Về « thành tích » thanh trừng, theo các số liệu chính thức của bộ Quốc Phòng mà nay đã đổi tên thành bộ Chiến Tranh, trong hơn 1 năm rưỡi vừa qua Pete Hegseth sa thải hay ngăn chận đà thăng tiến của gần 80 vị tướng và đô đốc trong các binh chủng khác nhau của Hoa Kỳ. Báo chí Hoa Kỳ ghi nhận, phần lớn những trường hợp bị cách chức, hay gặp trở ngại trong đà thăng tiến liên quan đến phụ nữ và thành phần người da màu trong hàng ngũ sĩ quan.

Nhưng cốt lõi bài phát biểu của ông Hegseth liên quan đến mục tiêu hiện đại hóa quân đội. Có ít nhất ba thông báo quan trọng được đưa ra. Thứ nhất, thành lập một bộ chỉ huy độc lập, chuyên trách về chiến tranh với nhiệm vụ phát triển drone giá rẻ và có độ chính xác cao. Ở mảng này, Hoa Kỳ bị cho là đã đi chậm một nước cờ.

Thứ hai, để chuẩn bị khả năng đối phó hiệu quả với những cuộc chiến trong tương lai, Lầu Năm Góc sẽ tiến hành dự án mang tên Meridian. Một trong ba « cơ trưởng  trong buồng lái » Meridian sẽ là tỷ phú Mỹ Elon Musk.

Thứ ba, hiện đại hóa quân đội liên quan đến việc mở thêm các căn cứ quân sự trên lãnh thổ Mỹ. Đây là một điểm quan trọng phù hợp với chủ trương America First của chính quyền Trump và với ưu tiên an ninh cho Tây bán cầu. Các căn cứ quân sự trên đất Mỹ sẽ là mái nhà của từ 15.000 đến 25.000 quân nhân. Dự án này là cần thiết để thực hiện kế hoạch tái bố trí lực lượng ở quy mô lớn, đưa một số binh sĩ từ châu Âu và Trung Đông trở về. Một điểm trùng hợp đáng chú ý là bộ trưởng Hegseth thông báo những thay đổi này đúng vào lúc quân đội Mỹ kết thúc nhiệm vụ tại Irak, rút 1.500 binh sĩ và thiết bị ra khỏi căn cứ không quân ở Erbil-Irak. Theo Bộ Tư Lệnh Trung Tâm Hoa Kỳ, các chiến dịch chống quân khủng bố tự nhận là Nhà Nước Hồi Giáo Daech đã kết thúc. Nói cách khác,  hướng thứ ba trong mục tiêu cải cách quân đội Mỹ đồng nghĩa với việc « điều chỉnh » sự hiện diện quân sự ở nước ngoài. Trước mắt không thấy ông Pete Hegseth đề cập đến việc tái bố trí nhân sự đang đồn trú tại châu Á, đặc biệt là liên quan đến các căn cứ tại Nhật và Hàn Quốc.

Thông tín viên báo Le Monde Piotr Smolar tại Washington lưu ý : trong suốt bài phát biểu, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ hầu như không đề cập đến mối đe dọa xuất phát từ nước Nga của Vladimir Putin, hay đến những hình thức tấn công hỗn hợp từ phía Matxcơva ngày càng tiến gần đến những thành viên trong NATO. Ông chỉ tập trung kêu gọi các đồng minh « san sẻ gánh nặng » để bảo đảm an ninh.

Một điều bất thường khác là vào lúc Hoa Kỳ đang lâm chiến với Iran, trong phát biểu hôm 30/09/2026 bộ trưởng bộ Chiến Tranh của tổng thống  Donald Trump gần như đã quên hẳn cuộc xung đột này. Ông chỉ đề cập đến tình hình Trung Đông nhằm kêu gọi các đối tác trong Vùng Vịnh « chia sẻ gánh nặng » mà không hề nhắc đến những phí tổn chiến tranh Iran đang gây ra. Lãnh đạo Lầu Năm Góc đương nhiên cũng tránh nêu lên những sai sót về chiến lược của Mỹ về cuộc chiến Iran và lại càng không nhắc đến những thất bại từ nhiều tháng qua. Tương tự như với vấn đề Iran, Pete Hegseth cũng đã tránh né đề cập đến những nghi vấn về kho đạn dược của Mỹ… Bộ trưởng bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ chỉ tuyên bố một cách chung chung rằng, vũ khí dù có tiên tiến đến đâu, cũng chỉ có giá trị « nếu có thể sản xuất và sản xuất với một số lượng lớn ».

