Được người tiền nhiệm Joe Biden đưa ra vào năm 2024, tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định hoàn tất nhanh chóng tiến trình rút quân, vào lúc ông cùng với Israel mở ra một cuộc xung đột mới chống Iran vào tháng 2/2026.

Reuters nhắc lại, Hoa Kỳ đã đưa quân xâm lược Irak vào năm 2003 để lật đổ nhà lãnh đạo độc tài Hồi Giáo Sunni Saddam Hussein, rồi chiếm đóng nước này và lập ra một chính phủ đa phần theo Hồi Giáo Shia. Trong vòng nhiều năm, quân đội Mỹ chiến đấu chống sự nổi dậy của nhiều phong trào vũ trang chủ yếu là thánh chiến.

Năm 2011, Hoa Kỳ có đợt rút quân đầu tiên nhưng ba năm sau nước này buộc phải trở lại để hỗ trợ lực lượng Irak chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo thuộc hệ phái Sunni trong giai đoạn từ 2014-2017. Số lính Mỹ thiệt mạng trong chiến dịch Tự do Irak cao gấp đôi so với cuộc chiến song song được phát động tại Afghanistan sau các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 trên lãnh thổ Mỹ.

Theo nhiều chuyên gia được Reuters trích dẫn, việc triệt thoái toàn bộ lính Mỹ khỏi Irak có nguy cơ mở ra cơ hội cho Iran và các nhánh vũ trang dòng Shia thân Iran ở Irak, đồng thời tạo điều kiện cho nhiều kẻ thù khác của Hoa Kỳ, đặc biệt là Tổ chức Nhà nước Hồi giáo Sunni (IS) quay trở lại vị trí hàng đầu.

Hôm qua, 28/09/2026, Amir Hayat Moqaddam, phó chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia tại Nghị Viện Iran đã bày tỏ hoan nghênh việc Hoa Kỳ triệt thoái quân. Ông cho rằng « một nền an ninh bền vững sẽ được thiết lập ở Irak (…) Các nhóm vũ trang của trục Kháng cự hiện đang chủ động hành động, đôi khi nhắm mục tiêu và đối đầu với quân đội Mỹ ».

Cuộc gặp riêng của ngài với các nạn nhân từng bị xâm hại tình dục tại Lộ Đức đã truyền tải đi những thông điệp về chữa lành và hoà giải. Theo Le Monde, giáo hoàng được ví như điểm tựa của các nạn nhân, đa số đều cho rằng đó là một vị giáo hoàng chân thành, lắng nghe, thấu hiểu và đầy lòng trắc ẩn. Ngài cũng thừa nhận bản chất của vấn đề mang tính hệ thống trong Giáo hội Pháp.

Tại Metz, nơi phải chịu nhiều đau thương trong các cuộc chiến tranh Pháp - Đức, giáo hoàng cùng các lãnh đạo trong Công Giáo và tổng thống Pháp Macron nhấn mạnh tầm quan trọng của tình hữu nghị và sự hoà giải. Metz cũng gắn liền với Robert Schuman, một trong những cha đẻ đặt nền móng cho Liên Hiệp Châu Âu. Tại trung tâm hội nghị Robert Schuman, giáo hoàng nói về văn minh châu Âu hiện đại được định hình sâu sắc nhờ các tu sĩ Bênêdicto: từ y tế, giáo dục, đại học, kiến trúc, kỹ thuật, cho đến sự phát triển khoa học và tổ chức đô thị, luật pháp.

Việc nhìn lại cội rễ này là cần thiết để “xây dựng một châu Âu hòa hợp”, không phải để “đắm chìm trong hoài niệm”, mà là kim chỉ nam cho một Lục Địa Già, đang đứng trước nguy cơ bị bóp nghẹt. Giáo hoàng cũng cảnh báo nguy cơ châu Âu rơi vào các “cuộc tàn sát vô ích” (massacre inutile) mới và phản đối “ảo tưởng vào việc chạy đua vũ trang”. Ngài kêu gọi đón nhận người nhập cư bằng những “con đường hợp pháp và an toàn”, theo La Croix.

Trong hồ sơ lớn về chuyến thăm của lãnh đạo Công giáo, La Croix có bài viết cô đọng các thông điệp của giáo hoàng dành cho nước Pháp. Trong đó, đáng chú ý là tính thế tục. Giáo hoàng kêu gọi hợp tác giữa Nhà nước và giáo hội, tôn giáo không nên bị gạt bỏ hoàn toàn khỏi đời sống cá nhân. Những tín đồ Công Giáo, dấn thân vào xã hội hay chính trị không nên bị coi là kẻ “ép đạo” hay là “mối đe doạ”. Ngài cũng kêu gọi bảo vệ bản sắc riêng của trường học Công giáo và quyền tự do tin ngưỡng của học sinh. Ngoài ra, giáo hoàng cũng đề cập đến chủ nghĩa vật chất, với thông điệp xã hội phương Tây hiện đại không thiếu thốn vật chất mà “khao khát ý nghĩa, sự thật, và tính trọn vẹn”.

