nêu trên đã mãn phần ít năm nay rồi. Hôm nay tôi lại nhớ về xa hơn nữa, phải trên 60 năm , những cái Tết thủa ấu thơ, thủa thiếu niên trên những phần đất thật xa xôi, ở ngoài Bắc.
Thứ Hai, 12 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Mỗi buổi tạm hết giờ công phu, cái hiên lan kia kìa, thiết kế song song với trai phòng cụ Kiểm là nơi cụ với tôi, ông Nguyễn Long Tiếp thả hồn theo ánh đạo vàng, cụ ấy uyên thâm lắm, học từ Nhật về trước 1975 cơ mà .
Chủ Nhật, 11 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Hôm nay tôi bỗng nhớ hình ảnh những Cây Mù Xuân Chiến Sĩ năm xưa, ở QĐI/QKI hoa nở thịnh khai trước buổi xuân về
Thứ Bảy, 10 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Biết rồi, ngày đã lập xuân, tất cả thời gian, tất cả lá hoa cây cỏ dành cho việc tạo dựng mùa xuân cuộc đời ...
Thứ Sáu, 09 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Sao anh phải bỏ nhiều công sức ra trau truốt từng viên sỏi vậy, mặc dầu mình không đòi hỏi, không giận hờn?
Thứ Năm, 08 Tháng Hai 20186:00 SA
(HNPD) Gái làm kế toán trưởng cho tổng công ty X bên VN, với một hệ thống nhân viên đủ ngạch trật, từ tổng giám đốc xuống tới bảo vệ, e cũng hàng ngàn sĩ số các ban, ngành không thuộc điều tôi muốn kể.