Tìm hiểu lính thú thời xưa : Lính Khố Xanh & Khố Đỏ

Thứ Bảy, 04 Tháng Năm 20199:00 CH(Xem: 2815)
Tìm hiểu lính thú thời xưa : Lính Khố Xanh & Khố Đỏ
Đây là loạt bài về lính thú thời xưa, bao gồm từ thời các vua Nguyễn cho đến thời Pháp thuộc. Việt Nam trong thời Pháp thuộc được chia thành “ba kỳ”: Tonkin (Bắc kỳ), Cochinchine (Nam kỳ) và Annam (Trung kỳ).


***
Trong thời Pháp thuộc, danh từ “lính tập” (tirailleurs) được sử dụng để chỉ những người lính Việt Nam do các sĩ quan người Pháp huấn luyện và chỉ huy. Ngoài ra, còn có các từ ngữ “Lính Khố Xanh” và “Lính Khố Đỏ” để chỉ hai loại lính thú trong thời kỳ Việt Nam chịu thuộc quyền đô hộ của chính quyền Đông Dương (Indochine), bao gồm Việt Nam – Cao Miên và Lào.

Chân dung một người lính tập “khố đỏ”

Lính khố đỏ canh gác tại Dinh Toàn Quyền, Sài Gòn 

 “Lính khố đỏ” (tirailleurs indochinois hoặc milicien à ceinture rouge) là lực lượng vũ trang chính của chính quyền thuộc địa Pháp ở Đông Dương dùng người bản xứ làm quân đội chính quy. Lính khố đỏ có ba loại:


1. Lính khố đỏ Nam Kỳ (tirailleurs annamites, tirailleurs cochinchinois hay tirailleurs saigonnais);
2. Lính khố đỏ Bắc Kỳ (tirailleurs tonkinois) và
3. Lính khố đỏ Cao Miên (tirailleurs cambodgiens).

Lính khố đỏ tại Hà Nội

Lính tuyển từ các thành phần dân tộc thiểu số ở Lào Cai


Danh từ “Lính khổ đỏ” xuất phát từ quân phục của nhóm này gồm quần áo chẽn, nón dẹp (sau đổi nón chóp), và giải thắt lưng màu đỏ buộc ở bụng, đầu giải buông thõng ở bẹn giống như cái khố nên người dân Việt mới gọi là “khố đỏ” tuy đúng ra người lính mặc quần chứ không phải khố.


Ngoài lính khố đỏ còn có “Lính khố xanh” (milicien à ceinture bluegarde provincial) đồn trú tại các tỉnh, canh gác ở các phủ và huyện.  Riêng “Lính khố vàng” (milicien à ceinture jaune, garde royal à Hué) đóng ở kinh đô Huế, bảo vệ triều đình và hoàng tộc nhà Nguyễn.

Lính khố xanh tại Vĩnh Long

Lính phòng vệ biên giới tại Móng Cái trong các bộ quân phục tác chiến (phải), quân phục mùa hè (giữa) và bộ tiểu lễ (trái)

***
Người Pháp cũng thành lập các đội kỵ binh có nhiệm vụ bảo vệ dinh thự và các quan chức thuộc địa cũng như xuất hiện trong các cuộc diễn hành nhân ngày lễ lớn như ngày Quốc khánh Pháp 14 tháng 7.

Quân phục kỵ binh

Kỵ binh phòng vệ Toàn Quyền

Kỵ binh diễn hành


Chính quyền Thuộc địa còn tổ chức lực lượng “thiếu sinh quân” (enfants de troupe) từ con em các người lính tại ngũ để huấn luyện thành những quân nhân trong tương lai.

