*************

Trước sức ép ngày càng tăng của Bắc Kinh, Đài Loan đang chuẩn bị cho một cuộc chiến mà không phải tất cả người dân đều tin sẽ xảy ra, càng không phải ai cũng sẵn sàng chiến đấu. Từ những kỹ sư của ngành bán dẫn, lớp trẻ trong độ tuổi quân dịch, đến hàng trăm ngàn người vẫn có quan hệ mật thiết với Hoa lục, hòn đảo dân chủ hiện tồn tại với những mức độ quyết tâm rất khác nhau.

Dân Đài Loan có thực sự sẵn sàng chiến đấu nếu Trung Quốc xâm lược ?

Les Echos ngày 03/08/2026 phân tích « Đài Loan, hòn đảo ba tốc độ ». Tác giả Philippe Le Corre chia cư dân đảo quốc làm ba loại, với nhiệt tình bảo vệ tổ quốc khác nhau. Từ mùa hè 2022, những cuộc tập trận hải quân xung quanh hòn đảo dân chủ ngày càng nhiều. Cần nhớ là chuyến thăm của bà Nancy Pelosi từng khiến Bắc Kinh vô cùng tức tối. Những tháng gần đây, Tập Cận Bình bận rộn chuẩn bị Đại hội Đảng thứ 21 và chấn chỉnh nội bộ, nhưng chiến thuật vùng xám vẫn tiếp diễn : tấn công mạng, can thiệp chính trị và ngoại giao, phá hoại đường cáp dưới đáy biển, đe dọa tẩy chay, bóp méo thông tin…Đài Loan còn phải chịu đựng lâu dài.

Chính phủ Lại Thanh Đức đã hết sức cố gắng thuyết phục người dân quyết tâm bảo vệ đất nước, nhưng liệu họ có toàn tâm toàn ý như người Ukraina trong cuộc chiến tranh vệ quốc chống Nga từ hơn bốn năm qua ? Theo Viện nghiên cứu Quốc phòng và An ninh (INDSR), chỉ có 63,6 % người Đài Loan sẵn sàng nhập ngũ nếu chiến tranh nổ ra, so với năm 2023 là 74 %. Và chỉ 44 % tin tưởng rằng nước Mỹ của Donald Trump sẽ giúp đỡ, so với 55 % thời Joe Biden. Tổng thống Mỹ vẫn giữ thái độ nhập nhằng và chưa ký duyệt gói vũ khí bán cho Đài Loan dù Quốc Hội đã thông qua. Trong nội bộ, việc thủ lãnh Quốc Dân Đảng thăm Bắc Kinh càng gây khó cho tổng thống.

Về thế hệ trẻ, những thanh niên sinh sau 2005 kể từ năm nay phải đi quân dịch một năm thay vì bốn tháng như trước. Trên lý thuyết, họ đồng ý bảo vệ Đài Loan nhưng trên thực tế ý định khoác lên mình bộ quân phục đang giảm xuống. Đúng là Đài Loan mang đến nhiều cơ hội cho một số ngành nghề nhất định, đặc biệt là kỹ sư và chuyên gia công nghệ thông tin với người khổng lồ bán dẫn TSMC và nhiều công ty khác. Một Đài Loan « thứ nhất » thịnh vượng, có tốc độ tăng trưởng vượt bậc (ước tính 9% GDP vào năm 2026).

Có một Đài Loan « thứ hai » kém năng động hơn, chưa đủ yêu nước để có thể hy sinh tính mạng. Đại đa số người Đài Loan muốn duy trì mức sống, hy vọng tránh được một cuộc chiến với Trung Quốc. Còn có một sự khác biệt lớn nữa so với Ukraina : mặc dù giao thương đã giảm mạnh trong thập niên qua, vẫn có 600.000 người Đài Loan làm việc tại Hoa lục. Có những mối quan hệ lâu dài, các cuộc hôn nhân đã diễn ra, thậm chí 150.000 người phối ngẫu từ Hoa lục đang sống ở Đài Loan. Thái độ của họ đối với Bắc Kinh khá mơ hồ. Còn Đài Loan « thứ ba » lại càng khác xa Ukraina. Đài Loan hiện chỉ có 2,3 triệu quân dự bị và 190.000 quân nhân chuyên nghiệp. Nếu muốn khơi dậy lòng yêu nước trong giới trẻ Đài Loan, chính phủ sẽ phải nỗ lực gấp đôi.

Ukraina đặt cược vào vị tướng của chiến tranh drone

Liên quan đến Ukraina, đặc phái viên La Croix ở Izyum ghi nhận « Ngoài mặt trận, tân tổng tư lệnh Mykhailo Drapaty khơi dậy niềm hy vọng ». Đối với các quân nhân, ông đại diện cho sự đoạn tuyệt với các phương pháp kế thừa từ trường phái Xô Viết. Mykhailo Drapaty, 43 tuổi, là một vị tướng dày dạn kinh nghiệm chiến trường, nổi tiếng là quan tâm đến binh lính và sử dụng công nghệ mới. Ngược lại, ông Syrsky ngày càng bị chỉ trích vì được đào tạo thời Liên Xô cũ, không còn phù hợp với chiến tranh hiện đại, hiện đã vượt ra ngoài các chiến tuyến.

Trong đêm thứ Bảy rạng sáng Chủ nhật vừa qua, Ukraina đã đánh chìm chiến hạm Yanina của cơ quan nguyên tử Nga Rosatom trên Hắc Hải. Song song đó, các drone Ukraina tấn công nhiều vùng dọc theo sông Volga, làm 5 người thiệt mạng, chính quyền Nga nói đã chặn được 635 drone trong đêm. Denys, 50 tuổi, thổ lộ « không muốn nói xấu về Syrsky, nhưng ông không còn là tướng lãnh cần thiết trong giai đoạn này. Drapaty coi trọng mạng sống của binh lính hơn nhiều so với Syrsky ». Lado Gamsakhourdia, chỉ huy binh đoàn Kavkaz, cũng chia sẻ nhận xét này.

