Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?
Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !
Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.
Và cái chữ “dạ” ở Saigon cũng lạ lắm. Nó không nhất thiết phải là người nhỏ nói với người lớn. Một ông chú lớn tuổi vẫn có thể “dạ” với cô bé bán cà phê đáng tuổi con mình. Một chị tổng tài vẫn có thể “dạ” nhẹ hều với nhân viên dưới trướng. Một đại ca giang hồ xưng hùng xưng bá ở đâu đó vẫn xìa ra tiếng "dạ’’ ngọt sớt với dì Tám bán thuốc lá ngay đầu xóm !
Cũng như hông ai lớn lên ở Saigon gọi là “nước dùng”. Người ta gọi “nước lèo”. Nước lèo nghe nó... phèn hơn, nghe đục hơn, bình dân hơn. Nhưng nói tới nước lèo thì người Saigon lập tức liên tưởng tới làn hơi nước bốc lên từ chiếc xe hủ tiếu lúc 2 giờ sáng. Họ liên tưởng tới tiếng vá inox gõ vô thành nồi, tới mùi hành phi, mùi xương heo, mùi khói than u uẩn am ám vô người của dì Tư bán đồ ăn sáng ngay đầu hẻm. “Nước lèo” không chỉ là từ ngữ. Nó là âm thanh của ký ức.
Tự nhiên một ngày người Saigon giựt mình vì họ thấy mọi thứ bắt đầu được “chuẩn hóa”. Người ta dần nói giống nhau. Viết giống nhau. Reaction giống nhau. Thuật toán bắt đầu quyết định cái gì là “đúng”, cái gì nghe “sang”, cái gì “văn minh”, cái gì “phải sửa lại.” Họ dọn từ cư xá vô chung cư và bỗng thấy bãi đậu xe trở thành bãi đỗ xe, họ thấy con cái đi học về chìa chén xin thêm thìa cơm vì đó là những từ được dạy trong sách giáo khoa đương đại. Thành phố họ từng thân quen từ từ mất đi giọng nói riêng của mình.
Người Saigon không thật sự khó chịu với “Vâng ạ” hay “nước dùng”. Cái họ sợ là một ngày nào đó, họ phải đi tìm đồng hương trên chính thành phố của mình !
PS : Tâm sự của người Saigon. Không hề có ý phân biệt vùng miền !
PS2 : Bạn nào không hiểu xin lướt qua, không cần chửi bới chi cho mệt !
PS3 : Tam quan không hợp nói nhiều phí lời !
PS4 : Once again, post này là post tâm sự, không phải là post chia rẽ hay đào bới phân biệt vùng miền !
PS5 : Khi "Tiếng" chết, là hết !
PS6 : Kể chuyện ngoài lề chút xíu, hổm ra Hà Nội bị cô bạn 3 đời phố cổ chỉnh cho một trận tơi bời vì " Hà Nội" của cổ nó chỉ nằm trong lòng bờ đê chứ không tràn trề tám hướng như tôi nghĩ !
NICKIE TRAN 24.05.2026
