Chế độ giáo sĩ chống lại chính người Ba Tư

Xã luận của Le Point nói về « Chính thể giáo sĩ chống lại người Ba Tư ». Khi bắn hỏa tiễn vào các láng giềng và phong tỏa eo biển Hormuz, Iran càng bóp nghẹt thêm người dân. Việc lao đầu vào những xung đột với bên ngoài là chính sách đối nội duy nhất của Teheran, theo tuần báo, như một chiêu trò để duy trì quyền lực trong nước.

Hôm thứ ba 18/08, cư dân Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất được lệnh tìm nơi trú ẩn, vì hai hỏa tiễn đạn đạo do chế độ Hồi giáo Iran phóng đi đang lao đến vùng biển nước này, trong đó có một rơi vào lãnh hải. Hôm sau, Abou Dhabi ngưng mọi hoạt động thương mại, giao dịch tài chánh với Teheran. Gọng kềm xung quanh Cộng hòa Hồi giáo Iran như vậy đã siết chặt thêm, một trong những đối tác kinh tế chủ chốt cuối cùng trong khu vực đã nói lời từ biệt. Như thường lệ từ 47 năm qua, chế độ giáo sĩ chối bay chối biến, không phải họ mà là Đại Satan (Mỹ) và Tiểu Satan (Israel).

Le Point cho rằng cần nhìn nhận đúng bản chất : Đó không phải là sự tấn công của một cường quốc tự tin, mà là hành động tuyệt vọng của một chế độ đang trên bờ vực sụp đổ. Phóng hỏa tiễn vào các nước lân cận, quấy nhiễu những tàu dầu ở eo biển Hormuz, gây rối loạn khu vực, là ngôn ngữ duy nhất mà Teheran biết được. Nhưng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo lạm phát năm nay ở Iran lên đến gần 70 %, suy thoái hơn 5 %. Đồng rial hàng tuần đều phá kỷ lục mất giá, nuốt chửng tiền lương, tiền tiết kiệm và hy vọng của hàng triệu gia đình. Các hải cảng bị phong tỏa, nền kinh tế bị bóp nghẹt vì trừng phạt, và cuộc chiến mà chính chế độ đã làm cho không thể tránh khỏi.

Tại các thành phố Iran, giá bánh mì, thuốc men, xăng dầu mỗi ngày đè nặng lên một dân tộc muốn tìm lại tự do. Nhưng các giáo sĩ dồn mọi nỗ lực cho chiến tranh. Vì sao ? Kể từ năm 1979, mỗi khi các cuộc biểu tình nổ ra, mỗi khi đường phố rung chuyển, chế độ lại nêu ra cái cớ về các thế lực thù địch - chủ nghĩa phục quốc Do Thái, hoặc sự xâm lược của Mỹ. Chiến tranh ở bên ngoài chỉ là vỏ bọc cho cuộc chiến mà họ luôn tiến hành chống lại chính người dân của mình.

Đao phủ của người Ba Tư không phải ở Washington, Tel-Aviv hay Abou Dhabi, mà chính là chế độ đã bỏ đói người dân để vũ trang cho dân quân, thay vì lắng nghe người dân, đã treo cổ họ. Một chế độ cầm tù dân chúng bằng hệ tư tưởng. Những hỏa tiễn rơi xuống ngoài khơi Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất là biểu hiện cho sự suy tàn của chế độ giáo sĩ, và một khi chiến tranh còn kéo dài thì chính người dân Iran phải trả giá.

Eo biển Hormuz : Lá bài chủ chốt có thể phản tác dụng

Courrier International dịch bài viết của The Guardian, đặt vấn đề « Nếu việc phong tỏa eo biển Hormuz phản tác dụng với Iran ? ». Teheran coi eo biển này là « trụ cột trật tự an ninh mới của Iran ». Nhưng thế mạnh này phải chăng sẽ giảm dần, Iran càng khó khăn hơn trước đợt trừng phạt mới của Hoa Kỳ ? Chủ đề này đang được tranh luận tại Teheran. Phân tích của nhà kinh tế Hamid Paktinat dự báo việc xây dựng các đường ống mới và những con đường xuất khẩu khác sẽ làm giảm phân nửa giá trị chiến lược của eo biển Hormuz trong ba năm tới.

Chủ tịch Quốc Hội Mohammad Ghalibaf khẳng định dù quân đội mạnh, nhưng nếu người dân bị đói và kinh tế xuống dốc thì khó thể trụ được. Tổng thống Masoud Pezeshkian nói thẳng : « Chiến tranh phải chấm dứt ». Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati cảnh báo những thách thức : trừng phạt tối đa, phong tỏa, không xuất được dầu, mất thăng bằng ngân sách. Nhà báo Hamid Asefi ở Teheran đánh giá nếu mỗi lúc đều đem Hormuz ra dọa, lá bài này sẽ mất dần giá trị.

Theo dữ liệu của Kpler, gần 79 % tàu dầu đã di chuyển theo những con đường khác, 19 % đi theo khuyến cáo của Iran và 2 % theo con đường của Oman. Hamid Paktinat đánh giá trong vòng một đến bốn năm nữa, sự lệ thuộc của Ả Rập Xê Út vào eo biển Hormuz từ 70 % xuống còn 15 %, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất từ 50 % còn 15 %...Oman sẽ trở thành trung tâm vận chuyển dầu trong khu vực. Bóp nghẹt dần kinh tế Iran là giải pháp khả dĩ của chính quyền Trump.

Chiến tranh Ukraina chưa kết thúc, nhưng Putin đã thua

Xã luận của L’Express nhận định « Ukraina : Putin đã thua ». Kiev vừa kỷ niệm 35 năm độc lập, sau bốn năm rưỡi chiến tranh vẫn tiếp tục đương cự lại kẻ xâm lăng. Cách đây 35 năm, quốc gia Ukraina chưa được khai sinh, và dân tộc này đã giành lại độc lập cũng như quyền tự do định đoạt tương lai của chính mình. Giờ đây Nga cố gắng tước đoạt quyền này, nhưng chỉ làm Ukraina mạnh thêm : một Nhà nước châu Âu hiện đại, sáng tạo và giỏi công nghệ. « Ukraina tự khẳng định như một trong những cột trụ thiết yếu của cấu trúc châu Âu mới. Putin đã thất bại, và toàn thế giới đều hiểu điều này, chỉ trừ Putin ». Phát biểu của ông Vadym Omelchenko, đại sứ Ukraina tại Pháp trong dịp quốc khánh 24/08 tràn đầy hy vọng.

Oanh tạc, chiếm đóng, thảm sát, Ukraina luôn đứng vững. Ngày 21/08, sự bỉ ổi của Nga còn vượt qua một ngưỡng mới khi tấn công liên tiếp vào Kryvyi Rig, thành phố quê hương của tổng thống Zelensky, làm ít nhất 16 người thiệt mạng và 130 người bị thương. Người Ukraina chôn cất các nạn nhân và quyết tâm của họ khiến người ta phải ngưỡng mộ, L’Express cũng cho rằng Putin đã bại trận trong cuộc chiến này, dù lời kêu gọi trợ giúp của Volodymyr Zelensky vẫn thường rơi vào khoảng không.