Sachko, 35 tuổi, sĩ quan Lữ đoàn xung kích số 3, cho rằng cựu tổng tư lệnh là hiện thân của một phương thức tiến hành chiến tranh lỗi thời : tấn công trực diện, lưỡi lê giương sẵn, hô vang « Hourra ! ». « Kiểu chiến tranh đó không còn tồn tại từ lâu rồi ». Tương lai thuộc về các hệ thống không người điều khiển, nhưng Syrsky chưa chịu hiểu. Anh nói : « Ngay cả khi chỉ tính toán lạnh lùng về tài chánh, gia đình một quân nhân tử trận nhận được khoảng 300.000 € tiền tử tuất, còn một drone giá chỉ 2.000 €. Vậy thì nên hy sinh một binh sĩ hay một drone ? Có drone đã giữ vững vị trí được 40 ngày, người điều khiển vẫn ở ngoài xa. Kết quả là duy trì hỏa lực đáng kể mà không người lính nào bị nguy hiểm ».

Ihor, một quân nhân dưới quyền Drapaty trong trận Mariupol năm 2014, dù nhiệt thành nhưng nhắc nhở nhiệm vụ đang chờ đợi tân tổng tư lệnh rất nặng nề: « Phải tổ chức lại các lữ đoàn, bổ sung quân số, thuyết phục thêm nhiều thường dân gia nhập quân đội, cho phép luân chuyển binh lính thường xuyên hơn. Hiệu quả sẽ không thể thấy ngay lập tức mà còn phải chờ sáu tháng, một năm nữa ».

Kiev bước vào kỷ nguyên vũ khí hiện đại

Về mặt trang bị, Le Monde cho biết « Ukraina gia tăng mua các loại vũ khí tân tiến ». Nhờ gói tín dụng 90 tỉ euro của Liên Hiệp Châu Âu, Kiev đặt mua nhiều trang thiết bị quân sự thế hệ mới nhất. Tiêm kích, hệ thống phòng không, hỏa tiễn nhượng quyền sản xuất : thời kỳ các nước châu Âu gởi sang Kiev kho vũ khí cũ kỹ đã trôi qua. Trước mắt, EU không hưởng lợi gì vì tính chất khẩn cấp, Ukraina phải mua linh kiện Trung Quốc dành cho drone và hỏa tiễn cho Patriot, nhưng về lâu về dài Kiev sẽ có chiến đấu cơ Rafale của Pháp, Gripen của Thụy Điển và nhiều vũ khí hiện đại khác.

Pháp hứa cung cấp bốn hệ thống phòng không và chống hỏa tiễn đạn đạo tân tiến, nhiều giàn radar mạnh, hỏa tiễn Aster 30 tương đương với Patriot. Paris vừa vượt qua một ngưỡng mang tính biểu tượng : bất ngờ bật đèn xanh cho Kiev để sản xuất bom AASM cho hỏa tiễn Scalp và Aster 30 trên đất Ukraina « trước cuối năm 2026 ». Đây là loại đạn dược tinh vi, với bí mật kỹ nghệ quan trọng. Ukraina bắt đầu hội nhập vào các dự án quốc phòng lớn của châu Âu : tại khoảng 12 nước, nhiều công ty liên kết với phía Ukraina để sản xuất drone, trong khuôn khổ dự án « drone deal » quy mô được Volodymyr Zelensky xúc tiến.

Ceuta : Hai ngày, lượng di dân đổ vào bằng 70 % dân số địa phương !

Nhập cư tiếp tục là đề tài quan trọng của các báo. Chỉ trong hai ngày, đã có khoảng 60.000 người đổ xô vào Ceuta, một biển người thực sự so với cư dân địa phương chỉ có 84.000 người. Les Echos cho rằng việc đa số di dân này quay về nước vẫn chưa kết thúc khủng hoảng. Nhiều ngàn người từ Maroc vẫn còn trong vùng đất của Tây Ban Nha, y tế và an ninh đang quá tải trước làn sóng di dân.

Hành trình trở về diễn ra trong bầu không khí ảm đạm. Những hàng người dài bất tận, không còn phấn khởi của buổi đầu. Sự hỗn loạn trên đường phố, không có thức ăn nước uống, không nơi cư ngụ và sự thù địch của một số người dân khiến họ đành quay về Maroc, được lực lượng an ninh giám sát. Không khí ở Ceuta vẫn tràn ngập lo lắng. Trung tâm tạm cư cho di dân (CETI) có năng lực tiếp nhận 512 người đã phải nhận gấp đôi và từ chối nhiều người, gây ra những vụ xô xát.

Riêng số trẻ em và thiếu niên đổ vào Ceuta ước tính 4.000 đến 7.000 người, khiến chính phủ địa phương phải mở cửa các nhà kho công nghiệp để đón vài trăm em. Khoa cấp cứu quá tải với những ca bị hạ thân nhiệt, kiệt sức, chấn thương…Những người từ chối quay lại Maroc sẽ được xem xét từng trường hợp một, và có thể bị dẫn giải qua biên giới trong 72 giờ. Nếu xin tị nạn, sẽ được đưa vào trung tâm tạm giữ trong tối đa 60 ngày. Riêng về người vị thành niên, thủ tục lâu hơn và nghiêng về phía bảo vệ trẻ em.

Cuộc khủng hoảng bộc lộ những điểm yếu của châu Âu

Nhật báo Công Giáo La Croix đánh giá dù ngắn ngủi, cuộc khủng hoảng ở Ceuta đóng vai trò như chất xúc tác, đã bộc lộ những điểm yếu to lớn. Thứ nhất, sự yếu kém trong cuộc chiến chống nhập cư bất hợp pháp ở châu Âu. Sự kiện một quốc gia có thể bị xâm nhập ồ ạt không thể kiểm soát là rất đáng lo ngại. Thứ hai, là tinh thần đoàn kết giữa các quốc gia cựu lục địa. Việc các nhà lãnh đạo châu Âu, theo chân Giorgia Meloni của Ý, kêu gọi tạm thời tách Tây Ban Nha khỏi không gian Schengen cho thấy rạn vỡ lớn lao vào thời điểm Madrid cần sự giúp đỡ.

Cũng không nên quên rằng ít nhất 72 người đã chết đuối khi cố gắng đến được vùng lãnh thổ thuộc Tây Ban Nha, và nhiều người vẫn còn mất tích. Phía sau con số bi thảm này là những con người sẵn sàng đánh đổi cả mạng sống để có một tương lai tốt đẹp hơn. Nhật báo kêu gọi nâng cao ý thức trách nhiệm. Một mặt, Maroc nên nỗ lực cải thiện điều kiện sống của người dân, thay vì gây bất ổn cho châu Âu bằng cách làm ngơ trước những vụ vượt biên vào Ceuta. Mặt khác, các nhà lãnh đạo chính trị châu Âu, thay vì lợi dụng thảm kịch cho các chiến dịch mang tính dân túy, nên trang bị cho Liên Âu khả năng đối phó với những cuộc khủng hoảng như vậy.

