Mỹ "triệt hạ" tham vọng siêu cường công nghệ của Trung Quốc Việt Nam hưởng lợi ( Lọt sàng xuống nia...)

Thứ Tư, 30 Tháng Mười Hai 20206:00 SA(Xem: 751)
Mỹ "triệt hạ" tham vọng siêu cường công nghệ của Trung Quốc Việt Nam hưởng lợi ( Lọt sàng xuống nia...)
rfa.org

Mỹ "triệt hạ" tham vọng siêu cường công nghệ của Trung Quốc Việt Nam hưởng lợi

Trần Tái Phùng

Mỹ chặn đứng tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Trung Quốc đã phải dựa vào nhà sản xuất chip điện tử lớn nhất trong nước để từng bước hỗ trợ giảm thiểu sự lệ thuộc vào các sản phẩm của Intel (INTC) và Samsung (SSLNF). Tuy nhiên, Mỹ đã làm xáo trộn những tham vọng này. 

Ngày 18/12, Washington tuyên bố sẽ yêu cầu các nhà xuất khẩu Mỹ đệ đơn xin cấp phép trước khi bán các linh kiện cho Tập đoàn Sản xuất Chất Bán dẫn Quốc tế (SMIC) của Trung Quốc. Chính phủ Mỹ cho rằng nhà sản xuất chip điện tử này có thể dùng công nghệ để hỗ trợ Trung Quốc hiện đại hóa lực lượng vũ trang. SMIC khẳng định họ không có mối liên hệ với quân đội Trung Quốc. 

Trong một tuyên bố hôm 20/12, tập đoàn này thừa nhận rằng dù các lệnh hạn chế khó có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động trong ngắn hạn, những mục tiêu lớn hơn của SMIC rất có thể sẽ đối mặt với nhiều nguy cơ bấp bênh. Các quy định mới của Mỹ sẽ có “ảnh hưởng tiêu cực trên thực tế” đối với khả năng phát triển các chip điện tử chất lượng cao. Washington nói rằng mọi yêu cầu xuất khẩu công nghệ cần thiết để sản xuất chip điện tử cực kỳ tân tiến nhiều khả năng sẽ bị khước từ” – một vấn đề thực sự nghiêm trọng với SMIC, tập đoàn sử dụng các phần mềm và linh kiện từ Mỹ trong hoạt động sản xuất chip điện tử. 

 SMIC vốn đã đối mặt với những thách thức lớn khi tìm cách bắt kịp các đối thủ toàn cầu. Doanh nghiệp này được cho là vẫn tụt hậu từ 3-5 năm so với những “ông lớn” trong ngành công nghiệp sản xuất chip điện tử như Intel, Samsung và TSMC với khả năng sản xuất các loại chip kích cỡ 7, 5 và 3 nanomet (nm).

Trong một nghiên cứu công bố hồi đầu tháng 12, Phelix Lee, nhà phân tích tài sản của Morningstar, dự đoán các lệnh hạn chế xuất khẩu mà chính phủ Mỹ sẽ ban hành: Chúng tôi cho rằng đó sẽ là một trong nhiều cú đòn nhằm vào Trung Quốc, kiềm chế quốc gia này vươn lên thành một siêu cường công nghệ”. Bên cạnh đó, trong một báo cáo khác hồi tháng 9 năm nay, ông viết: Dù các doanh nghiệp nội địa Trung Quốc đã cải thiện vị trí đáng kể trong nhiều phần của chuỗi cung ứng, trình độ chuyên môn của họ thực tế vẫn chậm hơn từ hai đến ba thế hệ”. Theo Lee, sẽ rất khó để SMIC tự sản xuất các chất bán dẫn kích cỡ 40nm, chứ chưa nói đến những sản phẩm kích cỡ 5nm như TSMC và Samsung đã bán trên thị trường.