Liên minh các quốc gia tình nguyện với sự ủng hộ kiên định của Emmanuel Macron tiếp tục giúp đỡ Kiev, nhưng thời gian rất gấp rút và nguồn lực còn thiếu. Do không có hỏa tiễn đánh chặn, Ukraina chịu đựng trận chiến trên không do Matxcơva áp đặt, tháng Bảy năm nay là đẫm máu nhất đối với thường dân kể từ đầu cuộc xâm lăng. Quân đội Ukraina đang rất thiếu người. Cuộc chiến đã kéo dài đến 1.645 ngày, dài hơn cả Đệ nhất Thế chiến hay « Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại ».

Thibault Fouillet, Trung tâm Phân tích và Dự báo Nguy cơ Quốc tế nhận xét : « Quyết tâm của dân tộc Ukraina không có gì lay chuyển nổi, họ tạo thành một mặt trận đoàn kết, không chấp nhận đầu hàng. Bài toán nan giải là nhân lực ». Với 125.000 tử trận và gần nửa triệu quân nhân bị thương, số thương vong của Ukraina thấp hơn Nga nhiều, nhưng cần động viên nhiều hơn nữa để khắc sâu thất bại của Putin vào vùng đất đen phì nhiêu của xứ sở này.

Đưa khinh khí cầu vào cuộc chiến drone, Kiev gây khó cho Matxcơva

Cũng về Ukraina, The Economist chú ý đến một cách đánh mới : Các khinh khí cầu được dùng để chuyên chở drone có thể gây khó cho Nga. Khinh khí cầu đã được đưa vào sử dụng trong chiến tranh tại châu Âu ngay sau khi được phát minh tại Pháp vào năm 1783. Gần đây, Trung Quốc đã sử dụng khinh khí cầu để do thám Đài Loan, còn Israel dùng để giám sát Liban, còn Ukraina đã sử dụng ngay từ khi bắt đầu cuộc chiến với Nga. Vào tháng Năm, có thông tin cho biết nước này đã thả hơn 1.000 khinh khí cầu vào lãnh thổ Nga kể từ mùa thu năm ngoái. Chúng có thể thả bom, đánh lạc hướng hệ thống phòng không và đóng vai trò trạm chuyển tiếp tín hiệu vô tuyến, truyền mệnh lệnh đến các drone.

Gần đây, Ukraina đã thử nghiệm việc sử dụng khinh khí cầu trực tiếp mang theo drone, nhờ đó mở rộng tầm hoạt động. Nếu thuận gió, khí cầu có thể vừa đưa drone đến gần mục tiêu, vừa phóng từ độ cao lên tới 18 kilomet cho phép thiết bị bay lượn thêm một quãng đường dài nữa. Có vẻ như Ukraina đã phát triển « dịch vụ vận chuyển » này từ hơn một năm qua. Các chiến binh Ukraina được cho là đã sử dụng khinh khí cầu để mang theo drone Hornet (do Mỹ sản xuất) vượt quãng đường khoảng 42 kilomet trước khi thả xuống ở độ cao 8 kilomet.

Chiếc Hornet chỉ tiêu tốn 5 % dung lượng pin khi khí cầu di chuyển, nhờ đó vẫn giữ được đầy đủ năng lượng cho nhiệm vụ chính. Tầm hoạt động của Hornet khi phóng từ mặt đất là khoảng 150 km, việc sử dụng khinh khí cầu giúp tăng gấp đôi khoảng cách này. Phía Nga cũng đang thử nghiệm sử dụng khinh khí cầu, nhưng lại gặp bất lợi do hướng gió. Đối với Ukraina, đây là cơ hội mở ra những khả năng vô hạn còn với Nga, đó lại là một đòn giáng mạnh.

Hoài bão « Hiệp chủng quốc châu Âu » của Churchill được khơi dậy

Ở tầm châu lục, L’Express nói về « Hiệp chủng quốc châu Âu : Giấc mơ của Churchill ». Tám mươi năm sau, Liên Hiệp Châu Âu có thể tìm nguồn cảm hứng từ tư tưởng của ông. Cách đây đúng tám thập niên, nhà lãnh đạo nổi tiếng của Anh đã đề ra lộ trình để biến châu lục bị tàn phá sau cuộc chiến với Adolf Hitler thành một mảnh đất phồn vinh : lập nên « Hiệp chủng quốc châu Âu ». Khi phát biểu ngày 19/09/1946 tại Zurich, Winston Churchill không còn là thủ tướng, chỉ dựa vào uy tín của mình. Ông coi việc tập hợp lại châu Âu là phương cách duy nhất để tránh lặp lại thảm họa.

Churchill kêu gọi nước Đức bại trận và nước Pháp đang ngồi chung bàn với những người thắng trận nên có những bước đầu hòa giải. Ông khuyến cáo thành lập một « cấu trúc khu vực » mang tên Hội đồng Châu Âu, dự báo nếu châu Âu đồng thuận, sẽ có được « hạnh phúc, thịnh vượng và vinh quang » vô bờ bến. Nhà ngoại giao Mỹ George Kennan giải thích năm 1948 : « Không có một liên bang châu Âu thực sự, hoặc Đức lại mạnh mẽ, độc lập và mưu toan thống trị một lần nữa ; hoặc nếu không Nga sẽ khống chế châu lục ».

Hoài bão của Churchill đã phần nào thành sự thật. Bốn năm sau bài diễn văn ở Zurich, Pháp đề nghị với Đức thành lập Cộng đồng than thép – viên đá đầu tiên để hình thành Liên Hiệp Châu Âu. Kỷ nguyên hòa bình kéo dài, châu Âu dựa vào quyền lực mềm để gây ảnh hưởng trên thế giới. Nhưng khi quyền lực cứng và độc tài quay lại, tham vọng biến dân chủ châu Âu trở thành chuẩn mực bị vấp phải ý định của Putin - tái lập kiểm soát các nước thuộc Liên Xô cũ, và Trung Quốc cộng sản - đối đầu với một nước Mỹ của Donald Trump chối từ vai trò người bảo vệ. Bản thân sự hiện hữu của Liên Hiệp Châu Âu cũng bị đe dọa, hơn nữa phong trào dân túy lại dấy lên.

Trước các thách thức này, các nhà lãnh đạo châu Âu có hai điều cần học hỏi từ Churchill. Thứ nhất, xúc tiến lợi ích của châu Âu cũng là bảo vệ quốc gia, và thứ nhì, châu Âu cần đoàn kết để hiện hữu. « Châu Âu, hãy trỗi dậy ! », bài diễn văn Zurich đã kết thúc bằng câu này. Vấn đề là tìm được một Churchill của thế kỷ 21.