Chính quyền Washington, từ các bộ trưởng Tài Chính, Năng Lượng, và nhất là tổng thống Mỹ Donald Trump trên các mạng xã hội và kênh truyền hình, liên tiếp hối thúc Liên Hiệp Châu Âu phối hợp sử dụng nguồn dầu dự trữ chiến lược để « giải quyết các gián đoạn hiện tại ».

Theo nhiều nguồn tin báo chí, chính phủ Mỹ muốn các nước châu Âu, đặc biệt là Pháp và Đức, đưa thêm nguồn dầu diesel dự trữ ra thị trường như đã từng làm với dầu thô. Washington dường như đe dọa cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ nếu các yêu cầu không được đáp ứng.

Maros Sefcovic, ủy viên châu Âu phụ trách thương mại, đến Mỹ dự hội nghị G20, tuy không xác nhận rằng Washington đã có những lời lẽ đe dọa như thế, đã cảnh báo các « hệ quả nặng nề » nếu Mỹ ngưng cấp dầu diesel.

Trong cuộc họp khẩn sáng nay, Ủy Ban Châu Âu đã « mạnh mẽ phản đối », đồng thời cho rằng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ « sẽ làm suy yếu niềm tin của châu Âu vào Hoa Kỳ với tư cách là một đối tác đáng tin cậy ». Ủy Ban Châu Âu cho biết Liên Âu « sẵn sàng hành động tập thể » với Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA để quyết định có nên sử dụng kho dự trữ chiến lược quốc gia hay không.

Hãng tin Reuters dẫn hai nguồn thạo tin cho biết thêm, chiều nay các nhà lãnh đạo Liên Âu họp bàn đề xuất của Pháp xuất 50 triệu thùng dầu diesel và 50 triệu thùng dầu thô từ các nước thành viên thuộc IEA.

Theo các số liệu do Ủy ban Châu Âu công bố hôm qua, giá dầu diesel bán lẻ trong Liên Âu đã đạt mức kỷ lục với mức trung bình trong tuần là 2,24 euro/lít. Tại Mỹ, giá dầu diesel tăng cao chưa từng có, đạt mức 6,53 đô la/galon (tương đương với khoảng 3,78 lít). Giới nông gia, các hãng vận tải đường xa là những bên bị tác động nặng nề của tình trạng giá nhiên liệu tăng cao.

Từ nhiều tháng qua, Nga và Ukraina thường xuyên tấn công sâu vào lãnh thổ của đối phương. Các cơ sở hạ tầng dân sự là mục tiêu và số thương vong ngày càng lớn.

Nga nhắm vào các kho hàng, các trạm xăng, trung tâm thương mại và tàu thuyền của Ukraina tại Hắc Hải và gần đây là các trung tâm dữ liệu điện toán, các có sở của các tập đoàn viễn thông. Ngành luyện kim  các hoạt động xuất khẩu nông phẩm của Ukraina, vốn là hai cột trụ của kinh tế quốc gia bị thiệt hại nghiêm trọng.

Trong khi đó, Ukraina  đặc biệt nhắm vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa xăng dầu, các kho hàng của các tập đoàn phân phối trên mạng, cũng như tàu chở hàng của Nga hoạt động ở Hắc Hải.

Tổng thống Putin thẩm định, Nga mất khoảng 1 % GDP do Ukraina nhắm vào các cơ sở năng lượng và gây ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu hồi mùa hè vừa qua.  

Đe dọa sử dụng « mọi vũ khí » đáp trả

Nhân diễn đàn Valdai, tổng thống Putin cảnh báo, Nga sẽ sử dụng « mọi loại vũ khí », kể cả vũ khí hạt nhân trong trường hợp quân đội NATO -Liên Minh Bắc Đại Tây Dương tấn công vùng lãnh thổ Kakiningrad của Nga. Nhưng ông nói thêm : Nga không có ý định tấn công bất kỳ một ai. Lời cảnh cáo này được đưa ra trong bối cảnh NATO đã tiến hành nhiều cuộc tập trận gần biên giới Kaliningrad, vùng lãnh thổ của Nga nằm giữa các nước thành viên NATO gồm Ba Lan, Litva.