2020-10-02T220519Z_2037126299_RC2MAJ9LXSDX_RTRMADP_3_INTEL-MANUFACTURING.JPG
Logo của hãng Intel bên ngoài một nơi sản xuất ở Chandler, Arizona, Mỹ hôm 2/10/2020. Reuters

Rõ ràng, giới đầu tư không khỏi lo ngại về tương lai của doanh nghiệp này. Cổ phiếu niêm yết trên sàn chứng khoán Hong Kong của SMIC đã giảm 0,9% trong phiên giao dịch cuối ngày 22/12 ở mức 18,96 đôla Hong Kong, mức thấp nhất trong vòng 2 tháng trở lại đây. Cổ phiếu của SMIC đã mất 4,5% giá trị từ khi Mỹ ban hành các quy định mới. 

Áp lực từ Washington cũng nhấn mạnh tầm quan trọng và thách thức mà Trung Quốc phải đối mặt trong việc tìm hướng giải cứu” SMIC. 

Thời báo Hoàn Cầu, ấn phẩm của Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, ngày 21/12 đưa tin nói rằng những hạn chế mới (của Mỹ) nhắc nhở ngành sản xuất chất bán dẫn của Trung Quốc những đòi hỏi cấp bách của việc tự chủ chuỗi công nghiệp”.

Nhà phân tích Lee nhận định rằng Trung Quốc có thể sẽ xây dựng thêm các chính sách để hậu thuẫn khu vực sản xuất chip điện tử. Theo ông, chính phủ nên tạo điều kiện và khuyến khích các hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực này hoặc cân nhắc giảm thuế đối với mặt hàng linh kiện bán dẫn. 

Thực tế Trung Quốc đã bắt đầu đi theo lộ trình này. Đầu tháng 12, chính phủ công bố các quy định mới theo đó miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các nhà sản xuất chip điện tử nếu họ đáp ứng một số yêu cầu cụ thể. Hãng thông tấn Tân Hoa xã dẫn lời Chủ tịch Tập Cận Bình phát biểu tại một hội nghị kinh tế mới đây rằng quốc gia này cần củng cố sức mạnh công nghệ chiến lược” để có thể phá vỡ “sự thâu tóm của nước ngoài” trong những lĩnh vực công nghệ then chốt. 

Trong một nghiên cứu ngày 21/12, các nhà phân tích tại Berstein dự đoán Trung Quốc thậm chí sẽ “giải cứu” SMIC nếu cần thiết. Tuy nhiên, tiền không phải là cách đủ để giải quyết những phức tạp nảy sinh từ căng thẳng với Mỹ. 

SMIC đã huy động được hàng tỷ USD trong năm nay từ các quỹ phát triển do nhà nước hậu thuẫn và thông qua việc niêm yết cổ phiếu lần hai tại Thượng Hải. Tuy nhiên, doanh nghiệp này còn lâu mới có thể đảm bảo việc sản xuất chip điện tử tiên tiến nếu không có nguồn cung cấp đáng tin cậy từ Mỹ.

Các nhà phân tích làm việc tại Tập đoàn An ninh Trung Quốc (China Securities Corp), có trụ sở tại Bắc Kinh, ngày 21/12 cho rằng công nghệ thế hệ tiếp theo của SMIC vẫn phụ thuộc vào linh kiện mà họ mua từ doanh nghiệp châu Âu bị ràng buộc bởi lệnh cấm xuất khẩu mà Mỹ áp đặt.

Thực tế là áp lực của Washington đối với các công ty Trung Quốc sẽ không biến mất. Ngày 21/12, Bộ Thương mại Mỹ đã bổ sung hàng chục doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách bị hạn chế mua hàng hóa và công nghệ từ Mỹ. Một số công ty hàng không cũng có mặt trong danh sách, phản ánh nguy cơ đối với chuỗi cung ứng này.

Ngày 22/12, Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ trích quyết định của Mỹ, gọi đây là "mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh của các chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu". Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Uông Văn Bân (Wang Wenbin) nhấn mạnh trước các phóng viên tại một cuộc họp báo thường kỳ rằng Mỹ đã "liên tục lạm dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và chiêu thức khác khác để trấn áp và kiềm chế đích danh các doanh nghiệp cụ thể ở quốc gia khác".                   

Bắc Kinh được cho là đang đứng trước cơ hội tái thiết quan hệ với Mỹ khi Tổng thống đắc cử Joe Biden nhậm chức. Các nhà quan sát kỳ vọng Joe Biden sẽ có thái độ ngoại giao hơn người tiền nhiệm dù căng thẳng Mỹ-Trung khó có thể đảo ngược.                    