L’Express cũng giải thích « Matxcơva mưu toan tái lập mạng lưới ở châu Âu như thế nào ». Bốn năm rưỡi sau khi đưa quân sang xâm chiếm Ukraina và cựu lục địa đã trục xuất một số điệp viên núp bóng ngoại giao, mạng lưới tình báo Nga dù yếu đi cũng đang tích cực hoạt động.

Bắc Triều Tiên : Những bóng hồng quyền lực thời Kim Jong Un

Liên quan đến châu Á, L’Express nhận xét « Với Kim Jong Un, các ‘bóng hồng’ Bắc Triều Tiên gia tăng quyền lực ». Ngược với cha, nhà lãnh đạo của chế độ cộng sản không ngần ngại đưa những người phụ nữ thân cận ra ánh sáng, trước hết là cô con gái có thể kế vị ông. Cô bé 13 tuổi Kim Ju Ae tháp tùng cha trong hầu hết các cuộc « thanh tra » cơ sở quốc phòng. Các nhà quan sát và cả tinh báo Hàn Quốc cũng tin rằng cô sẽ là người nối nghiệp.

Theo lời kể của những người mới đào thoát khỏi chế độ Bắc Triều Tiên, ngày càng nhiều phụ nữ được giữ những chức vụ cao kể từ khi Kim Jong Un lên cầm quyền năm 2011. Nhà lãnh đạo trẻ giáng chức hoặc sa thải nhanh chóng những cán bộ không đạt kết quả, và việc này có lợi cho giới nữ. Nhiều người trở thành thẩm phán, nhân viên an ninh, cảnh sát, sĩ quan quân đội, các nữ cầu thủ giành giải Cúp liên đoàn bóng đá nữ châu Á được đón tiếp như người hùng.

Ở đỉnh cao quyền lực, Choe Son Hui, con gái nuôi của một cựu thủ tướng từng là phiên dịch cho Kim Jong Un trở thành ngoại trưởng. Hyon Song Wol, cựu ca sĩ từng có quan hệ với Kim Jong Un trong thập niên 2000 được bổ nhiệm làm phó giám đốc cơ quan tuyên truyền. Nhưng kịch tính nhát là những thay đổi trong gia đình. Kim Jong Il chưa bao giờ công khai xuất hiện với vợ, nhưng Kim Jong Un không ngần ngại đi cùng người vợ Ri Sol Ju ăn mặc sang trọng kiểu phương Tây trước công chúng. Cô em Kim Yo Yong cũng đầy quyền lực. Nhưng việc lăng-xê cô con gái không được nhiều người ưa thích. Ri Il Gyu, nhà ngoại giao Bắc Triều Tiên đào thoát năm 2024 cho biết « Ý tưởng con cái tôi phải phủ phục trước cô bé đó khiến tôi không chịu đựng được ».

Nước Mỹ khép cửa với người nhập cư : Lợi bất cập hại

« Nước Mỹ : Quốc gia không chào đón người nhập cư », đó là chủ đề của The Economist. Theo tuần báo Anh, chính sách di dân khiến nước Mỹ của Donald Trump trở nên suy yếu hơn. Trước hết, cần ghi nhận nỗ lực của Trump. Ông đã cam kết khôi phục trật tự tại biên giới và đã thực hiện được điều đó. Thành công này lẽ ra có thể trở thành nền tảng để xây dựng một chính sách nhập cư hợp lý. Có hai câu hỏi cần được giải quyết. Chính phủ nên làm gì với những người hiện đang ở Mỹ bất hợp pháp ? Và Mỹ nên chào đón ai trong tương lai ? Ông Trump đã đưa ra một câu trả lời thô bạo cho câu hỏi đầu tiên, và giải pháp làm hại cho chính nước Mỹ đối với câu hỏi thứ hai.

AI : Khi con người nuôi một « con sói »

Về tương lai của trí thông minh nhân tạo (AI), The Economist dùng một cách khá độc đáo, đó là so sánh với loài chó. Từ hàng ngàn năm trước, con người đã thuần hóa chó sói và nhờ đó có thêm khả năng phát hiện kẻ thù, săn bắn và chiến đấu. Một số nhà nhân chủng học cho rằng chó thậm chí góp phần giúp Homo sapiens vượt qua người Neanderthal. Ban đầu, việc đưa sói vào hang chắc chắn không hoàn toàn an toàn ; con người phải huấn luyện chúng để chúng không… ăn thịt trẻ con. Nhưng cuối cùng, mối quan hệ này nhìn chung đã trở thành có lợi cho cả hai.

Kịch bản lạc quan về AI cũng tương tự : AI bổ sung chứ không thay thế con người, giúp lao động hiệu quả hơn và vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Vấn đề là AI tiến hóa nhanh hơn chó rất nhiều và có thể tự tạo ra những phiên bản ngày càng mạnh. Nếu chó năm 2030 vẫn không biết mở hộp đồ ăn, thì không thể chắc AI tương lai sẽ ngoan ngoãn như vậy.

Hai cuốn sách mới được The Economist phân tích đưa ra hai cách nhìn khác nhau. Nhà sử học Jill Lepore đặc biệt nghi ngờ những người đang « huấn luyện » AI : các ông trùm công nghệ. Bà lập luận rằng họ có tham vọng xây dựng một tương lai trong đó AI của họ sẽ cai trị và thay thế con người, đe dọa cả dân chủ lẫn môi trường. Tuy nhiên, The Economist cho là Lepore quá nhấn mạnh vai trò của từng tỉ phú. Tương lai AI sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào bản thân công nghệ và cách xã hội sử dụng nó.

Nhà kinh tế Daron Acemoglu lo ngại AI tạo ra thất nghiệp hàng loạt. Giải pháp là dùng AI để nâng cao năng lực con người thay vì loại họ ra ngoài. Chẳng hạn, AI có thể giúp thợ điện xử lý hệ thống điện phức tạp hoặc hỗ trợ giáo viên phân tích kết quả học tập để cá nhân hóa việc dạy. The Economist cho rằng ý tưởng này hợp lý nhưng vẫn chưa trả lời được câu hỏi khó nhất : Làm thế nào để thực hiện ? Cả hai cuốn sách đều cho thấy khó thể dự đoán về một công nghệ đang thay đổi quá nhanh.

Thông tín viên Clea Broadhurst tại Bắc Kinh tường thuật :

« Chặng dừng đầu tiên là Bishkek, thủ đô Kyrgyzstan. Tại đây, ông sẽ có cuộc gặp với tổng thống Nga Vladimir Putin, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và tổng thống Iran Massoud Pezeshkian.

Bắc Kinh muốn sử dụng cuộc họp thượng đỉnh này nhằm phô trương sức mạnh. Tổ chức Hợp tác Thượng Hải SCO hiện tập trung đến 40% dân số thế giới. Trung Quốc xem tổ chức này như là một trong số các trụ cột của một trật tự thế giới đa phương, ít bị Hoa Kỳ chi phối hơn. Nhiều cuộc gặp song phương dự kiến sẽ giúp thắt chặt hơn nữa các mối quan hệ chính trị.