Bài học làm chính trị của giáo hoàng cho chính khách Pháp

Xã luận Le Figaro thì đề cập đến nghệ thuật chính trị của Giáo hoàng Lêô XIV. “Chỉ trong vòng 4 ngày, giáo hoàng đã làm đảo lộn cục diện chính trường Pháp… tổng thống Macron phải vội vã bám đuổi theo lịch trình phụng vụ ở những phút cuối”.

Những chính khách tham vọng kế nhiệm ông, dù thuộc phe hữu hay phe trung, đều chỉ biết giữ im lặng khi tham dự thánh lễ. Trong khi đó, cánh tả và đảng “Nước Pháp Bất Khuất" (LFI) chọn giải pháp lánh mặt, tìm đến các cuộc tuần hành vì khí hậu.  Nhật báo đặt câu hỏi “liệu có đảng phái hay tổ chức nào hiện nay đủ sức lay động gần 1 triệu người, sẵn sàng chờ đợi hàng giờ đồng hồ chỉ để tham dự một nghi lễ cổ xưa ? Câu trả lời là : Không một ai.”

Chuyến thăm vốn mang tính tâm linh và không phải chính trị, nhưng theo xã luận Le Figaro, các chính trị gia sẽ sai lầm khi không suy ngẫm về bài học mà Lêô XIV để lại. Về mặt hình thức, người ta không thấy ở giáo hoàng những góc mặt tạo dáng, những ánh nhìn đăm chiêu hướng về xa xăm, những lời lẽ phô trương hay lối diễn đạt sáo rỗng... Giáo hoàng thích “trò chuyện”, trong khi các chính khách lại thích “giảng đạo”. Lêô XIV phát biểu ngắn gọn, sắc bén, còn các chính trị gia tại thích nhấn chìm người nghe trong biển từ ngữ.

Về nội dung, giáo hoàng có cách tiếp cận thẳng thắn với giới cầm quyền để chỉ ra những xao lãng của họ đối với phẩm giá của người yếu thế, đối với cội nguồn châu Âu, đối với các điều kiện tiếp nhận người nhập cư nhân đạo, và đối với tự do giáo dục.

Xã luận Le Figaro kết luận rằng, dù là người Công giáo, theo thuyết bất khả tri hay người vô thần, đều đã có thể cảm nhận được giá trị của những lời nói chân thật và chứng kiến niềm vui giản dị của những người đón nhận nó.

Mỹ để mặc giới tinh hoa Ả Rập Xê Út tài trợ cho khủng bố Al-Qaida

Về thời sự quốc tế, Le Monde giải mã các tài liệu mật cho thấy giới tinh hoa Ả Rập Xê Út là nguồn tài trợ cho tổ chức khủng bố Al-Qaida. Các báo cáo của CIA và bộ Tài Chính Mỹ về vụ 11/09, tiết lộ rằng Al-Qaida và Ossama bin Laden không hề bị cô lập hoàn toàn như nhận định trước đây.

Từ giữa những năm 1990 cho đến ít nhất là năm 2003, Al-Qaida đã duy trì hoạt động nhờ nguồn tài trợ hàng chục triệu đô la mỗi năm từ giới giới thượng lưu, thương gia và lãnh đạo tôn giáo Ả Rập Xê Út, chiếm ít nhất một nửa ngân sách của tổ chức này. Đó có thể là những người dân thường, bị lừa hoặc vô tình đóng góp cho các tổ chức từ thiện, hay các doanh nghiệp, ngân hàng ở Jeddah.

Dòng tiền được chuyển qua các quỹ từ thiện như IIRO, Al-Haramain và đặc biệt là tổ chức Muwafaq, do thương gia Yassin Qadi thành lập, bị tình nghi hoạt động như một “bình phong”, kết hợp trực tiếp với mạng lưới Maktab Al-Khadamat của Al-Qaida để cung cấp tài chính và vũ khí.

Báo cáo CIA năm 2002 chỉ rõ hoàng gia và một số quan chức cao cấp của quốc gia vùng Vịnh đã nhắm mắt làm ngơ hoặc bất lực trong việc ngăn chặn các hoạt động này.  Điều đáng chú ý là CIA đã khuyến nghị Washington “xử lý” đồng minh Ả Rập Xê Út trong kín đáo để bảo vệ quan hệ ngoại giao. Điều này đã khiến các gia đình nạn nhân vụ khủng bố 11/09 phẫn nộ, cáo buộc chính phủ ưu tiên bảo vệ giới tinh hoa Ả Rập Xê Út thay vì công lý.

Dù bị CIA và bộ Tài Chính Mỹ liệt vào danh sách tình nghi, các nhân vật bị đề cập như Yassin Qadi hay Khaled Ben Mahfouz đều bác bỏ mọi cáo buộc và chưa từng bị kết án chính thức trước pháp luật.

Chiến tranh Nga- Ukraina : Từ chiến trường đẫm máu chuyển sang các đòn kinh tế

Về chiến tranh Ukraina, Les Echos có tựa : “Nga và Ukraina bước vào cuộc chiến kinh tế toàn diện”. Gần đây, Nga đã tăng cường oanh kích vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp thương mại, giao thông của Ukraina. Ví dụ như vụ tấn công Kyivstar, gây mất mạng internet cho 100 000 hộ gia đình ở Kiev, hay khiến nhà máy thép ArcelorMittal tại Kryvyi Rih phải ngừng hoạt động. Từ đầu năm 2026, hơn 1700 cơ sở đường sắt của Ukraina đã bị tấn công. Nhiều trung tâm phân phối hàng hoá, thực phẩm, thuốc men bị phá huỷ hoàn toàn.

Để đáp trả Kiev nhắm vào các nhà máy lọc dầu, kho hàng cũng như các mắt xích cung ứng, hậu cần ở Nga, buộc Nga phải tạm ngừng sản xuất, gây thiếu hụt xăng dầu nội địa và hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Kiev cũng nhắm vào các hẵng thương mại điện tử lớn của Nga như Wildberries và Ozon.

Phóng viên thường trú của tờ báo ở Kiev cho rằng khi cục diện mặt đất gần như giậm chân tại chỗ, hai bên chuyển sang đòn đánh xa chiến tuyến.

Các cuộc tập kích buộc Nga phải chuyển 90% tuyến xuất khẩu nông sản từ Biển Đen sang Biển Baltic và Bắc Cực. Ukraina thì phải chuyển hướng xuất khẩu sang đường sắt phía tây với chi phí đắt đỏ hơn nhiều. Nga muốn làm kiệt quệ Ukraina; ngược lại, Kiev đặt mục tiêu cắt nguồn thu năng lượng và gia tăng tối đa cái giá kinh tế mà Matxcơva phải chi trả để tiếp tục cuộc chiến.

Vẫn trong hồ sơ này, Le Figaro đề cập đến những căng thẳng gia tăng giữa Kiev và các nhà lãnh đạo Liên Âu liên quan đến việc tài trợ các nhu cầu dân sự và quân sự của Ukraina. Kiev đã cảnh báo “thiếu hụt" ngân sách lên tới 23 tỷ euro và cần được bù đắp trước cuối tháng 10 để duy trì khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công chết chóc và ngày càng dữ dội của Nga. Trong khi đó, các quan chức châu Âu, lại đang đặt câu hỏi về bản chất chính xác của khoản thiếu hụt này, đồng thời việc viện trợ cho Ukraina cũng đang vấp phải sự giám sát ngày càng gắt gao từ các đảng cực hữu, theo dân tộc chủ nghĩa như RN ở Pháp và AfD ở Đức.

Sự minh bạch này càng trở nên thiết yếu khi chính phủ và các cộng sự thân cận của ông Zelensky đã dính líu đến một số vụ bê bối tham nhũng trong những tháng gần đây, theo Le Figaro.

Giới công chức Pháp đình công

Về thời sự nước Pháp, báo Libération nói đến cuộc đình công hôm nay của các công chức trên cả nước, được khởi xướng bởi 8 công đoàn đại diện cho gần 6 triệu người. Khoảng 155 cuộc biểu tình diễn ra trên 95 tỉnh thành. Dự kiến có tới 40% giáo viên tiểu học tham gia bãi công.

Mồi lửa châm ngòi cho cuộc biểu tình là việc thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu xác nhận tiếp tục đóng băng chỉ số tính lương của công chức cho đến năm 2027, để tiết kiệm 2 tỷ euro cho ngân sách Nhà nước. Theo giới công đoàn, từ năm 2017 đến nay, sức mua của công chức đã giảm hơn 16% và dự kiến giảm thêm 3% do lạm phát tăng cao (hơn 2,4%). 

Họ cũng nêu ra những bất bình về điều kiện việc làm ngày càng xấu đi, ngân sách bị cắt giảm, và mức lương được cho không đủ sống. Theo xã luận Libération, công chúng Pháp đòi hỏi nhiều điều ở các công chức, nhưng dễ dàng quay sang chỉ trích, coi thường họ. Tờ báo cũng phác lại bức chân dung và câu chuyện đầy bức xúc của một số trường hợp cụ thể, từ lãnh đạo một trường trung học, cho đến nhân viên điều dưỡng.

Cuộc huy động lực lượng công chức này diễn ra ngay trước thềm cuộc bầu cử tổng thống, trong bối cảnh sức mua của người dân Pháp ngày càng hạn hẹp, giá nhiên liệu leo thang, do hệ quả từ cuộc chiến chống Iran. Xã luận của tờ báo cho rằng cuộc huy động này có thể chỉ là khởi đầu, và hoàn toàn có khả năng vượt ra ngoài phạm vi của giới công chức. Họ có thể trở thành “người phát ngôn” cho những nỗi bất bình chung mà cả người lao động khu vực tư nhân cũng gặp phải.

Trong khi đó, Les Echos lại đề cập đến sự “giả tạo”, với giọng điệu có phần mỉa mai : “Ai lại không ủng hộ cuộc bãi công, biểu tình phản đối việc đóng băng chỉ số tăng lương khi thấy rằng chỉ số này mới chỉ được nâng lên đúng hai lần trong mười năm qua?

Thế nhưng cây bút xã luận của nhật báo kinh tế Pháp cho rằng việc chỉ tập trung vào “chỉ số đóng băng” là bóp méo thực tế, vì thu nhập của công chức còn tăng nhờ thâm niên, chức vụ và các khoản phụ cấp ngành. Việc chính phủ tăng thêm 500.000 công chức khiến ngân sách bị phân tán, mức lương bình quân đầu người bị kéo xuống.

Hơn nữa, Pháp nằm trong nhóm dẫn đầu châu Âu (chỉ sau Bỉ) về tỷ lệ quỹ lương chi cho dịch vụ công trên GDP, cho thấy ngân sách quốc gia đã phải gánh tải quá lớn. Tờ báo thiên hữu mô tả sự “đạo đức giả” trong lập luận của các công đoàn, không thể đòi hỏi vừa muốn giữ hoặc tăng biên chế khổng lồ, lại vừa muốn tăng lương diện rộng khi ngân sách đã chạm trần.

Trước đó, theo lời một quan chức nắm rõ nguồn tin với Reuters, Teheran và Washington dự kiến tổ chức các cuộc đàm phán riêng với các bên trung gian hòa giải vào đầu tuần này nhằm tìm kiếm các triển vọng hướng tới giải quyết xung đột hiện đã bước sang tháng thứ tám.

Cuộc đàm phán gián tiếp này, dự kiến sẽ tập trung vào đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày. Thông tin này đã được ngoại trưởng Iran xác nhận khi trả lời hãng thông tấn chính thức IRNA tối hôm qua 28/09, khi khẳng định rằng Iran đã thông báo với Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế về các điều kiện do lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đặt ra để mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, lãnh đạo ngoại giao Iran không cho biết cụ thể các điều kiện đó là gì.

Phát biểu trước giới báo chí tại New York trước khi trở về Iran, ông Abbas Araghchi cho biết nước này cùng bên trung gian là Qatar đang đợi câu trả lời từ Washington.

Cùng ngày, tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời báo chí xác nhận các quan chức Mỹ đã có cuộc trao đổi với bên trung gian hòa giải nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Trên mạng xã hội, tổng thống Mỹ cũng phủ nhận đã đề nghị nới lỏng trừng phạt Iran và trả lại tài sản đóng băng để đổi lấy các nhượng bộ từ Teheran về chương trình hạt nhân của nước này.

Hôm nay, 29/09/2026, trưởng đoàn đàm phán Iran, Mohammed Bagher Ghalibaf cảnh báo : « Hoa Kỳ và các nước khác nên hiểu rằng tại một vùng mà chúng tôi không thể bán dầu lửa, thì không nước nào khác có thể bán được nữa. Nếu an ninh chúng tôi không được bảo đảm, không một cơ sở hạ tầng nào sẽ được an toàn ».

Sắc lệnh của tổng thống Putin nêu rõ « biên chế nhân sự được phép cho lực lượng vũ trang Nga là 2.441.630 người, bao gồm 1.550.500 quân nhân ». Theo nhật báo Pháp Le Monde, đây là văn bản thứ 4 tăng quân số trong năm nay (tháng 3, 6 và 7). Tổng số quân nhân tăng ​​kể từ tháng 3 đến nay là 47.860 người.

Ngoài ra, Nga có thể được tăng viện thêm khoảng 10.000 lính Bắc Triều Tiên « đang được tuyển chọn và huấn luyện để triển khai ». Trong bài phát biểu tối 28/09, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky khẳng định « khoảng 8.000 lính Triều Tiên hiện có mặt tại Nga ». Kể từ năm 2024 Bình Nhưỡng đã gửi 14.000-15.000 binh sĩ sang Nga, chủ yếu tới vùng Kursk, theo ước tính của Ukraina và Hàn Quốc. Đổi lại, Matxcơva được cho là hỗ trợ công nghệ cho Bình Nhưỡng, trong đó có kỹ thuật sản xuất drone tấn công Shahed tại Bắc Triều Tiên.

Trước cuộc bầu cử Hạ Viện Nga, tổng thống Ukraina Zelensky nhiều lần cáo buộc Matxcơva chuẩn bị huy động quân, nhưng Điện Kremlin bác bỏ là « thông tin sai lệch ». Lần gần nhất Nga huy động lực lượng dự bị là năm 2022, sau một loạt thất bại trên chiến trường Ukraina.

Tuy nhiên, các cuộc oanh kích bằng drone và tên lửa vẫn tiếp diễn thường nhật. Sáng 29/09, « nhiều tên lửa đạn đạo hướng đến Kiev », theo cảnh báo trên mạng Telegram của Không Quân Ukraina ; 8 người bị thương tại vùng Odessa sau hàng loạt vụ oanh kích của Nga nhắm vào các công trình dân sự. Tổng cộng Ukraina vô hiệu hóa 106 drone các loại và 3 tên lửa.

Nga tăng ngân sách quốc phòng, mở rộng quân đội

Theo Hãng tin Reuters ngày 28-9 (giờ địa phương), Nga dự kiến chi 17.100 tỉ rúp (khoảng 202,58 tỉ USD) cho quốc phòng năm 2027, cao hơn khoảng 27% so với mức 13.500 tỉ rúp dự tính ban đầu. 

Theo các tài liệu chính phủ mà Reuters tiếp cận được, đây là con số cao nhất kể từ khi chiến sự Ukraine nổ ra năm 2022. Tổng chi quốc phòng trong ba năm tới sẽ lên tới 50.000 tỉ rúp (591 tỉ USD).

Tài liệu cũng cho thấy chính phủ nâng dự báo thâm hụt ngân sách năm 2026 lên 3,2% GDP, từ mức 1,6% trước đó. Ước tính nguồn thu dầu khí năm 2026 bị hạ từ 8.900 tỉ xuống 7.600 tỉ rúp. Nợ công dự kiến tăng lên 21,7% GDP vào năm 2027, vượt ngưỡng 20% mà giới chức coi là an toàn. Dự thảo ngân sách sẽ được trình Quốc hội trước ngày 1-10.

Cùng ngày 28-9, Tổng thống Vladimir Putin ký sắc lệnh nâng quân số lực lượng vũ trang lên 2.441.630 người. Trong đó số quân nhân tại ngũ tăng thêm 15.500, lên 1,55 triệu người. Quyết định được đưa ra sau đợt tăng quân số tương tự hồi tháng 8.

Ngày 28-9, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định có hơn 8.000 binh sĩ Triều Tiên trên lãnh thổ Nga và cảnh báo Bình Nhưỡng chuẩn bị điều thêm 10.000 quân sang Nga.

Trích dẫn "dữ liệu mới", ông nói số binh sĩ này "đang được tuyển chọn để huấn luyện và sau đó triển khai sang Nga". Hồi tháng 8, ông từng cảnh báo tới 50.000 lính Triều Tiên có thể được gửi sang chiến đấu cho Nga.

Phát biểu được đưa ra sau khi Seoul và Kiev bất đồng về việc ông Zelensky tuần trước công bố đã chuyển hai tù binh Triều Tiên sang Hàn Quốc.

Seoul lấy làm tiếc vì hai bên đã thỏa thuận giữ bí mật việc này. Hàn Quốc đồng thời phản đối việc Văn phòng Tổng thống Ukraine phủ nhận có thỏa thuận, điều Seoul gọi là sai sự thật.

Theo ước tính của Ukraine và Hàn Quốc, Triều Tiên đã gửi 14.000 - 15.000 quân sang hỗ trợ Nga từ năm 2024, phần lớn ở vùng Kursk.

Cũng trong ngày 28-9, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đã dẫn lời Bộ Ngoại giao nước này chỉ trích việc Mỹ chấp thuận để Hàn Quốc đóng tàu ngầm hạt nhân là "một diễn biến nguy hiểm".

Quảng cáo của ông Trump gây phản cảm trước thềm bầu cử

Trong vài ngày qua, giới chuyên gia về đạo đức công vụ và nghị sĩ lưỡng đảng Mỹ đã chất vấn, chỉ trích một số đoạn quảng cáo truyền hình có hình ảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc với dòng chú thích "Do Chính phủ Mỹ chi trả".

Trong đó, một đoạn quảng cáo mang thông điệp chính trị của ông Trump được phát trên nền hợp xướng lặp lại "love me" (hãy yêu tôi). Đoạn về "trận chiến cuối cùng" gần như giống hệt quảng cáo tranh cử năm 2024 của ông, chỉ khác dòng chú thích.

"Theo luật liên bang, đây không phải thứ chính phủ Mỹ được phép chi trả", ông Richard Painter - cựu luật sư trưởng về đạo đức của Nhà Trắng - nhận định.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune (Đảng Cộng hòa) cũng nói: "Tôi thích thông điệp, nhưng không nên dùng tiền thuế của dân để trả cho nó".

Về phần mình, Nhà Trắng gọi những đoạn quảng cáo trên "thông báo phục vụ cộng đồng" nhằm "nhắc nhở người Mỹ yêu đất nước và hiểu vì sao đất nước đáng được bảo vệ".

Những chỉ trích trên càng nhạy cảm khi diễn ra chỉ 5 tuần trước kỳ bầu cử giữa kỳ ở nước này.

Mỹ, Iran nối lại tiếp xúc qua trung gian nhằm chấm dứt chiến sự

Theo quan chức hai nước, ngày 28-9, các quan chức Mỹ và Iran đã trao đổi riêng rẽ với bên trung gian. Đây là nỗ lực mới nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài bảy tháng.

Một quan chức nắm được nội dung đàm phán cho Reuters biết nếu có thêm vòng đàm phán, các bên dự kiến tập trung vào bản sửa đổi của đề xuất bảy ngày. Iran đưa ra đề xuất này bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc hồi tuần trước.

Theo Hãng thông tấn nhà nước IRNA, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đang chờ phản hồi của Mỹ về đề xuất ngừng bắn mới nhất và các điều kiện của Iran để khôi phục lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz.

"Nếu người Mỹ tuyên bố họ đang tìm kiếm một thỏa thuận hay một giải pháp hòa bình thì chúng tôi đã đưa ra giải pháp đó", ông nói.

Tổng thống Donald Trump xác nhận phía Mỹ đã liên hệ trung gian nhưng không nêu chi tiết.

Phó giám đốc FBI từ chức sau vỏn vẹn một năm bổ nhiệm

Ngày 28-9, đồng Phó giám đốc Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) Andrew Bailey tuyên bố từ chức sau hơn một năm tại nhiệm, với lý do muốn trở về với gia đình.

Ông Bailey là đồng minh thuộc Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump. Ông từng rời ghế Tổng chưởng lý bang Missouri để gia nhập FBI. Tại đây, ông tham gia giám sát các cuộc điều tra liên quan bầu cử. Hồi đầu năm nay, ông có mặt khi đặc vụ FBI thu giữ phiếu bầu năm 2020 tại bang Georgia.

"Tôi tin rằng Giám đốc Patel sẽ tiếp tục cải tổ FBI, chống tội phạm bạo lực, bảo vệ đất nước, bảo đảm trách nhiệm giải trình và khôi phục niềm tin của công chúng vào thể chế xuất sắc này", ông Bailey viết trên mạng xã hội.

Theo truyền thống, vị trí này mang tính phi chính trị và do quan chức FBI chuyên nghiệp đảm nhiệm.

Tuy nhiên ông Trump đã đưa đồng minh chính trị vào vị trí này khi tái cấu trúc FBI theo chương trình nghị sự của mình. Ông Bailey rời FBI khoảng năm tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội.

Chỉ còn khoảng một tháng trước cuộc bầu cử Knesset (Quốc hội Israel) dự kiến diễn ra ngày 27/10, bản đồ chính trị nước này tiếp tục trong trạng thái giằng co khi các cuộc thăm dò cho thấy hai khối chính gần như ngang bằng.

Kết quả trên diễn ra trong khi tranh cãi về sự tham gia của các đảng Arập và vai trò của Tòa án Tối cao tiếp tục trở thành vấn đề đáng chú ý trong chiến dịch tranh cử.

Theo cuộc thăm dò mới nhất do đài truyền hình Kan công bố tối 27/9, khối ủng hộ Thủ tướng Benjamin Netanyahu và khối đối lập theo đường hướng “thay đổi” cùng được dự báo giành 52 ghế trong Quốc hội gồm 120 ghế. Đảng Yashar do cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot đứng đầu tiếp tục là lực lượng lớn nhất với 23 ghế, giảm một ghế so với cuộc thăm dò trước đó, trong khi đảng Likud của ông Netanyahu tăng một ghế lên 21 ghế.

Đảng B’Yachad của cựu Thủ tướng Naftali Bennett đứng thứ ba với 11 ghế, dù số ghế của đảng này tiếp tục giảm trong các cuộc thăm dò gần đây. Đảng Dân chủ của ông Yair Golan và đảng Yisrael Beytenu của ông Avigdor Liberman cùng được dự báo giành 9 ghế.

Ở phía liên minh của ông Netanyahu, đảng Otzma Yehudit của Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir được dự báo giành 7 ghế. Liên danh đảng Chủ nghĩa Phục quốc Tôn giáo và đảng Zehut do Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich và Moshe Feiglin đứng đầu được 6 ghế. Một diễn biến đáng chú ý là đảng Nhân dân Israel của Ofer Winter vượt ngưỡng 3,25%, được dự báo giành 4 ghế; nếu tính vào khối hiện tại của liên minh, lực lượng này giúp khối ủng hộ ông Netanyahu đạt 52 ghế.

Tuy nhiên, các con số trên chưa đủ để xác định khả năng hình thành chính phủ sau bầu cử. Một số đảng nhỏ vẫn ở sát hoặc dưới ngưỡng 3,25%, trong khi các đảng Arập có thể tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong việc hình thành cán cân tại Quốc hội. Cuộc thăm dò của Kan dự báo Liên danh chung (Joint List) giành 7 ghế và đảng Ra’am của Mansour Abbas giành 5 ghế, tổng cộng 12 ghế.

Một điểm đáng chú ý khác là đánh giá của cử tri về người có thể trở thành Thủ tướng. Khi được hỏi lựa chọn giữa ông Netanyahu và ông Eisenkot, 39% số người được hỏi lựa chọn ông Netanyahu, trong khi 38% chọn ông Eisenkot. Trong kịch bản so sánh ông Netanyahu với ông Bennett, tỷ lệ tương ứng là 42% và 33%.

Những con số này cho thấy cuộc đua vào chức Thủ tướng và cuộc đua giành nhiều ghế nhất tại Quốc hội là hai vấn đề khác nhau. Việc một đảng đứng đầu về số ghế không đồng nghĩa với việc lãnh đạo đảng đó chắc chắn có thể thành lập chính phủ, bởi kết quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng tập hợp liên minh có ít nhất 61 ghế.

Vấn đề gây tranh luận gay gắt hiện nay là quyết định của Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel (CEC) loại hai lực lượng chính đại diện cho công dân Arập là Liên danh chung và đảng Ra’am khỏi cuộc bầu cử. Tuy nhiên, các quyết định trên chưa có hiệu lực cuối cùng. Tòa án Tối cao Israel sẽ xem xét các khiếu nại và theo các tiền lệ trước đây, khả năng một số quyết định bị đảo ngược được đánh giá là cao. Tòa án từng bác bỏ các quyết định tương tự nhằm vào các đảng Arập trong các cuộc bầu cử năm 2019 và 2022.

Trong bối cảnh đó, các đảng nhỏ, các lực lượng mới thành lập và đặc biệt là các đảng Arập có thể trở thành những nhân tố quan trọng trong quá trình thương lượng thành lập chính phủ sau bầu cử.

Đài RT dẫn lời quyền Thống đốc vùng Bryansk Egor Kovalchuk hôm nay (28/9) cho biết một phần cây cầu đường sắt đoạn Dyatkovo - Lyudinovo đã bị sập, khiến 10 toa tàu trật bánh khỏi đường ray. Một cuộc tấn công khác của các UAV Ukraine tại huyện Unecha đã làm trật bánh thêm 18 toa hàng rỗng. Công tác sửa chữa tại khu vực Unecha sẽ bắt đầu sau khi lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga kiểm tra hiện trường.

Thống đốc vùng Bryansk cho biết thêm vụ tập kích thứ 3 của các UAV thù địch cũng làm hư hại đường ray tại huyện Navlya, nhưng không gây gián đoạn giao thông đường sắt hay thương vong.

Cơ quan đường sắt Nga xác nhận dịch vụ tàu hỏa trong khu vực đã bị gián đoạn tạm thời và thông báo nhà chức trách đã huy động các xe buýt thay thế trong khi công tác sửa chữa tại các điểm bị hư hại đang diễn ra.

Trong những tháng gần đây, Ukraine đã gia tăng nhắm mục tiêu vào hệ thống đường sắt của Nga. Hồi tháng 6, một chiếc UAV của Kiev đã tấn công đầu máy của đoàn tàu chở khách chạy tuyến Moscow - Simferopol, khiến phụ lái thiệt mạng và lái chính bị thương. Cũng trong tháng đó, một chiếc UAV khác đã tập kích buồng lái của một đoàn tàu chở khách tại ga Peschaniki thuộc vùng Bryansk, làm phụ lái bị thương.

Trước đó, một vụ tấn công hồi tháng 3 đã làm hư hại buồng lái tàu tại thị trấn Suzemka, nhưng không có ai bị thương và dịch vụ đường sắt sau đó vẫn tiếp tục hoạt động.

Ngay trong tuần trước, một UAV của Ukraine đã tấn công đoàn tàu chở khách tại vùng Samara, cách biên giới Nga - Ukraine hơn 500km. Thống đốc Vyacheslav Fedorishchev hôm 25/9 cho hay vụ tấn công đã làm hư hại đầu máy điện và toa đầu tiên của đoàn tàu, nhưng tàu không bị trật bánh và không có hành khách nào bị thương.

Moscow đã lên án các vụ tấn công trên, đồng thời tuyên bố đáp trả bằng cách tăng cường bắn phá cơ sở hạ tầng quân sự và các công trình quốc phòng của Ukraine cũng như gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải biển của nước láng giềng qua Biển Đen và nguồn cung nhiên liệu tại các khu vực bị Moscow cáo buộc là trọng yếu đối với công tác hậu cần quân sự của Kiev.

Tờ Kyiv Independent ngày 28/9 đưa tin, Thủ tướng Ukraine Serhii Koretskyi mới đây tuyên bố rằng khả năng ứng phó của Kiev trong mùa đông năm nay đã được cải thiện hơn rất nhiều so với năm ngoái.

"Nhờ sự nỗ lực của chính quyền trung ương và địa phương, các doanh nghiệp nhà nước cùng nhiều cơ quan liên quan, chúng ta đã có sự chuẩn bị tốt hơn cho mùa đông. Hiện có nhiều cơ sở trọng yếu được trang bị thêm nguồn điện dự phòng, trong khi các hạ tầng quan trọng cũng được tăng cường bảo vệ", ông Koretskyi cho biết.

Thủ tướng Koretskyi khẳng định chính quyền Kiev đã tích trữ thêm nhiều thiết bị dự phòng và phụ tùng, đồng thời tăng số lượng đội sửa chữa và máy móc để có thể nhanh chóng khắc phục thiệt hại nếu hạ tầng năng lượng tiếp tục bị tấn công. Tuy vậy, ông Koretskyi cũng thừa nhận những nguy cơ từ việc Nga đang tích trữ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa để triển khai trong mùa đông.

Trong một tuyên bố khác, Thủ tướng Koretskyi cũng đã giải thích về khoản thiếu hụt 27 tỷ USD trong ngân sách quốc phòng của Ukraine. 

"Ukraine cần ít nhất 155 tỷ USD cho cuộc xung đột với Nga trong năm nay. Đó là tổng chi phí của cuộc xung đột khi tính cả các nhu cầu từ ngân sách và ngoài ngân sách, bao gồm hỗ trợ quân sự và hậu cần trực tiếp từ các đối tác. Chúng tôi đang chuẩn bị tài liệu để nhận khoản vay hơn 100 tỷ USD từ các đối tác châu Âu. 27 tỷ USD trong tổng số 155 tỷ USD đó sẽ được tính vào khoản vay này", ông Koretskyi nói.

Hồi cuối tuần trước, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng Ukraine cần huy động 27 tỷ USD để lấp khoản thiếu hụt trong ngân sách quốc phòng trong vòng 2 tháng tới, nếu không, nước này có nguy cơ không thể mua vũ khí vào đầu năm sau.

Theo Kyiv Indepdendent, Ukraine hiện vẫn chưa thể khắc phục hoàn toàn thiệt hại đối với hạ tầng năng lượng từ mùa đông năm ngoái, trong khi vấn đề thiếu hụt tên lửa đánh chặn của các hệ thống Patriot vẫn là nguy cơ lớn nhất với Kiev trong mùa đông năm nay.