Từ những chiếc Shahed có nguồn gốc Iran, Nga đã phát triển dòng Geran (từ 1 đến 5) và nhanh chóng tổ chức sản xuất quy mô lớn trong nước. Được phóng sang Ukraina hàng ngày, drone Geran trở thành loại vũ khí sát thương nhất, chở nhiều thuốc nổ hơn (từ 20-30 kg lên 50-90 kg). Ưu điểm của chúng là chi phí, tầm bay xa và có thể sản xuất hàng loạt. Trong 4 năm rưỡi chiến tranh, Nga đã phóng sang Ukraina ít nhất 60.000 drone các loại, trong đó có drone mồi nhử để làm quá tải hệ thống phòng không, tạo điều kiện cho drone mang thuốc nổ tiếp cận mục tiêu.

Nhưng giờ đây, Nga đang chuyển sang drone phản lực tốc độ cao, ngày càng giống một tên lửa hành trình. Geran-3, xuất hiện lần đầu tiên năm 2024, có thể đạt khoảng 330 km/giờ, Geran-4 khoảng 450 km/giờ và Geran-5 lên tới 600 km/giờ. Geran-2 tiếp tục được sản xuất đại trà nhưng phiên bản 1 và 3 đã bị dừng. Từ giữa năm 2026, các phiên bản Geran phản lực 4 và 5 được cho là đã chiếm khoảng một nửa số drone tấn công tầm xa mà Nga sử dụng.

Cơ sở sản xuất Geran chính nằm tại Tatarstan có khoảng 116 tòa nhà trên diện tích gần 3 km2 và tiếp tục được mở rộng thêm, theo hình ảnh vệ tinh tháng 05/2026. Ba khu công nghiệp khác (tại Izhevsk, Chelyabinsk và Matxcơva) được cho là sản xuất linh kiện cho công ty LLC Alabuga Machinery, nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu.

Vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng cho drone Geran

Trung Quốc có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng drone Geran. Công ty Alabuga phải tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc để mua linh kiện và động cơ, với giá từ 33.000 đến 40.000 đô la/động cơ, theo tình báo quân sự Ukraina. Từ mùa hè, Kiev cảnh báo Nga đã có khả năng sản xuất tới 500 drone Geran-4 và Geran-5 mỗi tháng.

Drone phản lực tốc độ cao có khả năng bay ở độ cao lớn để tránh một số hệ thống phòng không, rồi hạ thấp khi tiếp cận mục tiêu. Nga cũng tiến hành các đợt tấn công liên tiếp nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng thủ Ukraina. Theo Le Monde, trong khi chờ Kiev tìm được giải pháp đối phó, thường dân Ukraina có nguy cơ tiếp tục chịu thiệt hại nghiêm trọng.

Mỹ rút hết quân : Irak vẫn chưa nắm được chủ quyền

Ngày 30/09, lực lượng của liên quân quốc tế rút khỏi Irak sau 23 năm hiện diện. “Hân hoan” và “nỗi lo ngày mai” là tâm trạng của một số người dân Irak được ghi nhận trong phóng sự của nhật báo Libération. Đối với họ, cho dù Mỹ rút quân, Irak vẫn chưa kiểm soát được chủ quyền đất nước.

Phóng sự của Libération trở thành diễn đàn cho những thường dân Irak, có người từng “mang giấc mộng Mỹ”, “hài lòng vì Saddam bị lật đổ dù lý do can thiệp của liên quân là tạo dựng” nhưng sau đó “vỡ mộng” vì bị lực lượng Hoa Kỳ bắt giam, tra tấn vi nghi ngờ tài trợ khủng bố. Giống như đa số người dân Irak, nhân chứng này cho rằng “cuộc xâm lược của Mỹ đã dựng lên những thảm kịch Irak của thế kỷ XXI”, nội chiến tiếp diễn, lực lượng Shia nắm quyền, Daesh xuất hiện, tiếp theo là một cuộc chiến khác.

Mỹ rút quân, trước tiên là một “thắng lợi”, theo lời một người dân, “không một lực lượng nước ngoài nào có thể can thiệp vào chuyện nội bộ Irak. Bây giờ cũng vậy”. Nhưng một số người cho rằng “Irak sẽ không sớm kiểm soát được chủ quyền. Đất nước không nắm giữ được vận mệnh của mình”. Những xung đột trong vùng đang cho thấy điều này.