Nhưng đằng sau hình ảnh hợp nhất này là những lợi ích lại khác nhau. Bắc Kinh và Matxcơva là đối thủ cạnh tranh ở Trung Á. Còn Ấn Độ vẫn cảnh giác Trung Quốc và hiện đang có xung đột với Pakistan. Về phần Iran, nước này trên hết hy vọng cùng với các đối tác của mình tìm cách giải tỏa áp lực từ các biện pháp trừng phạt.

Sau đó, ông Tập Cận Bình sẽ đến Ai Cập, chuyến thăm đầu tiên từ 10 năm qua. Một chuyến thăm mang ý nghĩa chiến lược : Bắc Kinh muốn bảo đảm nguồn cung năng lượng và các tuyến đường giao thương hiện đang bị gián đoạn do chiến tranh Iran.

Vì vậy, chủ tịch Trung Quốc sẽ tìm cách đóng vai trò như là người bảo vệ sự ổn định khu vực, đồng thời củng cố tầm ảnh hưởng kinh tế và công nghệ Trung Quốc tại Ai Cập, nơi đang trở thành một địa bàn cạnh tranh mới với Hoa Kỳ. »

Thông tín viên Clea Broadhurst tại Bắc Kinh tường thuật :

« Chặng dừng đầu tiên là Bishkek, thủ đô Kyrgyzstan. Tại đây, ông sẽ có cuộc gặp với tổng thống Nga Vladimir Putin, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và tổng thống Iran Massoud Pezeshkian.

Bắc Kinh muốn sử dụng cuộc họp thượng đỉnh này nhằm phô trương sức mạnh. Tổ chức Hợp tác Thượng Hải SCO hiện tập trung đến 40% dân số thế giới. Trung Quốc xem tổ chức này như là một trong số các trụ cột của một trật tự thế giới đa phương, ít bị Hoa Kỳ chi phối hơn. Nhiều cuộc gặp song phương dự kiến sẽ giúp thắt chặt hơn nữa các mối quan hệ chính trị.

Nhưng đằng sau hình ảnh hợp nhất này là những lợi ích lại khác nhau. Bắc Kinh và Matxcơva là đối thủ cạnh tranh ở Trung Á. Còn Ấn Độ vẫn cảnh giác Trung Quốc và hiện đang có xung đột với Pakistan. Về phần Iran, nước này trên hết hy vọng cùng với các đối tác của mình tìm cách giải tỏa áp lực từ các biện pháp trừng phạt.

Sau đó, ông Tập Cận Bình sẽ đến Ai Cập, chuyến thăm đầu tiên từ 10 năm qua. Một chuyến thăm mang ý nghĩa chiến lược : Bắc Kinh muốn bảo đảm nguồn cung năng lượng và các tuyến đường giao thương hiện đang bị gián đoạn do chiến tranh Iran.

Vì vậy, chủ tịch Trung Quốc sẽ tìm cách đóng vai trò như là người bảo vệ sự ổn định khu vực, đồng thời củng cố tầm ảnh hưởng kinh tế và công nghệ Trung Quốc tại Ai Cập, nơi đang trở thành một địa bàn cạnh tranh mới với Hoa Kỳ. »

Tại Trung Quốc, lực lượng cứu hộ ở Tây Tạng đã được « sơ tán đến nơi an toàn » sau khi một vụ sạt lở đất tạo thành hồ nước mới, làm gia tăng nguy cơ thiên tai. Trong khi đó, Nepal tiếp tục kêu gọi « thận trọng » do mực nước sông Bhotekoshi dâng cao tại huyện Rasuwa. Sau thời gian gián đoạn, khoảng 80 nhân viên cứu hộ đã tiến gần đường hầm nơi gần 100 công nhân mắc kẹt tại công trường thủy điện Trishuli 3A. Đường hầm dẫn oxy đã hoàn thành từ tối 29/08. Khoảng 900 nhân viên và công nhân của công trường thủy điện này nằm trong số những người bị mất tích.

Lũ lụt gây thiệt hại nặng cho hạ tầng năng lượng Nepal. Từ ngày 26/08, 11 đập thủy điện và một nhà máy điện mặt trời, tổng công suất 431 MW, phải ngừng hoạt động, tương đương khoảng 10% năng lực phát điện quốc gia.

Theo số liệu mới nhất, có 734 người bên phía Nepal và 16 người ở lãnh thổ Tây Tạng của Trung Quốc được đưa ra khỏi các lớp bùn, gạch vụn dày đặc của các tòa nhà, đường sá, cầu cống và các công trường xây dựng bị nước cuốn trôi. Tại trụ sở cứu hộ Bidur của Nepal, ba ngày sau thảm họa, niềm hy vọng đang dần tan biến đối với gia đình người mất tích.

Còn tại thủ đô Katmandu, trên cổng và xung quanh nhà xác của Bệnh viện Đại học là hình ảnh người chết. Nhiều gia đình đến tìm thân nhân. Jyoti, nhân viên của một hãng lữ hành, cho đặc phái viên RFI Emmanuel Derville biết đến tìm đồng nghiệp : « Họ đưa khách đến Mansarovar. Chúng tôi có 22 chiếc xe mất tích. Tài xế và hành khách đều mất tích. Liệu có tìm được họ không ? Không có ảnh nào giống họ. Có rất nhiều ảnh người bị mất đầu, số khác chỉ còn lại chân. Tôi đến đây hôm qua và hôm nay. Tôi không nhận ra ai cả, tôi không biết làm thế nào để có thể tìm thấy họ ».

Nepal ít gây khí phát thải nhưng lại là nạn nhân của biến đổi khí hậu

Trả lời RFI Pháp ngữ, nghị sĩ Khusbu Oli của đảng Rastriya Prajatantra tại Hạ viện Nepal cảnh báo về tình trạng băng tuyết ở dãy Himalaya, đồng thời kêu gọi nâng cao nhận thức toàn cầu về biến đổi khí hậu, đặc biệt là ở các quốc gia gây ô nhiễm nhiều nhất :

« Tuyết và băng ở dãy Himalaya bên phía Nepal đang tan chảy với tốc độ đáng báo động. Những gì đang xảy ra ở Himalaya không chỉ là vấn đề khu vực. Hàng triệu, thậm chí hàng tỷ người sống trên khắp Nam Á đang trực tiếp chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Nhiệt độ toàn cầu tăng cao, chủ yếu do phát thải khí nhà kính, đang làm thay đổi nghiêm trọng khí hậu Himalaya.

Nepal gần như không đóng góp đáng kể vào lượng phát thải gây nóng lên toàn cầu, nhưng lại phải gánh chịu những hậu quả nặng nề nhất : lũ lụt, băng hà tan chảy, lũ quét do hồ băng tràn bờ, sạt lở đất và cơ sở hạ tầng bị tàn phá. Do đó, những thảm họa hiện nay không nên bị nhìn nhận đơn thuần như là một thảm họa của Nepal. Chúng là tín hiệu cảnh báo liên quan đến một vùng rộng lớn hơn và về một cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu ».

