Trong căn phòng khoảng 10 m2 tại trụ sở Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long (cũ), tỉnh Vĩnh Long, Nghĩa ngồi lặng trước tiếng khóc thét của bé gái 6 tuổi đang ôm chặt cổ bố. Đó là buổi chiều một ngày mưa giữa năm 2025.

Theo bản án ly hôn đã có hiệu lực, hôm đó anh phải giao đứa trẻ cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Người cha tên Nam, 50 tuổi, mặc áo mưa chạy xe máy chở con đến đúng giờ hẹn. Ông ướt sũng vì chiếc áo mưa duy nhất đã mặc cho con gái. Một tay bế con, tay còn lại cầm hai túi nylon đựng sữa, đồ ăn và mấy món đồ chơi quen thuộc.

"Tôi đến giao con theo quyết định của chấp hành viên", ông nói, giọng nghẹn lại.

Rồi như sợ con thiếu thốn điều gì, người đàn ông liên tục dặn dò. Ông cũng nói nếu sau này chứng minh được vợ cũ chăm sóc con không tốt, mình sẽ khởi kiện để giành quyền nuôi lại.

Đến lúc đó, bé gái mới biết mình sắp phải rời bố.

Đứa trẻ khóc nấc, hai tay bám chặt áo bố, không chịu buông. Người mẹ đứng cạnh cố dỗ dành nhưng cô bé càng hoảng loạn hơn. Trong căn phòng nhỏ, tiếng khóc trẻ con, tiếng người lớn thở dài và tiếng mưa đập ngoài hiên trộn vào nhau tạo thành bầu không khí nặng đến nghẹt thở.

"Nhiều lúc mình cũng thấy tim chùng xuống", Nghĩa kể.

Người đứng giữa pháp luật và tình thân

Hồ sơ thể hiện, ông Nam kết hôn năm 2017 với người phụ nữ lớn hơn mình 6 tuổi. Người vợ có hai con riêng đã trưởng thành, cuộc sống ổn định.

Sau khi cưới, họ sinh một bé gái rồi sống cùng bố mẹ chồng ở thành phố Vĩnh Long cũ.

Năm năm chung sống, hai người phát sinh nhiều mâu thuẫn. Trong đơn ly hôn, người chồng cho rằng vợ "không biết chăm con, không quán xuyến được gia đình". Theo lời kể của chấp hành viên, ông Nam nói bản thân nhiều lần cố thay đổi tình hình nhưng bất lực.

Ra tòa cuối năm 2024, cả hai đều xin quyền nuôi con và không yêu cầu cấp dưỡng.

Thu nhập của họ thực tế không chênh lệch nhiều, khoảng 9 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, người vợ làm công nhân, có bảng lương và thu nhập thể hiện qua tài khoản ngân hàng; còn người chồng làm thợ xây, nhận tiền công theo ngày nên khó chứng minh điều kiện kinh tế.

Con gái chưa đủ 7 tuổi nên tòa quyết định giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Người bố không kháng cáo.

Dù chấp nhận phán quyết, ông Nam vẫn tiếp tục chăm sóc con suốt nhiều tháng sau đó. Đến khi người vợ làm đơn yêu cầu thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự mới vào cuộc.

"Nhiều người nghĩ thi hành án là kê biên tài sản, cưỡng chế nhà đất. Nhưng giao con sau ly hôn mới là dạng khiến chấp hành viên áp lực nhất", Nghĩa nói.

Bởi với tài sản, cưỡng chế xong là kết thúc. Còn với một đứa trẻ, phía sau quyết định giao nhận là cả một mối quan hệ gia đình bị xé đôi.

'Pháp luật giao con cho mẹ rồi'

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Nghĩa đến nhà người bố để tống đạt quyết định thi hành án. Anh giải thích rõ: sau 10 ngày kể từ khi nhận quyết định, người cha phải giao con theo bản án đã có hiệu lực pháp luật. Nếu cố tình không chấp hành có thể bị xử lý theo quy định.

