********

Ukraina với cuộc săn lùng các thế lực phản quốc, con đường tử thần ở Kramatorsk. Cơn địa chấn chính trị mang « sắc nâu » đầy bất an tại Đức, nỗ lực giam cầm bóng ma lịch sử để củng cố quyền lực của Bắc Kinh. Tất cả cho thấy lịch sử không ngủ yên : hoặc là bệ đỡ cho tương lai, hoặc là bóng ma luôn rình rập.

Quảng cáo

Kẻ giao nộp chiếc tàu ngầm duy nhất của Ukraina cho Nga bị trừ khử

Về chiến tranh ở Ukraina, La Croix ngày 08/09/2026 cho biết « Kiev truy lùng những kẻ chỉ điểm và phản quốc như thế nào ». Cuộc chiến còn diễn ra trong bóng tối ở cả hai phía, với các vụ ám sát những kẻ phản bội.

Ngày 13/08/2026 Robert Chagueiv, thuyền trưởng thuộc Hạm đội Hắc Hải đang đi bộ cùng với một người ở trung tâm Sébastopol thuộc vùng Crimée bị chiếm đóng, thì một quả bom gần thùng rác công cộng phát nổ. Robert Chagueiv, 49 tuổi, bị thương nặng đã tử vong. Một cô gái từng là gái gọi bị bắt. Theo báo chí Nga, cô Margarita Reout đã nhanh chóng nhận là thủ phạm. Các nhà bình luận Ukraina tin chắc rằng Robert Chagueiv nằm trong danh sách những kẻ phản bội, và công lý đã được thực thi.

Năm 2014, Robert Chagueiv, là chỉ huy chiếc tàu ngầm duy nhất của Ukraina tên Zaporijjia. Chiếc tàu cũ kỹ hạ thủy năm 1970, không còn hoạt động từ 1995 và được nhượng cho Ukraina năm 1997. Nhưng viên sĩ quan này đã làm ngơ trước lệnh di tản chiếc tàu đến Odessa để tránh lọt vào tay Nga khi Crimée bị chiếm đóng. Ngược lại, ông ta giao tàu Zaporijjia và phần lớn thủy thủ đoàn cho quân xâm lược. Một sĩ quan Ukraina giấu tên cho biết Robert Chagueiv từ lâu vẫn tỏ ra thân Nga.

Quảng cáo

Nợ máu trả bằng máu : Vấn đề chỉ là thời gian

Illya Pavlenko, cựu phó giám đốc tình báo quân đội Ukraina (HUR) thổ lộ, tổ chức một chiến dịch như vậy mất ít nhất sáu tháng, đôi khi lâu hơn. Không hiểu vì sao đến hơn 12 năm sau Robert Chagueiv mới bị nhắm đến, nhưng Illya Pavlenko khẳng định tất cả những kẻ phản quốc đều phải trả giá, vấn đề chỉ là thời gian.

Báo cáo của trung tâm nghiên cứu Armed Conflict Location&Event Data (ACLED) ghi nhận gần 200 vụ ám sát và mưu sát trên các vùng bị chiếm đóng và tại Nga, nhắm đến những kẻ phản bội, tiếp tay cho địch và điệp viên Nga. Nhiều vụ phục kích, đánh bom, đầu độc, tấn công bằng dao đã diễn ra. Một nguồn tin từ tình báo Ukraina SBU cho biết họ nắm vững địa thế và có mạng lưới bí mật. Nga gây nhiều tội ác đến nỗi nhiều người dân sẵn sàng giúp một tay.

Về phía Nga ưu tiên cho phá hoại và những vụ tấn công nhỏ thông qua trung gian những người dẫn dụ được trên mạng bằng tiền, cùng một cách thức như chiến tranh đa diện ở châu Âu. Nhiều chính khách và quân nhân Ukraina đã bị khủng bố từ 2022. Tuy vậy ACLED nhấn mạnh là Kremlin « thiếu năng lực » tuyển mộ sát thủ chuyên nghiệp vì trong thời chiến cơ quan an ninh Ukraina chất vấn thường xuyên những cá nhân bị nghi ngờ làm chỉ điểm cho Nga. Cả hai bên ít khi nhận trách nhiệm về những vụ ám sát. Cũng theo ACLED, cả Nga và Ukraina dường như bắt chước Israel trong việc thanh toán kẻ thù.

Kramatorsk : 25 kilomet trên « con đường tử thần »

Phóng sự của Le Figaro « Tại Kramatorsk, trung tâm trận đánh Donbass » mô tả chiến trường hết sức ác liệt. Quân Nga chỉ còn cách thành phố chiến lược này chưa đầy 10 kilomet. Từ sáng sớm, mùi khói bốc lên khét lẹt, làm Kramatorsk nghẹt thở. Đêm hôm trước, bom Nga đã trút xuống đây và drone không ngừng lượn quanh các tòa nhà. Ngày 21/08/2026 chính quyền Ukraina đã tuyên bố đây là vùng chiến sự ác liệt. Dù là quân nhân hay dân thường, không một ai dám bén mảng ra đường trước khi trời rạng sáng. Sáu giờ rưỡi sáng, một chiếc thiết giáp của lữ đoàn cơ giới 24 « Vua Daniel » đưa về sáu chiến binh từ tiền tuyến.

Serhiy, 39 tuổi là một trong những người sống sót sau 10 tháng trấn giữ ở một điểm nằm giữa Kramatorsk và Tchassiv Yar. Anh vội vã cám ơn Đức Mẹ Maria đã che chở trên quãng đường về. Họ đã đi bộ 25 kilomet trên con đường tử thần đầy xác lính của hai bên. Đa số bộ binh như Serhiy khi thay quân đều được các quân nhân giàu kinh nghiệm của đơn vị trinh sát đi kèm, vì họ không biết cách xử trí với drone và lính Nga xâm nhập.

Quân Nga lẻn vào tập hậu bằng những nhóm nhỏ, ngày càng nhiều hơn từ tháng Ba nhằm gây hỗn loạn và mở rộng vùng xám. Để bảo vệ các chiến binh drone, một số lữ đoàn chia nhỏ ra, giao cho một số người việc bảo trì và sạc bình điện, còn người điều khiển ẩn núp nơi xa hay dưới hầm ngầm. Mykhailo, chỉ huy tiểu đoàn Peregrines nhấn mạnh, hiện nay tất cả các trận đánh đều bằng drone, nhưng chính là con người mới giúp chiến thắng. Ở đâu có bộ binh trấn giữ, ở đó là lãnh thổ Ukraina.