Nhật báo thiên tả Libération nêu ra một hình ảnh : Faten ben Amar el-Azizi, một nữ cầu thủ trẻ tuổi của đội Moghreb Atlético Tetuán, đã chết đuối khi cố gắng bơi đến Ceuta. Nhưng đối với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu, những người di cư này chỉ là những con số đơn thuần và là cách để khơi dậy nỗi sợ hãi, coi đây là phương tiện để giành phiếu bầu. Nhập cư bất hợp pháp là một vấn đề thực sự đáng được quan tâm hơn là những lời lẽ kích động của cánh hữu và cực hữu. Nếu rõ ra là chính quyền Maroc đã không làm gì để ngăn chặn những người vượt biên, hoặc thậm chí còn khuyến khích để làm áp lực với Madrid, thì châu Âu phải hành động. Các bộ trưởng Nội Vụ Liên Hiệp Châu Âu (EU) họp lại ngày mai, phải tỏ tinh thần đoàn kết.

Khi làn sóng di cư trở thành vũ khí

Trả lời phỏng vấn của Libération, chuyên gia Ignacio Cembrero nhận định « Sự nới tay của Maroc đã gây ra làn sóng di cư ấn tượng », chưa từng có tiền lệ. Chưa bao giờ có nhiều người vượt biên trong một thời gian ngắn như vậy, ngay cả khi người tị nạn Irak và Syria tràn vào châu Âu hơn một thập niên trước. Lần này con số đã đạt đến 40.000, 50.000, thậm chí có thể là 60.000 người chỉ trong một, hai ngày, vượt qua một trong những biên giới hẹp nhất từ trước đến nay.

Dòng người di cư ồ ạt này có thể do chính quyền Maroc đã nới lỏng kiểm soát biên giới, thậm chí dường như hoàn toàn không kiểm soát từ thứ Tư. Trong khi đó, tin đồn lan truyền ở các tỉnh lân cận Tetouan và Tangier, hay các thành phố xa hơn nhiều như Larache, Kenitra và Fez, rằng biên giới đã mở, mọi người có thể vào và đi lại tự do ở Ceuta, có nơi ăn ở. Đành rằng phán quyết ngày 08/07 của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha (những người đến bằng đường biển không bị trục xuất lập tức) đã đóng một vai trò, nhưng không giải thích được quy mô của hiện tượng.

Chuyên gia cho rằng có thể đây là dịp để nhắc nhở Tây Ban Nha, Ceuta và Melilla là những mảnh đất luôn bị Maroc đòi hỏi chủ quyền, nhất là nhân dịp kỷ niệm 27 năm trị vì của quốc vương Mohammed VI. Rabat luôn có thể chiếm lĩnh các thành phố này một cách hòa bình nếu muốn. Đây là một trong những khía cạnh của « chiến tranh đa diện », mà Maroc đã từng sử dụng hồi năm 2021, với hơn 12.000 người đổ vào Tây Ban Nha. Chỉ cần mở cửa biên giới và tung tin đồn là mấy chục ngàn người Maroc sẵn sàng vượt biên.

Khủng hoảng di dân đang là thách thức lớn cho Madrid. Trước hết nó cho thấy Maroc không phải là đối tác khả tín như chính quyền Pedro Sanschez vẫn nói, mà là một láng giềng có thủ đoạn bất chính. Kế tiếp, rõ ràng là chính quyền Tây Ban Nha không có khả năng bảo vệ cả Ceuta lẫn Melilla.

**********

Chính phủ Tokyo hôm nay, 04/08/2026, công bố báo cáo quốc phòng thường niên, xem các hoạt động quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc là thách thức an ninh hàng đầu. Nhật Bản cho rằng vấn đề này cần được giải quyết bằng « tổng lực quốc gia cũng như sự hợp tác với các đồng minh và những nước có cùng quan điểm ».

Trong báo cáo quốc phòng dài 598 trang, Tokyo bày tỏ quan ngại trước sự hiện diện và tần suất hoạt động ngày càng tăng của tầu chiến Trung Quốc ở Thái Bình Dương, đặc biệt là lần đầu tiên hai tầu sân bay Trung Quốc được phát hiện ở gần đảo Iwo Jima (miền nam Nhật Bản) hồi tháng 6/2025. Sự việc khiến Nhật Bản lo ngại Bắc Kinh đang nhanh chóng mở rộng các hoạt động quân sự ra xa khỏi biên giới nước này, cũng như tại các khu vực có tranh chấp ở Biển Hoa Đông.

Báo cáo này xem việc Nga và Trung Quốc gia tăng đáng kể các hoạt động quân sự chung quanh Nhật Bản là một mối « lo ngại nghiêm trọng cho an ninh quốc gia » ; và việc Bắc Triều Tiên nhanh chóng phát triển tên lửa, bao gồm cả tên lửa siêu thanh, là một « mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng và cấp bách ». Tokyo còn bày tỏ quan ngại sâu sắc về mối quan hệ quân sự Nga – Triều ngày càng được thắt chặt; cũng như việc Bình Nhưỡng ủng hộ mạnh mẽ cuộc chiến của Matxcơva tại Ukraina.

Trong bối cảnh này, báo cáo cho rằng tăng cường năng lực sản xuất vũ khí và công nghệ là yếu tố cốt lõi cho sức mạnh quân sự Nhật Bản, trong đó việc ưu tiên phát triển drone là điều « thiết yếu » nhằm thích ứng với « các phương thức tác chiến mới » mà cuộc chiến tại Ukraina là một ví dụ điển hình.

Hãng tin Mỹ AP nhắc lại, trong những năm gần đây, Nhật Bản đã tăng cường năng lực quân sự tại các đảo phía tây nam và bắt đầu triển khai tên lửa hành trình tầm xa do lo ngại nguy cơ xảy ra xung đột tại Đài Loan, vùng lãnh thổ mà Trung Quốc khẳng định chủ quyền.