Các nhà phân tích của Bernstein cho rằng cuối cùng chính phủ Trung Quốc có thể sẽ phải có những nhượng bộ khác nếu muốn tháo gỡ áp lực đối với các nhà sản xuất chip điện tử. Báo cáo có đoạn: Tình hình tồi tệ mà SMIC gặp phải có thể không thể đảo ngược hoàn toàn, nhưng có thể giảm bớt phần nào”.

Việt Nam hưởng lợi

Nhiều công ty đang lựa chọn chuyển dây chuyền sản xuất sang Việt Nam. Dù là đang đặt trụ  sở tại Trung Quốc, nhưng Apple, Google hay có thể sắp tới là Microsoft cũng đều mơ về Việt Nam. Ngay cả những công ty nhỏ hơn cũng đang hành động tương tự. Tại sao lại như vậy? Có phải là do thuế thấp? Do các chiến lược chính trị? Dù câu trả lời là gì thì cũng nên dành thời gian trả lời câu hỏi này.

000_Hkg8322060.jpg
Hình minh hoạ. Một địa điểm tuyển dụng của hãng Foxconn ở Quảng Đông, Trung Quốc. Foxconn là hãng sản xuất iPhone cho Apple. AFP
Hình minh hoạ. Một địa điểm tuyển dụng của hãng Foxconn ở Quảng Đông, Trung Quốc. Foxconn là hãng sản xuất iPhone cho Apple. AFP

Có nhiều lý do khiến nhiều nhà đầu tư lựa chọn Việt Nam. Một trong số đó chắc chắn là do chiến tranh thương mại đang diễn ra giữa Trung Quốc và Mỹ, nhưng đây không phải là lý do duy nhất. Dự đoán chi phí sản xuất sẽ tăng ở Trung Quốc là một nguyên nhân quan trọng khác, nhưng cũng không nên bỏ qua quy tắc kinh doanh điển hình: “đa dạng hóa”.

Nhiều nhà đầu tư đang đóng góp vào sự tăng trưởng chưa từng có của Việt Nam so với các nước sản xuất chi phí thấp khác vì họ coi Việt Nam là sự lựa chọn tốt để thay thế Trung Quốc. Vị trí địa lý gần Trung Quốc tạo thuận lợi cho việc quản lý chuỗi cung ứng và các hoạt động phức tạp khác. Doanh nhân Roberto Leone người Italy, đồng sáng lập công ty NiRo Tech chuyên về linh kiện cơ điện tử, giải thích: “Ở đây, chúng tôi đã xây dựng mô hình chuỗi cung ứng, điều này đã quyết định sự thành công của chúng tôi”.

Một số ý kiến cho rằng Việt Nam đang là điểm đến của nhiều công ty trên thế giới vì chi phí thấp, nhưng không hẳn là như vậy. Chi phí sản xuất ở Việt Nam không thấp hơn nhiều so với Trung Quốc. Việt Nam được chọn vì ngành sản xuất và công nghiệp đang dịch chuyển sang sản xuất cấp cao. Điều đó được thể hiện qua việc Việt Nam đang có nhiều công ty công nghệ cao đến từ Nhật Bản hoặc Hàn Quốc.

Ngoài ra, không nên quên rằng các công ty lớn trên thế giới đã đến Việt Nam. Google và Microsoft đều tìm cách chuyển nhà máy đến Việt Nam hoặc ít nhất là ra khỏi Trung Quốc. Tháng 4/2020, Google đã bắt đầu sản xuất điện thoại mới Pixel 4A tại Việt Nam. Điện thoại Pixel 4A có ý nghĩa rất lớn vì đây là sản phẩm bán chạy thứ 6 ở thị trường Mỹ. Microsoft cũng có những động thái đầu tiên hướng tới sản xuất dòng máy tính Surface mới tại Việt Nam trong quý 2/2020. Vì vậy, rất có thể Việt Nam sẽ trở một công xưởng sản xuất toàn cầu mới.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn