*********

Điểm qua những bài xã luận đanh thép nhất trên các tờ báo lớn tuần này, bức tranh toàn cảnh về cuộc chiến Ukraina hiện lên một màu xám xịt trước thềm mùa đông tàn khốc. Từ thái độ đạo đức giả của các chính khách dân túy châu Âu, màn ngoại giao vụng về của các nhà trung gian Mỹ, cho đến việc nhồi sọ trẻ thơ trong lòng nước Nga và tham vọng trường sinh đầy ám ảnh của giới quyền lực toàn cầu.

Quảng cáo

Những « chư hầu tình nguyện » của điện Kremlin

Với tựa đề đầy mỉa mai « Những con ki ki của Putin », xã luận của Le Point đả kích những chính khách châu Âu đòi hỏi chủ quyền đối với Bruxelles nhưng quỳ gối trước Matxcơva. Tại sao các đảng dân túy lại thỏa hiệp với Nga đến như vậy ?

Đoàn tông đồ nô nức vào chầu bạo chúa điện Kremlin - từ Alice Weidel, chủ tịch đảng AfD, đến Marine Le Pen và Jean-Luc Mélenchon ở Pháp, hay Matteo Salvini ở Ý và nhiều chính khách khác, các chư hầu tình nguyện quả là đông đảo. Điều này chẳng có gì mới. Lịch sử vốn đầy rẫy những kẻ vỗ ngực xưng tên, sau những hành động phô trương họ lại sẵn sàng quỳ lụy trước các thế lực ngoại bang. Nhà sử học Marc Bloch từng gọi đó là « những lớp vỏ bọc yêu nước ». Có vẻ như công thức này vẫn còn hiệu nghiệm.

Những ngày này, đảng AfD đang vênh váo sau chiến thắng bầu cử tại bang Sachen-Anhalt. Thế nhưng, đảng cực hữu hiếu chiến này - thắng thế được là nhờ bài xích nhập cư và hứa hẹn khôi phục niềm tự hào Đức - lại chính là bầy tôi tận tụy của Vladimir Putin, khi ra sức cổ xúy chính sách hòa dịu đối với Nga, và hệ quả tất yếu là bỏ rơi Ukraina. Le Point lưu ý là họ thường đả kích bộ máy hành chánh Bruxelles nhưng cúi mình trước chế độ độc tài Matxcơva.

Dân chủ tự do : Kẻ thù chung của Nga và các đảng dân túy

Cũng theo Le Point, ở Pháp, cũng có những nhân vật y hệt như vậy, chỉ khác nhau đôi chút về sắc thái. Đảng AfD cực đoan hơn hẳn so với đảng Tập Hợp Dân Tộc (RN), tuy nhiên cả hai đảng này đều coi Liên Hiệp Châu Âu (EU) là « chuyên chế ». Nếu như AfD công khai bày tỏ mong muốn đưa nước Đức rời khỏi EU, thì đảng của bà Marine Le Pen không còn tính đến chuyện « Frexit » nữa, mà chuyển sang hướng đối đầu trực diện với các thể chế của khối. Đây cũng là con đường của ông Jean-Luc Mélenchon, đảng Nước Pháp Bất Khuất (LFI).

Kể từ năm 2022 đến nay, cả đảng LFI lẫn RN đều chưa từng bỏ phiếu cho bất kỳ một kế hoạch hỗ trợ nào dành cho Ukraina. Điều nghịch lý là các cuộc thăm dò dư luận lại cho thấy đa số người dân Châu Âu, kể cả Pháp, đều ủng hộ Ukraina. Vậy thì tại sao những « kẻ to mồm » này lại quỵ lụy đến thế ? Theo Le Point, do họ có cùng sự thù ghét đối với nền dân chủ tự do – thứ mà ông chủ điện Kremlin luôn ra sức bài xích. Sự dung túng dành cho Vladimir Putin, về bản chất, chính là một liên minh chính trị « đánh bọc sườn » vào nền dân chủ tự do.

Có điều, không một ai trong số những « chú chó kiểng » của Kremlin này có thể trụ nổi quá lâu trong một nước Nga của Putin. Họ phải cố nhắm mắt làm ngơ, bịt tai giả điếc trước tất cả những gì đang diễn ra tại Nga ; chẳng hạn xóa sạch khỏi ký ức vụ ám sát Alexei Navalny ngay trong tù. Họ đạo đức giả khi tự xưng là « chống lại hệ thống » nhưng lại coi thường số phận của các nhà bất đồng chính kiến Nga. Thái độ dung túng của của các đảng này đối với một chế độ sát nhân càng khiến người ta phải rùng mình lo ngại cho cái ngày họ bước lên nắm lấy quyền lực.

Màn xiếc ngoại giao và những « kẻ ngốc hữu dụng »

Triết gia Bernard-Henri Lévy (BHL) trên Le Point ví von « Witkoff và Kushner, Dupond và Dupont ở Matxcơva ». Trong khi các chính trị gia cực hữu châu Âu giống như những « chú chó kiểng » ngoan ngoãn của Điện Kremlin, thì cặp bài trùng Witkoff và Kushner của Mỹ lại như hai gã hề vụng về, với những ý tưởng hòa bình ngây thơ trước một Vladimir Poutine luôn tỉnh táo và cứng rắn.

Ông dùng hình tượng hai thám tử hậu đậu là Dupond và Dupont trong truyện tranh Tintin để mô tả. Theo Bernard-Henri Lévy, màn xiếc ngoại giao của Steve Witkoff và Jared Kushner không nên làm quên đi thực tế : hòa bình thực sự cho Ukraina chưa thể có. Họ đến Matxcơva với sự vội vã của một nhà môi giới địa ốc trước một khách hàng lớn. Witkoff lắng nghe, tươi cười, tỏ ra hàm ân khi chủ nhà cho phép bước vào phòng khách, ghi nhận những đòi hỏi của khách và ra đi. Tại Kiev, ông ta mở cặp tài liệu, nói lại với Zelensky, và gọi đó là đàm phán.

Người ta đã biết về ngoại giao đại bác, ngoại giao bí mật, ngoại giao đường dây nóng, ngoại giao qua trung gian, và giờ đây là ngoại giao Pechkine. Đây là nhân vật bưu tá trong phim hoạt hình Nga, chỉ cần nhìn kích thước của bưu kiện là đủ biết tầm quan trọng. Cùng với Jared Kushner, Steve Witkoff không hề đàm phán mà dàn dựng việc đầu hàng. Nhưng hài hước nhất là dàn đồng ca xung quanh nhằm biến hành động vô nghĩa này thành sự kiện. Truyền hình bình luận, báo chí theo dõi chuyến bay, bữa trưa ở Kremlin thành một « bước tiến », cái bắt tay thành « dấu hiệu » … Những con chim bồ câu hòa bình vỗ cánh trên đầu những kẻ ngốc hữu dụng của Kremlin ở phương Tây. Thực tế chẳng có gì xảy ra ở Matxcơva.

Sự thật trần trụi theo BHL : Putin đã thua, bạo chúa đang sợ hãi

Theo Bernard-Henri Lévy, điều khẩn cấp là phải nhận ra các yếu tố sau. Thứ nhất, Putin đã thua cuộc. Quân Nga sa lầy, phải trả giá cho mỗi bước tiến là cái giá đáng sợ về mạng lính, trong gần 5 năm qua chỉ chiếm thêm được 1 % đất. Liệu ông ta có đủ tư cách để đòi hỏi bất cứ điều gì ?

Thứ hai, Putin là một kẻ đang sợ hãi. Sợ những cận thần, sợ các nhà tài phiệt, sợ có kết cuộc như Saddam. Sợ đồng minh Trung Quốc bỏ rơi bất cứ lúc nào. Sợ những bà mẹ chiến sĩ không còn chịu đựng được sự vô liêm sỉ và dối trá. Ông chủ Kremlin, phải thay đổi nhà nghỉ hằng đêm để tránh bị sát hại, có thực sự thách thức được châu Âu và Mỹ ?

Thứ ba, các chiến binh Ukraina nơi tiền tuyến và tổng tư lịnh Zelensky, đã chiến đấu cật lực và hy sinh quá nhiều để có thể nhượng lại chỉ bằng một nét bút những lãnh thổ mà đồng đội đã ngã xuống để bảo vệ.

Cuối cùng, tác giả khẳng định sẽ không có giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến tại Ukraina cho đến khi Nga bị đánh bại hoàn toàn trên chiến trường, tương tự như Đức năm 1945 và Serbia năm 1995. Đàm phán trước khi chế độ Kremlin nhận ra thất bại quân sự là một sự ngây thơ chính trị. Trong khi chờ đợi, mùa đông sẽ rất khắc nghiệt và cần phải giúp Ukraina trụ vững.

Mùa đông buốt giá và cỗ máy chiến tranh tàn khốc của Kremlin

Le Monde cuối tuần nói về « Một mùa đông khó khăn sắp tới ở Ukraina ». Do không đủ phương tiện phòng không, cơ sở hạ tầng Ukraina ngày càng nguy ngập trước các vụ oanh kích của Nga. Vào lúc mùa hè 2026 sắp trôi qua, Ukraina chuẩn bị đối mặt với một mùa đông mà theo các chuyên gia sẽ buốt giá hơn hẳn 2025. Các trạm biến điện, nhiệt điện, mạng lưới phân phối điện đang là mục tiêu ưu tiên của Matxcơva.

Mùa đông năm ngoái, Nga oanh tạc dữ dội cộng với nhiệt độ âm 20 °C khiến Ukraina bị cúp điện kéo dài. Chuyên gia Grégoire Roos của Chatham House lưu ý, Putin là luôn hiếu chiến, nên nay không chỉ điện mà mạng lưới nước cũng bị tấn công. Bên cạnh đó Matxcơva còn đánh vào toàn bộ chuỗi xuất khẩu ngũ cốc, từ kho trữ hàng đến phương tiện vận chuyển. Từ mấy tuần qua, lần đầu tiên kể từ đầu cuộc xâm lăng nhiều kệ hàng siêu thị trống rỗng, khiến người Ukraina lo ngại sẽ thiếu thực phẩm trong những tháng tới.

Trong bài xã luận « Sự dấn tới của Putin », Le Nouvel Obs nhấn mạnh đến cuộc chiến trên không trung tàn ác nhắm vào các thành phố, cơ sở hạ tầng thiết yếu cho thường dân, ngược hẳn với tốc độ chậm chạp ngoài mặt trận. Tổng thống Nga không rút được bài học thất bại ở Ukraina. Vấn đề là ai có thể làm ngưng lại cỗ máy chiến tranh : bên trong chế độ Nga hay bên ngoài ? Gặp Witkoff và Kushner, Putin vẫn lặp lại là phải giải quyết « gốc rễ » của vấn đề. Có nghĩa là, theo ý ông ta, Ukraina phải biến mất hoặc ít nhất thành chư hầu. Không thể có cơ sở để thỏa hiệp khi kẻ xâm lăng vẫn tin sẽ chiến thắng.

Trong một dịp hiếm hoi là hội nghị thượng đỉnh khu vực ở Kyrgyzstan, các nhà lãnh đạo Kazakhstan và Ấn Độ đã kêu gọi ngưng chiến. Nhưng Vladimir Putin vẫn còn được Kim Jong Un và Tập Cận Bình tiếp tay. Trên thực tế theo Le Nouvel Obs, người duy nhất chặn được Putin là Ukraina. Tương tự các báo bạn, tuần báo nhắc nhở mùa đông năm nay sẽ rất nghiệt ngã, « đừng quên lãng người Ukraina ».

Matxcơva ra sức nhồi sọ trẻ em Nga

Trong khi đó tại Nga, « Trường học bị biến thành bộ máy tẩy não » trẻ em. Theo The Economist, giáo dục tuyên truyền kiểu Liên Xô đã quay lại. Tại các nhà trường trên cả nước Nga, kể từ khi xâm lăng Ukraina, « giáo dục ái quốc » là bắt buộc, nhằm trong một chương trình nhồi sọ quy mô lớp trẻ. Vladimir Putin gọi đây là « mặt trận mới ». Đã được đưa vào các trường phổ thông và đại học, kể từ ngày 01/09, nội dung này cũng bắt đầu được triển khai tại các trường mẫu giáo.

Quyền tự chủ mà các trường học Nga từng có được sau khi Liên Xô sụp đổ nay không còn nữa. Năm 2022, ông Putin đã ký luật buộc thực hiện « chương trình giáo dục nhân cách cấp liên bang ». Hàng tuần, học sinh ở mọi lứa tuổi đều phải tham gia các buổi « thảo luận về những điều quan trọng ». Khoảng 10 % nội dung là quân sự, như « Nga : Dân tộc của những người chiến thắng » và « Sự tái thống nhất Crimée với Nga ». Giáo viên cấp hai được yêu cầu phải liên hệ chiến tranh Ukraina với « Cuộc chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại ». Ở cấp ba, họ phải quy trách nhiệm cho phương Tây qua việc cung cấp vũ khí cho Ukraine. Các binh sĩ đến thăm trường chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu và hướng dẫn cách điều khiển drone.

Các báo cáo từ những cơ quan truyền thông độc lập của Nga cho thấy phần lớn học sinh cảm thấy chán nản với các bài giảng này. Những nỗ lực khôi phục công tác nhồi nhét tư tưởng kiểu Liên Xô cũng kéo theo sự trở lại của những thói quen thời đó, như tìm cách né tránh và ngấm ngầm chống đối. Nhiều phụ huynh cho phép con mình vắng mặt, và chưa có học sinh nào bị phạt. Maria, một giáo viên hóa học, cho biết cả học sinh lẫn giáo viên đều coi đây là một gánh nặng ; cô thường để học sinh tận dụng thời gian của tiết học này để làm bài tập về nhà. Khi giáo viên rõ ràng không tin vào những gì mình đang giảng dạy, kết quả thu được là tư duy hai mặt. Học sinh nhận thấy rằng việc nói dối và giả vờ là một chuẩn mực được xã hội chấp nhận.

Một chuyên gia tâm lý giáo dục tại Krasnoyarsk cho rằng các chương trình nhồi sọ này không đứng vững do chế độ thiếu một hệ tư tưởng nhất quán. Khác với tổ chức Komsomol (Đoàn Thanh niên Cộng sản) trước đây, phong trào Thiếu niên Tiền phong thành lập năm 2022 không mang lại cơ hội thăng tiến xã hội, suất vào đại học hay cơ hội đi du lịch nước ngoài.

Một môn học mới sẽ được đưa vào giảng dạy từ đầu năm tới « Văn hóa Tinh thần và Đạo đức Nga ». Học sinh phải tìm hiểu cuộc đời của những người Nga nổi tiếng, bao gồm cả « các anh hùng trong chiến dịch quân sự đặc biệt ». Chương trình lịch sử dựa trên một cuốn sách giáo khoa đầy rẫy sai sót của Vladimir Medinsky - một trợ lý của Putin - trong đó mô tả Ukraina là một quốc gia « nhân tạo ». Một cuốn sách giáo khoa môn xã hội học sắp ra mắt sẽ do Dmitri Medvedev - cựu tổng thống và là người ủng hộ nhiệt thành cuộc chiến - biên soạn, tập trung vào địa chính trị. The Economist cho rằng cuộc chiến giành lấy tâm trí trẻ thơ của ông Putin chỉ gây tổn hại cho chính các em.

Giấc mơ bất tử của giới siêu giàu và hố sâu bất bình đẳng

Trên lãnh vực sức khỏe, hồ sơ của Le Nouvel Obs nói về « Ám ảnh trường thọ ». Thách thức cái chết là một giấc mơ xưa cũ. Nhưng ngày nay tầm vóc đã khác hẳn, càng mạnh mẽ hơn với những tiến bộ khoa học ngoạn mục, và tiền bạc của các nhà triệu phú sẵn sàng làm mọi thứ để tận dụng khối tài sản của mình vĩnh cửu.

Tần Thủy Hoàng không muốn chết, nên đã tài trợ cho những đoàn thám hiểm đi tìm bí mật trường sinh bất tử. Đại đế Trung Hoa uống loại thần tửu có mật ong và thủy ngân, nhưng mỉa mai thay, chính thần dược này đã giết chết ông vào năm 210 trước Công nguyên ở tuổi 49. Vladimir Putin hôm 03/09/2025 từng nói với Tập Cận Bình là giờ đây 70 tuổi vẫn còn trẻ, chủ tịch Trung Quốc đáp lời là có thể liên tục ghép tạng để trẻ mãi.

Không chỉ các nhà độc tài muốn sống lâu, nên thị trường các sản phẩm chống lão hóa phát triển mạnh, nhất là tại Hoa Kỳ. Một số còn không ngần ngại làm chuột bạch thí nghiệm. Bryan Johnson, triệu phú 49 tuổi dùng nhiều thực phẩm chức năng, truyền huyết tương…Chủ đề trường thọ thu hút các viện nghiên cứu, vài start-up công nghệ sinh học, dưỡng đường tư nhân, người nổi tiếng (KOL). Nhiều tỉ phú đầu tư những số tiền lớn để tìm liệu pháp làm chậm lại quá trình lão hóa. Jeff Bezos, Sam Altman, Mark Zuckerberg, Peter Thiel…đều đổ những số tiền lớn vào đây.

Chuyên gia xã hội học Frédéric Balard nhận xét, thường là những người đàn ông da trắng ở giai cấp cao và có thu nhập lớn muốn tiếp tục sống với vị trí thống trị của họ. Tuy vậy chính người nghèo mới bị lão hóa nhanh nhất : khoảng cách tuổi thọ giữa 5 % người nghèo nhất và 5 % người giàu nhất là 9 năm đối với nữ và 13 năm đối với nam tại Pháp. Trong một thế giới đang lão hóa, khoa học đang phục vụ một số ít người giàu.

*******

Căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục leo thang. Nhóm phiến quân Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, cho biết hôm nay, 13/09/2026, đã dùng drone và tên lửa tấn công vào một căn cứ quân sự của Ả Rập Xê Út. Vụ việc xảy ra không lâu sau khi lực lượng này tuyên bố kiểm soát được nhiều vị trí chiến lược ở Biển Đỏ.

Phát ngôn viên của lực lượng Houthi cho biết trên mạng xã hội X : « Căn cứ Sharurah bị tấn công vì là nơi chứa vũ khí và là trung tâm chỉ huy phát đi các lệnh tấn công nhắm vào đất nước và người dân chúng tôi ».

Trước đó, theo AFP, lực lượng Phòng hộ dân sự của Ả Rập Xê Út cho biết hai người đã bị thương do vật thể bay rơi xuống vùng Jiza, cáo buộc Houthi chịu trach nhiệm.

Những ngày vừa qua, các cuộc đụng độ đã gia tăng giữa nhóm Houthi do Iran yểm trợ và lực lượng của chính phủ Yemen được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn. Hôm qua, lực lượng của chính phủ Yemen cho biết đã tấn công vào Houthi tại Mocha ở Biển Đỏ, cũng như nhắm vào nhiều vị trí của nhóm phiến quân này ở các khu vực khác.

Vụ việc xảy ra sau khi Houthi tuyên bố kiểm soát được một số đảo và bờ biển ở Biển Đỏ, đặc biệt là tại eo biển chiến lược Bab El-Mandeb, tuyến giao thông hàng hải quan trọng, đến và đi qua kênh đào Suez.

Điều này khiến Ai Cập phải quan ngại, từ Cairo, thông tín viên Alexandre Buccianti tường trình :

« Đảo Mayoon nằm ở khu vực hẹp nhất tại eo biển Bab el Mandeb bị Houthi chiếm đã gióng lên hồi chuông cảnh báo ở Ai Cập. Một ban xử lý khủng hoảng đã được thiết lập để theo dõi tình hình theo thời gian thực.

Mối quan tâm lớn nhất của Ai Cập hiện nay là việc phiến quân Houthi chặn lối vào phía nam Biển Đỏ, theo lệnh của Iran. Điều này sẽ làm tê liệt kênh đào Suez, nằm ở lối vào phía bắc của Biển Đỏ. Kênh đào là một trong những nguồn thu chính của Ai Cập, lên tới 10 tỷ đô la vào năm 2023. Kenh đào Suez cũng là khu công nghiệp, phụ thuộc vào nguyên vật liệu nhập khẩu từ châu Á.

