Tổng thống Ukraina đến Canada để bàn về tăng cường hỗ trợ của Ottawa cho Kiev - RFI
Thanh Phương
3–4 minutes
Theo truyền thông Canada, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky đã đến Canada vào đêm qua rạng sáng nay, 10/09/2026, để hội đàm với thủ tướng Mark Carney nhằm tăng cường sự hỗ trợ của Ottawa cho Kiev.
Theo hãng tin AFP, trong một tuyên bố, thủ tướng Canada cho biết chuyến thăm của ông Zelensky "sẽ tập trung vào các ưu tiên chung của Canada và Ukraina, đặc biệt là việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, kinh tế và năng lượng", đồng thời khẳng định Canada vẫn "mạnh mẽ cam kết hỗ trợ công cuộc phòng thủ, phục hồi và tái thiết của Ukraina".
Tổng thống Zelensky đến Canada sau khi rời Oslo, nơi mà hôm qua ông đã dự tang lễ của vua Harald, qua đời ngày 28/08 ở tuổi 89. Trước đó, ngày 08/09, ông đã thảo luận với thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre về việc hỗ trợ hệ thống phòng không cho Ukraina.
Tối qua, thủ tướng Jonas Gahr Støre đã gây xôn xao dư luận khi tiết lộ rằng máy bay chở ông Zelensky suýt bị một drone đâm trúng khi cất cánh từ Chisinau, thủ đô của Moldova. Chính phủ Moldova xác nhận đã buộc phải tạm thời đóng cửa không phận vào chiều 08/09 do một drone của Nga, bay từ hướng Ukraina tới, xâm phạm không phận Moldova.
Theo phát ngôn viên chính phủ Moldova, chiếc drone này đã bị phá hủy ở "cách Sân bay Quốc tế Chisinau khoảng 160 km", cho nên máy bay chở tổng thống Ukraina đã có thể cất cánh sau khi chuyến bay bị trì hoãn.
Về tình hình chiến sự, hôm qua, Nga thông báo đã bị drone của Ukraina tấn công tại địa điểm cách biên giới 3.000 km, một vụ tấn công tầm xa hiếm hoi, gây hỏa hoạn tại một cơ sở công nghiệp ở vùng Ural. Trong nhiều tuần qua, Ukraina và Nga đã gia tăng các cuộc tấn công tầm xa, nhắm vào các cơ sở công nghiệp, quân sự và hậu cần.
Tuy chiến sự vẫn diễn ra ác liệt, hôm qua, tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ vẻ tin tưởng rằng đồng nhiệm Nga Vladimir Putin muốn đạt được "một thỏa thuận" với Ukraina. Ông Trump cho biết đã có một cuộc trao đổi "rất tốt đẹp" với ông Putin hôm 08/09. Nhưng tổng thống Mỹ lưu ý trở ngại chính đối với một giải pháp hòa bình là việc hai nhà lãnh đạo Nga và Ukraina vẫn "căm ghét nhau".
Về phía Nga, điện Kremlin chỉ cho biết là trong cuộc điện đàm, hai tổng thống Trump và Putin đã thảo luận một cách "hết sức thẳng thắn" về xung đột tại Ukraina.
*******************
Hội nghị Không gian quốc tế : Tổng thống Pháp Macron khẳng định tham vọng tự chủ của châu Âu
Chi Phương
4–5 minutes
Trong hai ngày, 09-10/09/2026, Hội nghị không gian quốc tế quy tụ các phi hành gia, nhà nghiên cứu và lãnh đạo các doanh nghiệp từ hơn 90 quốc gia để thảo luận về tương lai của ngành công nghiệp vũ trụ, nêu bật tầm quan trọng của các hợp tác quốc tế và tăng cường an ninh trong không gian. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh châu Âu tìm cách giảm phụ thuộc vào Hoa Kỳ trong lĩnh vực không gian, tìm cách phát triển các phương tiện tự phóng tên lửa.
Phát biểu tại hội nghị sáng ngày 10/09, được AFP trích dẫn, tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định tham vọng tự chủ của châu Âu trong lĩnh vực đưa con người lên không gian : “Trong 2 năm tới, tôi muốn thấy tàu chở hàng châu Âu đầu tiên, Nyx, đến Trạm Không gian Quốc tế ; trong 5 năm tới, tàu đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên của châu Âu, Argonaut, sẽ hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng, và trong 10 năm nữa, tàu vũ trụ có người lái đầu tiên của châu Âu sẽ cất cánh từ Kourou với các phi hành gia châu Âu và các phi hành gia từ các quốc gia khác trên tàu ».
Hội nghị là dịp để Pháp thể hiện sự gắn kết của các nước châu Âu trong việc tự chủ về công nghệ không gian và thám hiểm vũ trụ, cũng như việc quản trị, hợp tác trong không gian.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết : "Đại diện của khoảng 90 quốc gia tham dự hội nghị, hơn 50 hợp đồng được ký kết trị giá hàng tỷ euro." Mặc dù vắng bóng các tập đoàn lớn của Mỹ như Space X tại sự kiện này, tổng thống Pháp công bố thỏa thuận hợp tác với công ty vũ trụ tư nhân Mỹ Vast đưa 4 phi hành gia châu Âu lên Trạm Không gian Quốc tế ISS, phối hợp cùng NASA, dự trù vào năm 2027, với trưởng đoàn là phi hành gia người Pháp Thomas Pesquet.
Trả lời RFI Việt ngữ tại hội nghị, ông Max Haot, tổng giám đốc công ty Mỹ Vast, ghi nhận:
Không gian là một trong những nền tảng quan trọng nhất cho ngoại giao và hợp tác quốc tế, vượt qua những rào cản và vô vàn thời điểm khó khăn giữa các quốc gia. Và các chuyến bay vũ trụ có người lái chính là một biểu tượng vô cùng quan trọng, thể hiện sự kết nối thực chất giữa các quốc gia, một sự gắn kết vượt lên trên những bất đồng và vấn đề thường nhật trên Trái Đất.
Đối với phi hành gia người Canada, thuộc phi hành đoàn trong Sứ mệnh Artemis II, hợp tác quốc tế là rất quan trọng, nhưng những khám phá không gian trước hết phải mang lại lợi ích cho con người:
Tất cả những nỗ lực hiện nay và các cuộc cạnh tranh trong không gian khiến mọi người lo sợ. Nhưng theo tôi, điều quan trọng là phải tạo ra những giải pháp có ý nghĩa cả cho con người trên Trái đất và cũng như trong không gian xa xôi. Tại Canada, chúng tôi quan tâm đến những điều mà (nghiên cứu không gian) giúp ích cho y tế, thực phẩm và giải pháp hậu cần.
Chương trình nghị sự trong hai ngày bao gồm các cuộc thảo luận đa dạng về nhiều chủ đề, từ ngành kinh tế không gian, khoa học, thám hiểm vũ trụ, cho đến an ninh quốc phòng trong không gian, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng căng thẳng, đặc biệt là vấn đề tự chủ của châu Âu.
Trả lời RFI Việt ngữ, bà Carla Filotico, đại diện công ty Novaspace, nhấn mạnh:
Việc châu Âu không phụ thuộc vào các quốc gia khác trong các lĩnh vực chiến lược là điều rất quan trọng, đặc biệt là khả năng tự chủ tiếp cận không gian. Ví dụ điển hình là trong việc con người khai phá vũ trụ, châu Âu luôn phải dựa vào hợp tác quốc tế. Câu hỏi đặt ra là : Chúng ta phải làm gì để bảo đảm vẫn có thể đưa phi hành gia của mình vào không gian mà không cần dựa vào các đối tác ?"
********
Tin tức thế giới 11-9: Houthi chiếm thành phố chiến lược ở Biển Đỏ; Máy bay của Tổng thống Ukraine bị đe dọa?
KHÁNH QUỲNH
6–8 minutes
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (trái) bắt tay với Thủ tướng Canada Mark Carney tại Alberta, Canada ngày 10-9 - Ảnh: AP
Canada nhất trí gói hỗ trợ quốc phòng trị giá 260 triệu USD cho Ukraine
Ngày 10-9, Canada đã cam kết hỗ trợ tăng cường năng lực phòng không của Ukraine trong chuyến thăm quốc gia Bắc Mỹ này của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Trong buổi tiếp đón nhà lãnh đạo Ukraine, Thủ tướng Canada Mark Carney đã công bố gói hỗ trợ trị giá 260 triệu USD, nhằm mua trang thiết bị phòng không cần thiết cho Ukraine thông qua chương trình JUMPSTART của Mỹ.
Ông Carney cũng thông báo Canada đang ráo riết hành động để tăng kho máy bay không người lái của chính mình, đồng thời công bố một thỏa thuận quy định 30% sản lượng sản xuất mới của Canada sẽ được gửi trực tiếp tới Ukraine.
“Canada sẽ luôn sát cánh bên bạn...Người Ukraine đã góp phần xây dựng nên Canada và người Canada sẽ giúp tái thiết Ukraine”, ông Carney phát biểu.
Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo đã ký một thỏa thuận hướng tới “quan hệ đối tác trăm năm”, nhằm chính thức hóa việc hợp tác trên nhiều lĩnh vực, bao gồm quốc phòng, khoáng sản thiết yếu và năng lượng.
Houthi tuyên bố kiểm soát thành phố chiến lược ở Biển Đỏ
Ngày 10-9, lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố đã giành được quyền kiểm soát thành phố cảng Mocha có vị trí chiến lược bên bờ Biển Đỏ.
Theo một nguồn tin quân sự, lực lượng Houthi cũng giành được quyền kiểm soát đảo Zuqar ở phía nam Biển Đỏ, “sau các cuộc tấn công bằng rocket và một đợt đổ bộ đường bộ được thực hiện bằng thuyền chở các tay súng”.
Hãng tin AFP dẫn lời một nguồn tin quân sự từ Yemen tiết lộ Houthi đang tiến về eo biển chiến lược Bab al-Mandab, sau khi đã giành quyền kiểm soát Mocha.
Cùng ngày 10-9, người phát ngôn quân sự của Houthi Yahya Saree cho biết Saudi Arabia đã tiến hành 64 cuộc không kích nhằm vào Yemen trong 24 giờ qua, trong bối cảnh Houthi đang đẩy mạnh chiến dịch nhằm giành quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab.