Cơn địa chấn Sachsen-Anhalt và thế khó của Berlin

Rời khỏi chiến trường rực lửa tại Ukraina, một mặt trận ý thức hệ khác cũng đang lung lay ngay tại trung tâm châu Âu. Các báo tiếp tục bình luận về kết quả bầu cử ở bang Sachsen-Anhalt ở Đức. La Croix đăng chân dung thủ tướng Friedrich Merz ủ rũ trên trang nhất, chạy tít « Nước Đức dưới áp lực », Le Figaro đưa tựa « AfD : Merz bối rối trước trận động đất bầu cử », Libération nói về « Sắc nâu đáng sợ », ám chỉ những chiếc áo nâu của lực lượng SA thời Hitler. Xã luận của Le Monde đánh giá « Mô hình chính trị Đức bị cực hữu đe dọa ».

Kể từ sau Đệ nhị Thế chiến, chưa bao giờ một đảng cực hữu thắng được trong một cuộc bầu cử khu vực ở Đức. Đối với thủ tướng Merz, thất bại này thật cay đắng. Khi ứng cử chủ tịch đảng CDU năm 2018, ông từng được cho là người sẽ giảm tỉ lệ phiếu bầu cho AfD xuống còn phân nửa, nhưng 8 năm sau, cực hữu lại tăng được gấp đôi số phiếu. Dù đã thắt chặt chính sách nhập cư sau thời Angela Merkel, ông vẫn không ngăn được sự trỗi dậy của cánh hữu cực đoan. Thắng lợi lịch sử của AfD khiến không thể lập được một liên minh ổn định, đồng thời thách thức ranh giới an toàn giữa cực hữu và các đảng khác.

Nếu bắt tay với AfD sẽ là sự quay ngược lại với chủ trương xưa nay từ thời Konrad Adenauer, Helmut Kohl cho đến Angela Merkel. Trái với các đảng cực hữu khác ở châu Âu, AfD chưa bao giờ tìm cách « bình thường hóa hình ảnh ». Chương trình đề ra cho bang Sachsen-Anhalt chủ yếu là hủy bỏ quyền căn bản về tị nạn, loại ra khỏi nhà trường các học sinh khuyết tật và trẻ em di dân, xúc tiến mẫu gia đình truyền thống gồm đủ cha mẹ và càng nhiều con càng tốt, sửa lại giáo dục lịch sử xung quanh chủ nghĩa quốc xã.

Có hai nhân vật sẽ xoa tay hài lòng. Trước hết là tổng thống Nga Vladimir Putin, khi cường quốc kinh tế số một châu Âu có một đảng muốn dỡ bỏ trừng phạt đối với Matxcơva, ngưng hỗ trợ Kiev và mua khí đốt của Nga. Tiếp đến là tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, vốn không ngừng ủng hộ cánh hữu dân tộc chủ nghĩa ở châu lục và coi việc AfD đứng ngoài quyền lực là bất công. Có thể tự an ủi là Sachsen-Anhalt với 2,1 triệu dân chỉ chiếm 2,5 % dân số Đức. Nhưng khi một đảng như vậy chiếm gần phân nửa số phiếu qua việc bảo vệ một chương trình cực đoan, bài ngoại đến thế, thì mô hình chính trị nước Đức thời hậu chiến đang chao đảo. Và vì vậy theo Le Monde, cả châu Âu nên lo ngại.

Nửa thế kỷ sau ngày « Người Cầm Lái » ra đi

Ngược dòng lịch sử, trong loạt bài về Mao Trạch Đông, Le Monde nhận định « Nửa thế kỷ sau ngày Mao Trạch Đông qua đời, cái bóng của "Người Cầm Lái Vĩ Đại" vẫn bao trùm lên đất nước Trung Hoa ». Người lập quốc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, từ trần ngày 09/09/1976, cho đến nay vẫn tiếp tục để lại ảnh hưởng nặng nề lên đời sống chính trị. Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn đang bị giằng xé giữa một bên là trung thành với biểu tượng huyền thoại, và bên kia là việc lên án những sai lầm từng đẩy hàng chục triệu người vào chỗ chết.

Bốn giờ chiều hôm đó, các loa phóng thanh công cộng gắn trên các cột đèn và trên tường của các đơn vị (danwei) đồng loạt loan tin « đồng chí Mao Trạch Đông » đã từ trần vào lúc 0 giờ 10 phút đêm qua. Ông là « lãnh tụ vĩ đại kính yêu của Đảng ta, quân đội và nhân dân ta, các dân tộc trên cả nước, người lãnh đạo vĩ đại của giai cấp vô sản quốc tế và các dân tộc bị áp bức ». Đối với 930 triệu người Trung Quốc, cái chết « vầng thái dương đỏ trong tim » là một cú sốc, một cú nhảy vào vô định đồng thời là một sự giải thoát. Các chính sách của Mao từ chiến dịch chống hữu khuynh thô bạo đến sự hỗn loạn trong Cách mạng văn hóa và mấy chục triệu người chết trong Đại nhảy vọt, khiến người dân Hoa lục chìm trong đau thương. Cũng trong năm đó, ngày 28/07 thành phố kỹ nghệ Đường Sơn (Tangshan) bị động đất khiến 242.000 người thiệt mạng. Năm 1976 là một sự đảo lộn lớn ở Trung Quốc.

Nửa thế kỷ sau, Trung Quốc thay đổi hẳn. Người dân bỏ rơi những bộ đồ xám xịt, thay vào đó là trang phục đủ màu và các thương hiệu quốc tế. Trung Quốc nhảy vọt lên thành nền kinh tế thứ nhì thế giới, tham gia cuộc đua sáng tạo trong ngành robot và trí thông minh nhân tạo (AI) ; chính quyền có tham vọng gởi người lên Mặt Trăng từ nay đến cuối thập niên.

Nhưng Mao Trạch Đông vẫn ngự trị trên quảng trường Thiên An Môn, du khách xếp hàng dài để tham quan cái xác ướp, khuôn mặt Mao xuất hiện trên những tờ giấy bạc dù dân Hoa lục nay chủ yếu chi trả bằng smartphone. Tượng của Mao đứng ở lối vào các đại học lớn và vô số quảng trường, ảnh của ông được treo trên tường nhiều căn nhà nông thôn. Năm 2021, một bảo tàng lịch sử lớn của đảng được khánh thành ở Bắc Kinh nhân 100 năm thành lập đảng Cộng sản Trung Quốc.