Điều khiến Nghĩa lo nhất là nguy cơ cưỡng chế. "Nhìn hai bố con quấn quýt như vậy, tôi đã chuẩn bị cả phương án xấu nhất", anh kể.

Nhưng khoảng một tuần sau, ông Nam chủ động gọi điện. Câu hỏi duy nhất của người đàn ông là: "Nếu sau này vợ tôi cản không cho thăm con thì sao?"

Nghĩa giải thích, pháp luật vẫn bảo đảm quyền thăm nom, chăm sóc con của người không trực tiếp nuôi dưỡng. Nếu người mẹ ngăn cản hoặc chăm sóc con không phù hợp, người bố hoàn toàn có quyền khởi kiện để yêu cầu thay đổi quyền nuôi con.

Nghe xong, ông Nam đồng ý giao con tự nguyện.

Chiều mưa hôm đó, sau gần một giờ giằng co và dỗ dành, người cha cuối cùng cũng buông tay. Ông cúi xuống nói với con "pháp luật giao con về ở với mẹ rồi", rồi dặn thêm: "Sau này lớn lên, nếu thích thì lại về ở với bố".

Nói xong, ông quay lưng bước nhanh ra ngoài.

Qua ô cửa kính mờ nước mưa, Nghĩa thấy người đàn ông liên tục lấy tay quệt nước mắt rồi phóng xe đi mất.

Trong phòng, bé gái vẫn khóc và không chịu theo mẹ. Người phụ nữ phải dỗ dành rằng sẽ "chở về gặp bố" thì đứa trẻ mới chịu bước ra cửa.

Những vụ thi hành án nhiều nước mắt

Hơn 11 năm làm nghề, Nghĩa nói anh đã chứng kiến không ít cuộc giao con sau ly hôn trong nước mắt. Có người mẹ ôm chặt con cố thủ trong nhà. Có người cha bế con bỏ đi nơi khác để né thi hành án. Cũng có trường hợp đứa trẻ hoảng loạn, la hét khi bị buộc phải rời người thân đang trực tiếp chăm sóc mình.

"Nhiều vụ, chấp hành viên gần như trở thành người hòa giải tâm lý bất đắc dĩ", anh nói.

Theo Nghĩa, điều khó nhất không phải viện dẫn quy định pháp luật, mà là làm sao để các bên hiểu rằng sau ly hôn, đứa trẻ vẫn cần cả cha lẫn mẹ.

Pháp luật có thể xác định ai là người trực tiếp nuôi con, nhưng rất khó đo đếm đầy đủ sự gắn bó tình cảm giữa con trẻ với mỗi bên cha mẹ.

Phạm Dự

Tối 9/12/2009, Cảnh sát biển Hàn Quốc xông lên con tàu đánh cá đang trở về cảng ở huyện Taean, tỉnh Nam Chungcheong, bao vây một người đàn ông trên boong. Khi bắt đầu lục soát, họ nghĩ sẽ tìm thấy những bao tiền mặt hoặc ma túy, nhưng thay vào đó lại chỉ có một cuốn hộ chiếu bị bỏ lại.

Cái tên trên đó khiến họ kinh ngạc. Đó là Cho Hee-pal, kẻ chủ mưu đứng sau vụ lừa đảo theo mô hình Ponzi lớn nhất Hàn Quốc cho đến nay.

Lừa đảo Ponzi, hay lừa đảo kiểu kim tự tháp, là hình thức lừa đảo tài chính lấy tiền của nhà đầu tư sau để trả lợi nhuận cho nhà đầu tư trước mà không thực hiện bất kỳ hoạt động kinh doanh hay đầu tư thực tế nào. Trò lừa đảo sụp đổ khi không thể lôi kéo đủ nhà đầu tư mới để trả lãi.

Chiêu trò lừa đảo

Đường dây lừa đảo của Cho nhắm vào những người dân bình thường đang tìm kiếm sự ổn định tài chính, được cho là đã chiếm đoạt khoảng 5.000 tỷ won (3,4 tỷ USD) từ 70.000 nạn nhân.