Quảng cáo

Ngoài ra, bộ Quốc Phòng Nhật Bản cũng đã thành lập một đơn vị chuyên trách nghiên cứu chiến lược ở Thái Bình Dương và tăng cường khả năng phòng thủ. Tokyo lo lắng trước việc Bắc Kinh liên tục tăng ngân sách quân sự đồng thời nhanh chóng tăng cường năng lực hạt nhân cũng như tên lửa.

*********

Một nhóm gồm đại diện của 25 bang do phe Dân Chủ lãnh đạo đã đệ đơn kiện chính quyền Donald Trump tại Tòa án Thương mại Quốc tế ở New York hôm qua, 03/08/2026. Họ lập luận rằng chính sách thuế quan mới nhất của tổng thống đối với 60 đối tác thương mại « vượt quá thẩm quyền pháp lý », lấy cớ « lao động cưỡng bức » để áp thuế nhập khẩu.

Cụ thể, vào ngày 24/07, chính quyền Trump đã áp mức thuế quan mới 10 % và 12,5 % đối với 60 đối tác thương mại, trong đó có Liên Hiệp Châu Âu, với cáo buộc là những nước này không có đủ hành động ngăn chặn việc xuất khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Mức thuế quan này đã ảnh hưởng tới 99% hàng nhập khẩu vào Hoa Kỳ, được áp dụng dựa theo mục 301 của luật thương mại 1974, nhằm chống lại các hành vi kinh tế không công bằng, hoặc phân biệt đối xử của các quốc gia khác. Các mức thuế quan này có hiệu lực ngay sau khi mức thuế đối với hàng hóa toàn cầu 10 % hết hạn.

Trong một tuyên bố được AFP trích dẫn, chưởng lý bang Delaware, một trong những người đệ đơn kiện, cho rằng thay vì thực hiện các biện pháp chống lao động cưỡng bức, « Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ lại đưa ra một kết luận đã định sẵn nhằm áp đặt các mức thuế quan tương tự, như những mức thuế từng bị Tòa Án Tối Cao bác bỏ hai lần ».

Đơn kiện của đại diện các bang và doanh nghiệp nhỏ chỉ ra rằng chính quyền Trump đã sử dụng lao động cưỡng bức làm « cái cớ ». Việc áp đặt thuế nhập khẩu trên diện rộng không làm thay đổi thực trạng về lao động cưỡng bức trên toàn thế giới.

Theo AFP, bên nguyên đơn cũng nhấn mạnh đến việc thiếu cơ chế cho phép dỡ bỏ thuế quan đối với các nước liên quan nếu họ chấm dứt những hành vi được nêu ra trong biện pháp của chính quyền Trump, và như vậy đây là một sự thiếu sót, vi phạm luật.

Quảng cáo

Đây là đơn kiện thứ hai, sau một đơn kiện khác vào tháng Bảy, cũng được đệ trình lên Tòa án Thương mại Quốc tế. Cả hai vụ kiện đều dựa trên lập luận rằng chính phủ không đưa ra được cơ sở thuyết phục, đối với các biện pháp được áp dụng cho từng nền kinh tế cụ thể.

*********

Trong bối cảnh tổng thống Hoa Kỳ Donald bày tỏ lạc quan về việc mở lại eo biển Hormuz ngay trong ngày hôm nay, 04/08/2026, một tàu chở hàng đã bị tấn công bởi một vật thể bay không xác định tại khu vực này, nhưng chưa rõ mức độ thiệt hại.

Theo nhật báo Mỹ New York Times, trích dẫn các nguồn tin từ quan chức Iran và Mỹ, Iran và Oman đang tiến gần đến một thỏa thuận cho phép lưu thông lại tại eo biển Hormuz. Các nguồn tin này cho biết các tàu vào vịnh Ba Tư sẽ đi qua con đường dọc theo bờ biển Iran, còn những tàu rời khỏi đây sẽ phải đi gần phía Oman.

Quan chức Iran khẳng định những tàu qua lại eo biển Hormuz sẽ phải đóng một khoản phí, nhưng phía Mỹ lại bác bỏ thông tin này, bảo đảm rằng các tàu sẽ không cần xin phép và cũng không cần trả phí.

Một nguồn tin từ Iran tiết lộ với Reuters rằng Teheran "khó mà thay đổi lập trường", muốn kiểm soát các hoạt động vận chuyển hàng đi vào eo biển Hormuz và ra khỏi eo biển, đồng thời muốn có khả năng can thiệp nếu cần.

Trong bối cảnh này, Cơ quan An ninh Hàng hải của Anh Quốc (UKMTO) cho biết một tàu chở hàng hôm nay đã bị tấn công bởi một vật thể bay không xác định trong vùng eo biển Hormuz, ngoài khơi bờ biển Oman. Tàu bị tấn công là tàu Minoan Pioneer, treo cờ Liberia. Theo công ty an ninh Vanguard Tech của Anh, một người đã mất tích trong vụ tấn công gây hỏa hoạn trên tàu.

Quảng cáo

Trước viễn cảnh không chắc chắn về việc mở lại eo biển Hormuz, giá dầu hôm nay đã tăng 2%. Hôm qua, tổng thống Trump đã mạnh mẽ chỉ trích các doanh nghiệp dầu khí lợi dụng tình trạng khan hiếm để “kiếm bội thu” và thúc giục họ giảm giá nhiên liệu. Bất chấp khủng hoảng ở Trung Đông, hôm thứ Sáu, hai tập đoàn ExxonMobil và Chevron của Hoa Kỳ đã công bố mức lợi nhuận tăng vọt, gấp đôi, gấp năm lần so với năm ngoái.

Không chỉ riêng tại Hoa Kỳ, tập đoàn dầu khí Aramco của Ả Rập Xê Út cũng đã công bố mức lợi nhuận tăng 44 %, “bất chấp những gián đoạn nguồn cung do Iran phong tỏa eo biển Hormuz.

**********

Ukraine bãi nhiệm đại sứ tại Mỹ, tiếp tục thay máu nhân sự

Theo Hãng tin Reuters, ngày 3-8 (giờ địa phương), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ký sắc lệnh bãi nhiệm Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna, người chỉ mới giữ chức này chưa đầy một năm.

Việc bà Stefanishyna rời chiếc ghế trên đã được dự đoán từ nhiều tuần trước. Quyết định diễn ra giữa đợt xáo trộn nhân sự cấp cao ở Kiev suốt vài tuần qua, gồm cả việc thay thủ tướng và bộ trưởng quốc phòng. Một đợt cải tổ dàn nhân sự ngoại giao cũng được dự báo sẽ tiếp nối.

