Trước mối đe dọa của Mỹ, thực lực quân sự của Iran ra sao

Câu hỏi đặt ra là Iran liệu có phương tiện nào nếu phải đọ sức với siêu cường quân sự số một thế giới, khi biết rằng ngân sách của Lầu Năm Góc cho tài khóa 2026 là hơn 900 tỷ đô la, trong lúc Iran huy động đến 2 % GDP cũng chỉ có thể dành ra được khoảng 20 tỷ đô la để tự vệ.

Dù vậy, cả Mỹ lẫn Israel, hai quốc gia có bộ máy quân sự hiện đại, tinh vi và lợi hại nhất thế giới đều không dám xem thường đối thủ. Sau cuộc đối đầu 12 ngày với Israel hồi tháng 6/2025, các chuyên gia quân sự đã phần nào điểm danh những phương tiện quốc phòng của Iran. Theo thẩm định của tình báo Hoa Kỳ CIA, với 600.000 lính, Iran là một trong 7 lực lượng quân sự hùng hậu nhất thế giới. Lực lượng này được chia ra làm hai nhánh, một bên là quân đội chính quy, Ahtesh để bảo vệ lãnh thổ và bên kia là lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo với nhiệm vụ hàng đầu là bảo vệ chế độ và trong mục tiêu này thì Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Iran có thể can thiệp « cả ở trong nước lẫn trong các chiến dịch ở nước ngoài ».

Về vũ khí, Lầu Năm Góc thẩm định, Iran có khoảng 3.000 tên lửa đạn đạo mà một phần trong số này có tầm bắn từ 2.000 đến 3.000 km với độ chính xác cao. Ngoải ra, Teheran làm chủ công nghệ chế tạo tên lửa hành trình tàng hình,  Soumar và Paveh, rất khó phát hiện. Đó là chưa kể từ cuộc chiến tại Ukraina cho đến đợt phải đối đầu với Nhà nước Do Thái tháng 6/2025, ai cũng biết Iran là một trong những nhà sản xuất drone lợi hại nhất. Các số liệu chính thức của Iran từ 2016 cho thấy nước này có 300 chiến đấu cơ, 30 tàu ngầm, nhiều tàu hộ tống và khoảng 50 tàu tuần tra. Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá phi đội chiến đấu cơ của Iran chủ yếu là những máy bay F-4 cũ kỹ của Hoa Kỳ, những chiếc MiG-29 từ thời Liên Xô cũ. Các hệ thống phòng không của Iran chủ yếu gồm S-300 của Nga và tên lửa tự tạo Bavar 373.

Ở góc đài bên kia, ngay sát cạnh Iran là Hạm Đội 5 của Hải Quân Hoa Kỳ với hơn 30.000 quân đồn trú tại các căn cứ quân sự, với tầm hoạt động từ Vịnh Ba Tư đến Ấn Độ Dương. Lần này, tổng thống Donald Trump lại điều hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln đến Vịnh Ba Tư. Trên tàu có khoảng 5.000 lính, 80 chiến đấu cơ và trực thăng. Trên boong có lắp đặt các hệ thống phóng và bắt chận tên lửa lợi hại nhất. Bên cạnh những thiết bị hiện đại nhất, hàng không mẫu hạm lớn nhất này của Hải Quân Hoa Kỳ còn được ba tàu khu trục có trang bị hàng chục tên lửa hành trình hộ tống. Quá rõ ràng là thực lực quân sự của đôi bên rất « bất tương xứng ».

Dù vậy không ai dám xem thường khả năng quân sự của Iran. Cameron Chell, lãnh đạo một tập đoàn chế tạo vũ khí Canada được đài truyền hình Mỹ Fox News trích dẫn, ghi nhận, tên lửa và đầu đạn rẻ tiền của Iran với số nhiều là một mối đe dọa bất tương xứng nhưng hiệu quả mà các công nghệ cao cấp và rất tinh vi của Mỹ phải coi chừng. Tương tự như vậy, các tàu chiến của Mỹ hoàn toàn có thể là những « mục tiêu » bị drone Iran nhắm tới. Đó là chưa kể Teheran có không ít tên lửa với tầm bắn 2.500 km với độ chính xác cao. Chuyên gia về Iran, Bernard Hourcade được đài truyền hình Pháp TV5 Monde trích dẫn, lưu ý « công nghiệp Iran từng lập được những thành tích đáng kể ». Từ cuối thập niên 1980 Iran đã dốc tâm phát triển công nghệ chế tạo tên lửa. Trong giai đoạn gần đây, vẫn theo chuyên gia này, Teheran đã được Trung Quốc hỗ trợ rất nhiều, đặc biệt là trong các khâu phát triển các hệ thống phòng không và hệ thống chống tên lửa.

Nhìn đến các phương tiện phòng thủ trên biển, các chuyên gia ghi nhận đây là một lĩnh vực mà Teheran ít đầu tư nhưng trong trường hợp phải đối đầu với Mỹ, Iran không chắc đã thua ngay ở hiệp đầu. Với khoảng 30 tàu ngầm, không một chiếc nào sử dụng năng lượng hạt nhân, chỉ có ba chiếc thuộc lớp Kilo mua lại của Nga và có khả năng phóng tên lửa hành trình chống hạm và phóng thủy lôi. Nhưng sự hiện diện của đội tàu này cũng đủ để thuyết phục Hải Quân Mỹ không nên tiến vào quá gần bờ, nhất là Teheran ý thức được tầm mức chiến lược của eo biển Hormuz nơi 20 % dầu và khí đốt của thế giới phải đi qua. Tháng 7/2025, ngay sau cuộc đọ sức 12 ngày với Israel, quân đội Iran đã từng điều tàu chở thủy lôi đến vùng biển nhậy cảm này. Nhưng chiến sự đã dừng lại và Iran đã không gài đặt thủy lôi ở eo biển Hormuz. Kịch bản nào sẽ xảy ra nếu như cuộc đọ sức giữa Hoa Kỳ với Iran vượt quá đà kiểm soát của các bên ?