Kinh tế Cuba bị bóp nghẹt vì Hoa Kỳ

Mỹ và vai trò trong cuộc khủng hoảng ở Cuba hiện nay là chủ đề được Le Monde quan tâm. Nền kinh tế Cuba đang thoi thóp vì lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ từ tháng 01/2026 nhằm thay đổi chế độ ở La Habana. Đây là ghi nhận trong báo cáo công bố ngày 10/09 của “nhóm nghiên cứu về tương lai Cuba” tại đại học Harvard.

“Lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ đóng vai trò vô cùng tiêu cực đối với nền kinh tế” Cuba, theo giải thích của nhà nghiên cứu Rafael Rojas, Đại học Mêhicô, thành viên nhóm nghiên cứu. Mọi hoạt động công cộng (thu gom rác, cấp nước, hoạt động của bệnh viện) đều bị xáo trộn nghiêm trọng, bệnh dịch do muỗi gia tăng trong khi hệ thống y tế, vốn rất nổi tiếng của Cuba, không còn khả năng đáp ứng.

Báo cáo cũng nêu một số khó khăn khác “dân số suy giảm như một đất nước trong thời chiến”. Chiến lược tập trung đầu tư vào du lịch, hiện bị khủng hoảng nghiêm trọng, đã để lại một nền công nghiệp, nông nghiệp kiệt quệ, thiếu tay nghề.

Giải pháp là gì ? Báo cáo đưa ra một số đề xuất : “Cuba cần thực hiện tiến trình dân chủ để được cộng đồng quốc tế hỗ trợ và nhận được một số nhân nhượng từ Mỹ”, tạo điều kiện cho xã hội dân sự và cộng đồng Cuba hải ngoại thông qua một Hội đồng Lập hiến, ưu tiên phát triển nông nghiệp để bảo đảm an ninh lương thực, đề cao vai trò của lĩnh vực tư nhân bằng cách tạo thuận lợi cho đầu tư của người Cuba hải ngoại, đưa Cuba trở lại các định chế tài chính để có thể được vay đầu tư cho cơ sở hạ tầng…

Pháp : Nợ nần chồng chất

Khối nợ của Pháp lên đến gần 3.600 tỷ euro, tương đương với 119% GDP là chủ đề trang nhất của các nhật báo. Pháp có mức nợ công lớn thứ ba châu Âu, chỉ sau Hy Lạp và Ý. Thông tin được đưa ra vào lúc chính phủ trình dự thảo ngân sách lên Hội đồng Bộ trưởng ngày 01/10. Đây sẽ là chủ đề tranh luận rất sôi nổi tại Hạ Viện.

Le Monde cảnh báo “nợ công của Pháp đang ở mức cao nhất kể từ năm 1946” khiến “Pháp trở thành tâm điểm lo ngại quốc tế”. Le Figaro thậm chí coi “Pháp là mắt xích yếu của châu Âu” xét về “nợ, tăng trưởng”. Theo cả hai nhật báo, các chuyên gia không loại trừ kịch bản một cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng khắp châu Âu, thậm chí xa hơn, với những tác động nghiêm trọng đến khu vực đồng euro. Trong khi Liên Âu lo ngại trước khả năng ứng phó hạn chế của chính phủ Pháp, thị trường cũng phát đi tín hiệu báo động. Ngày 29/09, lãi suất trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,8%, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng năm 2008.

“Năm 2027, Bercy (bộ Kinh Tế Pháp) sẽ huy động 340 tỷ euro nợ, mức kỷ lục”, tăng hơn 28 tỷ euro so với năm 2026, theo nhật báo kinh tế Les Échos. Nguyên nhân chính là lãi suất cao. Tình hình càng đáng lo ngại khi giá năng lượng tăng do xung đột Iran, làm gia tăng nguy cơ lạm phát và khả năng các ngân hàng trung ương tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

La Croix đi gặp “Những người Pháp sẵn sàng trả nhiều hơn”. Họ là những người nộp thuế lo lắng về sự suy thoái của tài chính công. 89% người Pháp lo ngại về nợ công tăng, trong khi 61% ưu tiên cắt giảm chi tiêu thay vì tăng thuế, mặc dù đa số muốn nỗ lực ngân sách nhắm vào các hộ gia đình giàu có (80%) và các khoản thừa kế khổng lồ (68%) hơn là vào người nghỉ hưu. Những xu hướng này thường xuyên xuất hiện trong tranh luận ngân sách và các chiến dịch bầu cử, nhưng chưa phản ánh đầy đủ những vấn đề phức tạp đang tác động đến xã hội Pháp.