Thông báo trên Facebook, bà Stefanishyna khẳng định rời nhiệm sở là "quyết định của riêng tôi, xuất phát từ hoàn cảnh cá nhân", đồng thời cho rằng mình đã làm được nhiều việc.

"Chúng tôi đã thúc đẩy nguồn cung vũ khí Mỹ và giữ được sự ủng hộ đúng vào lúc bầu không khí chính trị ở Washington thay đổi theo hướng bất lợi cho chúng tôi", bà viết.

Tuần trước, Đài truyền hình công Suspilne dẫn lời bà nói với báo giới tại Washington rằng ông Zelensky không yêu cầu bà từ chức.

Truyền thông Ukraine cho biết bà đã báo ý định rời chức từ tháng trước, giữa lúc có các cuộc điều tra kéo dài về những bất thường trong bản kê khai tài sản của bà.

Ông Trump doạ "chặt đầu" Iran nếu không đàm phán

Ngày 3-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Iran sẽ đối mặt với cảnh bị "chặt đầu" nếu không chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa hai nước trong lần đàm phán mà ông mô tả là "cơ hội cuối cùng".

"Tôi nghĩ có thể chúng ta sẽ đạt được điều gì đó, nhưng tôi muốn cho họ cơ hội cuối cùng trước khi bị chặt đầu", ông Trump nói, nhắc lại lời đe dọa mở một cuộc tấn công lớn nhằm vào Iran.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi ông Trump tuyên bố Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán vòng mới ngày 3-8. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei lại phủ nhận việc này, nhấn mạnh các thành viên vòng đàm phán nước này đều đang ở trong nước.

Phản hồi việc này, ông Trump đã chỉ trích giới lãnh đạo Tehran là "gian dối đến khó tin".

Ông chủ Nhà Trắng một mực khẳng định với báo giới rằng các cuộc đàm phán "đang diễn ra ngay lúc này". Ông nhấn mạnh hai bên đang đối thoại theo đề nghị của chính Iran, Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Qatar cùng một số nước khác.

"Đây là cơ hội cuối cùng để họ ký một văn kiện tốt", ông Trump nói về phía Iran.

Tehran hiện chưa phản hồi lời đe doạ trên. Suốt thời gian qua, nước này vẫn luôn phủ nhận việc mình là bên chủ động xin Washington đàm phán.

Nhà Trắng triệu tập 4 ông lớn AI họp về kiểm định an toàn

Reuters ngày 3-8 dẫn nguồn thạo tin cho biết lãnh đạo Meta, Anthropic, OpenAI và Google đã được mời gặp giới chức Nhà Trắng vào ngày 4-8 để bàn về chương trình kiểm định an toàn tự nguyện dành cho các mô hình AI tiên tiến nhất của nước này.

Bốn công ty trên là những doanh nghiệp đi đầu về AI của Mỹ. Cuộc họp diễn ra sau khi OpenAI và Anthropic lần lượt thừa nhận công cụ AI của họ đã tự ý xâm nhập hệ thống của các công ty khác, làm dấy lên lo ngại trong giới lập pháp Mỹ rằng những mô hình ngày càng mạnh có thể bị dùng để tiến hành hoặc tiếp tay cho tấn công mạng.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền Trump đã hoàn tất chi tiết các bài kiểm tra an ninh mạng tự nguyện nhằm đo lường năng lực tấn công của các mô hình AI Mỹ, song không nêu cách công bố kết quả, tiêu chí đánh giá hay liệu thông tin có được công khai.

Cùng ngày, 15 tổng chưởng lý bang thuộc Đảng Cộng hòa đã yêu cầu OpenAI lưu giữ toàn bộ tài liệu liên quan vụ hệ thống AI của hãng thoát khỏi vòng kiểm soát và tấn công công ty Hugging Face.

Ủy ban an ninh mạng Hạ viện Mỹ cũng đề nghị Giám đốc điều hành (CEO) OpenAI Sam Altman báo cáo về vụ việc.

Triều Tiên phản đối việc Mỹ cảnh báo tin tặc

Hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên (KCNA) ngày 4-8 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này cáo buộc Mỹ và đồng minh dùng những cáo buộc vô căn cứ về hoạt động mạng của Bình Nhưỡng để bôi nhọ hình ảnh Triều Tiên, đồng thời biện minh cho việc gây sức ép lên các quốc gia có chủ quyền.

Người phát ngôn gọi "cảnh báo chung" do Mỹ dẫn đầu là cáo buộc mang động cơ chính trị, và chỉ trích Nhóm giám sát trừng phạt đa phương (MSMT).

"Thật phi lý khi Mỹ, nước sở hữu và vận hành lực lượng tác chiến mạng lớn nhất thế giới nhờ độc quyền các nguồn lực cốt lõi của không gian mạng, lại đi nói về 'mối đe dọa mạng' từ nước khác", vị này mỉa mai.

Tuyên bố được cho là nhằm đáp trả cảnh báo chung hôm 31-7 của Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản cùng tám nước khác, cho rằng nhân lực công nghệ thông tin Triều Tiên dùng danh tính giả để xin việc từ xa, tạo nguồn thu cho chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, đồng thời có thể trở thành mối đe dọa nội gián, dính líu đánh cắp dữ liệu và tiền mã hóa.

Hiện Mỹ và các đồng minh chưa phản hồi những tuyên bố trên.

Cuba mất điện lần 2 trong chưa đầy 24 giờ

Ngày 3-8, truyền thông nhà nước Cuba đưa tin lưới điện quốc gia nước này vừa sập. Sự có mất điện diễn ra ngay khi chính phủ đang nỗ lực khôi phục hệ thống truyền tải điện sau vụ mất điện toàn quốc xảy ra lúc 23h00 đêm 2-8 - tức trước đó chưa đầy 24 giờ.

"Bất chấp những tiến triển đạt được trong ngày, một dao động đã kích hoạt sự cố sập lưới", ông Lazaro Manuel Alonso, lãnh đạo Đài truyền hình Cuba, viết trên mạng xã hội.

Suốt nhiều tháng qua, tình trạng thiếu nhiên liệu do lệnh phong tỏa dầu mỏ do Mỹ áp đặt đang khiến lưới điện Cuba liên tục gặp sự cố. Mất điện diện rộng trên hòn đảo khoảng 10 triệu dân ngày càng dày đặc, với ba đợt chỉ trong chín ngày hồi tháng 7.