Triều Tiên miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng No Kwang Chol

Theo Hãng tin AFP, sáng 30-8, truyền thông Triều Tiên đưa tin nước này đã tiến hành cải tổ nhân sự lãnh đạo quân đội, trong đó có việc miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng No Kwang Chol.

Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) cho biết "kế hoạch tái tổ chức cơ cấu" đã được quyết định tại một cuộc họp do lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un chủ trì vào hôm 29-8.

KCNA xác nhận ông No Kwang Chol không chỉ bị miễn nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng, mà còn bị giáng chức trong ban lãnh đạo đảng cầm quyền, xuống giữ vị trí "Phó trưởng ban thứ nhất Ban Công nghiệp đạn dược".

Không rõ lý do cụ thể ông No Kwang Chol bị miễn nhiệm. Ông Kim Song Gi, người đứng đầu Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Triều Tiên, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng mới.

Một quan chức cấp cao khác, cố vấn quốc phòng Pak Jong Chon, được trao vị trí Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương và được bổ nhiệm vào Bộ Chính trị của đảng cầm quyền. Triều Tiên cũng công bố một số quyết định thăng chức khác.

Đợt cải tổ diễn ra không lâu sau khi cuộc tập trận chung thường niên giữa Mỹ và Hàn Quốc kết thúc. Triều Tiên thường xuyên chỉ trích các cuộc tập trận này, xem đây là hoạt động chuẩn bị cho một cuộc tấn công. 

Năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump gây chú ý khi ra lệnh cắt giảm quy mô tập trận Mỹ - Hàn. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhiều lần ca ngợi mối quan hệ giữa ông và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.

Kremlin: Nga không thấy triển vọng cải thiện quan hệ với EU

Theo Hãng tin Reuters, ngày 29-8, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết châu Âu đang đưa ra những tuyên bố cho thấy họ xem Nga là "đối thủ, thậm chí là kẻ thù", đồng thời nhận định Matxcơva không thấy triển vọng cải thiện quan hệ giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU).

Hiện chưa rõ ông Peskov đề cập đến những tuyên bố nào. Ông nói thêm rằng các chính trị gia EU hiện nay có lập trường đối đầu với Nga, không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động.

"Họ đang huy động năng lực quân sự của châu Âu và hướng những năng lực đó chống lại đất nước chúng tôi, đồng thời trực tiếp tham gia vào các hoạt động thù địch chống lại chúng tôi" - ông Peskov nói.

Mỹ viện trợ nhân đạo 3,6 triệu USD cho Nepal

Ngày 29-8, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo nước này sẽ viện trợ nhân đạo cho Nepal sau trận lũ quét kinh hoàng khiến hàng trăm người thiệt mạng và gần 3.000 người mất tích, theo Hãng tin AFP.

"Bằng việc cung cấp hơn 3,6 triệu USD viện trợ nhân đạo thiết yếu, trong đó có viện trợ lương thực khẩn cấp lên đến 3 tháng cho 10.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, Mỹ đang sát cánh cùng người dân Nepal" - Bộ Ngoại giao Mỹ đăng trên nền tảng X.

Theo số liệu mới nhất được giới chức hai nước công bố, tính đến 21h tối 29-8 (giờ Việt Nam), tổng số người thiệt mạng tại Nepal và khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc đã lên 676 người, trong khi gần 3.000 người mất tích. 

Trong đó, Nepal ghi nhận 669 người thiệt mạng và 2.426 người mất tích. Phía Trung Quốc cho biết 7 người thiệt mạng và hơn 550 người mất tích. Hơn 3.700 người đã được giải cứu tại Nepal.

Chính quyền quân sự Niger giành lại căn cứ từ tay binh sĩ nổi loạn

Ngày 29-8, các thành viên lực lượng cận vệ Tổng thống Niger, với sự hỗ trợ của lực lượng Nga, đã giành lại một căn cứ quân sự quan trọng ở thủ đô Niamey từ tay các binh sĩ nổi loạn, theo các nguồn tin ngoại giao và an ninh xác nhận với Hãng AFP.

"Lực lượng cận vệ tổng thống đã giành lại quyền kiểm soát căn cứ không quân với sự hỗ trợ của Nga" - một nguồn tin ngoại giao cho biết.

Nguồn tin này nói thêm một số binh sĩ nổi loạn đã thiệt mạng. Hai nguồn tin an ninh xác nhận việc giành lại căn cứ.

Niger nằm dưới sự lãnh đạo của chính quyền quân sự do Tướng Abdourahamane Tiani đứng đầu trong ba năm qua. Chính quyền đã gặp khó khăn trong việc kiềm chế tình trạng bạo lực do các nhóm thánh chiến gây ra, vốn hoành hành tại quốc gia Tây Phi này suốt khoảng một thập niên.

Tổng thống Iran nêu bật ý nghĩa của bản ghi nhớ hòa bình với Mỹ

Theo TTXVN, ngày 29-8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đánh giá bản ghi nhớ hòa bình (MoU) giữa Tehran và Washington phục vụ lợi ích của đất nước, khu vực Tây Á và thế giới.

Tuyên bố được đăng tải trên trang web của Văn phòng Tổng thống Iran dẫn lời ông Pezeshkian nhấn mạnh với việc thực thi MoU, Mỹ và Israel sẽ không thể gây ra hỗn loạn và tình trạng mất an ninh trong khu vực, đồng thời các quốc gia trong khu vực sẽ có thể theo đuổi con đường ổn định và phát triển.

Tổng thống Pezeshkian cũng nêu bật sự cần thiết phải làm thất bại "các âm mưu nham hiểm của kẻ thù" thông qua nỗ lực thúc đẩy khối đoàn kết và thống nhất giữa các quốc gia Hồi giáo.

Nhà lãnh đạo Iran khẳng định Tehran chưa bao giờ là bên khơi mào chiến tranh. Ông nhấn mạnh Iran "không hoan nghênh chiến tranh, nhưng sẽ đứng vững trước mọi kẻ xâm lược, và không thế lực nào có thể ép buộc một quốc gia đang đứng vững với toàn bộ sức mạnh và ý chí của mình phải đầu hàng".

Campuchia ra mắt ứng dụng di động giúp báo cáo các vụ lừa đảo trực tuyến

Theo phóng viên TTXVN tại Phnom Penh ngày 29-8, Cảnh sát Quốc gia Campuchia vừa ra mắt ứng dụng di động có tên "Kapea Scams" cho phép người dân nước này báo cáo các vụ lừa đảo trực tuyến hoặc các trường hợp nghi ngờ có hành vi gian lận.

Thiếu tướng Sok Nitya, Cục trưởng Cục Phòng chống tội phạm công nghệ thuộc Cảnh sát Quốc gia, cho biết ứng dụng Kapea Scams cung cấp các hướng dẫn về cách phòng tránh lừa đảo sử dụng công nghệ. 

Đây là công cụ quan trọng giúp người dân nhanh chóng báo cáo các vụ việc nghi ngờ gian lận công nghệ và các loại tội phạm khác cho Cảnh sát Quốc gia, từ đó cơ quan chức năng có thể kịp thời xử lý.