“Trong 24 giờ qua, máy bay của kẻ thù Saudi đã tiến hành hơn 64 cuộc không kích, trải rộng trên các tỉnh Taiz, Hodeidah, Marib và Al-Jawf, sử dụng các máy bay chiến đấu F-15 và Typhoon xuất kích từ căn cứ King Fahd ở Taif và căn cứ King Khalid ở Khamis Mushait”, ông Yahya Saree cho hay.
Tàu thuyền neo đậu tại eo biển Bab al-Mandab, Biển Đỏ ngày 24-7 - Ảnh: AFP
Trung Quốc mở rộng điều tra chống bán phá giá quả hồ đào từ Mỹ và Mexico
Ngày 10-9, Bộ Thương mại Trung Quốc đã thông báo gia hạn cuộc điều tra chống bán phá giá đối với quả hồ đào từ Mỹ và Mexico. Quyết định này được đưa ra hai tuần trước chuyến thăm dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Mỹ.
Cuộc điều tra được khởi xướng năm 2025, dự kiến kết thúc vào ngày 25-9 tới, tức một ngày sau cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump và ông Tập Cận Bình tại thủ đô Washington (Mỹ).
Tuy nhiên, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết cuộc điều tra hiện đã được gia hạn đến ngày 25-3-2027, vì “tính phức tạp của vụ việc”.
Vào tháng 8, Bắc Kinh bắt đầu áp thuế cao 54,3% đối với quả hồ đào từ Mỹ và từ 17,8% đến 51,6% đối với quả hồ đào từ Mexico. Các khoản phí này được bắt đầu sau khi Bộ Thương mại Trung Quốc ra phán quyết rằng quả hồ đào đang bị bán phá giá trên thị trường Trung Quốc.
Mỹ và Mexico là những nhà sản xuất hồ đào lớn nhất thế giới. Theo Cơ quan Dịch vụ nông nghiệp nước ngoài của Mỹ, giá trị xuất khẩu các loại hạt này sang Trung Quốc năm 2023 đạt 93,1 triệu USD.
Mỹ trừng phạt mới với lực lượng ủy nhiệm của Iran tại Trung Đông
Ngày 10-9, Chính phủ Mỹ đã công bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào các công ty và cá nhân mà Washington cho là đang hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm khác của Iran tại Trung Đông, như một phần trong chiến dịch cô lập Iran về mặt kinh tế.
Theo Hãng tin Reuters, các lệnh trừng phạt mới nhất này nhằm cắt đứt nguồn kinh phí Tehran dùng để tiến hành chiến tranh, bao gồm chế tạo tên lửa, thực hiện các cuộc tấn công mạng và duy trì Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Lệnh trừng phạt mới nhằm vào các tổ chức và cá nhân tại Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Lebanon và Thổ Nhĩ Kỳ, với cáo buộc hỗ trợ Kata’ib Hezbollah - nhóm phiến quân Hồi giáo Shia tại Iraq thuộc quyền chỉ huy của IRGC - và lực lượng Hezbollah ở Lebanon.
Tuy nhiên, biện pháp trừng phạt mới không nhắm vào lực lượng Houthi ở Yemen, vốn là một phần trong trục kháng chiến của Iran tại Trung Đông, bên cạnh Hezbollah và Hamas.
Morocco tuyên bố không liên quan đến dòng người di cư đổ vào Ceuta
Người di cư bày bán thức ăn, quần áo và các vật dụng khác trên bãi biển El Trampolin ở Ceuta ngày 1-9 - Ảnh: AFP
Ngày 10-9, Morocco khẳng định “không có bằng chứng nào” chứng minh nước này liên quan đến làn sóng người di cư ồ ạt tràn vào Ceuta, vùng lãnh thổ Bắc Phi thuộc Tây Ban Nha, hồi tháng 7.
Theo đó, Bộ Ngoại giao Morocco nhấn mạnh “không có bằng chứng hay báo cáo nào chứng minh bất kỳ sự can dự nào của các cơ quan chức năng Morocco”, đồng thời từ chối trở thành “bên chịu trận cho những màn đấu đá chính trị” tại Tây Ban Nha.
Tuyên bố trên đánh dấu phản ứng chính thức đầu tiên của Morocco trước một cáo buộc của cảnh sát Tây Ban Nha khi cho rằng Morocco đã “hoàn toàn ngó lơ” khi vụ vượt biên hàng loạt diễn ra.
Cụ thể, cáo buộc này nhận định: “Rất có khả năng giới chức Morocco không chủ động khuyến khích làn sóng di cư, nhưng cho đến nay đã hành động một cách tắc trách và thụ động”.