Bản án 70/30 và số phận của người nghệ sĩ « bôi nhọ » Mao

Cái giá phải trả cho lịch sử là vô cùng đắt đỏ. Đại nhảy vọt làm 15 đến 45 triệu người chết. Cách mạng văn hóa khiến giáo dục đại học biến mất, một năm sau khi Mao chết kỳ thi tú tài mới được mở lại. Một giáo sư đại học giấu tên nhìn nhận nếu tiếp tục con đường của Mao Trạch Đông, Trung Quốc ngày nay sẽ giống như Bắc Triều Tiên.

Sau cái chết của Mao, những sai lầm của ông ta được đổ cho « Bè lũ bốn tên » trong đó có bà vợ thứ tư là Giang Thanh (Jiang Qing). Hoa Quốc Phong (Hua Guofeng) lên thay rồi đến Đặng Tiểu Bình (Deng Xiaoping) đại diện cho chính sách thực dụng trong đảng, tiến hành cải cách kinh tế sau khi đã đàn áp đẫm máu Thiên An Môn. Một giáo sư về hưu nhận xét, tại Nga, Nikita Khrushchev từng lên án những sai lầm dưới thời Stalin mà không cần động chạm đến những nền móng do Lenin gây dựng. « Nhưng ở Trung Quốc, Mao Trạch Đông vừa là Lênin, vừa là Stalin ».

Đảng cộng sản phải mất một năm rưỡi trong thập niên 80 để soạn ra một nghị quyết trong đó đánh giá Mao có « 70 % thành công và 30 % thất bại ». Kể từ thời Đặng Tiểu Bình, các nhà lãnh đạo Trung Quốc kế nhiệm dường như đã xa rời Mao để bảo vệ Đảng. Đặng Tiểu Bình cải cách nền kinh tế bằng cách thu hút vốn tư nhân và nước ngoài. Giang Trạch Dân (Jiang Zemin) cho các nhà tư bản mới vào Đảng để bảo đảm họ sẽ không thách thức ông, tuy Mao đã cố gắng đè bẹp họ. Người kỹ sư trở thành chủ tịch nước, Hồ Cẩm Đào (Hu Jintao) nói về « phát triển khoa học » để trấn an người dân rằng sẽ không quay lại với chế độ độc đoán của Mao.

Ngược lại, ngay từ tháng Giêng 2013, chỉ vài tuần sau khi nắm quyền, Tập Cận Bình lại khẳng định sự trỗi dậy sẽ không diễn ra nếu không có nền tảng được xây dựng dưới thời Mao. Thanh trừng một lần nữa trở thành trọng tâm đời sống chính trị Trung Quốc, và giới hạn hai nhiệm kỳ chủ tịch nhằm tránh cá nhân hóa quyền lực quá mức đã bị hủy bỏ. Nửa thế kỷ sao cái chết của Mao Trạch Đông, đảng Cộng sản muốn bảo đảm rằng quá khứ phục vụ cho tương lai, thay vì trở thành một bóng ma ám ảnh.

Chính vì vậy, vào năm 2018, một điều luật về tội xúc phạm « các anh hùng liệt sĩ » đã được ban hành. Và một nghệ sĩ đã trở thành nạn nhân. Vào những năm 2000, Cao Chấn (Gao Zhen) cùng với em trai nổi tiếng dưới tên « Anh em nhà họ Cao » qua những tác phẩm nghệ thuật vạch trần các tội ác của Mao Trạch Đông. Cao Chấn đã sang Mỹ sinh sống từ nhiều năm qua, nhưng tháng 8/2024 khi về thăm quê ông bị bắt và bị kết án ba năm tù giam vì tội « bôi nhọ Mao Trạch Đông ».

*******

Berlin hôm 08/09/2026 thông báo rút tên lửa đánh chặn Patriot từ kho dự trữ của Đức để viện trợ Ukraina và kêu gọi các nước đồng minh khác làm điều tương tự. Bởi vì Kiev không thể chờ đợi các tên lửa được sản xuất và bàn giao, trong khi mùa đông năm nay được dự báo là sẽ khốc liệt nhất kể từ khi chiến tranh Ukraina nổ ra.

Theo AFP, hôm qua 08/09, sau khi Luân Đôn thông báo giải ngân 100 triệu bảng Anh để cung cấp tên lửa đánh chặn, đạn pháo cỡ lớn và drone cho Kiev, đến lượt bộ trưởng Quốc Phòng Đức cam kết cung cấp cho Ukraina các tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống phòng không Patriot từ kho dự trữ của quân đội Đức, trong bối cảnh Kiev đang « khẩn cấp cần » loại vũ khí này để đối phó với các cuộc không kích của Nga.

Sau cuộc họp trực tuyến về viện trợ quân sự cho Ukraina, bộ trưởng Đức Boris Pistorius cũng kêu gọi tất cả các thành viên của Nhóm Liên lạc về Quốc phòng Ukraina, gồm khoảng 50 nước, ra soát kho dự trữ của mình và thực hiện những đợt cung cấp tương tự như Berlin. Tuy nhiên, ông không cho biết số lượng hệ tên lửa Patriot cũng như thời điểm bàn giao cho Kiev.

Năm 2025, Berlin là nước viện trợ quân sự hàng đầu cho Ukraina, trong bối cảnh chính quyền Mỹ của tổng thống Donald Trump cắt giảm hỗ trợ Kiev.

Về phía Kiev, tại cuộc họp của Nhóm Liên lạc về Quốc phòng Ukraina (UDCG) do NATO điều phối, tân bộ trưởng Quốc Phòng Ukraina Evgeniy Khmara cho biết quân đội nước này đã đánh chặn thành công gần như toàn bộ số tên lửa hành trình mà Matxcơva phóng vào các thành phố của Ukraina, nhưng không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Nga.

Quảng cáo

Lý do là Ukraina không có đủ các tên lửa đánh chặn PAC-2 và PAC-3 của hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất. Đây là những loại tên lửa duy nhất có khả năng vô hiệu hóa các tên lửa đạn đạo lao xuống các tòa nhà dân cư và siêu thị với tốc độ gấp nhiều lần tốc độ âm thanh. Do Nga gia tăng các cuộc tấn công vào thủ đô Kiev bằng tên lửa đạn đạo, Ukraina liên tục cảnh báo về nhu cầu cấp thiết đối với tên lửa và các hệ thống Patriot.