Thủ tướng Campuchia Hun Manet đã chỉ đạo các cơ quan thực thi pháp luật cấp trung ương và địa phương tiếp tục trấn áp các hoạt động lừa đảo trực tuyến mà không có ngoại lệ hay chậm trễ.

( Japan Times ) – Hai phần ba dân Hàn Quốc ủng hộ vũ khí hạt nhân. Một cuộc khảo sát mới cho thấy gần hai phần ba người dân Hàn Quốc ủng hộ việc nước này sở hữu vũ khí hạt nhân riêng, trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về cam kết bảo vệ đồng minh của Mỹ. Theo kết quả thăm dò của Gallup Korea được công bố hôm qua, 65% số người được hỏi cho rằng Hàn Quốc nên có vũ khí hạt nhân, trong khi 30% phản đối. Cuộc khảo sát được thực hiện sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ ra lệnh cắt giảm quy mô các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc vào đầu tháng này.

(Reuters) – Ukraina : Ít nhất 37 người thiệt mạng sau vụ Nga tấn công một khu nhà kho ở vùng Kiev. Vụ oanh kích diễn ra đêm qua rạng sáng nay 29/08/2026 còn khiến 42 người khác bị thương, 380 người phải sơ tán khỏi khu vực bị oanh tạc ở Boutcha, cách thủ đô Kiev 25 km. Tổng thống Ukraina Zelensky sau đó ra lệnh không đặt kho dự trữ đạn dược gần khu dân cư. Liên quan đến Zaporijjia, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (AIEA) hôm qua cho biết đã được thông báo về nhiều vụ việc liên quan đến drone xảy ra trong tuần này tại nhà máy điện hạt nhân Zaporijjia, khiến hai nhân viên bị thương.

(Kyiv independent) – TT. Zelensky kêu gọi các lực lượng Ukraina phóng 1.000 drone sang Nga mỗi ngày. Trong thông điệp đưa ra hôm qua, 28/08/2026, TT. Zelensky còn cho biết hiện giờ Ukraina phóng trung bình hơn 300 drone tầm xa mỗi ngày, nhưng cần tăng đáng kể. Hôm qua, Ukraina tấn công một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga, tại vùng Yaroslavl. Các quan chức Ukraina cũng cho biết một máy bay ném bom chiến lược Tu-95 của Nga đã bị hư hại tại căn cứ không quân Engels, thuộc vùng Saratov. Hôm nay, một vụ tấn công bằng drone của Ukraina nhắm vào vùng Belgorod đã khiến ít nhất 3 người chết, 9 người bị thương, theo thông báo trên Telegram của chính quyền Nga.

(AFP) – Cựu bộ trưởng Quốc Phòng Ukraina làm cố vấn cho bộ trưởng Ý. Ông Mykhailo Fedorov hôm qua, 28/08/2026, thông báo ông sẽ trở thành cố vấn cho người đồng cấp Ý, Guido Crosetto. Theo lời ông Fedorov, bị tổng thống Zelensky cách chức hồi tháng 7/2026 trong một cuộc cải tổ nội các gây tranh cãi, bộ trưởng Quốc Phòng Ý đã mời ông đảm nhiệm vai trò "cố vấn về đổi mới quốc phòng". Tuy nhiên, Fedorov nhấn mạnh rằng ông "vẫn tiếp tục làm việc tại Ukraina với các dự án nhằm tăng cường năng lực quốc phòng của quốc gia và thu hút các nguồn lực quốc tế".

(AFP) – Na Uy bước sang triều đại Haakon VIII. Hôm nay, 29/08/2028, Na Uy bước sang một chương mới trong lịch sử dưới triều đại của tân vương, Haakon VIII, sau khi vua cha Harald băng hà hôm qua, thọ 89 tuổi, sau 35 năm trị vì. Trong suốt ngày hôm qua, hàng ngàn người dân đã tập trung bên ngoài Hoàng Cung ở Oslo để bày tỏ lòng thành kính với Vua Harald V. Con trai ông, Haakon (53 tuổi), lên kế vị với vương hiệu Haakon VIII, vào thời điểm chế độ quân chủ Na Uy đang bị suy yếu bởi một loạt các vụ bê bối.

(AFP) – Washington sẽ cấm chi nhánh ngân hàng Nhà nước Ai Cập Misr tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ. Chi nhánh này của ngân hàng Ai Cập Misr bị cáo buộc tham gia các giao dịch tài chính với Iran, theo thông cáo hôm 28/08/2026 của bộ Tài chính Mỹ. Ngân hàng này như vậy sẽ không thể sử dụng đồng đô la trong các giao dịch thường ngày. Ngân hàng Trung ương Ai Cập cho biết đang “liên hệ với phía Mỹ về những biện pháp trên”. Đây là biện pháp cụ thể đầu tiên được chính phủ Mỹ đưa ra kể từ khi bộ trưởng Tài Chính Scott Bessent hồi đầu tuần tuyên bố Washington muốn cắt đứt mọi nguồn lợi kinh tế của Iran, nhằm cô lập hoàn toàn chế đọ Teheran.

(AFP) – Kỷ niệm 25 năm vụ tấn công khủng bố 11/09 : TT Mỹ D.Trump tuyên bố sẽ đến Lầu Năm Góc, thay vì đến New York. Thông báo của ông Trump được đưa ra hôm 28/08/2026. Một số hãng truyền thông Mỹ đưa tin Donald Trump sẽ có bài phát biểu tại Lầu Năm Góc. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ đại diện cho chính phủ đến New York dự lễ tưởng niệm vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001.

(AFP) – D.Trump : Hoa Kỳ sẽ thành lập Học viện Không gian Quốc gia. Mục tiêu là nhằm đào tạo các thế hệ nhân sự tương lai cho NASA và lực lượng vũ trang không gian, trong bối cảnh cạnh tranh trong lĩnh vực này ngày càng gay gắt, đặc biệt với Trung Quốc. Thông báo của tổng thống Mỹ được đưa ra hôm 28/08/2026 tại buổi lễ trao huân chương ở Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA, tại Houston. Ông cho biết cơ sở này sẽ phục vụ NASA, ngành công nghiệp vũ trụ tư nhân, cũng như Lực lượng Không gian Hoa Kỳ (United States Space Force), quân chủng thứ sáu của các lực lượng vũ trang Mỹ do ông thành lập trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Tuy nhiên, địa điểm đặt học viện vẫn chưa được quyết định.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Canada : Cuộc đối đầu không có bên thắng

Mỹ và Canada không đạt được thỏa thuận về thuế, dẫn đến việc hai bên lần lượt tăng thuế đối với khoảng 20 tỷ đô la hàng hóa của nhau. Một trong những bất đồng liên quan đến tiếng Pháp. Ottawa chỉ trích Washington đưa điều khoản này vào phút chót, yêu cầu loại bỏ tiếng Pháp trên các bao bì, nhãn hàng sản phẩm bán tại Canada, đồng thời đặt vấn đề về việc tài trợ cho văn hóa Pháp ngữ và vị trí của các cơ quan truyền thông trực tuyến Pháp ngữ.

