Ngày Này Năm Xưa: 31/12/1999: Mỹ chuyển giao lại Kênh đào Panama

Chủ Nhật, 31 Tháng Mười Hai 20175:22 SA(Xem: 2917)
Ngày Này Năm Xưa: 31/12/1999: Mỹ chuyển giao lại Kênh đào Panama

31

Nguồn: Panama Canal turned over to Panama, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1999, theo các điều khoản trong Hiệp ước Torrijos-Carter, Mỹ đã chính thức trao quyền kiểm soát Kênh đào Panama lại cho Panama. Đám đông những người Panama đã tổ chức kỷ niệm việc chuyển giao con kênh 50 dặm này. Con kênh nối liền Đại Tây Dương và Thái Bình Dương và chính thức mở cửa khi tàu SS Arcon đi qua vào ngày 15/08/1914. Kể từ đó, có hơn 922.000 con tàu đã sử dụng kênh này.

Mong muốn tìm kiếm một lối tắt từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương đã bắt nguồn từ thời các nhà thám hiểm ở Trung Mỹ vào đầu những năm 1500. Năm 1523, Hoàng đế La mã Charles V đã cho tiến hành một cuộc khảo sát về Vành đai Panama và một số kế hoạch xây dựng một con kênh đã được thảo luận, nhưng nó chưa bao giờ được thực hiện.

Mối quan tâm của người Mỹ đối với việc xây dựng con kênh đã bắt đầu cùng với sự bành trướng của Mỹ sang phía Tây và cơn sốt vàng California năm 1848. (Ngày nay, một con tàu hướng từ New York đến San Francisco có thể đi ngắn hơn khoảng 7.800 dặm bằng cách đi qua kênh đào Panama chứ không phải đi vòng qua Nam Mỹ.)

Năm 1880, một công ty của Pháp điều hành bởi người xây dựng kênh đào Suez đã bắt đầu đào một con kênh qua eo biển Panama (khi đó còn là một phần của Colombia). Hơn 22.000 công nhân đã chết vì các bệnh nhiệt đới như sốt vàng (yellow fever) trong giai đoạn đầu của quá trình xây dựng. Công ty cuối cùng đã phá sản và phải bán quyền thực hiện dự án cho người Mỹ vào năm 1902 với giá 40 triệu USD.

Tổng thống Theodore Roosevelt đã ủng hộ con kênh này, coi nó là quan trọng đối với lợi ích kinh tế và quân sự của Mỹ. Năm 1903, Panama tuyên bố độc lập khỏi Colombia trong một cuộc cách mạng do Mỹ hậu thuẫn, sau đó Mỹ và Panama ký hiệp ước Hay-Bunau-Varilla, trong đó Mỹ đồng ý trả 10 triệu USD cho Panama theo một hợp đồng thuê con kênh vĩnh viễn, cộng với tiền thuê mỗi năm là 250.000 USD.

Hơn 56.000 người làm việc tại con kênh trong giai đoạn 1904 – 1913 và hơn 5.600 người đã bị mất mạng. Khi hoàn thành, con kênh có chi phí xây dựng 375 triệu USD được coi là một công trình tuyệt vời và đại diện cho sự nổi lên của nước Mỹ thành một cường quốc trên thế giới.

Năm 1977, sau gần 20 năm phản đối của người Panama, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và Tổng thống Panama Omar Torrijos đã ký hai hiệp định mới thay thế bản hiệp ước 1903 ban đầu và kêu gọi chuyển giao quyền kiểm soát kênh vào năm 1999. Hiệp định, được Mỹ phê chuẩn với tỷ lệ bỏ phiếu sít sao tại Thượng viện, đã cho Mỹ quyền tiếp tục bảo vệ con kênh chống lại mọi mối đe dọa đến tính trung lập của nó. Tháng 10/2006, các cử tri Panama đã chấp thuận kế hoạch 5,25 tỷ USD nhằm tăng gấp đôi quy mô con kênh vào năm 2015 để có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các con tàu hiện đại.

Các tàu trả phí để sử dụng kênh, dựa trên kích cỡ và khối lượng hàng của từng tàu. Tháng 05/2006, tàu Maersk Dellys đã phải trả một khoản phí kỷ lục là 249.165 USD. Khoản phí thấp nhất – 36 cent- đã được trả bởi Richard Halliburton, người bơi thuyền qua kênh vào năm 1928.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thứ Tư, 10 Tháng Giêng 20184:24 SA
Vào ngày này năm 1901, một dàn khoan ở Spindletop Hill gần Beaumont, Texas, đã làm phun trào một lượng lớn dầu thô tràn ra cả một khu vực dài hàng trăm feet,
Thứ Ba, 09 Tháng Giêng 201810:00 SA
Hoàng hậu cuối cùng của Pháp nổi tiếng xinh đẹp nhưng cũng bị chỉ trích vì thói ăn chơi phóng túng, phung phí nhất nước Pháp.
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20186:00 CH
Tại Đại hội VI Đảng Cộng Sản Việt Nam [ĐCSVN], Nguyễn Văn Linh được bầu làm Tổng Bí thư Đảng, thay cho nguyên Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời hồi tháng 7.
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 201811:59 SA
Đầu thế kỷ thứ XX, lịch sử Việt Nam có một bước ngoặt lớn. Lần đầu tiên, một bộ quốc sử với tên là Việt Nam Sử lược [VNSL] của nhà giáo Trần Trọng Ki
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20188:00 SA
Hoàng đế Quang Trung là nhân vật lịch sử đặc biệt, nhưng triều đại Tây Sơn tồn tại quá ngắn ngủi cùng với những biến động lịch sử khiến cho những mô tả về nhân dạng của ông khuyết thiếu.
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20186:00 SA
Trước khúc ngoặt của lịch sử, vận mệnh đất nước và dân tộc tùy thuộc vào hành động của những người có trách nhiệm.
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20185:14 SA
Vào ngày này năm 1790, Tổng thống George Washington đã trình bày Thông điệp Liên bang đầu tiên trước các đại biểu Quốc Hội tại thành phố New York.
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20182:31 SA
Ngày 5 tháng 12 năm 1967, dưới sự che chở của đêm tối, một nhóm quân du kích Việt Cộng và quân đội Bắc Việt đã đốt cháy làng Đắk Sơn
Thứ Hai, 08 Tháng Giêng 20182:00 SA
Năm 1967, Le Ly Hayslip, khi đó mang tên Phùng Thị Lệ Lý, còn là một thiếu nữ sinh sống và làm việc tại Đà Nẵng. Là một cô gái nông thôn
Chủ Nhật, 07 Tháng Giêng 20187:06 SA
Vào ngày này năm 1915, khi các nhóm Bolshevik đang cố gắng kích động cách mạng trong tầng lớp nông dân , Alexander Helphand, một doanh nhân giàu c