Dọn bùn sau lũ quét
Một người đàn ông Nepal đổ bùn ra ngoài cửa sổ khi đang dọn dẹp nhà cửa sau trận lũ quét kinh hoàng tại biên giới Nepal - Trung Quốc cuối tháng 8 vừa qua - Ảnh: REUTERS
********
TIN TỔNG HỢP - RFI
RFI
5–6 minutes
(Reuters) -Tập đoàn dầu khí Nga Zarubezhneft ký thỏa thuận khung với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) về hợp tác trong một dự án xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược tại Việt Nam. Thỏa thuận được ký trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nga của tổng bí thư đảng Cộng Sản, chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm, trước khi ông sang thăm Pháp, dự Thượng đỉnh Không gian Quốc tế tại Paris. Sau cuộc hội đàm với ông Tô Lâm, tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 09/09/2026 phát biểu : « Phía Nga đã đề xuất các đối tác xem xét ý tưởng cùng xây dựng các kho dự trữ nhiên liệu chiến lược tại Việt Nam ». Hợp tác năng lượng từ lâu là một trọng tâm trong quan hệ giữa Matxcơva và Hà Nội.
(AFP) - Nhật đòi sửa bản đề ghi quần đảo Kuril là thuộc Nga. Tokyo hôm nay, 10/09/2026 cho biết đã yêu cầu chỉnh sửa bản đồ thế giới mới được Liên Hiệp Quốc thông qua sau khi phát hiện bản đồ này thể hiện quần đảo Kuril, nơi có chủ quyền đang bị tranh chấp, là thuộc về Nga. Tuần trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã bỏ phiếu thông qua một nghị quyết không mang tính ràng buộc kêu gọi sử dụng rộng rãi hơn bản đồ thế giới nhằm thể hiện chính xác hơn diện tích tương đối của các quốc gia. Nhật Bản nằm trong số 164 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đã bỏ phiếu ủng hộ dự thảo nghị quyết nhằm tái cân bằng sự thể hiện thế giới trên bản đồ.
(Inquirer) - Trung Quốc đã hai lần bắn pháo sáng về phía một máy bay không vũ trang của lực lượng tuần duyên Philippines đang thực hiện chuyến bay giám sát thường lệ trên Biển Tây Philippines. Theo thông báo của Manila hôm nay 10/09/2026, vụ việc xảy ra hôm 07/09, tại các bãi Subi và Mischief, thuộc khu vực quần đảo Kalayaan. Manila cho rằng hành động này gây nguy hiểm cho an toàn hàng không và vi phạm luật pháp quốc tế. Phi hành đoàn của Philippines phát hiện nhiều tàu dân quân biển Trung Quốc neo đậu tại Đá Subi và Đá Vành Khăn, nhưng không phát hiện người trên boong tàu hoặc tại các cơ sở đã được xây dựng trên các bãi đá, cũng không ghi nhận hoạt động của phương tiện giao thông trên các đảo nhân tạo.
(AFP) -Philippines : Cháy phà khiến ít nhất 5 người chết, 86 người mất tích. Vụ cháy phà xảy ra ở ngoài khơi miền tây Philippines, gần một địa điểm du lịch nổi tiếng. Lực lượng tuần duyên cho biết đám cháy bùng phát tối qua 09/09/2026, khi phà June Aster cách bờ khoảng 2,2 km. Trên tàu có tổng cộng 134 hành khách và thành viên thủy thủ đoàn. Nguyên nhân vụ cháy chưa được xác định, nhưng một người sống sót cho biết đã nghe thấy một tiếng nổ lớn từ khoang hàng. Tai nạn đường biển thường xuyên xảy ra tại Philippines, nơi nhiều tuyến vận tải giữa các đảo vẫn sử dụng những con tàu không đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn.
(AFP) -Trong 6 tháng đầu năm 2026, Liên Âu ghi nhận khoảng 332.000 đơn xin tị nạn, giảm 17% so với cùng kỳ 2025. Đây là số đơn xin tị nạn thấp nhất được ghi nhận trong 6 tháng đầu năm kể từ 2021, theo thông báo của Cơ quan Liên Hiệp Châu Âu về Tị nạn (EUAA) hôm nay, 10/09/2026. Một lý do là quá trình chuyển tiếp chính trị tại Syria, khiến số đơn xin tị nạn của người Syria giảm mạnh. Một yếu tố khác là « những nỗ lực của Liên Âu trong việc hợp tác với các nước nguyên quán và nước trung chuyển ». Khoảng ba phần tư số đơn xin tị nạn liên quan đến Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Đức. Công dân Afghanistan chiếm số đông nhất, với 39.000 người, tiếp theo là Venezuela và Bangladesh. Chưa đến 1/3 số đơn được xử lý đã được chấp thuận.
(RFI) - Anh Quốc : Sự cố quy mô lớn gây hỗn loạn tại các sân bay, nhưng khả năng bị tấn công mạng bị loại trừ. Ít nhất 1.900 chuyến bay đã bị hoãn hoặc hủy từ hôm qua 08/09/2026, do một sự cố kỹ thuật trong hệ thống kiểm soát không lưu quốc gia. Ít nhất 85.000 hành khách bị ảnh hưởng bởi sự cố mà NATS - Cơ quan phụ trách kiểm soát không lưu của Anh - gọi là « trục trặc ». Đây là « sự cố kỹ thuật » thứ ba trong vòng 3 năm qua, được xác định có liên quan đến NATS. Mỗi lần như vậy đều gây ra những xáo trộn nghiêm trọng đối với hoạt động hàng không, với các chuyến bay bị chậm, bị hủy và tạo ra hiệu ứng « dây chuyền ».