Ngày 1-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Iran có liên quan đến vụ việc cơ phó tấn công cơ trưởng trên chuyến bay của Hãng hàng không Flydubai, đồng thời khẳng định sẽ tấn công Iran “rất mạnh” nếu điều này được xác thực.

“Dựa trên những gì tôi nghe được, tôi có thể nói rằng câu trả lời là có. Nhưng hiện tại chúng tôi đang điều tra vấn đề này”, Tổng thống Trump bình luận, đồng thời cho hay Iran “sẽ bị giáng đòn rất mạnh”.

Sự cố xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai từ Dubai (UAE) đến Tel Aviv (Israel) vào hôm 30-9. Cơ phó dùng dao đâm cơ trưởng và tìm cách làm máy bay rơi, nhưng hành khách và phi hành đoàn đã kịp can thiệp.

Trong cuộc phỏng vấn khác cùng ngày 1-10, nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng Washington “có khả năng” sẽ nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng tới.

“Tôi sẽ làm vậy. Điều đó có thể xảy ra. Bởi bằng việc tiêu diệt hoàn toàn Iran, chúng ta sẽ tạo ra hòa bình trên thế giới”, ông nói với Tạp chí Time.

Mỹ trừng phạt các hãng ô tô và công ty đường sắt Iran

Ngày 1-10, Mỹ đã công bố một số biện pháp trừng phạt mới nhằm vào các hãng sản xuất ô tô lớn nhất, cũng như các công ty đường sắt, sản xuất và kim loại trọng yếu của Iran, trong bối cảnh Washington đang gia tăng tối đa sức ép kinh tế lên quốc gia Hồi giáo này.

Cụ thể, các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào bảy nhà sản xuất ô tô, trong đó có hai hãng sản xuất ô tô lớn nhất Iran là Iran Khodro (IKCO) và SAIPA, chuyên phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu sang các đối tác thương mại khu vực, theo Hãng tin AFP.

Ngoài ra, các công ty đường sắt chủ chốt của Iran bị đưa vào danh sách trừng phạt gồm Công ty Đường sắt Cộng hòa Hồi giáo Iran (RAI) thuộc sở hữu nhà nước, Công ty tàu khách Raja và Công ty vận tải hàng hóa tư nhân Sherkat-E Rah Ahan-E Khamle-O-Naghle.

“Vì lĩnh vực đường sắt và ô tô đại diện cho một số nguồn doanh thu và năng lực hậu cần lớn nhất còn sót lại của chế độ. Hành động hôm nay đã giáng thẳng vào các huyết mạch quan trọng mà Iran dựa vào để duy trì nền kinh tế và lẩn tránh lệnh trừng phạt”, Bộ Tài chính Mỹ cho biết trong một tuyên bố.

Siêu tàu chở dầu bị tấn công tại eo biển Hormuz

Ngày 1-10, Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời các nguồn tin địa phương cho biết một siêu tàu chở dầu đã bị tấn công tại eo biển Hormuz và hiện đang bốc cháy.

Theo Fars, siêu tàu chở dầu này có sức chứa 2,5 triệu thùng dầu, đang di chuyển “trái phép” tại eo biển Hormuz. Địa điểm tàu bị tấn công cách bờ biển Oman 8km.

Phía Tehran chưa công bố tàu chở dầu treo cờ của quốc gia nào, cũng như chưa tiết lộ bên thực hiện vụ tấn công.

Trong khi đó, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết con tàu đã bị tấn công bởi một vật thể bay không xác định, gây ra hỏa hoạn khi đang đi qua eo biển Hormuz.

Hiện các thủy thủ đoàn vẫn an toàn, nhưng chưa rõ mức độ thiệt hại, cũng như các tác động đối với môi trường.

Ông Zelensky khoe lần đầu triển khai tên lửa đạn đạo FP-7

Ngày 1-10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vừa triển khai tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7 lần đầu tiên trong thực chiến. Nhà lãnh đạo Ukraine lưu ý cuộc triển khai cho thấy FP-7 có tiềm năng ứng dụng cao trong quân đội.

“Tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7 của Ukraine lần đầu tiên được sử dụng trong thực chiến. Cảm ơn vì thành tựu đã đạt được”, ông Zelensky viết trên ứng dụng Telegram, nhưng không tiết lộ địa điểm và mục đích triển khai.

