Vì sao Trái đất không tròn một cách hoàn hảo?

Thứ Bảy, 07 Tháng Năm 20227:00 SA(Xem: 482)
Vì sao Trái đất không tròn một cách hoàn hảo?

Trên thực tế, hầu hết các hành tinh và mặt trăng không hề tròn hoàn hảo, mà thường bị bóp méo theo cách này hay cách khác.

Thông thường, một hành tinh khi quay sẽ chịu tác động của lực ly tâm. Chúng ta có thể cảm nhận được rõ cách thức mà chúng hoạt động nếu như thử xoay người trên ghế, hay ngồi trên một tàu lượn siêu tốc. Lúc này, bạn sẽ cảm thấy bị kéo ra khỏi trung tâm của mình.

Mặc dù hiệu ứng là rất nhỏ, nhưng Trái đất hơi dẹt và phình ra ở đường xích đạo.
Mặc dù hiệu ứng là rất nhỏ, nhưng Trái đất hơi dẹt và phình ra ở đường xích đạo. (Ảnh: NASA).

Các hành tinh và mặt trăng cũng vậy. Lực ly tâm khiến chúng thường bị phình ra ở đường xích đạo, mà rõ rệt nhất chính là sao Mộc và sao Thổ. Nếu nhìn vào hình toàn cảnh 2 "gã khổng lồ" khí này, bạn sẽ thấy chúng hơi bị thu nhỏ lại, còn phần giữa thì phình ra.

Lý giải cho điều này, các nhà khoa học cho biết mức độ bóp méo của mỗi hành tinh phụ thuộc vào tốc độ quay của chúng. Rất dễ để chứng minh khi sao Mộc và sao Thổ chính là những hành tinh quay nhanh nhất trong Hệ Mặt trời. Rõ ràng, vật gì quay càng nhanh thì lực ly tâm tác động lên vật đó càng lớn.

Trái đất của chúng ta cũng không nằm ngoài xu hướng này. Nếu như ngồi trên vệ tinh nhân tạo hoặc tàu vũ trụ nhìn xuống Trái đất, bạn sẽ thấy hành tinh xanh của chúng ta kỳ thực có hình cầu dẹt ở hai cực Bắc, Nam, với bán kính đường xích đạo lớn hơn bán kính giữa hai cực khoảng 21,385km.

Hành tinh lùn Haumea chịu tác động của lực ly tâm lớn đến mức nó gần như có hình quả trứng.
Hành tinh lùn Haumea chịu tác động của lực ly tâm lớn đến mức nó gần như có hình quả trứng. (Ảnh: NASA).

Trong quá trình quay quanh trục, mọi phần của Trái đất đều chịu tác động của lực quán tính ly tâm và đều có xu hướng văng ra ngoài. Mặt khác lực ly tâm tỷ lệ thuận với khoảng cách từ chỗ đó đến trục Trái đất, nghĩa là chỗ nào trên vỏ Trái đất càng xa trục thì lực ly tâm càng lớn. Bởi vậy phần vỏ Trái đất ở gần đường xích đạo chịu lực ly tâm nhiều hơn phần ở địa cực.

Do đó trong quá trình hình thành Trái đất, do chịu tác động khác nhau của lực ly tâm mà "bụng" Trái đất phình to ra, còn hai cực thì dẹt. Bán kính ở đường xích đạo lớn hơn bán kính hai cực.

Một ví dụ điển hình khác về lực ly tâm tác động lên một vật thể trong vũ trụ là hành tinh lùn Haumea. Hành tinh này nằm trong Vành đai Kuiper, một vùng gồm các vật thể băng giá bên ngoài quỹ đạo của sao Hải Vương, và quay rất nhanh (cứ 4 giờ lại quay một vòng hoàn chỉnh). Chính bởi tốc độ cao như vậy đã khiến nó bị dẹt tới mức gần giống một quả trứng nằm ngang.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thứ Hai, 04 Tháng Mười Hai 20175:00 SA
Hiện tại, liệu Việt Nam có tầng lớp doanh nhân chính nghĩa không? Chính nghĩa có nghĩa là làm ăn chân chính, không gian lận, không lừa dố
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 201710:00 CH
Hôm nay nghe tin một anh giáo sư nào đó đề xuất nên đổi cách viết hoặc chính tả của tiếng Việt. Đọc mà chẳng hiểu gì. Tò mò coi thánh này là ai
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 20178:25 CH
(HNPD) Ở thế giới văn minh ngày nay, có loại súng nào, khi bắn ra có thể khiến cho người ta ù té chạy …thí mạng cùi, dù cho người bắn không có ý định làm cho người khác bị chết hay bị thương ?
Thứ Sáu, 01 Tháng Mười Hai 201711:58 SA
Mấy ngày nay không để ý. Vậy là Internet đã du nhập vào Việt Nam 20 năm rồi sao. Lẹ thiệt. Nhớ thời ban đầu
Thứ Ba, 28 Tháng Mười Một 201711:00 SA
Nhìn Hàn Quốc phát triển, nhìn mấy chục ngàn doanh nhân Hàn Quốc tới Việt Nam kinh doanh làm giàu mà ganh tị. Trong khi đó thì ngược lại
Thứ Ba, 28 Tháng Mười Một 20172:30 SA
Mọi người nhìn tấm hình này nghĩ đến chuyện tình, tôi cũng vậy nhưng chính trị hóa nó chút. Có 3 nhân vật:
Thứ Hai, 27 Tháng Mười Một 201712:02 CH
(HNPD) Đổi mòn ăn chơi, Lão tôi xin đố các bạn và xin trả lời thật nhanh, trúng mới hay, chớ còn tà tà ..câu giờ thì coi như…lãng xẹt !
Thứ Bảy, 25 Tháng Mười Một 20173:00 SA
Hôm nay là Chủ Nhật, trời đang mưa, đường thì ngập nên không đi đâu được. Bình thường thì người ta sẽ đi nhậu. Riêng tôi ở nhà nhớ về em gái Bắc Kỳ kia.
Thứ Tư, 22 Tháng Mười Một 20176:00 CH
Cũng phải nói thêm, nội có hơn 50 tuổi đảng, với đồng chí, đồng bào nội sống chân thành, ai cũng quý. Hồi còn đương chức, ai phê phán đường lối của đảng
Thứ Ba, 21 Tháng Mười Một 20171:30 SA
Dưới đây là trích lược một vài đoạn đối thoại giữa tôi và các nhân viên an ninh điều tra của Bộ Công an Việt Nam vào ngày 16/11/2017, tại đồn công an phường Cống Vị