Bác sĩ cảnh báo 5 loại canh có thể 'tàn phá' thận nặng nề

Canh xương ống, canh thuốc bắc vốn là những món ăn "quốc hồn quốc túy" trên bàn cơm của nhiều gia đình, được coi là biểu tượng của sự bồi bổ. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường vừa cảnh báo những bát canh đậm đà này có thể là "sát thủ thầm lặng" khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng.

Suýt mất mạng vì bát canh xương

Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chia sẻ trường hợp một bệnh nhân nam, 65 tuổi, bị rạn xương do ngã. Với mong muốn giúp chồng mau hồi phục, người vợ đã tỉ mỉ ninh xương ống suốt 5-6 tiếng mỗi ngày để ông bồi bổ.

Chẳng ngờ chỉ sau hai tuần, ông xuất hiện tình trạng phù nề nghiêm trọng, mất cảm giác buồn tiểu ban đêm. Khi nhập viện cấp cứu, chỉ số phốt pho, kali và đặc biệt là nồng độ chì trong máu tăng vọt. Độ lọc cầu thận (eGFR) của ông rơi thẳng đứng từ 60 xuống còn 14, tiến sát giai đoạn suy thận cuối và suýt phải chạy thận nhân tạo. Theo bác sĩ Hồng, "thủ phạm" chính là bát canh xương hầm kỹ chứa đầy photpho và kim loại nặng - những "quả mìn" đối với hệ bài tiết.

Khi thực phẩm được ninh nấu quá lâu, các tế bào bị phá vỡ khiến kali, photpho và các sản phẩm phân hủy protein (purin) giải phóng ồ ạt vào nước. Với người có chức năng thận suy giảm, việc tích tụ các chất này trong máu sẽ dẫn đến cao huyết áp, tổn thương ống thận và nhiễm độc ure.

Xếp hạng 5 loại canh "hủy diệt" thận

Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường đặc biệt liệt kê danh sách các loại canh gây hại cho thận để người dân cảnh giác:

Vị trí thứ 5: Nước dùng mì Ramen Nhật Bản

Một bát nước dùng mì Ramen có thể chứa tới 3.500-5.000 mg natri. Lượng natri khổng lồ nạp vào máu gây tăng huyết áp cục bộ, về lâu dài dẫn đến xơ cứng động mạch cầu thận.

Vị trí thứ 4: Canh chua cay và các loại súp quánh (canh sệt)

Bột năng dùng để tạo độ sánh thuộc nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao, khiến đường huyết tăng vọt.

Ngoài ra, các nguyên liệu như đậu phụ, măng trong nước súp đậm đặc chứa hàm lượng oxalat rất cao, dễ hình thành sỏi canxi oxalat, gây tổn thương thận không thể đảo ngược.

Vị trí thứ 3: Nước lẩu (cuối bữa)

Khi các nguyên liệu sôi trong nồi quá 30 phút, nước lẩu sẽ trở thành một "bảng tuần hoàn hóa học". Nếu thực khách còn có thói quen cho thêm cơm vào nước lẩu dư thừa để nấu cháo, chẳng khác nào đang tống toàn bộ độc tố vào thận.

Đặc biệt, bác sĩ gia đình Lý Tư Hiền cũng lưu ý, so với "photpho hữu cơ" trong thực phẩm tự nhiên (tỷ lệ hấp thụ 50-70%), thì "photpho vô cơ" trong thực phẩm chế biến sẵn (như đồ viên, xúc xích) có tỷ lệ hấp thụ lên tới 100%. Đây là lý do khiến thận bị quá tải photpho nhanh chóng.

Vị trí thứ 2: Canh xương ống hầm thời gian dài

Hơn 90% lượng chì ở động vật có vú tích tụ trong xương. Hầm càng lâu, chì giải phóng vào nước càng nhiều. Chì có độc tính cực cao, tấn công trực tiếp vào ống thận.

Chuyên gia dinh dưỡng Lâm Thế Hàng bổ sung thêm rằng một bát canh xương chỉ có khoảng 3,84 mg canxi (bằng 1,6% so với sữa), nên quan niệm "uống canh xương bổ canxi" hoàn toàn là sai lầm.

Vị trí thứ 1: Canh thuốc bắc không rõ nguồn gốc

Các loại thảo dược chứa nồng độ kali cực cao. Bệnh viện Tổng hợp Cựu chiến binh Đài Bắc cảnh báo tăng kali máu có thể gây yếu cơ, tê bì tay chân và nghiêm trọng nhất là khiến tim ngừng đập đột ngột.

"Cẩm nang" uống canh bảo vệ thận

Để bảo vệ "bộ lọc" của cơ thể, người tiêu dùng cần nằm lòng các nguyên tắc:

• Chọn canh trong, tránh canh đặc: Ưu tiên canh rau củ thanh đạm. Nên chần sơ rau qua nước sôi trước khi nấu để loại bỏ bớt kali.

• Rút ngắn thời gian nấu: Chỉ nên nấu từ 30-40 phút để hạn chế giải phóng photpho và kim loại nặng.

• Ăn "cái", hạn chế uống nước: Dinh dưỡng nằm ở phần xác thực phẩm, nước canh chỉ nên nhấp môi vài ngụm làm phép.

• Bổ sung canxi đúng cách: Ưu tiên sữa, đậu phụ hoặc cá cơm thay vì canh xương.

Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường nhấn mạnh: "Tổn thương thận giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Đừng để bát canh nóng hổi đầy ắp tình yêu thương trở thành gánh nặng cuối cùng cho lá gan và kẽ thận của người thân".

Mỹ Ý (Theo EDH)