Các nhà phân tích quân sự Ukraine mô tả FP-7 là một tên lửa đạn đạo tầm ngắn có tầm bắn khoảng 200km, theo Hãng tin Reuters.

Theo nhà sản xuất tên lửa Fire Point, FP-7 đang được phát triển thành tên lửa đạn đạo đánh chặn trong khuôn khổ chương trình phòng thủ tên lửa châu Âu Freyja khởi động năm nay.

Chủ tịch Thượng viện Pháp tái cử nhiệm kỳ thứ sáu

Ngày 1-10, Thượng viện Pháp đã bầu ông Gérard Larcher, thành viên đảng cánh hữu Những người Cộng hòa (LR), làm Chủ tịch nhiệm kỳ thứ sáu.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra tại Cung điện Luxembourg trong phiên họp đầu tiên của Thượng viện sau cuộc bầu cử ngày 27-9. Ông Larcher nhận được sự tín nhiệm ngay từ vòng đầu, với 203/302 phiếu bầu. Ông sẽ nắm giữ vị trí Chủ tịch Thượng viện Pháp trong nhiệm kỳ kéo dài đến năm 2029.

“Với tinh thần tự do, trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau, vốn là những giá trị đặc trưng của Quốc hội chúng ta, mọi tiếng nói sẽ được tôn trọng. Chính tôi sẽ là người bảo đảm điều đó”, ông Larcher tuyên bố sau khi được bầu.

Sinh năm 1949, ông Larcher lần đầu được bầu làm Chủ tịch Thượng viện vào năm 2008. Ông rời vị trí này năm 2011, khi cánh tả giành quyền kiểm soát Thượng viện, trước khi trở lại năm 2014 và liên tục tái đắc cử vào các năm 2017, 2020, 2023 và nay là 2026.

(Tân Hoa Xã) - Trung Quốc tập trận quanh bãi cạn Scarborough. Tân Hoa Xã khẳng định Quân đội Trung Quốc và Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc đã tiến hành các « cuộc tuần tra quân sự và thực thi pháp luật quanh đảo Hoàng Nham (Scarborough) » ngày 30/09/2026 nhằm tăng cường quyền kiểm soát đối với các vùng biển và không phận liên quan, đối phó hiệu quả trước mọi hành vi xâm phạm quyền lợi và các hành động khiêu khích. Hoàng Nham là tên Trung Quốc đặt cho bãi cạn Scarborough sau khi chiếm quyền kiểm soát đảo này từ Philippines vào năm 2012.

(Reuters) - Petrovietnam sẽ mua ít nhất 2 triệu thùng dầu thô mỗi năm từ ExxonMobil Asia Pacific. Thỏa thuận được Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) - đơn vị thuộc Petrovietnam - ký với ExxonMobil Asia Pacific vào tuần trước và được Petrovietnam công bố ngày 30/09/2026. Giá trị của lô dầu thô này sẽ dao động từ 120 triệu đến 200 triệu đô la mỗi năm, tùy vào giá thị trường.

(Yonhap) - Gần 40% vụ đánh cắp bí mật công nghiệp tại Hàn Quốc liên quan đến ngành bán dẫn. Theo Bộ Thương Mại, Công Nghiệp và Năng Lượng Hàn Quốc, Cơ quan Tình báo Quốc gia (NIS) đã phát hiện 107 vụ đánh cắp bí mật thương mại trong giai đoạn 2021-2025 phục vụ các thực thể nước ngoài, trong đó có 40 vụ liên quan đến công nghệ bán dẫn. Một trong những vụ việc gây chấn động nhất là một cựu giám đốc điều hành của Samsung Electronics bị cáo buộc cung cấp bí mật về quy trình sản xuất 18 nanomet cho bộ nhớ DRAM cho nhà sản xuất Trung Quốc ChangXin Memory Technologies.

(Reuters) - Mỹ nhận định Trung Quốc khó tấn công Đài Loan vào năm 2027 như dự báo trước đây. Theo hai quan chức Mỹ đương nhiệm, một cựu quan chức Mỹ và một người am hiểu vấn đề, được Reuters trích dẫn hôm nay 01/10/2026, những nguyên nhân chính bao gồm tiến độ chuẩn bị quân sự bị chậm lại trong bối cảnh chiến dịch chống tham nhũng của đảng Cộng sản Trung Quốc, cũng như việc Bắc Kinh muốn chờ xem kết quả cuộc bầu cử tại Đài Loan năm 2028. Một số quan chức Trung Quốc hy vọng cuộc bầu cử này đưa lên nắm quyền một chính phủ có xu hướng thuận lợi hơn đối với việc đưa hòn đảo về dưới sự kiểm soát của Trung Quốc.