********
Houthi bất ngờ kiểm soát thành phố cảng chiến lược ở Yemen
Việt Dũng
~3 minutes
Theo Al Jazeera, các nguồn tin từ chính phủ Yemen ngày 10/9 đã xác nhận việc lực lượng Houthi giành quyền kiếm soát thành phố cảng Mocha và các khu vực ven Biển Đỏ.
"Các nguồn tin tại thực địa đều xác nhận Houthi đã tiến vào Mocha, còn các lực lượng của chính phủ đã rút lui. Chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi Houthi chính thức tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn thành phố này", Al Jazeera cho biết.
Ngoài thành phố Mocha, lực lượng Houthi cũng được cho là đã giành quyền kiểm soát đảo Zuqar ở phía nam Biển Đỏ "sau các đợt tấn công bằng tên lửa và một cuộc đổ bộ chớp nhoáng".
Lực lượng Houthi kiểm soát thành phố cảng Mocha ở Yemen. Ảnh: NYT
Việc kiểm soát Mocha sẽ đem lại lợi thế lớn cho Houthi trong việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb. Bab al-Mandab là tuyến vận tải quan trọng nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Tầm quan trọng của eo biển này gia tăng trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng vì xung đột Mỹ - Iran.
Bộ Ngoại giao Anh hiện đã lên tiếng phản đối Houthi vì nối lại giao tranh ở Yemen và liên tục tấn công Ảrập Xêút.
"Houthi phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng này. Ảrập Xêút và chính phủ Yemen là các bên được quốc tế công nhận có quyền bảo vệ an ninh và chủ quyền của mình phù hợp với luật pháp quốc tế. Chúng tôi kêu gọi Houthi chấm dứt ngay các hành động leo thang", thông cáo của Bộ Ngoại giao Anh nêu rõ.
Căng thẳng giữa Houthi và Ảrập Xêút bắt đầu leo thang từ đầu tháng 8, sau khi nhóm vũ trang thân Iran tuyên bố áp đặt "phong tỏa" trên biển Đỏ, đồng thời nhận trách nhiệm thực hiện hàng loạt cuộc tấn công nhắm vào tàu biển và các mục tiêu quân sự của Ảrập Xêút. Theo báo cáo của truyền thông địa phương, đã có hơn 500 người thiệt mạng ở Yemen trong thời gian gần đây, trong khi gần 20.000 người phải rời bỏ nhà cửa.
Pakistan cảnh báo việc Houthi tiếp tục tấn công Ảrập Xêút có thể kích hoạt hiệp ước phòng thủ chung Mecca, vốn có cơ chế tương tự với Điều 5 của NATO.
*********
Cách hải quân Mỹ 'bí mật dọn thủy lôi' trên eo biển Hormuz
Mỹ dường như đã triển khai đặc nhiệm và thiết bị không người lái suốt 4 tháng để tìm kiếm, hủy nổ thủy lôi Iran rải trên eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước tuyên bố "toàn bộ thủy lôi" tại vùng biển quốc tế của eo biển Hormuz đã được gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa hoàn toàn. Quân đội Mỹ sau đó cũng xác nhận thông tin.
Thủy lôi vốn là một trong những rào cản lớn nhất khiến các tàu thương mại không dám đi qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát. Tehran từng tuyên bố đã rải thủy lôi tại vùng biển quốc tế và vùng biển Oman ở eo biển Hormuz. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hồi tháng 6 ước tính khoảng 80 quả thủy lôi đã được rải.
Báo Financial Times ngày 6/9 dẫn nguồn thạo tin trong chính phủ Mỹ tiết lộ Lầu Năm Góc đã bí mật điều động đặc nhiệm hải quân SEAL, xuồng không người lái cùng các phương tiện chuyên dụng dưới nước để rà phá thủy lôi trên eo biển Hormuz. Chiến dịch kéo dài khoảng 4 tháng, chủ yếu diễn ra trong đêm, ngay giữa các đợt tập kích ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran.
Thợ lặn hải quân Mỹ diễn tập tại căn cứ liên hợp Trân Châu Cảng - Hickam ở Hawaii ngày 24/7. Ảnh:US Navy
Lực lượng Mỹ xác định vị trí thủy lôi Iran bằng xuồng không người lái và tàu lặn nhỏ trang bị cảm biến thủy âm (sonar) với độ phân giải cao. Biện pháp này cho phép kiểm tra một khu vực rộng lớn trong mỗi lần làm nhiệm vụ, đồng thời giảm nguy cơ uy hiếp tính mạng quân nhân. Thợ lặn hải quân sau đó tiếp cận mục tiêu, đặt thuốc nổ lên thủy lôi và phá hủy chúng.
"Quá trình này chắc chắn tiêu tốn rất nhiều thời gian. Chiến thuật của Mỹ về cơ bản là tìm kiếm và chủ động hủy nổ những quả bom ẩn mình dưới biển", Nitya Labh, chuyên gia tại Viện Chatham House có trụ sở tại Anh, nhận xét.
Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) thuộc quân đội Mỹ, hôm 31/8 tuyên bố chiến dịch kéo dài nhiều tháng tập trung vào khu vực Phân chia Giao thông (TSS), vốn là những tuyến đường di chuyển qua eo biển Hormuz được tàu thương mại sử dụng trước xung đột.
Ông cho biết chiến dịch đã huy động thợ lặn hải quân, đặc nhiệm SEAL, kết hợp hỏa lực từ không quân, lục quân, hải quân và thủy quân lục chiến để vô hiệu hóa các mối đe dọa. Đô đốc Cooper không tiết lộ Mỹ đã phát hiện hoặc phá hủy bao nhiêu thủy lôi.
Axios dẫn lời các quan chức Mỹ tiết lộ chiến dịch đã rà quét hơn 200 "vật thể giống thủy lôi" tại tuyến hàng hải chính ở Hormuz. Trong số đó, 11 vật thể được xác định thực sự là thủy lôi và chỉ một vài quả được triển khai đúng cách.
Khu trục hạm USS Rafael Peralta tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng Iran ngày 26/4. Ảnh: Hải quân Mỹ
Hoạt động rà phá diễn ra trong lúc hải quân Mỹ đang cải cách học thuyết chiến tranh thủy lôi. Năm 2025, lực lượng này đã loại biên 4 tàu quét mìn đồn trú tại Bahrain, trong khi các hệ thống không người lái mới đã được triển khai thay thế.
Phó đô đốc về hưu Kevin Donegan, cựu chỉ huy Hạm đội 5 hải quân Mỹ, nói rằng công nghệ mới được ứng dụng ngày càng nhiều để phát hiện và vô hiệu hóa thủy lôi, trong đó có những hệ thống không người lái chuyên lập bản đồ đáy biển và xác định mối đe dọa trước khi lực lượng xử lý vật liệu nổ tiếp cận mục tiêu.
Các hệ thống mới cho phép Mỹ rà phá cùng lúc nhiều khu vực khác nhau của TSS, mỗi vùng sẽ có thời gian biểu độc lập. Khi lực lượng thực địa vô hiệu hóa thủy lôi tại một khu vực, hoạt động tìm kiếm và xác định mục tiêu vẫn tiếp diễn ở nơi khác.
Theo Donegan, hải quân Mỹ đã sử dụng mô hình rà soát tinh vi trước khi tuyên bố một tuyến đường biển được "dọn sạch", với số lần quét nhiều đến mức xác suất phát hiện thủy lôi trong mô hình phải gần như 100%.
Hải quân Mỹ đã chuẩn bị cho các chiến dịch quy mô lớn như vậy trong nhiều năm. Một số nội dung của hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz đã được thực hành thông qua các đợt diễn tập định kỳ của Bộ tư lệnh Trung tâm Hải quân Mỹ (NAVCENT) từ năm 2012, cùng các chương trình huấn luyện thường xuyên của hải quân.
Thợ lặn đặc nhiệm Mỹ diễn tập phá hủy thủy lôi trong cuộc tập trận chung với hải quân Anh năm 2017. Ảnh: US Navy
Bill Hamblet, cựu đại tá hải quân Mỹ từng làm nhiệm vụ tại vùng Vịnh, nhận định quân chủng này có thể đã tổ chức các đội hình "rất nhỏ và nhẹ" để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Một phần chiến dịch có thể đã triển khai từ tàu căn cứ viễn chinh di động USS Miguel Keith được bố trí tại vùng Vịnh.
Bryan Clark, chuyên gia rà phá thủy lôi thuộc Viện Hudson, cho rằng nhiều loại tàu lặn robot đã được huy động để phá thủy lôi, trong đó mẫu SeaFox của Anh hoặc AN/ASQ-235 Archerfish mới hơn của Mỹ.
Lực lượng Mỹ chưa ghi nhận thương vong trong chiến dịch rà phá thủy lôi ở Hormuz. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định nhiệm vụ này vẫn rất nguy hiểm vì lực lượng rà phá khó lòng phản ứng trước những hiểm nguy xuất hiện bất ngờ, do đặc thù công việc diễn ra chậm chạp và các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ thường không có biện pháp phòng thủ phù hợp.
Iran khẳng định không ghi nhận hoạt động rà phá nào ở eo biển Hormuz thời gian qua. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cuối tháng 8 khẳng định "không ai ngoài Tehran" biết được vị trí của những quả thủy lôi đang triển khai trong khu vực.
Kể từ khi chiến sự bắt đầu, chỉ lượng nhỏ tàu thương mại đi qua Hormuz. Ngoài nguy cơ trúng tên lửa và máy bay không người lái Iran, mối đe dọa từ thủy lôi khiến giới chủ tàu lo ngại và buộc ngành bảo hiểm đưa ra mức phí rất cao, có thể gấp 10 lần trước chiến sự. Với một siêu tàu chở dầu thông thường, chi phí bảo hiểm có thể lên đến khoảng 10 triệu USD.
Các chủ tàu và giới tư vấn an ninh hàng hải bày tỏ lạc quan rằng nửa phía nam của eo biển Hormuz, gần bờ biển Oman và hiện là tuyến đường Mỹ đang hướng dẫn tàu thuyền đi qua, thực sự đã được rà phá thủy lôi.
