Núi lửa hoạt động mạnh nhất ở Iceland sắp phun trào

Thứ Bảy, 17 Tháng Mười 20209:00 CH(Xem: 1098)
Núi lửa hoạt động mạnh nhất ở Iceland sắp phun trào

Các nhà nghiên cứu dự đoán núi lửa Grímsvötn sẽ thức giấc trong tương lai gần dựa trên hoạt động nhiệt và động đất trong khu vực.

Núi lửa Grímsvötn trong vụ phun trào năm 2011. Ảnh: Earthsky.

Núi lửa Grímsvötn trong vụ phun trào năm 2011. Ảnh: Earthsky.

Grímsvötn là núi lửa phun trào thường xuyên nhất ở Iceland. Trong hơn 800 năm qua, khoảng 65 vụ phun trào đã xảy ra. Khoảng thời gian giữa các vụ phun trào dao động từ 4 đến 15 năm. Ví dụ, trước vụ phun trào lớn năm 2011, ngọn núi từng trải qua nhiều đợt phun trào nhỏ vào các năm 2004, 1998 và 1983. Cứ 150 - 200 năm, Grímsvötn lại có một vụ phun trào mạnh (ví dụ năm 2011, 1873 và 1619).

Tần suất hoạt động cao của ngọn núi lửa cho phép giới nghiên cứu phát hiện mô hình phun trào. Họ có thể chắc chắn một vụ phun trào sẽ xảy ra trong tương lai gần nhưng không thể biết chính xác thời gian. Các nhà khoa học Iceland đang theo dõi cẩn thận núi lửa Grímsvötn từ vụ phun trào năm 2011. Nhiều dấu hiệu khác nhau cho thấy ngọn núi lửa sắp sẵn sàng thức giấc. Ví dụ, núi lửa phình lên do magma mới đổ vào hệ thống mạch phun bên dưới. Hoạt động nhiệt gia tăng cũng làm chảy nhiều băng hơn. Những nhà nghiên cứu cũng ghi nhận động đất gia tăng gần đây trong khu vực.

Núi lửa Grímsvötn ở Iceland từng trải qua vụ phun trào lớn và mạnh bất thường vào năm 2011, khiến tro bụi phun cao 20 km vào khí quyển, làm khoảng 900 chuyến bay phải tạm hoãn cất cánh. Hiện nay, có những dấu hiệu rõ ràng chứng tỏ núi lửa Grímsvötn sẵn sàng phun trào trở lại, buộc nhà chức trách phải nâng cảnh báo đe dọa đối với ngọn núi này.

Grímsvötn là một núi lửa kỳ lạ do nằm gần như toàn bộ dưới băng, phần duy nhất lộ ra là một chóp núi ở sườn phía nam, tạo thành rìa của miệng hố lớn. Dọc theo chân chỏm núi này, ở bên dưới lớp băng chính là nơi phần lớn vụ phun trào gần đây xảy ra. Một đặc điểm khác thường nữa là hiệu suất tỏa nhiệt từ ngọn núi lửa đặc biệt cao (2.000 - 4.000 MW), làm chảy băng phủ bên trên và tạo ra hồ nước băng tan ẩn dưới sông băng. Hồ nước sâu tới 100 m và có băng dày khoảng 260 m trôi nổi bên trên. Băng mới liên tục chảy vào hõm chảo, nơi nó bị tan ra khiến mực nước ngày càng dâng cao.

Nước băng tan có thể thoát ra đột ngột. Sau khi chảy về hướng nam khoảng 45 km bên dưới lớp băng, lượng nước này chảy tràn ở rìa băng dưới dạng lũ, làm ngập đường xá và cuốn trôi nhiều cây cầu trong quá khứ. Ngày nay, nhà chức trách có thể theo dõi đường đi của nước băng tan và kịp thời phong tỏa các tuyến đường để người dân không bị mắc kẹt trong nước lũ. Grímsvötn cũng có phản ứng dữ dội với áp suất. Điều này xảy ra khi hồ nước băng tan bị cạn. Lượng nước lớn biến mất khỏi bề mặt đỉnh núi làm áp suất giảm nhanh chóng. Điều này có thể kích hoạt một vụ phun trào, tương tự như khi nồi áp suất phụt hơi.