Thủ tướng Mark Carney phản đối yêu cầu này, nhấn mạnh “sự khác biệt rất lớn giữa quan điểm” của hai nước về văn hóa. Tiếng Pháp trên bao bì, nhãn hàng chính là “khả năng nhận diện” các sản phẩm của Québec. Ngày 26/08, tổng thống Mỹ xoa dịu căng thẳng khi tuyên bố trên mạng Truth Social ông “yêu người Canada nói tiếng Pháp” và “không bao giờ can thiệp” vào vấn đề của họ. Nhưng ngay hôm sau, 27/08, ông ký sắc lệnh đổi tên Hồ Ontario, nằm giữa Mỹ và Canada, thành Hồ America.

Đọc thêmChiến tranh thuế quan với Mỹ : Đòn đáp trả cứng rắn nhưng cân bằng của Canada

Các biện pháp đáp trả của Canada được đánh giá là “có trọng tâm” và “chiến lược”, cũng như định bảo vệ tiếng Pháp, còn hướng đến những mục tiêu chính trị. Trả lời RFI, giáo sư Julien Martin, Khoa Khoa học Kinh tế, Đại học Québec ở Montréal, giải thích :

“Các biện pháp của ông Trump đối với Canada không được người dân ủng hộ. Vì vậy, Canada cần thận trọng trong cách phản ứng, tránh để cử tri Mỹ có cái nhìn tiêu cực, cho rằng “Canada không phải là một quốc gia thân thiện hay tốt đẹp”. Nếu như thế, ông Trump lại thành có lý.

Ngoài ra, còn có khía cạnh chính trị liên quan đến các cuộc bầu cử ở Québec và cuộc trưng cầu dân ý về độc lập ở Alberta… Qua việc bảo vệ tiếng Pháp, ông Carney muốn gửi thông điệp trực tiếp tới Québec, nơi tiếng Pháp có vai trò vô cùng quan trọng, rằng chính phủ Canada không bỏ rơi họ mà đang bảo vệ bản sắc văn hóa trước sức ép từ Mỹ. Vì vậy, lập trường của ông cần được nhìn nhận trong bối cảnh chính trị ba chiều : tình hình tại Alberta, bầu cử ở Québec và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ”.

Vẫn theo giáo sư Julien Martin, cuộc chiến thương mại này sẽ không có bên thắng cuộc và gây thiệt hại cho cả hai nền kinh tế :

“Giải pháp duy nhất là hai bên ngồi lại và đối thoại. Tuy nhiên, tổ chức một cuộc đối thoại như vậy với chính quyền Mỹ hiện rất khó khăn. Chừng nào chính sách thương mại vẫn hoàn toàn nằm trong tay ông Trump và Quốc Hội không có tiếng nói, thì sẽ rất khó để hai bên ngồi lại và tìm một giải pháp có lợi cho cả hai nền kinh tế”.

Tại Cox’Baza, một nửa người tị nạn Rohingya là trẻ em

Ngày 25/08/2017, quân đội Miến Điện phát động chiến dịch đàn áp tàn bạo người Rohingya. Hơn một triệu người thuộc cộng đồng thiểu số Hồi giáo đã phải chạy trốn, chủ yếu sang Bangladesh, tập trung ở Cox'Baza. Chín năm sau, Cox's Bazar trở thành trại tị nạn lớn nhất thế giới với hơn một triệu người sống chen chúc trên diện tích khoảng 24 km2, trong đó một nửa là trẻ em.

Đọc thêmLHQ : Gần 900 người Rohingya thiệt mạng hoặc mất tích khi vượt biển năm 2025

Tại Cox’Baza, tổ chức phi chính phủ Save the Children có một bệnh viện, cung cấp nước sạch và dạy học cho trẻ em. Nhưng nguồn tài trợ ngày càng giảm khiến hoạt động của tổ chức gặp khó khăn. Trả lời RFI, Golam Mostofa, phụ trách tại chỗ của Save the Children, giải thích :

“Nhiều đứa trẻ sinh ra ở đây, giờ đã chín tuổi, sống trong trại tị nạn quá tải này và không thể rời đi. Các cháu cần những nhu cầu cơ bản : giáo dục, thực phẩm và nước sạch. Các cháu là những người thiệt thòi nhất. Tổ chức chúng tôi đã mất 5 triệu đô la. Nguồn lực giảm trong khi nhu cầu tăng lên. Mỗi năm, có 35.000 trẻ em được sinh ra ở đây. Tôi kêu gọi tất cả các nhà tài trợ tiếp tục hỗ trợ chúng tôi. Những đứa trẻ này là những người chịu nhiều đau khổ nhất và hoàn toàn phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo. Nếu không có hỗ trợ, các cháu sẽ mất hy vọng về tương lai”.

Duy trì hợp tác với Nga mang lại lợi ích cho Syria

Ngày 26/08, tổng thống Syria Ahmad al-Sharaa điện đàm với đồng nhiệm Nga Vladimir Putin nhằm tăng cường quan hệ song phương. Trong cuộc tiếp xúc đầu tiên kể từ khi công bố thỏa thuận về tương lai các căn cứ quân sự Nga tại Syria, hai nhà lãnh đạo thảo luận về phát triển hợp tác, phối hợp vì lợi ích chung, an ninh và ổn định tại Syria cũng như khu vực.

Theo ông Igor Delanoë, phó giám đốc Đài quan sát Pháp-Nga, hợp tác với Matxcơva mang lại nhiều lợi ích cho Damas, đặc biệt trong bối cảnh Syria đang tìm cách củng cố vị thế và ổn định đất nước.

“Tôi cho rằng từ cuối năm 2024, ông Al-Sharaa đã sớm hiểu rằng cắt đứt bang giao với Nga có hại nhiều hơn là có lợi. Trong bất kỳ trường hợp nào, Nga cũng có thể trở thành một lợi thế trong ván bài của ông. Syria vẫn đang gặp khó khăn về duy trì gắn kết xã hội và sự hiện diện của người Kurdistan vẫn còn rất lớn, trong khi Matxcơva có mối quan hệ hiệu quả, thậm chí là khá tốt với lực lượng này từ lâu.

Đọc thêmMỹ và Nga tranh giành ảnh hưởng ở Syria

Nga có thể đầu tư một phần nào đó, ví dụ vào nông nghiệp hoặc cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, chính quyền Syria quan tâm đến một yếu tố khác : Nga cung cấp ngũ cốc và năng lượng, chẳng hạn dầu diesel hoặc các vật liệu tương tự, để cung cấp năng lượng cho tất cả các máy phát điện rải rác khắp cả nước, vốn đang thiếu năng lượng”.