Các hải trình đi qua eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Tuy nhiên, tuyên bố của Tổng thống Trump rằng "toàn bộ eo biển Hormuz đã sạch thủy lôi" có chính xác hay không vẫn là câu hỏi lớn. Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung, cơ quan được điều hành bởi hải quân Mỹ, cảnh báo vùng biển này vẫn còn nguy cơ thủy lôi trôi dạt hoặc chưa được xác định vị trí.
Giới phân tích quân sự lưu ý rằng Iran sở hữu hàng nghìn thủy lôi các loại, với độ sâu hoạt động và cơ chế kích hoạt khác biệt nhau. Các loại thủy lôi được triển khai tàu và xuồng cao tốc có thể nặng 500-1.000 kg, trong khi những mẫu phóng ra biển bằng rocket thường có kích thước nhỏ và nặng khoảng 50 kg.
Truyền thông Iran nói ít nhất hai tàu chở dầu đã trúng thủy lôi trong tuần qua. Một phát ngôn viên quân đội Iran hôm 3/9 tuyên bố nước này đang rải thêm thủy lôi gần vùng biển Oman.
Chưa có vụ trúng thủy lôi nào được giới chức hàng hải phương Tây xác nhận trong nửa năm xung đột. Vụ phát hiện thủy lôi duy nhất được xác minh tại eo biển Hormuz do một chuyên gia thủy văn Pakistan ghi nhận hồi tháng 5.
Dù vậy, phó đô đốc về hưu Donegan cảnh báo rằng hoàn tất rà phá một tuyến hàng hải cũng không thể bảo đảm xóa bỏ nguy cơ thủy lôi trôi dạt.
Theo ông, vùng Vịnh luôn tồn tại những quả thủy lôi còn sót lại từ chiến sự hiện tại hoặc những xung đột trước đây. Khả năng tàu hàng trúng những quả thủy lôi này về lý thuyết là khá thấp, đặc biệt do dòng chảy trong khu vực khiến chúng khó nằm lại tuyến hàng hải trong thời gian dài, nhưng vẫn không thể hoàn toàn loại trừ khỏi các tính toán của giới chủ tàu.
Thanh Danh (Theo Financial Times, Fox, AP)
****
Giám đốc CIA có thể đảm nhận vai trò lớn hơn trong tiến trình hòa đàm Ukraine
Việt Dũng
~3 minutes
Theo Kyiv Post, tờ Financial Times (FT) ngày 9/9 đã dẫn nguồn tin từ các quan chức chính phủ Mỹ, tiết lộ về việc Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc thay đổi thành phần nhóm đàm phán hòa bình Ukraine, và Giám đốc CIA John Ratcliffe sẽ đóng vai trò tích cực hơn trong tiến trình này.
"Đã có những tranh luận về việc lựa chọn giữa ông Ratcliffe và đặc phái viên Steve Witkoff cho vai trò trưởng đoàn đàm phán về vấn đề Ukraine. Chính quyền Kiev cho rằng ông Witkoff chưa gây đủ sức ép lên Moscow. Trong khi phía Nga cũng không hài lòng với ông Witkoff khi cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin ở Alaska năm ngoái không mang lại đột phá", nguồn tin của FT tiết lộ.
Giám đốc CIA John Ratcliffe. Ảnh: NYT
Một lý do khác dẫn đến khả năng thay đổi nhóm đàm phán có thể là việc các nỗ lực ngoại giao gần đây không đạt được tiến triển.
Dù cả Nga, Mỹ và Ukraine đều đánh giá chuyến đi hồi cuối tuần trước của ông Witkoff là "tích cực", nhưng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sau đó đã dự báo rằng "cuộc xung đột sẽ tiếp diễn trong những tháng mùa đông". Trong khi đó, trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov nói rằng các đặc phái viên Mỹ đã "trình bày một số ý tưởng về các hướng đi khả thi nhằm chấm dứt xung đột", nhưng hai bên vẫn chưa đạt được đột phá đáng kể.
Giữa bối cảnh này, chuyến thăm Nga của ông Ratcliffe vào ngày 25/8 được xem là điềm báo về sự thay đổi trong nỗ lực thúc đẩy đàm phán của Mỹ. Tuy vậy, các nguồn tin của FT thừa nhận rằng Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về vấn đề này.
Ngược lại, Nhà Trắng hiện đã lên tiếng phủ nhận báo cáo của FT, khẳng định đây là thông tin không chính xác. "Các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner vẫn đang nỗ lực hết sức để hướng tới một thỏa thuận hòa bình ở Ukraine và Tổng thống hoàn toàn tin tưởng họ trong việc dẫn dắt các cuộc đàm phán", đại diện Nhà Trắng cho biết.
*******
Bất mãn gia tăng trong đảng Cộng hòa về Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Các nhà lập pháp chủ chốt đảng Cộng hòa bày tỏ lo ngại về tình trạng thay đổi nhân sự cấp cao, thiếu kế hoạch chấm dứt cuộc chiến với Iran dưới thời ông Hegseth.
Ông Hegseth vốn gây nhiều tranh cãi từ khi lãnh đạo Lầu Năm Góc, nhưng căng thẳng giữa ông và các nhà lập pháp đảng Cộng hòa dự kiến gia tăng vào mùa thu này, khi chính quyền thúc đẩy gói chi tiêu khẩn cấp hơn 70 tỷ USD cho an ninh quốc gia nhằm trang trải chi phí của cuộc chiến với Iran.
