Trump, có lẽ là một trong những tổng thống kỳ dị nhất không chỉ của Hoa Kỳ mà còn của cả thế giới hiện đại. Ông ta là một tổng thống tài giỏi hay kém cỏi, điều đó tùy thuộc vào nhận thức, trình độ của mỗi người, vào hệ quy chiếu chính trị của họ, và đặc biệt là vào nguồn thông tin mà họ lựa chọn tin tưởng. Trong thời đại mạng xã hội, người ta không chỉ chọn thần tượng, mà còn chọn luôn cả “sự thật” phù hợp với mình.
Nhưng có một điểm mà gần như không cần tranh cãi, đến mức ngay cả những người ủng hộ cuồng nhiệt nhất cũng buộc phải né tránh hơn là phản bác: Trump thể hiện một trạng thái tâm lý hết sức lộn xộn. Ông ta tiền hậu bất nhất với một sự thản nhiên đáng kinh ngạc; sáng nói thế này, chiều có thể phủ nhận chính mình mà không cần một lời giải thích. Phát ngôn bốc đồng, có lúc như lên đồng, ngôn từ thô tục và đặc biệt là không hề có một ranh giới nội tại nào tự kiềm chế. Tất cả dường như vận hành quanh một cái “tôi” phình to đến mức không còn chỗ cho bất kỳ chuẩn mực chung nào.
Vấn đề ở đây, vì thế, không còn đơn thuần là chính trị. Nó chạm đến một câu hỏi khó chịu hơn: khi một cá nhân với cấu trúc tâm lý như vậy nắm trong tay quyền lực lớn nhất thế giới, thì điều gì thực sự đang vận hành phía sau những quyết định của ông ta? Lý trí, chiến lược, hay chỉ là những xung năng nhất thời?
Những biểu hiện kiểu này của Trump, với người bình thường có thể gây ngạc nhiên, nhưng với giới chuyên môn, chúng không phải là điều chưa từng thấy.
Trong số giới chuyên môn, Boris Cyrulnik là một nhân vật có uy tín đặc biệt. Ông là bác sĩ thần kinh – tâm lý học, nổi tiếng với các nghiên cứu về sang chấn và sự hình thành nhân cách. Nói cách khác, ông nhìn con nguoif qua những gì đã tạo ra chúng.
Gần đây, France Inter, một đài phát thanh uy tín của Pháp, đã thực hiện một cuộc phỏng vấn với ông. Cuộc trao đổi này không phải là một cuộc tranh luận chính trị, mà là một cách đọc hiện tượng Trump dưới lăng kính khoa học hành vi.
Tôi đã ghi lại và dịch lại đoạn trao đổi dưới đây. Ai không đồng tình với ông bác sỹ này, xin mời tìm đến nguồn gốc (France Inter) để tranh luận trực tiếp với bác sĩ Boris Cyrulnik.
Không nên dùng từ “điên”, bởi vì nếu thực sự chấp nhận cách gọi đó, thì một người điên là người không chịu trách nhiệm. Nhưng Trump thì có trách nhiệm. Vì vậy, ông ta không điên, và những biểu hiện hành vi kỳ lạ của ông ta là dấu hiệu của một sự rối loạn trong tổ chức tâm lý.
Ông ta là một kẻ tâm thần bệnh lý (psychopathe). Có lẽ đó là thứ ông ta đã hình thành trong quá trình phát triển của chính mình. Cũng có lẽ người ta đã nhồi nhét vào đầu ông ta rằng giá trị duy nhất của thân phận con người là tiền bạc, là “thần đô la”, là thành công cá nhân. Và ở điểm này, ông ta đạt được những thành tích xuất sắc. Nhưng những thành tích đó lại là sự phi nhân hóa.
Ông ta bị chi phối bởi xung năng, giống như tất cả những kẻ tâm thần bệnh lý. Ông ta biết rõ xung năng nằm ở đâu.
Nhà báo cắt lời và hỏi: “Psychopathe” có nghĩa là: đối với ông, Tổng thống Hoa Kỳ, cường quốc số một thế giới, là một kẻ tâm thần bệnh lý?
Vâng, tôi đưa ra chẩn đoán như vậy. Đây không phải là một bệnh tâm thần, mà là một rối loạn phát triển do thiếu hụt giáo dục. Thường là ở nam nhiều hơn nữ. Khi môi trường giáo dục bị khiếm khuyết, họ không thể kìm hãm xung năng.
Họ có những xung năng mang tính thô tục rất mạnh, họ sống trong hiện tại. Họ có xung năng tình dục rất dung tục, điều đó với họ không quan trọng. Họ có xung năng gây hấn, họ bùng nổ, và điều đó cũng không quan trọng.
Và nếu ngày hôm sau họ có một xung năng khác hoặc một ý nghĩ khác, họ sẽ nói ngược lại với những gì đã nói trước đó. Điều đó chẳng có ý nghĩa gì với họ, vì họ chỉ sống trong khoảnh khắc hiện tại.