Hungary nghi ngờ chất lượng thi công của tập đoàn điện hạt nhân Nga Rosatom

Tại Hungary, nhà máy điện hạt nhân Paks, cách Budapest 140 km về phía nam, đã gần trở lại hoạt động bình thường sau khi mực nước sông Danube được nâng lên nhờ một đập chìm tạm thời. Trước đó, do hạn hán và nước bốc hơi khiến mực nước giảm mạnh, nhà máy có nguy cơ ngừng hoạt động vì không đủ nước làm mát các lò phản ứng.

Tuy nhiên, theo thông tín viên RFI Florence La Bruyère tại Budapest, thủ tướng Péter Magyar đang đối mặt với vấn đề lớn hơn : Có nên tiếp tục tin tưởng Rosatom trong dự án tổ hợp hạt nhân thứ hai trong khi tập đoàn hạt nhân Nga đang bị nghi ngờ thi công sai sót tại Ai Cập ?

“Năm 2014, chính phủ của thủ tướng Viktor Orban đã ký một hợp đồng khổng lồ với tập đoàn hạt nhân Rosatom của Nga để xây dựng thêm tổ hợp lò phản ứng thứ hai cho nhà máy điện hạt nhân của Hungary. Tuy nhiên, công trình chỉ được khởi công vào tháng Hai vừa qua, tức là hai tháng trước khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử. Chi phí dự án, ban đầu được ước tính 12,5 tỷ euro, trong đó 10 tỷ euro do Nga cho vay, hiện đã tăng lên tới 24 tỷ euro.

Đọc thêmChâu Âu : Các dòng sông lớn cạn kiệt, đe dọa năng lượng và kinh tế

Trong khi đó, Rosatom cũng đang bị nghi vấn liên quan đến dự án xây dựng các lò phản ứng tại Ai Cập. Theo một bức thư mật của cơ quan an toàn hạt nhân Ai Cập mà Politico tham khảo được, tập đoàn Nga bị cáo buộc thi công kém chất lượng, với những sai sót được phát hiện ở các tấm móng và cấu trúc tường bao quanh một trong các lò phản ứng. Rosatom cũng bị cáo buộc sử dụng “các phương pháp gian dối”, “cố ý cẩu thả” và “vi phạm an toàn hạt nhân”.

Những cáo buộc này phủ bóng đen lên dự án tại Hungary. Chính phủ của thủ tướng Péter Magyar đã bắt đầu xem xét lại toàn bộ hợp đồng với Rosatom. Điều này đặt ra một vấn đề nan giải : Cho đến nay, Hungary vẫn trông đợi vào tổ hợp lò phản ứng thứ hai bởi vì tổ hợp đầu tiên đang dần xuống cấp. Quốc gia này phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng hạt nhân, hiện cung cấp tới 40% sản lượng điện”.

Sophie Adenot : “Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ không gian”

Ngày 26/08, một ngày sau khi bước ra không gian lần thứ hai để lắp ăng-ten mới nối Trạm Vũ trụ Quốc tế - ISS với trung tâm điều khiển tại Houston (Mỹ), nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot đã trả lời phỏng vấn đài RFI và kênh France 24. Từ ISS, cách Trái Đất 400 km, có thể quan sát được hệ quả của năm đợt nắng nóng gây hạn hán và cháy rừng tại Pháp, cũng như tình trạng biến đổi khí hậu :

“Biến đổi khí hậu hoặc những mùa hè nóng, khô hạn được nhìn thấy rất rõ. Điều khiến tôi ấn tượng nhất vào mùa khô này là sự khác biệt về màu sắc trên khắp nước Pháp. Chúng tôi khởi hành vào tháng Hai, phần lớn nước Pháp vẫn xanh tươi. Nhưng đến mùa hè, mọi thứ đều xám xịt và vàng úa, giống những cánh đồng lúa mì đã thu hoạch. Sự thay đổi màu sắc này rất nổi bật khi quan sát từ trên cao. Một dấu hiệu khác là các đám cháy, chủ yếu là những vệt khói lớn bị gió cuốn đi, rất dễ nhìn thấy.

Về biến đổi khí hậu, chúng tôi nhìn thấy nhiều hồ đang khô cạn. Biển Aral là một ví dụ rõ ràng : diện tích mặt nước giảm nhanh. Nhiều nơi không còn nước thì biến thành rừng. Tôi nhớ là đã rất ngạc nhiên, vì không nghĩ là nhìn được từ trên cao, khi lần đầu tiên nhìn thấy những hòn đảo bị ngập lụt hoặc những hòn đảo chỉ có một lớp nước mỏng phía trên, mà vài năm trước đó có lẽ là đảo. Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ trên cao”.

Các đội cứu hộ xuất hiện trong cảnh tượng hoang tàn, ngập tràn bùn đất và đá vụn, vừa đi vừa cất tiếng gọi: "Có ai ở đó không". Lực lượng này đã đến cửa khẩu Gyirong, tâm điểm của trận lũ quét, vào chiều qua (28/8) sau hành trình gian nan băng qua núi non, leo vách đá và vượt qua những dòng sông chảy xiết. 

Zou Mingqi, đội trưởng đội cứu hỏa và cứu hộ đến từ Lhasa chia sẻ với đài truyền hình CCTV: "Đó là khung cảnh đổ nát. Khu vực quanh cửa khẩu cũ bị bùn dầy bao phủ, tới mức mỗi khi bước xuống chân bạn sẽ lún sâu vào đó". 

Một đội hỗ trợ cứu hộ khẩn cấp cùng các chuyên gia về thảm họa tới huyện Gyirong. Video: CGTN

Cửa khẩu Gyirong từng là một trong những điểm chính dành cho du khách và các phương tiện qua lại giữa Nepal và Tây Tạng của Trung Quốc. Hình ảnh vệ tinh dường như cho thấy toàn bộ khu vực này đã bị san phẳng.

Các đội lính cứu hỏa chuyên nghiệp đầu tiên đến cửa khẩu Gyirong. Video: CGTN

Sáng nay (29/8), công tác cứu hộ vẫn tiếp diễn tại hiện trường vụ sạt lở đất ở cửa khẩu Gyirong. Đội cứu hộ Trung Quốc đang thực hiện kiểm tra chi tiết và rà soát kỹ lưỡng các khu vực trọng yếu bất chấp địa hình hiểm trở, đồng thời duy trì hoạt động liên tục suốt ngày đêm.

Cảnh sát Nepal cho biết, tính đến 15h50 chiều nay (27/8), số người thiệt mạng trong trận lũ quét tàn khốc hôm 26/8 đã tăng lên 332, thi thể của các nạn nhân được tìm thấy ở 8 quận.

Số nạn nhân thiệt mạng vì lũ quét bất ngờ xảy ra ở khu vực biên giới giữa Nepal và Trung Quốc đã tăng lên đến 157 người, trong khi hàng trăm người khác vẫn đang mất tích.

Ít nhất 95 người đã thiệt mạng và hàng trăm người khác, bao gồm cả du khách nước ngoài hiện chưa rõ tung tích sau khi một trận lũ quét dữ dội xảy ra gần biên giới giữa Nepal với Trung Quốc.