Ông Khmara cũng cho biết hiện giờ Kiev đang đặt mua khoảng 1.000 tên lửa dành cho các hệ thống Patriot « với sự hỗ trợ của các đối tác và nhờ khoản vay của Liên Hiệp Châu Âu ». Hồi tháng 04/2026, Liên Âu đã giải ngân một khoản vay trị giá 90 tỷ euro cho Ukraina, được cấp theo từng đợt trong vòng 2 năm, trong đó 2/3 số tiền này là dành để cung cấp vũ khí cho Kiev. Tuy nhiên, theo bộ trưởng Quốc Phòng Ukraina, phải thêm vài năm nữa thì phần lớn số tên lửa này mới bắt đầu được giao, do vậy Kiev cần khẩn cấp tên lửa từ kho dự trữ của các nước đồng minh.

Putin và Trump có cuộc điện đàm « hết sức thẳng thắn »

Vẫn theo AFP, điện Kremlin thông báo tổng thống Nga Vladimir Putin và nguyên thủ Mỹ Donald Trump hôm qua 08/09 đã có một cuộc điện đàm « hết sức thẳng thắn » sau chuyến thăm Matxcơva và Kiev vào cuối tuần qua của các đặc sứ Hoa Kỳ. Cố vấn ngoại giao của Điện Kremlin, Iouri Ouchakov, cho biết ông Putin cũng đã khẳng định rằng Nga « không có bất kỳ kế hoạch gây hấn nào nhắm vào châu Âu ».

*******

Giá dầu vượt ngưỡng 100 đô la/thùng trong phiên giao dịch sáng nay 09/09/2006 sau khi Mỹ và Iran tiến hành nhiều đợt tấn công các tàu dầu tại Vùng Vịnh trong 24 giờ qua. Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng xác nhận đã nhắm vào 2 tàu khu trục của Hoa Kỳ, 8 tàu dầu hoạt động tại eo biển Hormuz và một chục chiếc tàu thương mại tại Vịnh Ba Tư. Các hành động này nhằm đáp trả vụ Mỹ tấn công nhiều tàu dầu của Iran ngày 08/09/2026.

Đăng ngày: 09/09/2026 - 11:14Sửa đổi ngày: 09/09/2026 - 14:09

A motorboat travels past commercial vessels anchored amid haze in the Strait of Hormuz off Bandar Abbas, Iran, Monday, Sept. 7, 2026. — Một chiếc thuyền máy di chuyển ngang qua các tàu thương mại neo đậu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi Bandar Abbas, Iran, ngày 07/09/2026. © Vahid Salemi / AP Photo

Quảng cáo

Hãng tin chính thức Irna nói đến 5 tàu chở dầu Iran đã bị Hoa Kỳ oanh kích. Đang công du Colombia, ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cảnh báo, mỗi lần Iran muốn tấn công các tàu chiến của Mỹ thì các tàu dầu của Iran sẽ trở thành những mục tiêu.

Sáng nay chính quyền Jordanie loan báo đã bắn chận được 18 trong số 20 tên lửa của Iran. Trong khi đó Teheran xác nhận đã nhắm vào Al Azraq, căn cứ quân sự của Mỹ cách thủ đô Amman khoảng 100 km về phía đông.

Nhưng từ Teheran, thông tín viên Siavosh Ghazi cho biết là có 2 căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordanie bị nhắm tới và đây là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy chiến sự tại Trung Đông leo thang.

« Căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục leo thang sau vụ 5 tàu chở dầu của Iran bị Hoa Kỳ tấn công. Teheran xác nhận là đã nhắm vào hai tàu chiến của Mỹ trong vùng Vịnh Ba Tư, 8 tàu dầu và 10 tàu thương mại trong khu vực. Đó là những dấu hiệu cho thấy một bước leo thang nghiêm trọng giữa hai nước. Ngoài ra Iran cũng khẳng định đã nhắm vào hai căn cứ quân sự của Hoa Kỳ tại Jordanie : căn cứ Prince Hassan và căn cứ Al Azraq. Đây là nơi có chiến đấu cơ của Mỹ, đặc biệt là các loại F-15 cũng như F-35. Hôm qua Iran thông báo đã bắt giữ được drone biển của Mỹ tại Vịnh Ba Tư. Teheran đã thay đổi chiến thuật có nghĩa là giờ đây đáp trả mạnh mẽ mỗi khi bị Hoa Kỳ tấn công. Dự báo là tình hình sẽ còn căng thẳng hơn nữa trong những tuần lễ sắp tới giữa hai nước ».

*****

Theo Hãng tin AFP, quân đội Mỹ ngày 8-9 xác nhận một thiết bị lặn không người lái của nước này đã "gặp trục trặc", sau khi Iran tuyên bố thu giữ thiết bị của Mỹ tại eo biển Hormuz.

"Một thiết bị lặn không người lái do lực lượng Mỹ vận hành đã gặp trục trặc hơn một ngày trước, khi đang khảo sát vùng biển trong khu vực để hỗ trợ các chiến dịch đang diễn ra", người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins cho biết.

Theo ông Hawkins, đây là một mẫu thiết bị đời cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm và cũng không mang theo bất kỳ thiết bị sonar hay radar mật nào.

Phía Mỹ không xác nhận liệu thiết bị gặp sự cố này có phải phương tiện mà Iran tuyên bố thu giữ hay không.

Trước đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã thu giữ một thiết bị của Mỹ tại "cửa ngõ eo biển Hormuz" trong một "chiến dịch tình báo và tác chiến phức tạp".

Trái với mô tả của Washington, IRGC khẳng định đây là "một trong những tàu ngầm không người lái thông minh và hiện đại nhất" mà lực lượng Mỹ đang vận hành.

Israel đóng Lãnh sự quán Anh tại Jerusalem

Ngày 8-9, Israel tuyên bố đóng Lãnh sự quán Anh tại Jerusalem và áp đặt một loạt biện pháp đáp trả sau khi London công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào hoạt động thương mại với các khu định cư Israel tại Bờ Tây bị chiếm đóng.

Ngoại trưởng Israel Gideon Saar cho biết các biện pháp đáp trả đã được Thủ tướng Benjamin Netanyahu thông qua. Theo đó, Israel sẽ đóng Lãnh sự quán Anh tại Đông Jerusalem, loại các đại diện Anh khỏi trung tâm điều phối quốc tế về Gaza do Mỹ dẫn đầu.