Cho bắt đầu đế chế kinh doanh của mình vào tháng 10/2004, mở nhiều công ty trên khắp cả nước, bắt đầu từ Daegu.

Bề ngoài, hoạt động kinh doanh có vẻ hợp pháp. Các nhà đầu tư được cho biết họ đang cho thuê các thiết bị chăm sóc sức khỏe, như ghế massage, để lắp đặt tại những nơi như tiệm làm tóc và nhà nghỉ, khách hàng sẽ trả tiền để sử dụng. Công ty của Cho cam kết quản lý các thiết bị này và chia lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Đối tượng mục tiêu thường là những người dễ bị tổn thương: người nghỉ hưu, lao động thất nghiệp và những người vẫn đang chật vật sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Lợi nhuận nghe thật khó cưỡng. Với mỗi thiết bị được mua, các nhà đầu tư được hứa hẹn mức cổ tức trung bình 35.000 won mỗi ngày. Khoản đầu tư ban đầu 4,4 triệu won sẽ mang lại 5,81 triệu won chỉ sau 8 tháng - tương đương mức lợi suất hàng năm khoảng 48%. Thời điểm đó, lãi suất ngân hàng trung bình dao động quanh mức 4%.

Đáng chú ý, cổ tức được trả đúng hạn mỗi ngày trong suốt bốn năm. Sự đều đặn đó đã tạo dựng niềm tin.

Nhưng thực tế, bản thân những thiết bị này hầu như không tạo ra lợi nhuận thực sự. Cổ tức được trả bằng tiền từ các nhà đầu tư mới.

Đó là một mô hình lừa đảo Ponzi điển hình. Càng nhiều người tham gia, dòng tiền đổ vào càng lớn. Và chừng nào dòng tiền đầu tư mới vẫn tiếp tục chảy vào, Cho vẫn có thể trả cổ tức cho các nhà đầu tư cũ.

Kế hoạch chạy trốn

Cho biết rằng trò lừa đảo sắp sụp đổ khi không còn khả năng trả tiền cho nhà đầu tư. Ba tháng trước khi biến mất, ông ta bắt đầu chuẩn bị cho cuộc trốn chạy được dàn dựng cẩn thận.

Cho thông báo với nhà đầu tư rằng các khoản cổ tức sẽ không còn được ghi vào sổ ngân hàng của họ nữa. Thay vào đó, họ sẽ nhận được thông báo qua tin nhắn văn bản, bất kỳ ai muốn nhận tiền lãi có thể trực tiếp đến văn phòng. Sau đó, ông ta thêm một lời cảnh báo kỳ lạ: "Đừng nói với các công ty khác. Họ sẽ bắt chước chúng ta".

8h30 mỗi sáng, các nhà đầu tư nhận được tin nhắn văn bản xác nhận việc thanh toán cổ tức. Nhưng tất cả đều là giả mạo.

Đồng thời, Cho thúc giục mọi người đầu tư nhiều hơn, cảnh báo rằng tỷ suất lợi nhuận sắp giảm. Các nạn nhân dốc hết tài sản vào đó: tiền cổ tức, tiền tiết kiệm hưu trí, tiền cưới hỏi và cả các khoản vay ngân hàng.

Thời điểm đó, mạng lưới của Cho đã mở rộng lên khoảng 80 văn phòng trên toàn quốc, bao gồm cả các công ty ma chỉ tồn tại trên giấy tờ. Nhưng khi kế hoạch đạt đỉnh, các văn phòng đột nhiên đóng cửa, điện thoại không ai bắt máy.

Các nạn nhân trình báo cảnh sát vào tháng 10/2008. Khi đột kích trụ sở của Cho vào tháng 12/2008, cảnh sát phát hiện nó trống rỗng. Tất cả những người liên quan đều biến mất, tất cả hồ sơ quan trọng đã bị xóa bỏ.