(AFP) - Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Pete Hegseth 30/09/2026 khẳng định đã cắt giảm 20% số tướng lĩnh và đô đốc trong quân đội. Theo số liệu của Lầu Năm Góc, vào cuối tháng 05/2025, quân đội Mỹ có 831 tướng và đô đốc. Kể từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025, chính quyền Mỹ đã tiến hành một đợt thanh lọc quy mô lớn ở các cấp chỉ huy cao nhất của quân đội, vốn thường ít chịu sự can thiệp chính trị, đảng phái. Tuy nhiên, theo số liệu mới nhất, tính đến ngày 31/7/2026, quân đội Mỹ có 851 tướng và đô đốc, tức là vẫn tăng nhẹ so với năm ngoái.

(AFP) - Elon Musk, chủ nhân Tesla và SpaceX, tham gia một ủy ban xác định những công nghệ và vũ khí mà Mỹ sẽ cần cho các cuộc chiến trong tương lai. Theo thông báo hôm 30/09/2026 của bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Pete Hegseth, mục tiêu là « giành được ưu thế về công nghệ và quân sự trên chiến trường trong những thập niên tới ». Ủy ban này còn có Palmer Luckey, nhà sáng lập công ty quốc phòng Mỹ Anduril, và Newt Gingrich, 83 tuổi, cựu nghị sĩ Cộng Hòa từng giữ chức Chủ tịch Hạ viện Mỹ. Theo Pete Hegseth, « dự án Meridian » quy tụ « 3 trong số những bộ óc xuất chúng nhất cả nước », dự kiến bắt đầu hoạt động sau 120 ngày.

Theo báo Guardian, các hành khách Israel đã can thiệp để ngăn chặn vụ tấn công hôm 30/9, khống chế cơ phó, trong khi một tổ bay dự bị trên máy bay đã kịp thời ổn định chiếc máy bay đang lao xuống và cuối cùng hạ cánh an toàn tại Ảrập Xêút.

Sự việc xảy ra trên chuyến bay chở hơn 170 người. Các quan chức Israel ca ngợi sự dũng cảm của những người can thiệp đồng thời thông báo 4 hành khách Israel sẽ được trao giải thưởng “anh hùng” vì ngăn chặn một thảm họa có thể xảy ra.

Các điều tra viên Ảrập Xêút đang phối hợp với Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE), Mỹ, Oman và Israel để xác định động cơ của kẻ tấn công. Một quan chức khu vực nắm được thông tin về cuộc điều tra cho biết: “Tất cả các kịch bản có thể xảy ra, từ khủng bố đến rối loạn tâm thần đều đang được xem xét. Hiện chưa có khả năng nào bị loại trừ”.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết vẫn chưa rõ ai đứng sau nỗ lực tấn công này. Ông nói với Fox News hiện còn quá sớm để nói Iran có liên quan hay không. “Chúng tôi sẽ tìm ra nguồn gốc của kẻ tấn công này, xem hắn có đồng phạm hay không và liệu Iran có đứng sau không. Tôi nghĩ chúng tôi sẽ sớm tìm ra”, ông Netanyahu nói.

Vụ việc xảy ra chỉ vài ngày sau khi ông Netanyahu cảnh báo về một mối đe dọa an ninh chưa xác định có thể xảy ra với Israel trong cuộc bầu cử tháng 10. Trước khi vụ tấn công xảy ra, quân đội Israel cho biết họ không có thông tin tình báo cụ thể nào về một mối đe dọa sắp xảy ra. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid cho hay cuộc họp về an ninh tối 29/9 không đề cập đến bất kỳ mối đe dọa liên quan nào.

Các quan chức Israel khác, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz và Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon cho rằng vụ việc trên là “tấn công khủng bố”. Bộ Ngoại giao Israel cũng thông báo cho các nhà ngoại giao là cuộc tấn công nhằm vào Israel và mối quan hệ của nước này với UAE.