Nước này đồng thời dừng chương trình Anh hỗ trợ huấn luyện lực lượng an ninh của Chính quyền Palestine tại Ramallah, cũng như cấm một số quan chức được bầu của Anh nhập cảnh.

Ông Saar chỉ trích gay gắt tuyên bố của Ngoại trưởng Anh Ed Miliband tại Quốc hội Anh, trong đó cáo buộc tình trạng bạo lực của người định cư Israel tại Bờ Tây góp phần vào cái mà London gọi là "thanh lọc sắc tộc" đối với người Palestine. Ông Saar cáo buộc Chính phủ Anh can thiệp vào công việc nội bộ của Israel.

Thủ tướng Canada nói sẽ "xoay trục" khỏi Mỹ

Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 8-9 thừa nhận việc giảm phụ thuộc kinh tế vào Mỹ sẽ không tránh khỏi những tổn thất trước mắt, song cho rằng cái giá của việc không hành động sẽ còn lớn hơn.

Ông Carney tái khẳng định kế hoạch ứng phó cuộc chiến thương mại với Mỹ bằng cách ký thêm các thỏa thuận thương mại với những quốc gia khác, qua đó giảm mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Ông nhấn mạnh Canada "có mọi điều kiện cần thiết để xoay trục và phát triển", đồng thời thừa nhận quá trình này sẽ phải trả giá không nhỏ. Theo ông, hành động luôn đi kèm chi phí, nhưng chi phí đó vẫn thấp hơn nhiều so với việc "không làm gì".

Trước đó, Washington đã áp mức thuế mới 50% đối với gần 28 tỉ CAD (khoảng 20 tỉ USD) hàng hóa Canada, trong đó có mật ong, sữa, phô mai...

Đáp lại, Canada cũng áp thuế trả đũa dao động từ 15-50%, chỉ áp dụng đối với những mặt hàng nằm trong danh sách chịu thuế của Washington và có tổng giá trị khoảng 27,6 tỉ CAD (20 tỉ USD) hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Trong bối cảnh cuộc đối đầu thương mại ngày càng gây sức ép lên nền kinh tế, Chính phủ Canada cũng đã công bố gói hỗ trợ trị giá 7,5 tỉ CAD (5,4 tỉ USD) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động.

Ukraine đặt mua 1.000 tên lửa cho hệ thống Patriot từ các đồng minh

Theo Hãng tin Reuters, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Yevhenii Khmara ngày 8-9 cho biết Kiev đang xúc tiến các hợp đồng mua khoảng 1.000 tên lửa cho hệ thống phòng không Patriot do Mỹ thiết kế, với sự hỗ trợ của các đồng minh và nguồn vốn vay từ Liên minh châu Âu (EU).

Tại cuộc họp của Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine, ông Khmara thừa nhận phần lớn số tên lửa này phải tới những năm tới mới có thể được chuyển giao, đồng thời kêu gọi các đối tác phương Tây tăng cường hỗ trợ trước nhu cầu phòng không cấp bách của Kiev.

Cũng tại cuộc họp, Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh các đồng minh cần tăng cường hỗ trợ để Ukraine có thể "nắm bắt những cơ hội mà nước này đang tạo ra trên mọi mặt trận và bảo vệ mình trên bầu trời".

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh EU cùng ngày nhất trí cho phép Ukraine sử dụng một phần khoản vay trị giá 90 tỉ euro (105 tỉ USD) để mua các hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất, qua đó tiếp tục củng cố năng lực phòng không của Kiev.

Rơi trực thăng tại Malaysia, 5 người thiệt mạng

Toàn bộ phi hành đoàn 5 người gồm phi công và 4 nhân viên Bộ Y tế Malaysia được xác nhận đã thiệt mạng trong vụ rơi trực thăng gần sân bay Long Lellang ở bang Sarawak (Malaysia) chiều 8-9.

Theo báo The Straits Times, vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 15h40 ngày 8-9 (giờ địa phương).

Ông Galong Luang, Chủ tịch Ủy ban Quản lý thảm họa Miri thuộc bang Sarawak, xác nhận tất cả 5 người có mặt trên trực thăng đã tử vong, đồng thời cho biết thông tin được cung cấp dựa trên báo cáo từ Cơ quan Cứu hỏa và Cứu hộ và Bộ Y tế Malaysia.

Trước đó, Bộ trưởng Y tế Malaysia Dzulkefly Ahmad cho biết trực thăng khởi hành từ Miri. Ngoài phi công, trên máy bay có một bác sĩ, một trợ lý y tế và hai điều dưỡng, tất cả đều đang thực hiện nhiệm vụ.

Còn theo cảnh sát trưởng bang Sarawak Mohamad Zainal Abdullah, thông tin ban đầu cho thấy chiếc trực thăng thuộc sở hữu tư nhân, được thuê phục vụ chương trình Bác sĩ bay.

Khu vực xảy ra tai nạn nằm xa trung tâm nên phải mất khoảng 10 giờ di chuyển bằng đường bộ đến hiện trường.

Campuchia đứng đầu Đông Nam Á về du lịch sinh thái

Trong đánh giá vừa công bố của U.S. News & World Report, Campuchia đứng đầu khu vực Đông Nam Á về du lịch sinh thái, đồng thời xếp thứ 17 trong bảng xếp hạng toàn cầu.

Trước đó, hồi tháng 5, trong bảng xếp hạng Best Countries 2026 của U.S. News & World Report, Campuchia đứng đầu thế giới về môi trường tự nhiên (Natural Environment), đồng thời đứng số 1 Đông Nam Á ở tiêu chí này.

Kết quả trên cho thấy tiềm năng lớn của Campuchia trong phát triển du lịch gắn với thiên nhiên. Quốc gia này sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, với hệ thống rừng, núi, thác nước, hồ, sông và nhiều vùng sinh thái đa dạng.

Đây là những điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, đồng thời thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Hải cẩu "nghỉ mát"

**********

TIN TỔNG HỢP - RFI

(AFP) - Iceland phản đối sau khi tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đăng trên mạng xã hội một bản đồ thể hiện Iceland thuộc lãnh thổ Hoa Kỳ. Ngoại trưởng Gunnarsdottir hôm nay 08/09/2026 đã triệu mời đại sứ Mỹ Billy Long để khẳng định hình ảnh ông Trump đăng tải trên mạng xã hội Truth Social, trong đó cả Mỹ, Trung Mỹ, Canada, Groenland và Iceland đều được phủ hình quốc kỳ Mỹ, là « hoàn toàn không phù hợp ». Những động thái gần đây của ông Trump liên quan đến Groenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, đang khiến Reykjavik lo ngại về quan hệ với Washington.