Là một trong những cường quốc quân sự lớn nhất trong số các nước Ả Rập, Ai Cập bố trí lực lượng hải quân đáng kể ở Biển Đỏ, với tàu sân bay trực thăng và tàu khu trục. Tuy nhiên, cho đến nay, Ai Cập không có kế hoạch can thiệp và vẫn chờ xem đồng minh Ả Rập Xê Út sẽ làm gì. »

Trang Axios của Mỹ đưa tin rằng thái tử Ả Rập Xê Út đã gọi điện hai lần cho tổng thống Mỹ Donald Trump, đề nghị tấn công Houthi vào tuần trước nhưng đều bị từ chối.

Chiến sự leo thang đã khiến 76.000 người dân Yemen phải sơ tán, đổ về Aden, thành phố lớn ở phía nam, nơi đặt trụ sở của chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, theo thống kê của Liên Hiệp Quốc hôm thứ Bảy.

**********

Ngày 13/09/2026, thủ tướng Ấn Độ Narendra cảnh báo rằng căng thẳng địa chính trị gia tăng, gián đoạn chuỗi cung ứng đang ngày càng ảnh hưởng đến người dân trên toàn thế giới.

Phát biểu trong ngày họp thứ hai và cũng là ngày cuối cùng của thượng đỉnh nhóm BRICS, diễn ra tại New Delhi, thủ tướng Modi còn cảnh báo rằng « việc vũ khí hoá công nghệ và các loại khoáng sản thiết yếu » có thể cản trở sự phát triển toàn cầu và thịnh vượng chung.

Trước sự hiện diện của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tổng thống Nga Vladimir Putin và tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, cùng nhiều nhà lãnh đạo khác, ông Modi kêu gọi các nước Nam bán cầu tăng cường hợp tác để đối phó với các thách thức toàn cầu từ dịch bệnh, thảm họa khí hậu cho đến gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trong tuyên bố chung đưa ra hôm qua, 12/09, BRICS – tập hợp năm nước sáng lập là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, cùng 6 nước thành viên mới – đã bày tỏ quan ngại về cuộc khủng hoảng ở Trung Đông và Sudan, đồng thời kêu gọi giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại và ngoại giao. Khối này tuyên bố ủng hộ một trật tự thế giới đa cực, thúc đẩy cải tổ các định chế quốc tế.

Các nhà lãnh đạo nhóm BRICS cũng phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương, các rào cản thương mại, đồng thời khuyến khích sử dụng đồng nội tệ trong giao dịch, tăng cường hệ thống thanh toán xuyên biên giới và hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh lương thực, năng lượng, trí tuệ nhân tạo và khí hậu.

Quảng cáo

Thành công ngoại giao của Ấn Độ

Theo AP, việc các nước thành viên, với những lợi ích khác biệt, đạt được một đồng thuận để ra thông cáo chung là một bước đột phá quan trọng. Đây cũng được xem là một thành công ngoại giao đáng kể cho chính phủ thủ tướng Narendra Modi, theo ghi nhận của đặc phái viên đài RFI Nicolas Rocca tại New Delhi :

« Một tuyên bố không đề cập đến cuộc chiến đang tàn phá Trung Đông và nền kinh tế toàn cầu sẽ phơi bày những chia rẽ giữa các nước BRICS. Do đó, Narendra Modi đã khéo léo giữ thể diện bằng cách tìm ra một công thức mơ hồ, nhưng có thể được cả Iran và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, một đồng minh của Washington, chấp nhận.

Sự hiện diện của Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh tự thân cũng là một thành công đối với thủ tướng Ấn Độ, trong bối cảnh mối quan hệ căng thẳng giữa New Delhi và Bắc Kinh đã làm xáo trộn hoạt động của BRICS trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, cuộc gặp song phương giữa hai lãnh đạo không mang lại kết quả đáng kể : cả hai đều mong muốn giảm bớt căng thẳng, nhưng không đưa ra bất kỳ thông báo cụ thể nào.

New Delhi cũng đã thành công trong việc làm chậm lại quá trình phi đô la hóa nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ trong thương mại giữa các nước, điều mà Bắc Kinh mong muốn thúc đẩy. Không có một quyết định cụ thể nào được đưa ra : không có đồng tiền chung hay hệ thống tiền kỹ thuật số, chỉ đơn giản là các cuộc thảo luận để đơn giản hóa các giao dịch trong tương lai.

Một thành công khác của Ấn Độ, được các phương tiện truyền thông cánh hữu thân cận với chính phủ nhấn mạnh, là việc tuyên bố chung một lần nữa lên án mạnh mẽ các vụ tấn công khủng bố năm 2025 ở vùng Kashmir do Ấn Độ quản lý, mà New Delhi quy trách nhiệm cho Pakistan.

Islamabad, đồng minh thân cận với Bắc Kinh, đã chính thức nộp đơn xin gia nhập BRICS từ năm 2023, nhưng đến nay vẫn chưa đạt được mục tiêu này ».

********

Ông Modi và ông Tập gặp nhau, cam kết giải quyết vấn đề biên giới

Ngày 12-9, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhất trí hợp tác hướng tới giải quyết vấn đề biên giới tranh chấp giữa hai nước, theo Hãng tin AFP

Thông tin trên Bộ Ngoại giao Ấn Độ công bố sau cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo. Chuyến thăm New Delhi của ông Tập để tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS là chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên của ông kể từ năm 2019.

"Dù hai nước chúng ta khác nhau trên nhiều phương diện, hai bên hoàn toàn có khả năng phát huy thế mạnh của nhau, hỗ trợ lẫn nhau, cùng đạt thành công và cùng tiến lên" - ông Tập nói khi gặp ông Modi.

Bộ Ngoại giao Ấn Độ thông tin "hai nhà lãnh đạo đã bày tỏ cam kết hướng tới một giải pháp công bằng, hợp lý và được cả hai bên chấp nhận đối với vấn đề biên giới".

Ông Modi "nhấn mạnh hai bên cần tuân thủ các thỏa thuận và nhận thức chung hiện có về các vấn đề liên quan biên giới".

Chuyến thăm của nhà lãnh đạo Trung Quốc diễn ra 6 năm sau cuộc đụng độ quân sự đẫm máu dọc khu vực biên giới tranh chấp Trung - Ấn. Quan hệ hai nước kể từ đó từng bước được cải thiện thông qua việc nối lại các chuyến bay, cấp thị thực và các cuộc tiếp xúc cấp cao.

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ, với kim ngạch thương mại hàng hóa song phương đạt 151 tỉ USD trong năm tài chính 2025 - 2026, theo số liệu của Chính phủ Ấn Độ.

"Cả hai bên nên phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy hợp tác tài chính quy mô lớn và chất lượng cao, thúc đẩy một trật tự toàn cầu bình đẳng và bền vững, đồng thời thúc đẩy toàn cầu hóa kinh tế cởi mở và toàn diện" - ông Tập nói.

Điện Kremlin bác khả năng ông Putin gặp ông Zelensky tại Mỹ

Trong cuộc phỏng vấn được đăng tải ngày 12-9, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông sẵn sàng gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Hội nghị thượng đỉnh G20 ở thành phố Miami (Mỹ) để đàm phán về việc chấm dứt xung đột.

Tuy nhiên, Điện Kremlin ngay lập tức bác bỏ khả năng này.

"Điều đó là không thể" - người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với Hãng tin AFP tại New Delhi hôm 12-9, đồng thời nhắc lại yêu cầu của Matxcơva rằng cuộc gặp chỉ có thể diễn ra tại thủ đô Nga.

Hội nghị quy tụ các nhà lãnh đạo thế giới sẽ diễn ra vào ngày 14 và 15-12-2026. Đến nay chưa có thông tin xác nhận ông Putin tham dự hay không.

Khi được hỏi Điện Kremlin có đang cân nhắc một địa điểm khác để gặp ông Zelensky hay không, ông Peskov đáp: "Chúng tôi sẵn sàng gặp ông ấy tại Matxcơva".

Tiếng nổ vang lên ngoài khơi đảo Qeshm, miền nam Iran

Truyền thông Iran tường thuật tiếng nổ đã vang lên ngoài khơi một hòn đảo nằm tại eo biển Hormuz, song chưa rõ nguồn gốc.

"Hai tiếng nổ đã được nghe thấy trên đảo Qeshm vài phút trước, phát ra từ hướng biển" - Hãng thông tấn IRNA đưa tin ngày 12-9.

Trong những tuần gần đây, Iran đã nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, cũng như căn cứ Mỹ tại các quốc gia vùng Vịnh, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của quân đội Mỹ vào Iran.

Mỹ cũng đã nhắm mục tiêu vào những tàu tìm cách phá vỡ lệnh phong tỏa mà nước này áp đặt nhằm ngăn các tàu ra vào cảng Iran.

Quân đội Mỹ buộc 100 tàu chuyển hướng trong 2 tháng phong tỏa các cảng Iran

Ngày 12-9, quân đội Mỹ thông báo họ đã buộc 100 tàu thương mại đổi hướng trong 60 ngày qua khi nối lại lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào các cảng Iran.

"Không có tàu nào vượt qua được lệnh phong tỏa mà không được lực lượng Mỹ cho phép. Các quân nhân Mỹ vẫn tập trung cao độ vào nhiệm vụ này" - Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định trên nền tảng X.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hồi cuối tháng 2. Sau đó, Mỹ tìm cách ngăn tàu thuyền ra vào các cảng Iran nhằm cắt nguồn thu của Tehran.

1.400 người rời Yemen sang Djibouti vì giao tranh

Ngày 12-9, Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Djibouti Ilyas Moussa Dawaleh thông tin khoảng 1.400 người đã rời Yemen sang Djibouti do giao tranh giữa lực lượng chính phủ và nhóm Houthi được Iran hậu thuẫn.

Các tay súng Houthi kiểm soát phần lớn miền bắc Yemen, gồm cả thủ đô Sanaa và thành phố cảng Hodeida ở phía tây. Chỉ trong vài ngày, lực lượng này đã tiến dọc bờ biển và kiểm soát thành phố cảng Mokha vào hôm 10-9.

"1.400 người tị nạn từ Yemen đã đến Djibouti chỉ trong 24 giờ" - ông Ilyas Moussa Dawaleh viết trên nền tảng X.

Nằm đối diện Yemen ở khu vực Sừng châu Phi, Djibouti, một quốc gia nhỏ bé, giáp eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ từ vịnh Aden vào Biển Đỏ.

Cháy viện dưỡng lão ở Chile, 16 người chết

Ngày 12-9, chính quyền địa phương cho biết hỏa hoạn tại một viện dưỡng lão ở Chile, nơi trước đây từng vi phạm các quy định, đã khiến 16 người cao tuổi thiệt mạng và những người khác phải nhập viện.

Theo Hãng tin AFP, đám cháy bùng phát vào tối 11-9 tại cơ sở chăm sóc người cao tuổi một tầng ở vùng Araucania, cách thủ đô Santiago 640km về phía nam, sau đó được dập tắt vào sáng sớm 12-9.

Hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy ngọn lửa lớn bốc lên phía trên tòa nhà trong màn đêm, trong khi một xe cứu hỏa phun nước để dập lửa.

"Chúng tôi đau buồn và bàng hoàng trước cái chết của 16 người cao tuổi trong thảm kịch này" - chính quyền thành phố Pitrufquen chia sẻ.

Tổng cộng có 26 người cao tuổi ở viện dưỡng lão. 10 người sống sót đã được đưa đến bệnh viện địa phương.

Lãnh đạo trồng cây

*******

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(Reuters) – Bắc Triều Tiên phóng nhiều tên lửa đạn đạo. Trong thông cáo ngày 12/09/2026, Bộ Tham mưu Liên quân Hàn Quốc (JCS), cho biết các tên lửa đạn đạo được phóng đi lúc 5 giờ 20 phút, và đã bay được khoảng 250 km ngoài khơi phía đông Bắc Triều Tiên. Cơ quan tình báo Hàn Quốc và Mỹ theo dõi sát vụ việc, và đã có những trao đổi thông tin ngay khi các tên lửa được phóng đi.

(AFP) – Yemen : Phe Houthis sử dụng trí tuệ nhân tạo Anthropic Claude để phát triển vũ khí dẫn đường. Tập đoàn công nghệ Mỹ Anthropic ngày 11/09/2026, cho biết một nhóm « tác nhân có dụng ý xấu đóng ở phía bắc Yemen đã tiến hành ba chương trình phát triển vũ khí », gồm một loại tên lửa dẫn đường sử dụng máy tính điều khiển chuyến bay giống như điện thoại thông minh có khả năng tự hành, một loại tên lửa đạn đạo có tầm bắn đến hơn 2000 km và một tên lửa « kiểu lượn siêu thanh ». Nhóm người này đã sử dụng Claude để để giả mạo một nhóm kỹ sư chuyên về phần mềm dẫn đường, điều hướng và điều khiển cho vũ khí bay. Anthropic cho biết nhóm này đã thực hiện một vụ thử nhưng thất bại. Cũng theo tập đoàn Mỹ, nhiều tài khoản đã bị chặn ngay khi phát hiện các hoạt động bất hợp pháp.