Biểu tình tại Pháp : Quyền lợi trước, nợ tính sau

Riêng trên Libération, nợ được đưa xuống hàng thứ yếu trong mục đọc nhanh “Expresso” bởi vì hồ sơ chính nhật báo thiên tả là biểu tình, đình công của công chức và giáo viên đòi tăng lương, ưu đãi, học sinh yêu cầu có thêm giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất học đường. Trước những đòi hỏi này, nợ công của Pháp được thể hiện qua con số “119%” ở gần cuối báo. Con số này sẽ còn lập kỷ lục 121,7% GDP năm 2027, cao gấp đôi so với giới hạn được châu Âu ấn định là 60%.

Bài xã luận của La Croix cho rằng đảng Nước Pháp Bất Khuất (LFI) cùng lãnh đạo Jean-Luc Mélenchon tận dụng phong trào phản đối tại hơn 300 trường trung học, nhằm củng cố nhóm cử tri trẻ. Tuy nhiên, một số yêu sách của học sinh xuất phát từ những vấn đề thực tế về nhân sự và cơ sở vật chất. Tác giả nêu lên “giới hạn của việc khai thác phong trào” bởi vì khi bạo lực xảy ra, với hàng chục người bị thương, đảng LFI quy ngay trách nhiệm cho cảnh sát và chính phủ.

Pháp thiếu giáo viên

Báo cáo “Nhìn về giáo dục” của tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - OCDE, công bố đúng ngày biểu tình tại Pháp, củng cố cho những yêu sách của học sinh và giáo viên. Theo báo cáo, được Les Echos trích dẫn, “giáo viên Pháp có mức lương và sự công nhận thấp hơn so với nước ngoài”. Chỉ 27% giáo viên hài lòng với thu nhập, so với mức trung bình 40% trong OCDE. Pháp cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên, do nghỉ việc, nghỉ hưu, trong khi số giáo viên trẻ mới vào nghề chỉ bằng khoảng 1/4 số giáo viên cấp II trên 55 tuổi.

Chân dung bộ trưởng Tài Chính Mỹ

Nhật báo Le Monde đề cập đến nhiều chủ đề liên quan đến Mỹ trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, trong đó có chân dung “bộ trưởng Tài Chính muốn thao túng thị trường” : Ông Scott Bessent, cựu quản lý quỹ đầu tư tại Wall Street.

Trước khi nhậm chức, ông đề xuất chiến lược “3-3-3”: đưa thâm hụt ngân sách xuống 3% GDP, đạt tăng trưởng 3% và tăng sản lượng dầu thêm 3 triệu thùng/ngày. Sau gần hai năm, các mục tiêu này chưa đạt : thâm hụt gần 6%, tăng trưởng GDP giảm còn 2,3% (so với 2,8% năm cuối nhiệm kỳ Biden), sản lượng dầu chỉ tăng khoảng 300.000 thùng/ngày. Theo Le Monde, một số biện pháp can thiệp thị trường của ông Bessent, như hỗ trợ trái phiếu và đồng yen Nhật Bản, chỉ đem lại hiệu quả tạm thời. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5%.

Ban đầu, ông Bessent xem thuế quan chủ yếu là vũ khí đàm phán, nhưng sau khi gia nhập chính quyền, ông nhanh chóng ủng hộ chính sách thuế quan của Trump và trở thành nhân vật có ảnh hưởng trong nội các và luôn được tổng thống Mỹ đánh giá là “một trong những người thông minh nhất Wall Street”.

Về đời sống cá nhân, ông luôn nhắc đến sự phá sản của cha và việc ông là người đồng tính. Cha phá sản khiến ông phải đi làm từ năm 9 tuổi, hình thành tinh thần lao động. Sau đó, do hoàn cảnh xã hội thời đó, ông chọn Yale thay vì con đường quân sự.

Trong thông cáo, được Reuters trích dẫn, bộ Quốc Phòng Trung Quốc tuyên bố rằng Trung tâm Huấn luyện và Hỗ trợ chung Trung – Lào cùng Học viện Hàng không Hữu nghị Trung – Lào đã đi vào hoạt động tại một sân bay ở Ban Keun. Và « hai cơ sở này, do cả hai bên cùng duy trì và vận hành, nhằm mục đích hỗ trợ Lào tăng cường công tác huấn luyện phi công không quân ».

