Tìm hiểu lính thú thời xưa : Lính Khố Xanh & Khố Đỏ

Thứ Bảy, 04 Tháng Năm 20199:00 CH(Xem: 3307)
Tìm hiểu lính thú thời xưa : Lính Khố Xanh & Khố Đỏ
Đây là loạt bài về lính thú thời xưa, bao gồm từ thời các vua Nguyễn cho đến thời Pháp thuộc. Việt Nam trong thời Pháp thuộc được chia thành “ba kỳ”: Tonkin (Bắc kỳ), Cochinchine (Nam kỳ) và Annam (Trung kỳ).


***
Trong thời Pháp thuộc, danh từ “lính tập” (tirailleurs) được sử dụng để chỉ những người lính Việt Nam do các sĩ quan người Pháp huấn luyện và chỉ huy. Ngoài ra, còn có các từ ngữ “Lính Khố Xanh” và “Lính Khố Đỏ” để chỉ hai loại lính thú trong thời kỳ Việt Nam chịu thuộc quyền đô hộ của chính quyền Đông Dương (Indochine), bao gồm Việt Nam – Cao Miên và Lào.

Chân dung một người lính tập “khố đỏ”

Lính khố đỏ canh gác tại Dinh Toàn Quyền, Sài Gòn 

 “Lính khố đỏ” (tirailleurs indochinois hoặc milicien à ceinture rouge) là lực lượng vũ trang chính của chính quyền thuộc địa Pháp ở Đông Dương dùng người bản xứ làm quân đội chính quy. Lính khố đỏ có ba loại:


1. Lính khố đỏ Nam Kỳ (tirailleurs annamites, tirailleurs cochinchinois hay tirailleurs saigonnais);
2. Lính khố đỏ Bắc Kỳ (tirailleurs tonkinois) và
3. Lính khố đỏ Cao Miên (tirailleurs cambodgiens).

Lính khố đỏ tại Hà Nội

Lính tuyển từ các thành phần dân tộc thiểu số ở Lào Cai


Danh từ “Lính khổ đỏ” xuất phát từ quân phục của nhóm này gồm quần áo chẽn, nón dẹp (sau đổi nón chóp), và giải thắt lưng màu đỏ buộc ở bụng, đầu giải buông thõng ở bẹn giống như cái khố nên người dân Việt mới gọi là “khố đỏ” tuy đúng ra người lính mặc quần chứ không phải khố.


Ngoài lính khố đỏ còn có “Lính khố xanh” (milicien à ceinture bluegarde provincial) đồn trú tại các tỉnh, canh gác ở các phủ và huyện.  Riêng “Lính khố vàng” (milicien à ceinture jaune, garde royal à Hué) đóng ở kinh đô Huế, bảo vệ triều đình và hoàng tộc nhà Nguyễn.

Lính khố xanh tại Vĩnh Long

Lính phòng vệ biên giới tại Móng Cái trong các bộ quân phục tác chiến (phải), quân phục mùa hè (giữa) và bộ tiểu lễ (trái)

***
Người Pháp cũng thành lập các đội kỵ binh có nhiệm vụ bảo vệ dinh thự và các quan chức thuộc địa cũng như xuất hiện trong các cuộc diễn hành nhân ngày lễ lớn như ngày Quốc khánh Pháp 14 tháng 7.

Quân phục kỵ binh

Kỵ binh phòng vệ Toàn Quyền

Kỵ binh diễn hành


Chính quyền Thuộc địa còn tổ chức lực lượng “thiếu sinh quân” (enfants de troupe) từ con em các người lính tại ngũ để huấn luyện thành những quân nhân trong tương lai.