Hãng hàng không FlyDubai cho biết các chuyến bay đến và đi từ Israel sẽ bị đình chỉ trong thời gian cuộc điều tra diễn ra, đồng thời kêu gọi tất cả các bên “tránh đưa ra những suy đoán vội vàng trong khi các cơ quan chức năng thu thập thông tin”.

UAE hôm nay (1/10) thông báo sẽ tiến hành cuộc điều tra riêng về vụ việc, vốn xảy ra khoảng 2,5 giờ sau khi máy bay cất cánh từ Dubai. Nước này cho biết các điều tra viên đã bắt đầu xem xét động cơ của kẻ tấn công và liệu người này có bất kỳ mối liên hệ nào với “mục đích khủng bố” hay không.

Các hành khách kể lại việc họ nhìn thấy một người đàn ông cầm dao, được cho là cơ phó người Oman, quật ngã cơ trưởng máy bay xuống sàn, sau đó máy bay bắt đầu lao xuống. Phi công bị thương, Smit Machchhar, một công dân Ấn Độ, đã cố gắng phát tín hiệu khẩn cấp và mở cửa buồng lái, cho phép các hành khách vào trong và ngăn máy bay tiếp tục lao xuống.

Một máy bay chở khách từ Dubai đến Israel đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống Ảrập Xêút sau khi xảy ra xô xát giữa các phi công, dẫn đến việc phát tín hiệu khẩn cấp và làm dấy lên lo ngại về không tặc.

Thủ tướng Israel ca ngợi cơ trưởng người Ấn Độ Smit Machchhar vì đã ngăn chặn âm mưu cố tình làm rơi máy bay của hãng hàng không Flydubai, qua đó cứu sống 174 người.

Trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump tiếp tục sụt giảm, đảng Dân chủ đang nỗ lực giành lại ghế tại nhiều khu vực bầu cử mang tính quyết định, bao gồm cả những nơi như bang Texas, vốn được coi là thành trì truyền thống của đảng Cộng hòa.

Dưới đây là những điều đặc biệt về cuộc bầu cử quan trọng vào tháng 11 tới cũng như những vấn đề đang bị đặt lên bàn cân.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ là gì?

Nước Mỹ hiện đã đi được gần một nửa chặng đường trong nhiệm kỳ tổng thống 4 năm thứ hai của ông Trump. Điều này đồng nghĩa với việc đã đến lúc diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, được tổ chức 2 năm sau cuộc bầu cử tổng thống và thường mang lại cái nhìn sơ bộ về cục diện của cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Mặc dù chức vụ tổng thống và phó tổng thống không nằm trong danh sách tranh cử, nhưng bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ thường được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về chính quyền đương nhiệm. Kết quả thắng hay thua của 2 đảng chính đều có thể phản ánh điều đó.

Theo kênh Sky News, vào ngày 3/11, toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện Mỹ và 1/3 trong số 100 ghế tại Thượng viện Mỹ sẽ được đưa ra bầu chọn. Các vị trí cấp tiểu bang cũng có thể nằm trong danh sách bỏ phiếu.

Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội Mỹ, họ sẽ có khả năng gây trở ngại lớn cho các chương trình nghị sự của Tổng thống Trump.

Cạnh tranh gay gắt

Đảng Cộng hòa đang nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ, nhưng cục diện này có thể thay đổi.

Thế đa số của đảng Cộng hòa tại Hạ viện hiện rất mong manh khi họ nắm giữ 218 ghế, trong khi đảng Dân chủ có 214 ghế, cùng với một nghị sĩ độc lập và 2 ghế đang bỏ trống.

Theo tổ chức dự báo phi đảng phái Cook Political Report, 185 ghế tại Hạ viện Mỹ được đánh giá "chắc chắn thuộc về đảng Dân chủ", 12 ghế khác được cho "có khả năng thuộc về đảng Dân chủ" và 9 ghế "nghiêng về phía đảng Dân chủ". Ngược lại, 180 ghế được coi "chắc chắn thuộc về đảng Cộng hòa", 21 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Cộng hòa" và 7 ghế "nghiêng về đảng Cộng hòa".

21 ghế còn lại được xem là ở thế "ngang ngửa" (khó đoán định). Trong số này, đảng Cộng hòa hiện nắm giữ 16 ghế, còn đảng Dân chủ có 5 ghế. Cần lưu ý rằng đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế nữa là có thể nắm quyền kiểm soát đa số tại Hạ viện.