Phía Trung Quốc khẳng định là các hoạt động tại Lào « không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào, mà nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác thực chất giữa hai quân đội cũng như góp phần duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực ».

Đại sứ quán Lào ở Bangkok không phản hồi yêu cầu bình luận.

Hãng tin Anh lưu ý thêm là Trung Quốc hiện đang vận hành một trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung khác tại căn cứ hải quân Ream của Cam Bốt (nằm ở vịnh Thái Lan) và một căn cứ hậu cần tại Djibouti. Chính quyền Phnom Penh phủ nhận việc có binh sĩ Trung Quốc đồn trú tại Ream, nhưng Hoa Kỳ đã bày tỏ lo ngại về sự hiện diện ngày càng mở rộng của Trung Quốc tại đây

Chính phủ Nga dự kiến trình dự thảo ngân sách lên Quốc Hội trước ngày 01/10 và việc thông qua rất có thể chỉ là thủ tục mang tính hình thức. Tuần trước, chính phủ đã tuyên bố nhu cầu quốc phòng và an ninh là "ưu tiên chiến lược", đồng thời công bố kế hoạch tăng thêm thuế vào năm 2027 để bù đắp khoản thâm hụt ngày càng lớn, mặc dù trước đó Matxcơva từng khẳng định sẽ không có thêm đợt tăng thuế nào. Một loại thuế mới ở mức 30% đối với các công ty khai khoáng và kim loại dự kiến ​​sẽ mang lại khoảng 200 tỷ rúp mỗi năm cho ngân sách. 

Chi phí cho cuộc chiến tại Ukraina liên tục gia tăng, khiến tăng trưởng kinh tế Nga chỉ ở mức rất thấp trong năm 2025 và rơi vào tình trạng gần như bằng không. Năm nay 2026, Nga còn phải chịu thêm áp lực từ các cuộc tấn công bằng drone của Ukraina nhắm vào các cơ sở hạ tầng và nhà máy lọc dầu, buộc Matxcơva phải chi một khoản tiền không được tiết lộ cho phòng chống drone, sửa chữa thiệt hại và nhập khẩu nhiên liệu để giải quyết tình trạng thiếu hụt trong nước.

Kinh tế Nga không có nguy cơ sụp đổ trong ngắn hạn, tuy nhiên, một số mất cân bằng về cơ cấu bắt đầu bộc lộ rõ. Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà nghiên cứu Florent Parmentier, tổng thư ký Trung tâm Nghiên cứu Chính trị Sciences Po, ghi nhận tình trạng "thiếu hụt lao động ở một số lĩnh vực" có thể "gây ra những khó khăn về năng lực sản xuất và chi phí". Ông Parmentier cảnh báo: "Điều này sẽ gây tác động lan truyền đến phần còn lại của nền kinh tế, có nguy cơ làm suy yếu các lĩnh vực khác ngoài ngành công nghiệp quốc phòng".

Gánh nặng chi tiêu quân sự cũng ngày càng lớn đối với Ukraina: Đầu tháng này, Kiev đã công bố kế hoạch ngân sách quốc phòng kỷ lục cho năm 2027, dự kiến ​​sẽ đạt khoảng 110 tỷ đôla, tăng 12% so với năm 2026. 

Ông Trump và loạt lãnh đạo hãng AI ký cam kết an toàn tự nguyện

Theo Hãng tin Reuters, ngày 29-9 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã cùng lãnh đạo nhiều công ty công nghệ hàng đầu đồng ý xây dựng tiêu chuẩn tự nguyện cho trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tiếp tục ủng hộ mở rộng nhanh trung tâm dữ liệu.

Theo thỏa thuận ông Trump đăng trên mạng xã hội, các công ty sẽ hợp tác với "các bên kiểm định độc lập" để đánh giá hệ thống AI có vận hành đúng thiết kế không và bảo đảm công cụ AI không "xâm nhập hay truy cập các hệ thống kỹ thuật theo cách ngoài ý muốn".

Dự cuộc gặp tại Nhà Trắng có các ông Greg Brockman (chủ tịch HĐQT OpenAI), Dario Amodei (CEO Anthropic), Mark Zuckerberg (CEO Meta), Sundar Pichai (CEO Google) và Jensen Huang (CEO Nvidia).

Theo Reuters, Nhà Trắng đang bị soi xét ngày càng gắt gao về rủi ro AI sau khi OpenAI và Anthropic đều báo cáo tác tử AI của họ vượt tầm kiểm soát, xâm nhập hệ thống công ty khác. 