Cái chết bí ẩn

Cảnh sát Hàn Quốc yêu cầu Interpol phát lệnh truy nã đỏ, nhưng Cho đã biến mất. Ông ta chỉ mang theo một chiếc túi nhỏ khi lên thuyền trốn sang Trung Quốc. Điều tra viên nghi ngờ chiếc túi chứa hồ sơ về tài sản cất giấu và danh sách các quan chức mà ông ta đã hối lộ.

Những nghi ngờ đó không phải là vô căn cứ. Tháng 5/2009, một sĩ quan thuộc Sở Cảnh sát Daegu bị bắt sau khi bí mật gặp Cho ở Trung Quốc. Chính quyền cho biết người này đã nhận hối lộ khoảng 1 tỷ won để đổi lấy việc tiết lộ thông tin về cuộc điều tra và chuyển tiền cho các quan chức khác thay mặt Cho.

Cho cũng được cho là đã được báo trước về các cuộc đột kích của cảnh sát.

Bốn năm sau khi Cho biến mất, tháng 12/2011, chính quyền thông báo ông ta đã chết ở Trung Quốc vì bệnh tim. Điều tra viên còn công bố đoạn phim về đám tang của Cho. Trong video, Cho nằm trong quan tài kính, được con trai và các thành viên khác trong gia đình vây quanh.

Cháu trai họ của Cho, một trong những người đã giúp ông ta trốn khỏi Hàn Quốc, sau đó nói với chương trình điều tra Unanswered Questions của đài SBS rằng đám tang được quay video vì họ sợ mọi người không tin Cho đã chết.

Nhưng thông báo này chỉ làm dấy lên càng nhiều nghi ngờ. Nhiều tin báo nhìn thấy Cho còn sống. Giấy chứng nhận hỏa táng của ông ta cũng gây hoài nghi, vì ngày cấp dường như trước cả thời điểm ông ta được cho là đã chết.

Chính quyền cho biết không thể xác minh ADN của Cho vì thi thể đã được hỏa táng.

Cuộc điều tra bỏ ngỏ

Dù chính thức tuyên bố Cho đã chết, cảnh sát vẫn giữ tên ông ta trong danh sách truy nã vì gia đình Cho chưa bao giờ làm thủ tục đăng ký khai tử.

Sau đó, một đoạn ghi âm cuộc gọi điện thoại liên quan đến cháu trai của Cho được tiết lộ. Trong cuộc gọi, người cháu nói với một người khác rằng "chú ấy đang vô cùng tức giận" và "chú chỉ có thể nghĩ theo cách này". Cuộc gọi được ghi âm vào tháng 2/2012, trong khi Cho được cho là đã chết ba tháng trước đó.

Phát hiện này khiến vụ án một lần nữa nóng lên. Sau khi cuộc điều tra được mở lại vào tháng 7/2014, cảnh sát và công tố viên tranh đấu giành quyền dẫn dắt.

Phía cảnh sát cáo buộc một công tố viên đã nhận hối lộ từ Cho và yêu cầu lệnh bắt giữ. Các công tố viên bác bỏ yêu cầu này, đồng thời thành lập một đội điều tra đặc biệt gồm 13 người. Sau đó, công tố viên đó bị phát hiện đã nhận hối lộ 3,5 tỷ won.

Bức xúc trước việc chính quyền tập trung vào các quan chức tham nhũng thay vì tìm kiếm Cho, các nạn nhân bắt đầu tự truy dấu. Nhờ kiên trì, họ đã thuyết phục được cháu trai Cho tiết lộ tung tích của Kang Tae-yong, cánh tay phải của Cho, nắm quyền quản lý tài chính của tổ chức.

Tháng 10/2015, Kang bị bắt và bị dẫn độ từ Trung Quốc về nước.

10 ngày sau, cháu trai Cho tự tử. Chỉ hai ngày sau đó, một trợ lý thân cận khác của Cho - người phụ trách hệ thống máy tính và dữ liệu điện tử của đường dây lừa đảo - đã ra đầu thú.