Dựa theo mô hình quan sát được từ các vụ phun trào trước đây, hàng loạt trận động đất mạnh kéo dài từ 1 đến 10 giờ sẽ báo hiệu magma dịch chuyển lên bề mặt và một vụ phun trào sắp xảy ra. Trong trường hợp hồ bên dưới sông băng cạn nước và kích hoạt phun trào, động đất sẽ xảy ra ngay trước khi núi lửa phun.

Các vụ phun trào nhỏ tiêu hao nhiều năng lượng khi tiếp xúc với nước và băng ở bề mặt. Điều đó có nghĩa tro bụi sẽ trở nên ướt dính và rơi từ trên cao xuống tương đối nhanh. Vì vậy, đám mây tro bụi chỉ vươn xa vài chục kilomet từ khu vực phun trào. Tuy nhiên, núi lửa ở Iceland là những hệ thống tự nhiên rất phức tạp và mô hình dự đoán không phải luôn luôn đúng.

An Khang (Theo IFL Science)

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Chủ Nhật, 03 Tháng Mười Hai 20178:28 SA
Cố vấn An ninh Quốc gia của Toà Bạch Ốc nói khả năng xảy ra chiến tranh với Triều Tiên, một nước nghèo đói nhưng sở hữu vũ khí hạt nhân, “đang lên cao từng ngày”.
Thứ Bảy, 02 Tháng Mười Hai 201710:29 SA
Thượng viện Mỹ đã thông qua với tỉ lệ sít sao một dự luật cải tổ thuế quan trọng, đưa phe Cộng hòa và Tổng thống Donald Trump tiến một bước
Thứ Bảy, 02 Tháng Mười Hai 20176:46 SA
Liên minh châu Âu nói với Việt Nam rằng họ lo ngại về 'sự xuống cấp của quyền dân sự và chính trị' trong lúc các vụ bắt giữ, giam cầm 'gia tăng mạnh mẽ'.
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 201711:35 CH
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm chê bai một nỗ lực ngoại giao của Trung Quốc nhằm kiềm chế chương trình vũ khí của Triều Tiên
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 201711:30 CH
ABC News hôm thứ Sáu loan tin cựu cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ Michael Flynn sẵn lòng khai chứng rằng Tổng thống Donald Trump đã chỉ đạo ông liên lạc với Nga khi ông còn là ứng cử viên tổng thống.
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 20175:00 CH
Chủ đề liên quan đến thời sự Pháp chiếm trọn trang bìa các tạp chí lớn ở Paris trong tuần này. Tạp chí L’Obs không ngoại lệ, nhưng đã dành một hồ sơ nêu bật một ý đồ bành trướng của Trung Quốc
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 20172:00 CH
Một công nhân Ấn Độ mới đây phát hiện những sinh vật kỳ lạ này tại một xưởng đóng tàu ở thành phố cảng Visakhapatnam, The Sun đưa tin.
Thứ Năm, 30 Tháng Mười Một 20173:00 CH
Đoạn ghi âm được cho là của Thủ tướng Campuchia Hun Sen cảnh báo về những lo ngại "bất ổn nội bộ và từ bên ngoài" sau khi đảng đối lập Cứu nguy dân tộc Campuchia (CNRP) bị giải tán.
Thứ Năm, 30 Tháng Mười Một 20175:56 SA
Một liên minh các nhóm cánh tả tụ họp tại thủ đô Manila hôm thứ Năm 30/11 để phản đối những gợi ý hồi gần đây của Tổng thống Rodrigo Duterte
Thứ Năm, 30 Tháng Mười Một 20175:00 SA
Đồng bolivar nước này đã gần như vô giá trị, và cuộc khủng hoảng tiền cũng đang ngày một tệ hơn.