Trung tâm dữ liệu cũng bị nhiều địa phương phản đối vì lo ngại tiêu tốn điện, đẩy chi phí tiện ích, gây khó cho Đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ ngày 3-11.

Em gái ông Kim Jong Un dọa Hàn Quốc "trả giá" vụ nổ mìn ở DMZ

Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) ngày 30-9, bà Kim Yo Jong, em gái quyền lực của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, đã tuyên bố Hàn Quốc sẽ phải trả giá vì đổ lỗi cho Bình Nhưỡng trong vụ nổ mìn tại Khu phi quân sự (DMZ).

Bà Kim tuyên bố: "Hàn Quốc đang tìm cách ngụy tạo 'vật chứng' sau khi đổ lỗi vụ việc cho bên kia (giới tuyến). Những kẻ cầm đầu khiêu khích nên chuẩn bị trả giá cho trò hề do chính họ dựng lên".

Bà cũng khẳng định binh sĩ Triều Tiên chưa từng vượt đường phân định quân sự.

Trước đó, ngày 21-9, một đội lính Hàn Quốc đã bị nổ mìn khi trinh sát khu DMZ, khiến hai binh sĩ bị thương. Ngày 29-9, Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Kang Shin Chul khẳng định mìn đó  do Triều Tiên đặt và Seoul sẽ có hành động "tương ứng".

Ngày 29-9, ông Trump thừa nhận không biết bao giờ Iran sẽ khuất phục. Tuy nhiên, ông vẫn tin rằng chiến sự sẽ sớm kết thúc, đồng thời nhấn mạnh Iran không được có vũ khí hạt nhân.

Ông khẳng định: "Tôi không biết giờ họ đã chịu khuất phục chưa, nhưng rồi họ sẽ khuất phục. Họ đang ở thế rất tệ".

Cùng ngày 29-9, Bộ Ngoại giao Qatar - quốc gia đang tích cực làm trung gian giữa Washington và Tehran - bày tỏ hy vọng nỗ lực ngoại giao con thoi của mình sẽ tạo đột phá.

"Chúng tôi đang chuyển thông điệp giữa các bên, nỗ lực tìm tiếng nói chung để đi tới một thỏa thuận giúp tất cả tránh khỏi hệ lụy của xung đột", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari nói.

Doha từng hỗ trợ hình thành biên bản ghi nhớ hồi tháng 6, dẫn tới lệnh ngừng bắn ngắn ngủi. Ngày 28-9, quan chức hai nước đã trao đổi riêng với trung gian Qatar.

Trước đó, ngày 27-9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố trên Đài CBS của Mỹ rằng Tehran sẵn sàng đàm phán về hạt nhân và các vấn đề khác, nhưng không chấp nhận "sự bắt nạt hay ép buộc".

Tòa tối cao Mỹ cho ông Trump trục xuất người nhập cư đến "nước lạ"

Ngày 29-9, Tòa án tối cao Mỹ đã cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump nối lại việc trục xuất người nhập cư sang quốc gia không phải quê hương của họ mà không cho họ cơ hội trình bày những nguy hại có thể gặp phải.

Theo thống kê của các tổ chức nhân quyền, hơn 25.000 người đã bị Washington trục xuất sang 29 nước kể từ khi chính sách được áp dụng năm 2025, phần lớn sang Mexico. 

Các điểm đến còn có Uganda, Guinea Xích Đạo, Liberia, Cộng hòa Trung Phi và Nam Sudan. Trong đó, Nam Sudan là quốc gia mà Bộ Ngoại giao Mỹ khuyến cáo công dân tránh đến vì nguy cơ bất ổn chính trị, tội phạm, bắt cóc và xung đột vũ trang.

Đứng trước tình trạng này, thẩm phán liên bang Brian Murphy đã ra phán quyết khẳng định chính sách đưa người di cư sang "nước thứ ba" của Bộ An ninh nội địa là trái luật.

Tuy nhiên, Tòa án tối cao đã chấp thuận yêu cầu khẩn cấp của Bộ Tư pháp, tạm đình chỉ phán quyết của ông Murphy. Tòa sẽ nghe tranh tụng vào tháng 12 trước khi ra phán quyết chính thức đối với chính sách này.

Mỹ mời chào cho vay nốt 40 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược

Ngày 29-9, Chính phủ Mỹ thông báo sẵn sàng cho các công ty năng lượng vay tối đa 40 triệu thùng dầu từ Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR). Đây là đợt cuối trong phần đóng góp của Mỹ vào thỏa thuận toàn cầu xả kho dự trữ sau khi cuộc chiến với Iran nổ ra.

Hồi tháng 3, Washington cam kết cho vay 172 triệu thùng trong thỏa thuận với khoảng 30 nước thuộc Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) nhằm xả 400 triệu thùng dầu dự trữ toàn cầu. 

Tháng 6, Mỹ từng chào cho vay 40 triệu thùng cuối cùng, nhưng các công ty chỉ nhận vay khoảng 500.000 thùng.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết Mỹ và Nhật Bản đã thực hiện đúng cam kết, song "một số nước thành viên châu Âu mới chỉ xả một phần nhỏ lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ họ đã cam kết".

Theo Reuters, Nhà Trắng đã hối thúc Liên minh châu Âu xả kho dầu diesel khẩn cấp để hạ giá. Lượng dầu trong SPR hiện dưới 284 triệu thùng, thấp nhất kể từ năm 1982.

Liên hợp quốc lo ngại báo cáo Myanmar không kích khiến 50 người chết

Liên hợp quốc ngày 29-9 đã bày tỏ sự báo động trước thông tin một cuộc không kích của quân đội Myanmar gần biên giới Bangladesh đã khiến 50 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.

Thông tin trên được Quân đội Arakan - lực lượng nổi dậy đang giao tranh với quân đội Myanmar ở bang Rakhine - tố cáo. 

Lực lượng này khẳng định cuộc không kích diễn ra ngày 28-9 ở thị trấn Kyauktaw làm 50 người chết, ít nhất 58 người bị thương. 

Một nhân viên cứu trợ địa phương đã đăng trên mạng xã hội nhiều hình ảnh cho thấy trong số thi thể tìm thấy ngày 29-9 có phụ nữ và trẻ em.

Phản hồi báo cáo này, người phát ngôn Liên hợp quốc Stephane Dujarric khẳng định bạo lực kéo dài ở bang Rakhine cho thấy những người tị nạn và người phải di tản chưa thể hồi hương an toàn. 

"Cuộc không kích mới nhất này càng làm thực tế đó hiện rõ", ông nói.

Ông dẫn lời Tổng thư ký Antonio Guterres: "Tổng thư ký mạnh mẽ lên án các vụ tấn công và kêu gọi mọi bên chấm dứt bạo lực ngay lập tức, bảo vệ dân thường và tuân thủ nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế".

Những vụ trục xuất này là kết quả của một thỏa thuận được ký kết giữa chính phủ Malaysia và chính quyền quân sự Miến Điện.

Theo thỏa thuận, tổng cộng gần 5.000 người Rohingya sẽ bị trục xuất về Miến Điện, tức khoảng một nửa trong số 10.388 người Miến Điện hiện đang bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ ở Malaysia. Tất cả những người này đều được cho là « tự nguyện » hồi hương.

Khoảng 160 tổ chức xã hội dân sự, ra tuyên bố chung, bày tỏ « quan ngại sâu sắc » về số phận của những người tị nạn này và kêu gọi chính quyền Malaysia rút lại quyết định trục xuất.

Theo số liệu của Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (HCR), hiện có 126.000 người Rohingya được đăng ký tại Malaysia, tương đương 0,4% dân số nước này.

Tổ chức phi chính phủ Info Birmanie nhận định các vụ trục xuất chủ yếu là một phản ứng mang tính chính trị của chính quyền Malaysia trước làn sóng thù ghét người Rohingya đang lan rộng trên các mạng xã hội và trong dư luận nước này từ nhiều tháng qua.

Johanna Chardonnerias, đại diện tổ chức phi chính phủ Info Birmanie và là một trong những người ký vào tuyên bố chung của 160 tổ chức dân sự, nhấn mạnh với đài RFI, ban Pháp ngữ, rằng trở về Miến Điện hoàn toàn không phải là một lựa chọn an toàn đối với người Rohingya. Bà nói thêm : « Chúng tôi lo ngại về những gì họ sẽ phải đối mặt tại Miến Điện. Người Rohingya không có quốc tịch, họ không được công nhận là công dân tại Miến Điện. Đây là một đất nước đang có chiến tranh, nơi họ phải đối mặt với nạn đói, nguy cơ bị cưỡng bức nhập ngũ, mất tích, bị sát hại, tra tấn... Có rất nhiều nguy cơ. Miến Điện là một quốc gia mà tình hình nhân quyền đang hết sức nghiêm trọng và trong những năm qua tình hình ngày càng xấu đi ».

