Nhà thơ Phạm Thiên Thư của 'Ngày xưa Hoàng Thị' qua đời

Tác giả Lê Viết Yên, người em kết nghĩa của ông, cho biết nhà thơ ra đi nhẹ nhàng, thanh thản. Buổi sáng, ông Viết Yên vẫn còn đút cho nhà thơ ăn yến, trò chuyện cùng ông. Một năm nay, sức khỏe suy yếu nên ông không còn ngồi tại quán cà phê gần nhà, trò chuyện cùng bạn bè, người hâm mộ như trước. Một tuần trước, ông bắt đầu ăn ít và yếu dần.

Linh cữu nhà thơ sẽ được đặt tại chùa Vĩnh Nghiêm từ ngày 7 đến ngày 9/5, trước khi đi hỏa táng tại Trung tâm Bình Hưng Hòa.

Nhà thơ tên khai sinh là Phạm Kim Long, sinh năm 1940 ở Kiến Xương, Thái Bình (hiện là Hưng Yên). Ông bộc lộ năng khiếu văn chương từ nhỏ, bắt đầu làm thơ từ năm 13 tuổi. Năm 1954, ông chuyển vào miền Nam sinh sống. Tại đây, ông từng đi tu và học tại Trường Đại học Vạn Hạnh Phật học rồi lại hoàn tục. Năm 1968, ông bắt đầu xuất hiện trên thi đàn với tập Thơ Phạm Thiên Thư, nhanh chóng được độc giả yêu thích.

Bài thơ nổi tiếng nhất của ông là Ngày xưa Hoàng Thị, ra đời năm 1966 khi ông hồi tưởng những hồi ức về chuyện tình học trò khi xưa. Ông từng chia sẻ "nàng thơ" của tác phẩm là bà Hoàng Thị Ngọ, kém ông hai tuổi, học chung lớp ở trường trung học Văn Lang. Nhà của cả hai đều nằm ở khu vực Tân Định - Sài Gòn, cùng đi qua con đường Trần Quang Khải với những cây dầu cao vút. Trong bài thơ, ông viết: "Mười năm rồi Ngọ/ Tình cờ qua đây/ Cây xưa vẫn gầy/ Phơi nghiêng dáng đỏ/ Áo em ngày nọ/ Phai nhạt mấy màu/ Chân theo tìm nhau/ Còn là vang vọng".

Tác phẩm nổi tiếng hơn khi được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc thành ca khúc cùng tên, công bố năm 1971, qua phần thể hiện của danh ca Thái Thanh. Ngoài Ngày xưa Hoàng thị, nhạc sĩ Phạm Duy từng phổ thơ ông thành các bài Đưa em tìm động hoa vàng, Em lễ chùa này, Gọi em là đóa hoa sầu.

Ông còn viết Đoạn trường vô thanh để kể tiếp Truyện Kiều của Nguyễn Du, soạn lại Bộ Kinh Hiền của Phật giáo thành thơ Kinh Hiền Hội Hoa Đàm, viết Từ điển cười - Tiếu liệu pháp bằng 24 nghìn câu thơ tứ tuyệt.

Ông nổi tiếng vì những áng thơ thấm đẫm tinh thần Phật giáo, ảnh hưởng từ những năm tu tập. Sinh thời, ông cho biết: "Tôi vào chùa vì một biến cố cá nhân. Còn sau đó, khi đã trải qua ngần ấy năm trong cửa thiền, tôi đã hiểu thiền và quyết định hoàn tục với cái lý người ta có thể tìm thấy chân lý của thiền ngay trong cõi trần tục".

Trong cuốn Hội hoa đàm, Thượng tọa Thích Tâm Giác từng viết về Phạm Thiên Thư ở phần giới thiệu: "Ông đã mở ra một trang sử mới cho nền văn học Phật giáo Việt Nam trong việc thi hóa kinh Phật và mang giáo nghĩa giải thoát vào thi ca dân tộc. Mỗi khi nghe lời thơ Đạo Ca, ngâm Đoạn trường vô thanh và đọc Kinh Ngọc, Kinh Thơ, Kinh Hiền... của thi sĩ họ Phạm, người ta như thể không còn phân biệt nổi biên giới giữa Đạo và Đời mà dường như bị hút vào một dòng sinh lực không gian vô tận dung hòa mọi tư tưởng nhân sinh. Phải chăng, đó là nét đặc thù của Phật giáo Việt Nam đã hơn một lần chói sáng qua triều đại Lý, Trần".

Hà Thu