“Thiếu sinh quân” tại Hà Nội


***
Ngày xưa, sách “Quốc Văn Giáo Khoa Thư” đưa vào lớp Sơ Đẳng (Cours Élémentaire) một bài thơ tả về người lính với những câu than thân trách phận da diết: 


“Ba năm trấn thủ lưu đồnNgày thì canh điếm, tối dồn việc quan.Chém tre, đẵn gỗ trên ngànHữu thân hữu khổ, phàn nàn cùng ai.Miệng ăn măng trúc, măng maiNhững dang cùng nứa, lấy ai bạn cùng…” 

Một đội lính tập tại Vũng Tàu

Chân dung lính thú ngày xưa cũng được thể hiện qua những giòng đặc tả một thanh niên với quân trang, quân dụng đầy mình nhưng cũng không dấu được những tình cảm ủy mị với nước mắt:  


“Ngang lưng thì thắt bao vàngĐầu đội nón dấu vai mang súng dàiMột tay thì cắp hỏa maiMột tay cắp giáo, quan sai xuống thuyềnThùng thùng trống đánh ngủ liênBước chân xuống thuyền nước mắt như mưa”.

OMZJRid

Đội pháo binh Đông Dương

***
* Hình ảnh sử dụng trong bài viết này được trích từ bộ sưu tập của Jérôme Hoffart.

Theo Nguyễn Ngọc Chính

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thứ Bảy, 18 Tháng Mười Một 20177:00 SA
Bài viết này là sự tổng hợp các sưu tầm và khảo cứu các tài liệu về Sử học, Khảo cổ học, Nhân chủng học, Lịch sử địa chất, và nhiều ngành khoa học khác
Thứ Bảy, 18 Tháng Mười Một 20175:00 SA
hính dưới triều vua ( Lê) Thái Tông, vào năm Thiệu Bình thứ 5, tổ chức thi Hương ở các đạo và năm sau tổ chức thi Hội tại kinh đô. Từ đó mở đầu ra lệ cứ ba năm một lần thi làm lệ thường.
Thứ Bảy, 18 Tháng Mười Một 20174:37 SA
Vào ngày này năm 1916, Tổng Tư lệnh Quân đội Anh, Sir Douglas Haig, đã ra lệnh ngừng hoạt động tiến công gần sông Somme ở tây bắc nước Pháp,
Thứ Bảy, 18 Tháng Mười Một 20172:00 SA
Mỹ Đường tức Nguyễn Phúc Đán[1], tức Hoàng tôn Đán, là con trai trưởng của Đông cung Cảnh (Hoàng tử Cảnh), cháu đích tôn của vua Gia Long
Thứ Sáu, 17 Tháng Mười Một 20177:00 CH
Xét về trình độ phát triển cùng quy luật phát triển từ thời đại đồ đá cũ đến thời kim khí sau Công nguyên đến năm 40 Hai Bà Trưng khởi nghĩa
Thứ Sáu, 17 Tháng Mười Một 20173:00 CH
Tháng ba năm Nhâm Dần 1782, quân Tây Sơn tấn công Gia Định. Lực luợng tan rã, Nguyễn Ánh phải chạy trốn ra đảo Phú Quốc
Thứ Sáu, 17 Tháng Mười Một 20175:00 SA
Vào ngày này năm 1969, các nhà đàm phán từ Liên Xô và Mỹ đã gặp nhau tại Helsinki để bắt đầu các cuộc Đàm phán Hạn chế Vũ khí Chiến lược (Strategic Arms Limitation Talks, SALT)
Thứ Sáu, 17 Tháng Mười Một 20172:00 SA
Giữa Paris, một bên góc quảng trường Vauban, đằng sau viện Bảo tàng Les Invalides, sừng sững một công trình bằng đồng dựng trên một bệ đá rất cao.
Thứ Năm, 16 Tháng Mười Một 20178:00 CH
Những chữ viết tắt tên gọi Đảng Cộng hòa – “GOP” – có nghĩa là “Grand Old Party”, tức “Đảng Vĩ đại kỳ cựu”. Vào đầu những năm 1870, các chính trị gia
Thứ Năm, 16 Tháng Mười Một 20174:58 SA
Vào ngày này năm 1988, tại Pakistan, người dân đã bỏ phiếu trong cuộc bầu cử mở đầu tiên sau hơn một thập niên, và chọn ứng viên dân túy, Benazir Bhutto,