(AFP) - Thụy Điển dự kiến chi 7 tỷ krona (khoảng 630 triệu euro) để mua các hệ thống pháo phản lực Himars của Mỹ. Theo thông báo của Stockholm hôm 07/09/2026, hệ thống này sẽ cho phép quân đội Thụy Điển tác chiến trên những khu vực rộng lớn hơn và với tầm bắn xa hơn so với các hệ thống hiện nay. Những hệ thống pháo Himars đầu tiên sẽ được bàn giao cho Thụy Điển vào năm 2027.

(AFP) - Tháp Eiffel tại Paris đã mở cửa trở lại sáng nay 08/09/2026, sau một ngày nhân viên đình công để phản đối việc các nữ nhân viên bị yêu cầu rời khỏi vị trí làm việc và những người khác bị nam giới thay thế khi một phái đoàn của BAPS đến thăm quan. BAPS là tổ chức tôn giáo Hindu có nguồn gốc từ Ấn Độ. Các nhân viên cho rằng đây là một tình huống vi phạm nghiêm trọng các giá trị bình đẳng và không phân biệt đối xử tại Pháp. Công ty quản lý Tháp Eiffel thừa nhận phái đoàn BAPS đã yêu cầu « hạn chế tương tác » với phụ nữ, đồng thời thừa nhận những điều kiện này lẽ ra không nên được chấp thuận. BAPS cũng đã có lời xin lỗi.

(AFP) - Nghiên cứu Pisa : Châu Á tiếp tục giữ ngôi đầu bảng. Đúng theo truyền thống có từ năm 2000 và ba năm một lần, Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế - PISA, hôm nay, 08/09/2026, công bố kết quả khảo sát các năng lực về toán, khoa học và đọc hiểu của học sinh trong độ tuổi 15 theo đề xuất của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OCDE. Được thực hiện ở 91 quốc gia với sự tham dự của 760 ngàn học sinh, đánh giá năm nay khẳng định vị thế quán quân của các nước châu Á. Học sinh bốn tỉnh thành là Bắc Kinh, Thượng Hải, Giang Tô và Chiết Giang, Trung Quốc đứng đầu về khoa học và toán học. Singapore thống trị về đọc hiểu. Các nước và vùng lãnh thổ như Ma Cao, Hàn Quốc và Nhật Bản chiếm các vị trí tiếp theo. Pháp nằm trong nhóm các nước trung bình của OCDE nhưng « mức điểm càng ngày càng thấp », tương đương với Đức, Hà Lan, Ý hay Bồ Đào Nha.

Quảng cáo

(Reuters) - Singapore : Lương thủ tướng chính phủ tăng 64%. Thủ tướng Singapore, Hoằng Tuần Tài (Lawrence Wong), ngày 08/09/2026, thông báo lương các bộ trưởng, vốn dĩ nằm trong số các nước có mức lương cao nhất thế giới, sẽ được tăng kể từ ngày 15/10. Việc điều chỉnh này sẽ nâng mức lương hàng năm của ông lên từ 2,2 lên thành 3,6 triệu đô la Singapore (tương đương với khoảng 2,45 triệu euro), tức tăng đến 64%. Singapore trả lương cao cho các nhà lãnh đạo chính trị để thu hút nhân tài và chống tham nhũng, nhưng vấn đề này khá nhạy cảm ở quốc đảo này, nơi mức lương trung bình của người lao động được đánh giá ở mức 5.775 đô la Singapore mỗi tháng vào năm 2025.

********

Teheran tiếp tục lên giọng cứng rắn với Hoa Kỳ. Truyền thông Nhà nước Iran hôm 07/09/2026 tuyên bố, một tên lửa đạn đạo được nâng cấp cho thấy nước này sẽ thực thi một học thuyết quân sự mới: Đánh phủ đầu. Teheran sẽ hành động trước mọi mối đe dọa, ngay cả khi mối đe dọa đó chưa được thực hiện.

Theo Reuters, ngày hôm qua 07/09, Iran cảnh báo Mỹ về một cuộc “chiến tranh kinh tế”, đồng thời tuyên bố đã sử dụng tên lửa tiên tiến nhằm vào các tàu chiến Mỹ, làm gia tăng lo ngại xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang.

Giới chức Iran mô tả tên lửa Qassem Basir là một bước ngoặt trong chiến lược quốc phòng. Tên lửa được cho là có tầm bắn ít nhất 1.200 km, độ chính xác cao hơn và mang đầu đạn nặng khoảng nửa tấn.

Hãng thông tấn Nhà nước Iran dẫn lời ông Mohsen Rezaei, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nói rằng một tên lửa mới đã được “thử nghiệm” nhằm vào một tàu chiến Mỹ. Tuy nhiên, chưa rõ loại tên lửa được thử nghiệm có phải Qassem Basir hay không.

Căng thẳng diễn ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ tấn công ba tàu chở dầu của Iran. Trong khi đó, lực lượng Houthi được Teheran hậu thuẫn đã tấn công nhiều thành phố của Ả Rập Xê Út, khiến 73 người bị thương.

Iran cũng đe dọa thiết lập một “khu vực loại trừ hàng hải” trên Vịnh Ba Tư, kéo dài tới vùng quân đội Mỹ hiện đang phong tỏa.

Trong khi đó, số tàu qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh trong tuần qua. Bất ổn tại tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục gây lo ngại cho các nước vùng Vịnh và thị trường năng lượng toàn cầu.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cảnh báo không một quốc gia nào được kiểm soát eo biển Hormuz. Liên đoàn Ả Rập cũng tuyên bố sẽ không chấp nhận để các tuyến hàng hải trở thành “lá bài mặc cả” trong tính toán của các bên.

Mặc dù các cuộc tấn công của Mỹ đã làm suy yếu đáng kể lực lượng quy ước của Iran và các biện pháp trừng phạt đang gây sức ép lên nền kinh tế nước này, Teheran vẫn duy trì năng lực tên lửa và drone.