Bảy năm sau khi Cho chạy trốn, vụ án được khôi phục, mang lại hy vọng cho các nạn nhân rằng cuối cùng họ có thể nhận được câu trả lời. Nhưng vào tháng 6/2016, các công tố viên tuyên bố họ tin rằng Cho đã chết và khép lại vụ án, viện dẫn lý do không đủ bằng chứng cho thấy ông ta vẫn còn sống.

Đối với nhiều nạn nhân, quyết định này là một cú sốc lớn. Chính quyền đã thu hồi được 95,2 tỷ won tài sản Cho cất giấu, chia cho 70.000 nạn nhân thì con số đó chỉ tương đương 1,36 triệu won mỗi người - một phần nhỏ so với số tiền mà nhiều người đã bỏ ra.

Mộ của Cho vẫn còn ở công viên tưởng niệm tại tỉnh Bắc Gyeongsang, những câu hỏi chưa được giải đáp quanh cái chết của ông ta cũng còn đó.

Tuệ Anh (theo Korea Joongang Daily)

Với vóc dáng vạm vỡ, không cao lắm và thường mặc quần jeans xanh cùng giày thể thao, người bán hàng ở chợ trời Giovanni Vigliotto dường như không phải là một tay sát gái.

Thế nhưng, vào tháng 4/1983, tại tòa án thành phố Phoenix (bang Arizona), Giovanni đã đệ trình một danh sách 105 phụ nữ đến từ 18 tiểu bang và 9 quốc gia khác mà ông ta tuyên bố đã tán tỉnh và kết hôn trong vòng 20 năm, tất cả đều không có thủ tục ly hôn. Ông ta cũng lập một bảng thứ hai liệt kê 50 bí danh đã sử dụng.

Giovanni bị cáo buộc lừa đảo bằng cách cưới liên tiếp nhiều phụ nữ, yêu cầu họ chuyển đến sống cùng mình, sau đó đóng gói đồ đạc của vợ lên xe tải, hẹn gặp tại nhà riêng. Khi người vợ đến địa chỉ đó, không thấy ai cả. Ông ta biến mất và bán đồ đạc của vợ ở các chợ trời.

Các bà vợ của Giovanni không hề quen biết nhau và cũng không hay biết sự thật về người đàn ông mà họ đã kết hôn.

Giovanni đã thực hiện thành công kế hoạch này với 104 nạn nhân, nhưng bị "sảy chân" với người vợ thứ 105.

'Hoàng tử biến thành ếch'

Khi Giovanni bị đưa ra xét xử, nhiều người vợ ra làm chứng chống lại ông ta. Một số mô tả Giovanni có đôi mắt to, khuôn mặt dễ nhìn, mái tóc đen xoăn, phong thái quyến rũ và ánh mắt hút hồn.

Patricia Ann Gardiner, 42 tuổi, nhân viên môi giới bất động sản ở Arizona, làm chứng rằng đã kết hôn với Giovanni vào tháng 11/1981, 8 ngày sau khi gặp ông ta tại một phiên chợ đồ cũ ở địa phương. Patricia cho biết ông ta nói với cô rằng có 49 triệu USD tiền tiết kiệm và sở hữu con tàu Queen Mary đang neo đậu ở Long Beach, California.

"Ông ấy nhìn thẳng vào mặt và mắt tôi. Tôi thích tính cách thẳng thắn đó", Patricia nhớ lại. Giovanni nhanh chóng thuyết phục vợ bán nhà, rồi họ lên đường đến bờ biển California trên hai chiếc xe riêng. Giovanni lái xe tải chở 36.000 USD tiền mặt và đồ đạc có giá trị của vợ. Khi đến một khách sạn ở San Diego, Patricia chỉ còn lại một mình với chó cưng.

Joan Bacarella, 45 tuổi, ở New Jersey, làm chứng rằng Giovanni cầu hôn một ngày sau khi họ gặp nhau vào tháng 2/1981, thúc giục cô ly dị người chồng đã ly thân.