(Reuters) – Trump tuyên bố ủng hộ Trung Quốc mở xưởng lắp ráp ô tô tại Mỹ. Trong một chương trình truyền hình của Fox News ngày 11/09/2026, tổng thống Mỹ cho biết, « nếu Trung Quốc muốn đến mở nhà xưởng lắp ráp xe ô tô, tôi sẽ OK với ý kiến này ». Ông nói tiếp rằng « Nhật Bản đã làm như vậy nhưng họ thuê lao động Mỹ. Điều quan trọng là họ thuê lao động Mỹ ». Tổng thống Mỹ khẳng định ông « không muốn các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc lắp ráp xe ở Mêhicô để rồi bán sang Mỹ ».

(AFP) – Tổng thống Trump muốn đưa các tượng George Washington vào bảo tàng Lịch sử Mỹ. Trên mạng xã hội Truth Social ngày 11/09/2026, tổng thống Mỹ đề nghị đặt các bức tượng George Washington to lớn, cao từ 3 đến 9 mét tại bảo tàng Lịch sử Mỹ ở Washington. Ông Trump còn muốn tổ chức một cuộc triển lãm kéo dài trong 5 năm, tức đến tận ngày 22/02/2032, ngày kỷ niệm 300 năm ngày sinh vị tổng thống Mỹ đầu tiên, nhằm tôn vinh « cuộc đời và di sản » của ông. Năm 2025, Donald Trump lên án Viện Smithsonian, quần thể các bảo tàng Mỹ, đã thể hiện một hình ảnh « kinh khủng » về nước Mỹ. Trong một báo cáo dài 162 trang, Nhà Trắng chỉ trích Viện Smithsonian, đã bôi nhọ « người Mỹ da trắng, đàn ông và người theo Cơ đốc giáo ».

AdChoices

Quảng cáo

(AFP) - Pháp : Tai nạn xe lửa tại vùng Normandie có khả năng là do hành vi cố ý. Các nhà điều tra đang thiên về giả thuyết hành vi cố ý gây ra vụ trật bánh xe lửa tại vùng Normandie, miền tây bắc nước Pháp vào tối qua, khiến 44 người bị thương, trong đó có một người trong tình trạng nguy kịch. Theo một nguồn tin cảnh sát, sau khi một đoạn đường ray được tìm thấy trên đường ray mà chiếc xe lửa chở 188 hành khách đi qua, ở khu vực gần thị trấn Cléon (tỉnh Seine-Maritime). Sau vụ tai nạn, một chiến dịch ứng phó khẩn cấp quy mô lớn đã được triển khai, huy động 130 lính cứu hỏa, 5 đội y tế và 80 phương tiện.

****************

Ngày 11/09/2026, đúng 25 năm sau loạt tấn công khủng bố 11 tháng Chín năm 2001, cơ quan tình báo MỹCIA đã giải mật hơn 70 bản ghi nhớ tình báo của tổng thống liên quan đến tổ chức khủng bố Al Qaeda và lãnh đạo Oussama Ben Laden.

De la fumée s'échappe des tours jumelles du World Trade Center après qu'elles ont été percutées par deux avions de ligne détournés lors d'un attentat terroriste le 11 septembre 2001 à New York. — Khói bốc lên từ tháp đôi sau khi bị hai máy bay tấn công ngày 11/09/2001, New York, Hoa Kỳ. Getty Images via AFP - ROBERT GIROUX

Quảng cáo

Trong thông cáo, cơ quan CIA khẳng định việc công bố này mang lại « sự minh bạch chưa từng có về hồ sơ tình báo nhạy cảm nhất của Mỹ, bao gồm cả những năm trước và những ngày tiếp theo một trong những thời điểm đen tối nhất trong lịch sử Hoa Kỳ ».

Những tài liệu này « ghi lại lịch sử về sự hiểu biết thay đổi liên tục về Al Qaeda từ các nhà phân tích của CIA cũng như nỗ lực của họ để làm sáng tỏ các kế hoạch tấn công khủng bố của Ben Laden, bất chấp thông tin ít ỏi, mơ hồ và không hoàn hảo ».

Theo AFP, một trong số các ghi nhớ, đề ngày 10/09/1989, cảnh báo về khả năng Al Qaeda « rất có thể cho đâm một máy bay chứa đầy chất nổ vào một thành phố của Mỹ ». Một ghi chú khác ngày 04/12/1998, nêu rằng Oussama Ben Laden và « các cộng sự đang chuẩn bị tấn công khủng bố Hoa Kỳ, bao gồm cả việc chuyển hướng một máy bay ».

Quảng cáo

Ngày 11/09/2001, Hoa Kỳ đã là mục tiêu của bốn vụ tấn công khủng bố tự sát có phối hợp, do 19 thành viên của Al Qaeda thực hiện, cướp đi sinh mạng của khoảng 3.000 người.

*********

Arab Saudi đóng đường ống dẫn dầu chủ chốt vì UAV tập kích

Arab Saudi đóng đường ống Đông - Tây, đang được dùng làm tuyến xuất khẩu dầu thay thế cho Hormuz, sau khi bị "UAV từ Iraq" tập kích.

Bộ Năng lượng Arab Saudi hôm 11/9 thông báo đường ống Đông - Tây đã hứng chịu một số cuộc tấn công trước đó một ngày và được đóng lại "như biện pháp phòng ngừa".

Bộ Ngoại giao Arab Saudi cho biết đường ống bị tập kích bởi một số máy bay không người lái (UAV) phóng từ Iraq, gây ra thiệt hại về vật chất cũng như làm một số người bị thương.

"Chúng tôi đã chọn không đáp trả ở giai đoạn này để ủng hộ nỗ lực của chính phủ Iraq, do Thủ tướng Ali al-Zaidi đề nghị trao cho họ cơ hội thực hiện những biện pháp cần thiết để ngăn chặn các đòn tấn công xuất phát từ lãnh thổ Iraq nhằm vào Arab Saudi và các quốc gia láng giềng", thông báo có đoạn.

Trước Anh-1-1789179601-1359-1789180206

Anh-2-1789179605-7791-1789180206

Trượt để xem ảnhẢnh vệ tinh chụp trạm bơm gần Al Mesbaah, Arab Saudi hôm 15/2 và 11/9. Ảnh: Airbus, Planet Labs

Chính phủ Iraq lên án những đòn tấn công, thêm rằng họ đã ra lệnh mở cuộc điều tra khẩn cấp đối với những người chịu trách nhiệm và sẽ không cho phép lãnh thổ, không phận của mình được sử dụng để tiến hành các cuộc tập kích vào nước láng giềng.

Chỉ huy phụ trách tỉnh miền nam Maysan của Iraq đã bị cách chức sau khi đòn tấn công nhằm vào Arab Saudi được xác nhận là "xuất phát từ một địa điểm nằm ở tỉnh này", theo Văn phòng Thủ tướng Iraq.

Bên gây ra cuộc tập kích không được đề cập, song các nhóm vũ trang thân Iran tại Iraq từng sử dụng UAV để nhắm mục tiêu Arab Saudi trong quá khứ, theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ.

Ông cho rằng những nhóm này có thể đã một lần nữa tấn công Arab Saudi, trong khuôn khổ chiến lược của Iran nhằm sử dụng lực lượng ủy nhiệm để ép các quốc gia Arab chấm dứt sự hiện diện của quân đội Mỹ trong khu vực.

Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng các trạm bơm ở cạnh đường ống Đông - Tây đã bị đánh trúng. Ảnh vệ tinh chụp hôm 11/9 cho thấy một trạm bơm bị hư hại nghiêm trọng do hỏa hoạn. Trong ảnh chụp trước đó một ngày, có đám cháy nhỏ xảy ra tại một trạm bơm khác, khiến khói đen dày đặc bốc lên.

Đám cháy tại trạm bơm gần Al Dhekra, Arab Saudi trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/9. Ảnh: Planet Labs — Đám cháy tại trạm bơm gần Al Dhekra, Arab Saudi trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/9. Ảnh: *Planet Labs*

Chưa rõ quá trình sửa chữa hệ thống đường ống sẽ kéo dài bao lâu. CNN dẫn lời giới chức Mỹ và các chuyên gia cho biết sửa chữa trạm bơm có thể ít khó khăn hơn so với khắc phục thiệt hại nghiêm trọng ở chính đường ống.

Arab Saudi đang sử dụng đường ống Đông - Tây dẫn tới cảng Yanbu giáp biển Đỏ để thay thế eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa. Nước này vận chuyển 4-5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua tuyến đường trên trong những tháng gần đây, tương đương 4-5% nguồn cung toàn cầu.

Đường ống Đông - Tây bị tập kích cho thấy năng lực xuất khẩu dầu của Arab Saudi đang ngày càng bị đe dọa, trong bối cảnh xung đột Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu sắp kết thúc.

Đòn đánh diễn ra giữa lúc lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen đã chiếm được đảo chiến lược Perim ở eo biển Bab al-Mandeb, qua đó siết chặt kiểm soát với khu vực được ví như "yết hầu biển Đỏ" và gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng thế giới.

Vị trí Iraq và Arab Saudi. Đồ họa: Guardian — Vị trí Iraq và Arab Saudi. Đồ họa: *Guardian*

Phạm Giang (Theo CNN, AFP, Reuters)

******

Đảng Cộng hòa chia rẽ trước lời hứa phát 5.000 USD của ông Trump

Ông Trump hứa phát 5.000 USD cho mỗi người Mỹ trưởng thành khiến đảng Cộng hòa chia rẽ, với nhiều nghị sĩ nghi ngờ tính khả thi của kế hoạch.

Tổng thống Donald Trump ngày 9/9 cam kết tặng 5.000 USD cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 và vẫn giữ thế đa số tại lưỡng viện. Ông mô tả đây giống như khoản cổ tức người dân nhận được từ những thành tựu của kinh tế Mỹ. Điều kiện duy nhất đặt ra là khoản tiền đó phải được sử dụng tại Mỹ.

Nếu ông Trump thực sự có thể thực hiện lời hứa, với khoảng 270 triệu người Mỹ trưởng thành, ý tưởng sẽ tiêu tốn khoảng 1.300 tỷ USD và cần được quốc hội phê chuẩn.

Tuyên bố lập tức gây chia rẽ quan điểm trong nội bộ đảng Cộng hòa. Một số nghị sĩ phản đối ý tưởng, đặc biệt là trong nhóm có quan điểm cứng rắn về tài chính, trong khi các đồng minh của Tổng thống Trump tìm cách lý giải và bảo vệ quan điểm.

"Việc khiến người dân phụ thuộc vào chính phủ là điều tai hại, bởi nó bào mòn tinh thần tự lực dưới bất kỳ hình thức nào", hạ nghị sĩ Chip Roy viết trên X.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Dallas, Texas ngày 10/9. Ảnh: AFP — Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Dallas, Texas ngày 10/9. Ảnh: *AFP*

Cựu hạ nghị sĩ Bob Good, từng là chủ tịch nhóm Freedom Caucus gồm các thành viên Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Hạ viện, gọi hứa hẹn của ông Trump về bản chất là "kế hoạch dùng tiền để mua phiếu".

Marc Short, cựu giám đốc phụ trách hoạt động lập pháp của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu, cho rằng cam kết mới nhất cho thấy Nhà Trắng đang xa rời "trách nhiệm tài khóa và nguyên tắc kinh tế bảo thủ".

"Tổng thống luôn biết cách tạo sự chú ý, và với sân khấu của một hội nghị như thế này, ông ấy thường sẽ đưa ra một thông điệp nào đó", ông Short nói.

Đề xuất này cũng đặt ra nhiều vấn đề về kinh tế, khiến khả năng được triển khai thực tế vẫn rất khó. Theo ít nhất hai ước tính, kế hoạch có thể khiến ngân sách liên bang tăng thêm 1.200 tỷ USD thâm hụt, trong bối cảnh nợ công Mỹ đang không ngừng gia tăng.

"Tôi muốn biết họ định lấy tiền từ đâu để chi trả, khi tính sơ bộ cũng sẽ lên tới hơn 1.000 tỷ USD", nghị sĩ Roy nói.

Theo Politico, các lãnh đạo phe Cộng hòa không biết trước cam kết này. "Điều duy nhất tôi biết là ông ấy luôn có ý tưởng về một khoản cổ tức, để tất cả người Mỹ có thể cùng hưởng thành quả của nước Mỹ", phó lãnh đạo phe đa số tại Hạ viện Tom Emmer nói. "Nhưng còn về thông báo hôm 9/9, tôi cũng bất ngờ như mọi người mà thôi. Khi nghe ông ấy nêu ý tưởng, tôi chỉ nghĩ 'chà, thật là thú vị'".

Chủ tịch Ủy ban Vận động tranh cử Hạ viện của đảng Cộng hòa (NRCC) Richard Hudson cho biết ông muốn trao đổi với Tổng thống Trump và tìm hiểu thêm thông tin trước khi đưa ra bình luận.

Nghị sĩ Hudson gọi ý tưởng này là "đầy hứa hẹn", nhưng không cho biết bộ phận vận động tranh cử của đảng Cộng hòa tại Hạ viện có đưa lời hứa này vào các quảng cáo dành cho những ứng viên ở các bang chiến trường trong bầu cử giữa kỳ hay không.

Khi được hỏi về khả năng đề xuất được quốc hội thông qua, ông Hudson trả lời rằng "không phải trong khóa này, bởi các nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện sẽ không bao giờ thông qua".