Hơn 6.000 người chết vì động đất ở Venezuela

Ngày 3-8, ông Jorge Rodriguez - quan chức lập pháp hàng đầu Venezuela - thông báo số người thiệt mạng trong trận động đất kép hồi cuối tháng 6 ở nước này đã tăng lên 6.125 người.

Đồ họa ông Rodriguez đăng trên Telegram cũng cho biết gần 61.000 người đã được điều trị tại các bệnh viện, trong khi mới 16,5% khối lượng đổ nát do động đất gây ra được dọn dẹp.

Con số này ngày một tiến sát mốc tối thiểu 10.000 người có thể thiệt mạng do vụ động đất do Cục Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) dự báo khi thảm hoạ vừa xảy ra.

Mầm xanh

**********

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(AFP) – Cháy phà tại Indonesia, 5 người thiệt mạng hơn 40 người mất tích. Tai nạn xảy ra hôm 02/08/2026 trên một chuyến phà nối liền Surabaya, thành phố lớn thứ nhì của Indonesia sau Jakarta, với Makassar ở miền nam tỉnh Sulawesi. Hiện chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ cháy.

(AFP) – Khối OPEC+ họp bàn tăng quota xuất khẩu dầu hỏa. Trong cuộc họp trực tuyến hôm 02/08/2026, Ả Rập Xê Út, Nga và 5 thành viên khác trong khối OPEC+ sẽ thông báo tăng xuất khẩu dầu trong tháng 09/2026, xuất khẩu thêm 188.000 thùng dầu một ngày. Cuộc họp lần này diễn ra trong bối cảnh chiến tranh Vùng Vịnh, eo biển Hormuz bị phong tỏa đè năng lên khả năng sản xuất và xuất khẩu của các quốc gia trong khu vực. Về phía Nga, trong những tháng gần đây, các cơ sở hạ tầng và nhà máy lọc dầu thường xuyên là mục tiêu bị quân đội Ukraina nhắm tới.

(AFP) – Tổng thống Brazil Lula de Silva chuẩn bị ra tranh cử thêm một nhiệm kỳ. Nay đã 80 tuổi, Luiz Inacio Lula da Silva hôm 02/08/2026 chính thức thông báo ra tranh cử thêm một nhiệm kỳ thứ tư. Cử tri Brazil sẽ bỏ phiếu chọn tổng thống vào tháng 10/2026. Sau hai nhiệm kỳ đầu từ 2003 đến 2010, ông Lula đã trở lại cầm quyền vào năm 2023 và đang chuẩn bị lại lao vào một cuộc vận động được cho là « gay go nhất » trong sự nghiệp. Uy tín của nhà đấu tranh và chính khách cánh tả này đã bị sói mòn. Đối thủ có trọng lượng của ông Lula là Flavio Bolsonaro, 45 tuổi, con trai cựu tổng thống Jair Bolsonaro thuộc cánh cực hữu. Gia đình Bolsonaro được tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ.

(AFP) – Quân đội Israel thông báo « tiêu diệt » nhiều chiến binh của phong trào Hồi Giáo Liban thân Iran, Hezbollah. Sau khi « phát hiện » nhiều phần tử trong khu vực ở miền nam Liban trong đêm qua, 01/08/2026, phía Israel cho biết đã nhắm vào các phần tử khủng bố để diệt trừ mọi mối đe dọa đối với an ninh của Nhà nước Do Thái. Về phía Hezbollah, lực lượng này chính thức thông báo về một thỏa thuận ngừng bắn với Israel ngày 20/06/2026 đến nay chưa từng lên tiếng nhận là tác giả của bất kỳ một đợt tấn công nào. Một thỏa thuận khung giữa Hezbollah và Nhà nước Do Thái dưới sự bảo trợ của Hoa Kỳ để chấm dứt xung đột trên nguyên tắc đã có hiệu lực từ ngày 20/06. Nhưng Hezbollah vẫn từ chối buông súng cho đến khi các bên ấn định một lịch trình cụ thể để Israel rút quân khỏi miền nam Liban.

Quảng cáo

(AFP) – Sri Lanka triển khai quân đội chống bạo loạn trong tù. Cảnh sát Sri Lanka ngày 02/08/2026, cho biết, hàng trăm quân nhân và lính đặc nhiệm tinh nhuệ đã được điều động sau vụ các tù nhân phá hủy một số tòa nhà tại một trại tù ở ngoại ô Colombo. Bạo loạn xảy ra làm một tù nhân thiệt mạng và sáu người khác bị thương. Tình trạng quá tải tại các trại tù ở Sri Lanka những năm gần đây khiến các vụ bạo loạn nổ ra thường xuyên do đối đầu giữa các băng đảng. Gần ¾ số tù nhân trong nước đang chờ xét xử và phần lớn những người bị bắt đều có liên quan đến ma túy.

(AFP) – Cuba : Điện được tái lập tại năm trong số 15 tỉnh thành. Theo giải thích từ Liên đoàn Điện lực Cuba (CEU) trên mạng X, một phần lưới điện quốc gia (NES) đã bị hỏng hóc ngày 01/08/2026, làm ảnh hưởng đến khu vực phía tây đất nước, bao gồm cả thủ đô La Habana. Kể từ tháng Giêng năm nay, Cuba, dưới áp lực cấm vận dầu hỏa của Mỹ, thường xuyên đối mặt với tình trạng cúp điện. Thủ đô La Habana, trong những tuần gần đây phải chịu mất điện hơn 30 giờ liên tiếp.

(Reuters) – Hungary cảnh báo « những ngày nguy cấp ». Trên mạng xã hội Facebook, thủ tướng Hungary Peter Magyar, hôm nay, 02/08/2026, cảnh báo đất nước sẽ phải « trải qua năm ngày nguy cấp ». Mực nước sông Danube cạn kiệt do nắng nóng kéo dài có nguy cơ buộc nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Hungary lần đầu tiên sau hơn bốn thập kỷ phải ngừng hoạt động. Với công suất 2 Gigawatt, nhà máy điện hạt nhân Paks, hiện chỉ hoạt động ở mức hơn 10% công suất vào sáng Chủ nhật 02/08 do sông Danube không thể cung cấp đủ nguồn nước cho hệ thống làm mát. Theo dự báo, mực nước sông sẽ tiếp tục giảm trong những ngày tới, điều này có thể sẽ buộc chính quyền phải đóng cửa hoàn toàn nhà máy vào chiều hôm nay.