Trong khi đó, tổng thống Donald Trump vẫn tuyên bố chiến thắng trong cuộc xung đột với Iran, sẽ khiến giá dầu tại Mỹ giảm mạnh. Tuy nhiên, các mục tiêu mà Washington đặt ra, trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và làm suy yếu chính quyền Teheran, đến nay vẫn chưa đạt được.

Chính quyền Iran vẫn tồn tại và tuyên bố muốn bước ra khỏi cuộc chiến với vị thế mạnh hơn trước.

************

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm qua 07/09/2026, bắt đầu chuyến công du ba nước Mỹ Latinh, trong bối cảnh Washington muốn củng cố ảnh hưởng tại khu vực vốn được coi là sân sau của Hoa Kỳ. Chuyến đi diễn ra khi nhiều chính phủ cánh hữu, theo đường lối dân túy và có quan hệ gần gũi với tổng thống Donald Trump, đang nắm quyền.

Từ New York, thông tín viên Gwendal Lavina cho biết thêm một số thông tin:

Washington muốn củng cố học thuyết Monroe, theo đó Mỹ Latinh được coi là khu vực có tầm ảnh hưởng đặc biệt của Hoa Kỳ. Nhất là trong bối cảnh lực lượng cánh hữu dân túy, tự nhận có quan hệ gần gũi với tổng thống Mỹ, vừa lên nắm quyền tại nhiều nước trong khu vực.

Chặng dừng chân đầu tiên trong chuyến công du Rubio là Barranquilla, Colombia. Tại đây, ông Marco Rubio sẽ gặp tổng thống Abelardo de la Espriella, mới nhậm chức cách đây một tháng.

Ngoại trưởng Mỹ dự kiến đề cập tới sự hỗ trợ của Washington đối với công cuộc tái thiết Colombia sau trận động đất ngày 10 tháng 8 vừa qua, khiến hơn 330 người thiệt mạng.

Một vấn đề nóng khác là cuộc chiến chống các nhóm vũ trang và buôn bán ma túy.

Kể từ khi lên nắm quyền, tổng thống mới của Colombia đã tỏ ra cương quyết trong các hồ sơ này và có thể sẽ nhận được thêm những cam kết hỗ trợ từ Washington.

Tại Ecuador, cuộc chiến chống các nhóm vũ trang và hoạt động buôn bán ma túy cũng được dự kiến là trọng tâm trong các cuộc thảo luận. Quito từ lâu đã là một đối tác của Washington, với hai bên thường xuyên tiến hành các chiến dịch phối hợp.

Cuối cùng, tại Peru, ông Marco Rubio sẽ gặp bà tổng thống Keiko Fujimori, vừa nhậm chức vào cuối tháng 7. Hai bên dự kiến tập trung thảo luận việc tăng cường quan hệ thương mại giữa hai nước. Một số hợp đồng có thể được ký nhân chuyến thăm này.

********

Theo WANA, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 8/9 đã cáo buộc Canada "đồng lõa" với chính sách gây sức ép kinh tế của Mỹ, đồng thời chỉ trích lập trường của Ottawa về những diễn biến ở eo biển Hormuz.

"Canada không thể tự nhận là bên 'bảo vệ hòa bình' nếu họ ủng hộ các hành vi bóp méo sự thật của Mỹ trong khu vực. Trong khi Tổng thống Mỹ phớt lờ chủ quyền và độc lập của Canada, thì các quan chức nước này lại một lần nữa nhượng bộ", ông Baghaei cho biết.

Bình luận của quan chức ngoại giao Iran được đưa ra nhằm đáp trả tuyên bố mới đây của Canada, khi Ottawa cáo buộc Iran có những hành động "đe dọa hòa bình, an ninh toàn cầu và tự do hàng hải tại eo biển Hormuz". Ngoài ra, Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính Canada cũng ủng hộ việc tiếp tục gây sức ép kinh tế đối với Tehran.

WANA 9 10.jpg — Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei. Ảnh: WANA

"Nếu thực sự coi tự do hàng hải là vấn đề, thì Canada nên kêu gọi chấm dứt xung đột. Việc Ottawa ủng hộ các hành động quân sự và 'khủng bố kinh tế' của Washington không phải là dấu hiệu của ngoại giao hay quản trị có trách nhiệm, mà là bằng chứng của sự hỗn loạn. Cách tiếp cận như vậy sẽ khiến Canada ngày càng dễ bị tổn thương trước sức ép và các yêu cầu của Mỹ", ông Baghaei lập luận.

Iran bác bỏ yêu cầu của IAEA

Theo Al Jazeera, phái đoàn Iran tại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tối 7/9 đã bác bỏ các phát biểu của Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi liên quan đến hoạt động thanh sát các cơ sở hạt nhân của Tehran.

"Ông Grossi trước hết nên kêu gọi Mỹ và Israel chấm dứt việc tấn công hoặc đe dọa tấn công các cơ sở hạt nhân của chúng tôi. Việc yêu cầu Iran thực hiện vô điều kiện các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân của IAEA trong hoàn cảnh nguy hiểm hiện nay là vô nghĩa", phái đoàn Iran nhấn mạnh.

Cũng theo phía Iran, cho đến khi IAEA và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hoàn thành các trách nhiệm tương ứng của mình, Tehran sẽ thực hiện mọi biện pháp để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Về phía IAEA, Tổng Giám đốc Grossi khẳng định việc Iran cho phép cơ quan này tiếp cận các cơ sở hạt nhân trọng yếu sẽ mang lại những tác động tích cực. Trước đợt không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025, IAEA ước tính Iran sở hữu khoảng 440kg urani làm giàu ở mức 60%, gần với ngưỡng 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân.

***********

Lý do Vua Charles làm rõ địa vị của Harry - Meghan

Bức thư làm rõ địa vị của nhà Sussex khi trở lại Anh cho thấy nỗ lực của Vua Charles nhằm phân định giữa hoạt động cá nhân của cặp đôi với nhiệm vụ công vụ của Hoàng gia.

Vua Charles III ngày 7/9 ủy quyền cho Thượng thư Cung đình, quan chức cấp cao trong hoàng gia, gửi thư thay mặt ông thông báo rằng Harry và Meghan sẽ không được sử dụng danh xưng hoàng gia sau khi trở về Anh sinh sống.

"Tóm lại, vai trò của họ chỉ như những công dân bình thường có các hoạt động thương mại và từ thiện", thư viết, tái khẳng định rằng bất kỳ hoạt động nào do vợ chồng Harry - Meghan thực hiện đều mang tính chất cá nhân chứ không đại diện cho hoàng gia.