Một số nghị sĩ Cộng hòa còn lo ngại động thái của ông Trump sẽ làm chệch hướng thông điệp mà họ đã dày công xây dựng về những lợi ích kinh tế từ gói cắt giảm thuế lớn. Theo 5 nghị sĩ Cộng hòa cấp cao, những lợi ích này phần lớn đã bị chiến sự với Iran và chính sách thuế quan làm lu mờ.

"Động thái này có vẻ như một nước cờ quẫn bách", một nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện nói.

Tuy nhiên, không phải ai cũng phản đối ý tưởng của ông Trump. Phó Tổng thống JD Vance bảo vệ đề xuất của ông Trump trên Fox News, cho rằng mục tiêu là "hỗ trợ tầng lớp trung lưu Mỹ".

Thượng nghị sĩ Ted Cruz gọi khoản tiền này là "động lực khuyến khích làm việc", trong khi thượng nghị sĩ Cộng hòa Bernie Moreno cho biết ông sẽ soạn một dự luật để "cổ tức Trump được thông qua ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ".

Amy Natoce, phát ngôn viên của thượng nghị sĩ Jon Husted đang tái tranh cử vào tháng 11, cho biết họ đã liên hệ với Nhà Trắng để tìm hiểu thêm về đề xuất và cách thức triển khai. Natoce thêm rằng "đưa tiền trực tiếp trở lại túi của những người dân Ohio chăm chỉ phù hợp với các ưu tiên của Jon Husted".

Ông Emmer bác bỏ chỉ trích cho rằng khoản tiền này là "một hình thức mua chuộc", nói rằng ông Trump muốn người Mỹ "cùng hưởng thành quả" của đất nước. Ông bày tỏ tin tưởng đảng Cộng hòa có thể thực hiện lời hứa của ông Trump sau bầu cử.

"Về cơ bản, đảng Cộng hòa đang thực sự đưa tiền cho người dân, trong khi đảng Dân chủ muốn lấy đi mọi thứ. Sự lựa chọn không thể rõ ràng hơn", Matthew Boyle, trưởng văn phòng trang tin bảo thủ Breitbart News tại Washington, nói.

Khán giả tại Trung tâm American Airlines, nơi tổ chức Đại hội Toàn quốc đảng Cộng hòa tại Dallas, Texas ngày 10/9. Ảnh: AFP — Khán giả tại Trung tâm American Airlines, nơi tổ chức Hội nghị giữa kỳ của đảng Cộng hòa tại Dallas, Texas ngày 10/9. Ảnh: *AFP*

Đây không phải lần đầu Tổng thống Trump đề xuất chia "cổ tức" cho người dân Mỹ. Ông nhiều lần đưa ra ý tưởng phát khoản tiền 2.000 USD từ nguồn thu thuế quan, cũng như khoản 5.000 USD từ Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE). Cả hai kế hoạch đều chưa được triển khai.

Tổng thống Trump tháng 12/2025 gửi khoản tiền 1.776 USD cho tất cả quân nhân Mỹ, động thái được ông nhắc lại khi công bố lời hứa mới tối 9/9. Ngày 10/9, ông tiếp tục đưa ra một đề xuất khác, phát khoản hoàn tiền 500 USD cho khoảng 1 triệu người tham gia chương trình Obamacare tại 30 bang.

"Kinh tế Mỹ đang rất tốt. Chúng ta đã thu hàng nghìn tỷ USD từ thuế quan và có hơn 20.000 tỷ USD đầu tư vào các nhà máy, dự án trong nước. Chúng tôi cho rằng đây sẽ là một chính sách tốt, với điều kiện người dân chi số tiền đó tại Mỹ thay vì ở nước ngoài. Đây sẽ là nguồn lực lớn cho nền kinh tế", ông Trump nói.

Như Tâm (Theo AFP, The Hill, Politico)

***

Hãng thông tấn CNN dẫn lời hai quan chức Mỹ nắm rõ thông tin về vụ việc cho biết theo đánh giá ban đầu của Washington, các trạm bơm nằm gần tuyến đường ống Đông - Tây đã bị tấn công. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một trạm bị thiệt hại nghiêm trọng do hỏa hoạn, trong khi đám cháy lớn kèm cột khói đen dày đặc xảy ra tại một trạm khác.

Một quan chức Mỹ cho hay UAV xuất phát từ Iraq đã thực hiện vụ tấn công. Tuy nhiên, theo CNN, hiện chưa rõ lực lượng nào đứng sau hành động trên và liệu đường ống có bị hư hại trực tiếp hay không.

Đường ống Đông - Tây vận chuyển dầu thô từ khu vực sản xuất dầu ở miền Đông Ảrập Xêút tới cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ. Tuyến đường này cho phép Ảrập Xêút xuất khẩu dầu mà không cần vận chuyển qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới.

Bộ Năng lượng Ảrập Xêút cho hay các đội ứng phó khẩn cấp đã được triển khai để bảo vệ đường ống và đánh giá mức độ an toàn sau các vụ tấn công. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao nước này thông báo Riyadh đã quyết định tạm thời không đáp trả nhằm tạo điều kiện cho chính phủ Iraq thực hiện các biện pháp ngăn chặn những vụ tập kích xuất phát từ lãnh thổ nước này.

Đường ống dẫn dầu. Ảnh: oilandgasadvancement

Sản lượng dầu thô của Ảrập Xêút giảm mạnh xuống 6,24 triệu thùng/ngày trong tháng 8, mức thấp nhất được ghi nhận kể từ năm 1990, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran kéo dài tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy năng lượng tại Trung Đông.

Theo báo cáo công bố ngày 11/9 của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), Ảrập Xêút cho hay sản lượng dầu thô trong tháng 8 giảm khoảng 1,9 triệu thùng/ngày so với mức 8,1 triệu thùng/ngày trong tháng 7.

Sản lượng của Ảrập Xêút từng ở mức 7,1 triệu thùng/ngày trong tháng 6, rồi phục hồi mạnh lên 8,1 triệu thùng/ngày vào tháng 7. Tuy nhiên, đà phục hồi này đã đảo chiều trong tháng 8.

Sự sụt giảm cho thấy tác động của cuộc xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng ra ngoài khu vực giao tranh trực tiếp, gây gián đoạn hoạt động vận chuyển năng lượng ở cả Vịnh Ba Tư và các tuyến xuất khẩu thay thế qua Biển Đỏ.

Ảrập Xêút phụ thuộc nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng xuất khẩu ở phía tây, đặc biệt là cảng Yanbu trên Biển Đỏ khi tình hình bất ổn quanh eo biển Hormuz gây khó khăn cho các tuyến vận tải truyền thống qua Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, tuyến đường thay thế này cũng chịu sức ép ngày càng lớn sau khi lực lượng Houthi được Tehran hậu thuẫn ở Yemen tuyên bố lệnh cấm vận hàng hải đối với Ảrập Xêút hôm 20/7, coi đây là một mặt trận mới trong cuộc xung đột liên quan đến Iran và Mỹ.

****
*
*****