(AFP) – Nắng nóng kỷ lục tại Hàn Quốc. Nhiệt độ tại thành phố Yangsan, đông nam Hàn Quốc trong ngày 02/08/2026 vượt ngưỡng 42°C. Đây là mức cao nhất từ năm 1904. Tại thành phố cảng Busan sát cạnh, tình hình cũng nghiêm trọng tương tự. Hơn 20 tỉnh thành trên toàn quốc bị đặt trong tình trạng « nắng nóng cực độ », 580 thành phố và thị trấn trong tình trạng báo động đỏ. Dân chúng được kêu gọi « ngừng toàn bộ các sinh hoạt ở ngoài trời ». Siêu thị và khu thương mại có máy điều hòa là những nơi hiện được người dân Hàn Quốc tìm đến đông nhất để tránh nắng nóng.

(AFP) – Cháy rừng ở tây bắc nước Mỹ. Hàng ngàn người dân ở Spokane, bang Washington, tây bắc nước Mỹ, ngày 01/08/2026, đã nhận được lệnh phải sơ tán do đám cháy rừng đang tiến gần đến thành phố. Thống đốc bang Bob Ferguson buộc phải ban hành tình trạng khẩn cấp. Gần 81 ngàn ha rừng đã bị thiêu rụi trong 12 đám cháy lớn trên khắp cả bang. Năm 2026 cũng là năm thứ tư liên tiếp bang Washington hứng chịu nạn khô hạn.

**********

Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc lãnh đạo Iran "hai mặt" khi vừa đề nghị đàm phán, vừa phủ nhận mọi cuộc đối thoại với Washington.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 3-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói giới lãnh đạo Iran là "những kẻ hai mặt", cáo buộc Tehran từng đề nghị đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh nhưng sau đó lại tuyên bố không có bất kỳ cuộc thảo luận nào diễn ra.

"Lãnh đạo Iran là những kẻ hai mặt không thể tin nổi! Họ yêu cầu một cuộc họp, hay có thể nói là 'van xin'. Các cuộc đàm phán bắt đầu và nhiều cuộc tiếp xúc khác đã được lên lịch trong tương lai gần.

Vậy mà họ lại công khai và tự hào tuyên bố rằng họ chẳng đàm phán gì cả, không có điều gì được đưa ra thảo luận, và họ chỉ làm việc với Oman", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Bên cạnh vấn đề đối thoại, nhà lãnh đạo Mỹ cũng bác bỏ tuyên bố của Iran về việc kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Ông khẳng định khu vực này thực tế đang nằm dưới sự kiểm soát và phong tỏa hoàn toàn của Hải quân Mỹ, gọi đây là "Bức tường thép của nước Mỹ".

"Không một thứ gì có thể lọt qua để đến được Iran trừ khi chúng ta cho phép và cũng sẽ không có gì được đưa vào nước này trừ khi một thỏa thuận được hình thành hoặc Iran đầu hàng hoàn toàn.

Dù Iran có muốn thừa nhận hay không, trên thực tế, chúng ta đang bàn giải pháp cho một vấn đề do chính họ gây ra suốt nhiều thập kỷ qua. Mọi chuyện rất đơn giản: Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân", ông Trump tuyên bố.

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ cho biết các cuộc đàm phán với Iran sẽ bắt đầu vào ngày 3-8, sau khi ông quyết định tạm hoãn các cuộc không kích mới nhằm vào Tehran để theo đuổi một thỏa thuận, theo Hãng tin AFP.

"Rõ ràng họ không muốn bị tấn công. Họ biết quy mô của cuộc tấn công vì họ thấy nó đang hình thành", ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One ngày 2-8.

Tuy nhiên sau đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran hiện không tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào với Washington. Đồng thời nêu rõ nước này không có kế hoạch tiếp nhận một phái đoàn hoặc cử đại diện ra nước ngoài trong những ngày này.

Ông Baghaei cho biết Iran hiện đang thảo luận với Oman về việc thiết lập một lối đi an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Tehran kiên quyết duy trì yêu sách về quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển, chỉ cho phép tàu bè lưu thông qua tuyến đường phía bắc do nước này quản lý và điều phối.

Trong khi đó, Oman và Mỹ kêu gọi các quốc gia không sử dụng tuyến đường do Iran chỉ định, thay vào đó đi qua tuyến phía nam Hormuz do Oman quản lý.

********

Washington và Tokyo xác nhận đã cùng can thiệp trên thị trường hối đoái để giữ giá cho đồng yen. Đây là lần đầu tiên từ gần 30 năm qua, Hoa Kỳ can thiệp vào lúc đồng tiền của Nhật rơi xuống mức thấp nhất so với đô la từ năm 1986 đến nay. Bộ trưởng Tài Chính Mỹ khẳng định « nếu cần », Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ Nhật Bản để ngăn chận đồng yen trượt giá.

Chiều qua, 02/08/2026, tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ đã can thiệp để giữ giá cho đồng yen Nhật Bản và đây là một « cử chỉ thân thiện từ một nước bạn » bởi một nền kinh tế Nhật Bản vững mạnh là « điều tốt » cho toàn thế giới.

Báo tài chính Anh Financial Times hôm 02/08/2026 trích dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết Ngân Hàng Trung Ương Mỹ FED đã phối hợp với phía Nhật Bản, tung tiền ra mua vào đồng yen. Tin này cũng đã được bộ trưởng Tài Chính Nhật Satsuki Katayama xác nhận. Sự can thiệp này lập tức giúp đồng yen của Nhật được ổn định, tăng giá trở lại trong phiên giao dịch sáng nay sau khi đã rơi xuống mức thấp nhất từ 40 năm qua. Hôm 31/07/2026, tỷ giá của đơn vị tiền tệ Nhật Bản là gần 164 yen đổi một đô la.

Đồng yen trượt giá gây khó khăn cho Nhật Bản do quốc gia này phải nhập khẩu hơn 90% năng lượng, nhưng đồng thời tạo thuận lợi cho xuất khẩu của Nhật mà Hoa Kỳ là một trong những khách hàng quan trọng nhất.