Hạ viện được cho là nơi có khả năng cao nhất sẽ chuyển sang quyền kiểm soát của Đảng Dân chủ, nhưng trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump ở mức thấp, Thượng viện cũng là một chiến trường quan trọng.

Khác với Hạ viện, chỉ hơn 1/3 số ghế tại Thượng viện Mỹ sẽ được bầu lại vào tháng 11 này. Trong số 35 ghế được tranh cử, Cook Political Report đánh giá 13 ghế "chắc chắn thuộc về đảng Cộng hòa", 2 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Cộng hòa" và 1 ghế "nghiêng về đảng Cộng hòa".

Ở chiều ngược lại, tổ chức này nhận định 9 ghế "chắc chắn thuộc về đảng Dân chủ", 2 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Dân chủ" và 1 ghế "nghiêng về đảng Dân chủ". Điều này để lại 7 ghế được xếp vào nhóm "ngang ngửa" (2 ghế hiện do đảng Dân chủ nắm giữ và 5 ghế do đảng Cộng hòa nắm giữ), một con số đủ lớn để thay đổi cán cân quyền lực tại cơ quan lập pháp này.

Thực tế, đảng Cộng hòa của ông Trump hiện nắm giữ 53 ghế tại Thượng viện so với 47 ghế của đảng Dân chủ, tạo ra thế đa số với cách biệt 3 ghế. Đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế để đạt thế đa số do Phó Tổng thống hiện thuộc đảng Cộng hòa và là người có quyền bỏ lá phiếu quyết định trong trường hợp tỷ lệ phiếu bầu là 50 - 50.

Những vấn đề trọng tâm 

Các vấn đề kinh tế và chi phí sinh hoạt dường như là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ khi họ chuẩn bị đi bỏ phiếu giữa kỳ.

Lãi suất vay thế chấp ở xứ sở cờ hoa đã tăng vượt mức 7% vào tháng 9 và các hộ gia đình cũng đang cảm nhận được áp lực tài chính ở nhiều khía cạnh khác. Nhiều người cho rằng cuộc xung đột Mỹ - Iran, vốn chưa có dấu hiệu kết thúc là nguyên nhân khiến giá xăng và dầu diesel tăng cao.

Trong một cuộc khảo sát gần đây của CNN/SSRS, chỉ 27% số người được hỏi bày tỏ sự tin tưởng vào cách Tổng thống Trump điều hành nền kinh tế. Các cuộc thăm dò của đài CNN cũng cho thấy 3/4 người Mỹ không tin lãnh đạo Nhà Trắng có kế hoạch rút khỏi cuộc xung đột với Iran.

Những lo ngại về sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các câu hỏi về tác động của xu hướng đó cũng đang dần nảy sinh.

Bối cảnh chính trị đầy cam go mà đảng Cộng hòa đang đối mặt đã tạo ra những cuộc đua thú vị trước thềm tháng 11, bao gồm cả tại Texas, bang vốn được coi là "thành trì" vững chắc của đảng này. Tại đây, theo một cuộc thăm dò gần đây, ngôi sao đang lên của đảng Dân chủ là James Talarico đang dẫn trước trong cuộc đua vào Thượng viện. Tổ chức Cook Political Report đánh giá đây là một cuộc đua có kết quả khó đoán định.

Theo kết quả cuộc khảo sát Marist, ứng cử viên đảng Dân chủ tranh cử chức Thống đốc bang Texas là Gina Hinojosa cũng đang chiếm ưu thế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa của ông dường như đang lâm vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc” thường thấy đối với các lãnh đạo Nhà Trắng đương nhiệm khi cuộc bầu cử giữa kỳ cận kề.

Hạ nghị sĩ Ro Khanna đã đề cập đến khả năng luận tội Tổng thống Donald Trump lần thứ 3 nếu đảng Dân chủ chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11 và giành quyền kiểm soát quốc hội.

Tổng thống Donald Trump đã gây chấn động khi hứa tặng 5.000 USD cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành nếu đảng Cộng hòa của ông tiếp tục giành quyền kiểm soát quốc hội sau bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới.

Tổng thống Donald Trump cho biết ông kỳ vọng Iran sẽ từ bỏ nỗ lực chiến tranh sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11, đồng thời thừa nhận giá xăng dầu ở nước này khó có thể giảm trước thời điểm đó.