“Thiếu sinh quân” tại Hà Nội


***
Ngày xưa, sách “Quốc Văn Giáo Khoa Thư” đưa vào lớp Sơ Đẳng (Cours Élémentaire) một bài thơ tả về người lính với những câu than thân trách phận da diết: 


“Ba năm trấn thủ lưu đồnNgày thì canh điếm, tối dồn việc quan.Chém tre, đẵn gỗ trên ngànHữu thân hữu khổ, phàn nàn cùng ai.Miệng ăn măng trúc, măng maiNhững dang cùng nứa, lấy ai bạn cùng…” 

Một đội lính tập tại Vũng Tàu

Chân dung lính thú ngày xưa cũng được thể hiện qua những giòng đặc tả một thanh niên với quân trang, quân dụng đầy mình nhưng cũng không dấu được những tình cảm ủy mị với nước mắt:  


“Ngang lưng thì thắt bao vàngĐầu đội nón dấu vai mang súng dàiMột tay thì cắp hỏa maiMột tay cắp giáo, quan sai xuống thuyềnThùng thùng trống đánh ngủ liênBước chân xuống thuyền nước mắt như mưa”.

OMZJRid

Đội pháo binh Đông Dương

***
* Hình ảnh sử dụng trong bài viết này được trích từ bộ sưu tập của Jérôme Hoffart.

Theo Nguyễn Ngọc Chính

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thứ Sáu, 24 Tháng Mười Một 20171:30 SA
Vào thời kỳ đó, 120 kỵ binh của đội Vệ Binh Paris chuyên làm nhiệm vụ bảo vệ nhà vua, bảo vệ thủ đô Paris cũng như dân chúng sống trong thành phố. Dưới thời hoàng đế Bonaparte
Thứ Năm, 23 Tháng Mười Một 20175:35 SA
Vào ngày này 1979, Thomas McMahon, một thành viên của Quân đội Cộng hòa Ireland (Irish Republican Army, IRA), bị kết án tù chung thân vì đã chuẩn bị và
Thứ Năm, 23 Tháng Mười Một 20172:00 SA
Mới đây, các nhà khoa học đã đặc ra giả thiết rằng Alexander đại đế đã bị chết bởi một loại vi khuẩn nguy hiểm chết người ở dòng sông Styx.
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 201711:00 SA
Khi nghe nhắc đến Chợ Đa Kao mấy người bạn của tôi thay nhau kể chuyện về vùng Đất Hộ. Té ra họ đều là dân Đa Kao. Người thì có ba đời sống gần Cầu Sắt, người thì từ nơi khác đến mua nhà gần rạp Casino
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 201710:00 SA
Khi xa lộ xuyên bang Đông Tây 66 đi ngang qua St. Louis thì thành phố đã có hơn 150 tuổi. Cùng với con Sông Cha Mississippi vĩ đại, cùng với lịch sử hào hùng nhờ Miền Tây bao la,
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 20176:19 SA
(Sébastien Le Belzic, Le Monde 20/11/2017) Trung Quốc đã đóng vai trò gì trong cuộc đảo chính ở Zimbabwe ? Thông tín viên Le Monde ở Bắc Kinh đặt câu hỏi, sau chuyến viếng thăm Trung Quốc
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 20174:00 SA
Vào ngày này năm 1967, Tướng William Westmoreland, Tư lệnh Bộ chỉ huy Viện trợ Quân sự Hoa Kỳ tại Việt Nam (U.S. Military Assistance Command Vietnam), đã có buổi trình bày
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 20171:30 SA
Năm 221 TCN, sau khi tiêu diệt các chư hầu, Tần Thủy Hoàng lên ngôi vua hưởng sự giàu sang, quyền uy và gái đẹp.
Thứ Ba, 21 Tháng Mười Một 201710:00 CH
Lãnh thổ Trung Quốc thời xa xưa chỉ bằng mấy tỉnh hiện nay, nhưng nhờ sức bành trướng không ngừng lan ra bốn phía, nên to lớn như hiện nay
Thứ Ba, 21 Tháng Mười Một 20179:00 CH
(khoahoc.tv) - Các nhà khảo cổ đang nghiên cứu tại Nepal đã phát hiện bằng chứng về một kiến trúc tại nơi sinh ra Đức Phật