Các thượng nghị sĩ Cộng hòa sẽ chất vấn việc rời đi của các quan chức quân sự cấp cao, như Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll, người vừa từ chức hôm 31/8, cũng như về diễn biến cuộc xung đột quân sự với Iran, vốn đã kéo dài hơn 6 tháng qua.
Ngày 2/9, Thượng nghị sĩ Thom Tillis bang North Carolina, người từng đóng vai trò quyết định trong việc phê chuẩn bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng hồi năm ngoái, đã cáo buộc ông Hegseth "quản lý yếu kém" và kêu gọi Tổng thống Trump sa thải ông Hegseth.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tại phiên điều trần của Ủy ban Phân bổ ngân sách Thượng viện ngày 21/7. Ảnh: Reuters
Những nghị sĩ Cộng hòa khác dù không trực tiếp kêu gọi ông Hegseth từ chức nhưng cũng bày tỏ lo ngại về tình hình đang diễn ra tại Lầu Năm Góc, đặc biệt là việc một số quan chức quân sự cấp cao giàu kinh nghiệm và được kính trọng, đã rời vị trí.
Thượng nghị sĩ Mike Rounds, một thành viên cấp cao của Ủy ban Quân vụ Thượng viện, cho biết ông cảm thấy "thất vọng" khi hay tin ông Bộ trưởng Lục quân Driscoll từ chức.
Một cựu nhân viên cấp cao của đảng Cộng hòa tại Ủy ban Quân vụ cho biết nhiều nghị sĩ Cộng hòa mong muốn một cuộc cải tổ tại Lầu Năm Góc và coi ông Hegseth là một gánh nặng chính trị trước thềm cuộc bầu cử ngày 3/11.
Tuy nhiên, cựu nhân viên này nói thêm rằng một số thành viên đảng Cộng hòa e ngại việc đối đầu với ông Trump về một quan chức nổi bật trong nội các, đồng thời lưu ý rằng họ đang phải dựa vào ông Trump để huy động cử tri và chi mạnh tay hỗ trợ các ứng viên của đảng.
Các cuộc thăm dò dư luận gần đây của Đại học Quinnipiac và Trường Luật Marquette cho thấy tỷ lệ phản đối ông Hegseth cao hơn tỷ lệ ủng hộ khoảng 20 điểm phần trăm. Cụ thể, khảo sát của Quinnipiac ghi nhận 56% cử tri đã đăng ký không ủng hộ ông, so với 34% tán thành. Tương tự, khảo sát của Trường Luật Marquette chỉ ra 46% người Mỹ có cái nhìn thiếu thiện cảm về ông, trong khi 27% ủng hộ.
Cả hai cuộc khảo sát đều phản ánh ông Hegseth là một trong những thành viên nội các ít được lòng công chúng nhất trong chính quyền Trump, thậm chí có thể là người bị phản đối nhiều nhất. Theo các số liệu gần đây từ Quinnipiac và Fox News, mức chênh lệch giữa tỷ lệ phản đối và ủng hộ này của ông Hegseth cao hơn so với Phó Tổng thống JD Vance (17 điểm %), Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. (9 điểm %) và Ngoại trưởng Marco Rubio (8 điểm %).
Cuộc thăm dò của Marquette vào tháng 5 cũng cho thấy sự ủng hộ của cử tri đảng Cộng hòa dành cho ông Hegseth khá mờ nhạt.
Trong nhóm cử tri Cộng hòa và cử tri độc lập có xu hướng ngả về đảng này, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Rubio và ông Vance lần lượt là 46% và 43%, trong khi ông Hegseth nhận được 29%.
Thủy thủ trên boong tàu sân bay USS Abraham Lincoln khi tàu cập cảng Laem Chabang, Thái Lan hôm 2/9. Ảnh: AFP
Một vấn đề lớn đang được quan tâm là liệu Lầu Năm Góc có thể tiếp tục duy trì cường độ xung đột với Iran hay không nếu quốc hội không thông qua khoản ngân sách quốc phòng khẩn cấp trước khi tháng 9 kết thúc.
Do năm tài chính của chính phủ Mỹ kết thúc vào ngày 30/9, quốc hội đang chịu áp lực lớn phải phê chuẩn gói ngân sách này hoặc thông qua một dự luật chi tiêu tạm thời, nhằm tránh nguy cơ gián đoạn kinh phí cho các chiến dịch.
Việc kéo dài thời gian triển khai các tàu sân bay của Hải quân, như trường hợp tàu USS Abraham Lincoln hoạt động trên biển suốt 260 ngày trước khi cập cảng Thái Lan, cùng sự thiếu minh bạch về các nguồn lực quân sự sẽ là những chủ đề khác được xem xét kỹ lưỡng trong tháng này.
Chúng tôi sử dụng cookie để cung cấp cho bạn trải nghiệm tốt nhất trên trang web của chúng tôi. Nếu tiếp tục, chúng tôi cho rằng bạn đã chấp thuận cookie cho mục đích này.