Vua Charles III tham quan Bảo tàng Anh ở London ngày 2/9. Ảnh: AP

Thư được gửi đến các cơ quan lớn từ quốc hội cho đến quân đội. Tông giọng và phạm vi gửi thư được một số nhà nghiên cứu về hoàng gia Anh nhận định đây là lời nhắc nhở cứng rắn và có chủ đích từ Vua Charles dành cho vợ chồng con trai.

Trong thư nhắc tới các mốc sự kiện như Harry - Meghan đã rút khỏi các nhiệm vụ đại diện nhà vua và không còn làm việc cho hoàng gia kể từ tháng 1/2020. Do đó khi quay lại Anh sinh sống, vợ chồng Công tước xứ Sussex sẽ không được gọi là "Điện hạ". Thư cũng nói rõ truyền thông và báo chí nên gửi câu hỏi về hoạt động của Harry - Meghan tại Anh tới đội ngũ của họ, không phải gửi tới hoàng gia.

Hoàng tử Harry và gia đình đã trở lại Anh vào cuối tháng trước, 6 năm sau khi từ bỏ nhiệm vụ hoàng gia và chuyển đến Mỹ.

"Bức thư này thực ra không cho chúng ta biết thêm bất kỳ thông tin mới nào. Chúng ta đều đã biết họ đã không còn đảm nhận nhiệm vụ hoàng gia từ lâu, nên tôi tự hỏi liệu có cần nhắc lại? Hay là nhà Sussex sắp tổ chức hoạt động công khai trong tuần này nên hoàng gia muốn vạch rõ ranh giới giữa hai bên? Dù sao thì ít nhất tất cả chúng ta đều đã rõ lập trường của các bên", Afua Hagan, nhà bình luận về Hoàng gia Anh tại Anh, chia sẻ với Newsweek.

Vợ chồng Harry - Meghan tại Sydney, Australia, ngày 17/4. Ảnh: Reuters — Vợ chồng Harry - Meghan tại Sydney, Australia, ngày 17/4. Ảnh: *Reuters*

Báo chí Anh đưa tin Meghan đang chuẩn bị quay trở lại làm việc với một số tổ chức mà cô từng hợp tác khi còn làm việc cho hoàng gia, trong đó có Smart Works - đơn vị hỗ trợ phụ nữ phỏng vấn xin việc.

Ingrid Seward, tác giả của cuốn tiểu sử Hoàng gia My Mother and I (Mẹ và tôi), cho rằng việc Vua Charles đưa ra hướng dẫn chính thức bằng văn bản sẽ tránh được việc các chuyến thăm hỏi từ thiện của Harry - Meghan bị hiểu lầm là hoạt động công vụ chính thức, gây phiền lòng cho các thành viên hoàng gia đang làm nhiệm vụ.

"Lá thư rất rõ ràng và mọi người cần phải hiểu đúng", bà nói. "Nếu không vạch rõ, điều đó sẽ gây khó chịu và làm lu mờ vị thế của các thành viên hoàng gia đang gánh vác trọng trách chính thức, đặc biệt là Thái tử William và Vương phi Kate".

Hồng Hạnh (Theo SMH, Newsweek)

*******

Anh và Mỹ đồng loạt siết trừng phạt Iran, nhắm vào hệ thống tài chính, thương mại và ngành hàng không nước này.

Theo Hãng tin Reuters ngày 8-9, Chính phủ Anh đã công bố dự luật trừng phạt mới đối với Iran, nối tiếp các biện pháp được triển khai sau khi lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Tehran được khôi phục vào năm ngoái.

Theo dự luật, Iran sẽ bị hạn chế hơn nữa trong việc tiếp cận hệ thống tài chính Anh. London cũng sẽ mở rộng các lệnh cấm hiện hành sang nhiều loại hàng hóa, công nghệ và dịch vụ, đồng thời cấm máy bay Iran hạ cánh tại Anh, trừ một số trường hợp được miễn trừ.

Dự luật cũng trao thêm quyền cho Chính phủ Anh áp dụng các biện pháp đối với tàu thuyền liên quan đến Iran.

Nếu được Quốc hội thông qua, Anh sẽ khôi phục một loạt hạn chế đối với các lĩnh vực từng được dỡ bỏ theo thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.

London cho rằng những biện pháp này sẽ khiến Tehran gặp nhiều khó khăn hơn trong việc huy động vốn cũng như tiếp cận hàng hóa và công nghệ có thể được sử dụng cho chương trình hạt nhân.

Thứ trưởng Ngoại giao Anh Stephen Doughty cho biết dự luật nhằm tăng cường sức ép để "kiềm chế tham vọng hạt nhân của Iran", qua đó góp phần bảo đảm Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Đại sứ quán Iran tại London chưa phản hồi đề nghị bình luận.

Các biện pháp trên nối tiếp kế hoạch mà Chính phủ Anh công bố năm ngoái, sau khi London cùng Pháp và Đức kích hoạt cơ chế "snapback" vào tháng 8-2025.

Đây là cơ chế cho phép khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Iran - vốn từng được dỡ bỏ theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Tranh cãi về chương trình hạt nhân Iran tiếp tục gia tăng trong năm nay. Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2, một phần vì những lo ngại liên quan đến chương trình này.

Cùng ngày, Mỹ áp lệnh trừng phạt đối với 27 hãng hàng không Iran cùng nhiều công ty nước ngoài hỗ trợ ngành hàng không nước này.

Washington cho biết động thái nhằm vào tổng cộng 36 mục tiêu, gần như loại toàn bộ ngành hàng không Iran khỏi thị trường do cáo buộc Tehran sử dụng lĩnh vực này để vận chuyển vũ khí, nhân sự và hàng hóa bất hợp pháp.

Trong khi đó Tehran khẳng định các hoạt động hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Tuy nhiên ông Doughty cho biết Iran đã tích lũy hơn 400kg uranium được làm giàu ở mức 60%, và là quốc gia duy nhất không sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng làm giàu uranium đến mức này.

Dù mở rộng trừng phạt, Anh vẫn dành ngoại lệ cho mỏ khí đốt Shah Deniz của Azerbaijan, dự án góp phần cung cấp năng lượng cho thị trường châu Âu. Dự án do BP vận hành được phép tiếp tục hoạt động, dù Iran có cổ phần trong liên danh.

***********