Theo báo cáo được South China Morning Post dẫn lại, tàu Meng Xiang đã thám hiểm ở độ sâu 5.000 m dưới mặt biển và khoan hơn 850 m dưới đáy biển. Tại hai địa điểm, tàu thu thập lượng lớn dữ liệu và mẫu lõi quý, trong đó có một lõi đá bazan dài 4,27 m. Các mẫu vật có thể giúp giới khoa học làm rõ quá trình hình thành, mở rộng Biển Đông, đồng thời nghiên cứu vai trò của hiện tượng dịch chuyển sống núi giữa đại dương và hoạt động núi lửa trong quá trình tái cấu trúc đáy biển.

Ngày 28/09, bộ Tài Nguyên Thiên Nhiên Trung Quốc cho biết chuyến thám hiểm Biển Đông đưa nước này vào nhóm quốc gia có năng lực khoan biển sâu tiên tiến. Trung Quốc trở thành quốc gia thứ ba, sau Nhật Bản và Mỹ, dùng tàu khoan thu mẫu đá cứng từ lòng chảo đại dương sâu. Tuy nhiên, tàu khoan nghiên cứu JOIDES Resolution của Mỹ đã ngừng hoạt động năm 2025.

Meng Xiang, tàu khoan đại dương đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế, hoạt động từ tháng 11/2024, có khả năng khoan sâu 11 km dưới mặt biển, vượt tàu Chikyu của Nhật Bản khoảng 1 km. Trong nhiều thập niên, giới khoa học theo đuổi mục tiêu tiếp cận ranh giới Mohorovicic (Moho), khu vực phân chia lớp vỏ và lớp manti của Trái Đất.

Cùng thời điểm, theo Reuters, tàu nghiên cứu Trung Quốc Jia Hai Ke 7 bị Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cáo buộc che giấu vị trí thực tế khi hoạt động tại vùng biển giữa Philippines và Đài Loan, « gây lo ngại nghiêm trọng về an ninh cáp ngầm (của Philippines) và khả năng sử dụng dữ liệu thu thập cho mục đích quân sự ». Ngày 28/09, PCG cho biết tàu được phát hiện cách đảo Itbayat, tỉnh Batanes, khoảng 38 hải lý về phía tây bắc, trong khi tín hiệu định vị trước đó lại cho thấy tàu di chuyển từ Hạ Môn đến ngoài khơi Papua New Guinea. Batanes nằm gần eo biển Luzon, cách Đài Loan khoảng 160 km và từng được một số học giả Trung Quốc cho là thuộc Trung Quốc.

Tờ Japan Times dẫn tin từ cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết thủ đô Tokyo đã liên tục mưa hàng ngày kể từ hôm 27/8. Các cơn bão đang tiến gần, dải mưa mùa thu kéo dài và vùng áp thấp góp phần khiến thời tiết ẩm ướt kéo dài.

Lượng mưa lớn nhất trong chuỗi ngày mưa hiện nay rơi vào ngày 21/9, khi khu vực trung tâm Tokyo hứng 156mm mưa. Theo Kyodo, tổng lượng mưa tại trung tâm Tokyo tính đến hết ngày 28/9 đạt 629mm, gần gấp 3 lần lượng mưa trung bình của cả tháng 9. Mưa cũng bao phủ nhiều khu vực ở miền đông và miền tây Nhật Bản trong ngày 29/9.

Tại Echizen thuộc tỉnh Fukui, miền Trung Nhật Bản, lượng mưa vượt 30mm trong vòng một giờ vào sáng sớm 29/9. Đợt mưa kéo dài này dự kiến chưa kết thúc ngay.

Dự báo mưa sẽ tiếp diễn chủ yếu tại miền đông Nhật Bản cho đến khoảng ngày 1/10, một phần do ảnh hưởng của dải mưa mùa thu vẫn còn tồn tại. Dải mưa mùa thu ở Nhật Bản thường gây ra những đợt thời tiết bất ổn kéo dài khi các khối không khí theo mùa tương tác với nhau trên lãnh thổ nước này.