Joan đã lên kế hoạch kết hôn với Giovanni ngay sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn, nhưng ông ta bỏ trốn trước khi lễ cưới diễn ra. Joan nói rằng nhận ra "hoàng tử của mình đã biến thành ếch" khi Giovanni mượn 1.600 USD tiền mặt và chở số hàng hóa trị giá 40.000 USD từ cửa hàng quần áo của cô đi, không quay lại nhà nghỉ nơi cô đang chờ đợi cùng mẹ và ba đứa con.

Sharon Clark, quản lý một chợ trời ở Indiana, nói với bồi thẩm đoàn rằng Giovanni kết hôn với cô vào tháng 6/1981 nhưng bỏ rơi cô tại một nhà nghỉ ở Canada ba tuần sau đó, biến mất cùng với đồ cổ và các mặt hàng khác trị giá 49.000 USD.

Nhưng Sharon không chấp nhận số phận. Vì quen biết Giovanni ở chợ trời, Sharon quyết tâm lái xe đến mọi khu chợ mà cô có thể tìm thấy để mong lần ra ông ta. Sharon truy dấu Giovanni suốt ba tháng và đi hơn 16.000 km đến một trung tâm mua sắm ở Florida, tìm ra kẻ lừa đảo và giao nộp cho cảnh sát vào ngày 28/12/1981.

Sau đó, Giovanni bị dẫn độ về Arizona với các cáo buộc do Patricia đệ trình.

Siêu lừa với 120 bí danh

Trong suốt phiên tòa kéo dài 5 tuần, phòng xử án luôn chật kín người, chủ yếu là phụ nữ. Nhiều người đến từ lúc tòa án mở cửa vào 7h sáng, ba tiếng trước khi phiên tòa bắt đầu, thường mang theo thức ăn và đồ uống, xếp hàng chờ đợi để có chỗ ngồi nghe chuyện phiêu lưu tình ái của Giovanni. Nhiều người dành cả 90 phút nghỉ trưa để xếp hàng chờ đợi nhằm không bị mất chỗ trong phòng xử án.

"Tôi đoán đây là bộ phim dài tập hay nhất họ từng xem", chuyên viên tư pháp Rob Raker của hạt Maricopa cho biết.

Dù thừa nhận đã kết hôn nhiều lần, Giovanni phủ nhận lừa đảo bất kỳ người vợ nào.

Giovanni cho biết con số 105 vợ chỉ là nói đùa, nhưng nhà chức trách đã xác nhận ít nhất 82 cuộc hôn nhân diễn ra ở 9 tiểu bang của Mỹ, Canada, Anh, Italy và Hong Kong. Giovanni cũng tuyên bố từng làm điệp viên hợp đồng cho Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) vào năm 1953 và 1954 trước khi tham gia kinh doanh chợ trời.

Giovanni khai rằng tên thật là Nikolai Peruskov, sinh năm 1929, có cha mẹ là người Nga sống ở Sicily. Nhưng các công tố viên khẳng định tên thật của Giovanni là Frederick Bertram Jiff, sinh ra ở New York, đã sử dụng 120 bí danh trong nhiều năm. Hồ sơ cho thấy ông ta đã thụ án tại ba nhà tù trước khi bị bắt ở Florida.

Ngày 11/4/1983, Giovanni, ở độ tuổi đầu 50, bị bồi thẩm đoàn tuyên có tội với tội danh lừa đảo và đa thê trong cuộc hôn nhân với Patricia. Ông ta bị kết án tổng cộng 34 năm tù, đồng thời bị phạt 336.000 USD.

Sau phán quyết, Patricia nói về những người phụ nữ rơi vào bẫy: "Tôi không nghĩ họ yêu ông ta. Họ tìm thấy một người nói cho họ những gì họ cần và muốn nghe vào thời điểm đó trong cuộc đời".

Giovanni chết vì xuất huyết não ở tuổi 61 trong nhà tù bang Arizona vào ngày 1/2/1991, 8 năm sau tuyên án.

Tuệ Anh (theo 9News, LA Times, Time, NYTimes)