Đợt mưa kéo dài cũng khiến lượng ánh nắng mặt trời tại Tokyo xuống mức thấp kỷ lục. Trong tháng qua, khu vực trung tâm Tokyo chỉ ghi nhận tổng cộng 46,8 giờ có nắng, tương đương 36% mức trung bình hằng năm trong cùng thời kỳ. Trong chuỗi ngày mưa kéo dài đến ngày 28/9, vốn bao trùm phần lớn khoảng thời gian trên, có 14 ngày hoàn toàn không có ánh nắng.

Theo hãng tin Anadolu, trong một tuyên bố trên kênh Telegram, Đại sứ quán Nga tại London đưa ra cảnh báo trên nhằm phản hồi các thông tin do truyền thông Anh đăng tải về khả năng NATO phong tỏa Kaliningrad hoặc không công nhận chủ quyền của Nga đối với khu vực này.

“Những người ủng hộ kế hoạch phong tỏa hoặc tấn công Kaliningrad không nên ảo tưởng về hậu quả. Bất kỳ hành động quân sự nào của Anh hoặc NATO nhằm vào lãnh thổ Nga sẽ bị đáp trả bằng mọi phương tiện mà Nga có, bao gồm cả vũ khí hạt nhân”, đại sứ quán Nga nhấn mạnh.

Đại sứ quán Nga nhắc lại rằng Moscow “không tìm kiếm đối đầu với NATO và châu Âu cũng như không có ý định tấn công”. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo những bên lựa chọn khơi mào một cuộc xung đột như vậy “không nên có bất kỳ ảo tưởng nào” rằng Nga sẽ không đáp trả tương xứng.

Kaliningrad là vùng lãnh thổ tách rời của Nga bên bờ biển Baltic, nằm giữa Ba Lan và Lithuania. 

Tuần trước, Đại sứ quán Nga tại Paris cũng đề cập tới những gì Moscow gọi là “các tuyên bố khiêu khích liên quan khả năng lực lượng NATO tấn công vùng Kaliningrad hoặc phong tỏa đường tiếp cận khu vực này”. “Chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng Nga sẽ sử dụng mọi phương tiện trong tay để bảo vệ lãnh thổ của mình và nếu bất kỳ nỗ lực nào được thực hiện nhằm triển khai những kế hoạch như vậy, việc đáp trả sẽ là không thể tránh khỏi và manng tính áp đảo".

Hải quân Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến bị loại biên ở ngoài khơi Scotland trong một cuộc tập trận chung với Hải quân Hoàng gia Anh.

Theo Politico và Kyiv Independent, động thái này có thể làm căng thẳng giữa Warsaw và Moscow gia tăng sau khi Nga liên tiếp thực hiện các vụ xâm nhập đường không, thử thách khả năng phòng thủ của Ba Lan trong những tuần gần đây.

Phát biểu với các phóng viên tại Deblin, Ba Lan, ông Tomczyk cho biết phi công hiện không chỉ phải “đọc radar” mà còn phải “nhận dạng bằng mắt” mối đe dọa trên không trước khi khai hỏa. “Điều đó có nghĩa phi công phải tiếp cận mục tiêu và tận mắt xác định chính xác vật thể là gì”, ông Tomczyk giải thích.

Bộ Quốc phòng Ba Lan hiện có kế hoạch hủy bỏ yêu cầu “nhận dạng” này.

Ông Tomczyk nói: “Sau khi thay đổi, phi công hoặc chỉ huy tác chiến chỉ cần đọc radar để đưa ra quyết định khai hỏa”. Theo ông, sự thay đổi này sẽ giúp tiết kiệm thời gian, đồng nghĩa với việc các máy bay chiến đấu Ba Lan có thể nhanh chóng bắn hạ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa bay vào lãnh thổ nước này từ hướng Nga.

Ngày 23/9, một trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm nhập trong thời gian ngắn vào không phận Ba Lan từ khu vực Kaliningrad của Nga. Chiếc trực thăng bay sâu khoảng 300m vào lãnh thổ Ba Lan và ở đó 42 giây. Ba Lan đã điều máy bay chiến đấu ứng phó.

“Bản chất vụ việc cho thấy Nga một lần nữa thăm dò khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không Ba Lan”, Bộ Tư lệnh Tác chiến Ba Lan bình luận sau vụ việc.

Trước đó, Ba Lan từng bắn hạ các UAV Nga trên lãnh thổ nước này. Cùng thời điểm năm ngoái, Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski tuyên bố Warsaw sẽ bắn hạ máy bay Nga nếu xâm phạm không phận Ba Lan và lưu ý: “Các bạn đã được cảnh báo”.