Quảng cáo

Có hai yếu tố giải thích hiện tượng đồng yen của Nhật mất giá : lãi suất ngân hàng của Nhật quá thấp (1%) so với của Hoa Kỳ (3,5%, thậm chí có thể lên tới 3,75% trong tương lai), cho nên giới đầu tư bán đi đồng yen để mua vào đô la, đầu tư vào Mỹ kiếm lời. Bên cạnh đó, chính sách tài chính của thủ tướng Nhật Sanae Takaichi đang gây lo ngại.

**********

Báo Ukrainska Pravda dẫn thông cáo ngày 2/8 của Đội Biên phòng Chernihiv thuộc Cục Biên phòng Nhà nước Ukraine cho biết: “Chúng tôi tự hào nắm giữ kỷ lục về vụ đánh chặn UAV của Nga ở độ cao lớn nhất từng được xác nhận. Đối phương chủ động phóng các UAV trinh sát ZALA Z-20 ở độ cao lớn với hy vọng chúng sẽ nằm ngoài tầm với.

Tuy nhiên, điều này không gây trở ngại cho các phi công điều khiển UAV đánh chặn Sting thuộc Đội Biên phòng 105 của Cục Biên phòng Nhà nước Ukraine. Một UAV do đơn vị chúng tôi điều khiển đã đánh chặn thành công mục tiêu ở độ cao 6.858m".

UAV trinh sát của Nga bị lực lượng biên phòng Ukraine bắn hạ ở tỉnh Chernihiv. Video: Ukrainska Pravda

Lực lượng biên phòng Ukraine không nêu rõ thời gian cụ thể, nhưng các nguồn tin của báo Ukrainska Pravda tiết lộ vụ bắn hạ thành công UAV của Nga đã diễn ra vào giữa tháng 7.

Hiện Nga vẫn chưa lên tiếng bình luận về tuyên bố của phía Ukraine.

Trước đó, hôm 29/7, Lực lượng Vệ binh quốc gia Ukraine từng thông báo các phi công điều khiển UAV thuộc đơn vị UAV tấn công Lasar của nước này đã bắn hạ một chiếc ZALA Z-20 trinh sát của Nga ở độ cao 6.400m, lập kỷ lục về vụ đánh chặn UAV thành công ở độ cao lớn nhất. Thành tích của Đội Biên phòng Chernihiv đã phá vỡ kỷ lục này.

Theo các chuyên gia quân sự, ZALA Z-20 là UAV trinh sát thế hệ mới do công ty ZALA Aero của Nga phát triển, nổi bật với khả năng hoạt động ở độ cao lớn, vỏ composite tàng hình trước radar và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Mẫu UAV này có sải cánh 4m, trọng lượng cất cánh tối đa từ 17 - 18kg, trong đó tải trọng hữu ích tối đa 2,5kg.

ZALA Z-20 được trang bị động cơ điện, có thể bay bay liên tục hơn 6 giờ, với tầm hoạt động hơn 100km từ trạm điều khiển. UAV này có thể đạt tốc độ từ 65 – 110 km/h và di chuyển ở độ cao từ 100m - 8,5km, né tránh được các hệ thống tác chiến điện tử và phòng không của đối phương, giúp tối ưu cho hóa hoạt động trinh sát tầm cao.

ZALA Z-20 được trang bị cảm biến ảnh nhiệt và quang học cao cấp, cho phép giám sát mục tiêu chiến lược liên tục từ khoảng cách xa. Nhà sản xuất khẳng định kích thước nhỏ cùng lớp vỏ composite kết hợp trần bay cao giúp UAV này gần như vô hình trước các hệ thống phòng không thù địch.

******

Theo Straits Times, ông Nicolas Maduro ngày 2/8 đã đăng tải một thông điệp mới lên tài khoản Telegram chính thức, trong bối cảnh đại diện chính phủ lâm thời Venezuela đang chuẩn bị đàm phán với các lãnh đạo phe đối lập.

"Chúng tôi hoan nghênh mọi con đường đối thoại giúp củng cố hòa bình, sự chung sống và hòa giải giữa người dân Venezuela. Sự hồi sinh của đất nước là một mục tiêu chung, nơi chúng ta đề cao sự tôn trọng lẫn nhau và bảo đảm sự hòa nhập cho tất cả mọi người", ông Maduro viết trên Telegram.

Ở thời điểm hiện tại, vẫn chưa rõ nhà lãnh đạo Venezuela đã đăng tải thông điệp này bằng cách nào. Tuy nhiên, ông Maduro được cho là vẫn thường xuyên liên lạc với các luật sư trong thời gian chờ xét xử tại tòa án liên bang của Mỹ.

nyt maduro 2306.jpg — Nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro. Ảnh: NYT

Cùng ngày 2/8, con trai ông, Nicolas Maduro Guerra, hiện là nghị sĩ Quốc hội Venezuela, cũng đã chia sẻ lại thông điệp này trên mạng xã hội X.

Bài đăng của ông Maduro xuất hiện trong bối cảnh tiến trình chuyển tiếp chính trị tại Venezuela chuẩn bị bước vào giai đoạn quan trọng, sau khi chính phủ Venezuela và phe đối lập ngày 1/8 thông báo rằng các cuộc đàm phán trực tiếp tại Caracas sẽ bắt đầu trong tuần này.

Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodriguez, trưởng đoàn đàm phán của chính phủ lâm thời, cho biết thời điểm tổ chức đàm phán đã được thống nhất sau cuộc điện đàm với bà Dinorah Figuera, một nhân vật thuộc phe đối lập. Tuy nhiên, tiến trình đối thoại sẽ không có sự tham gia của lãnh đạo đối lập chủ chốt Maria Corina Machado, người từng được trao giải Nobel Hòa bình.

"Các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào công tác hỗ trợ sau động đất, củng cố nền dân chủ và quyền lợi chính trị", ông Rodriguez thông tin.

Vào cuối tháng 7, tòa án liên bang Mỹ đã ấn định ngày xét xử chính thức với vợ chồng ông Maduro là ngày 1/6/2027. Ở thời điểm hiện tại, ông Maduro đang phải đối mặt với 4 cáo buộc hình sự nghiêm trọng của Mỹ, bao gồm âm mưu khủng bố ma túy và âm mưu buôn lậu cocaine. Nếu bị kết tội, nhà lãnh đạo Venezuela có thể phải đối mặt với bản án kéo dài nhiều thập kỷ.

**********

Một nguồn thạo tin tiết lộ với đài CNN rằng trong một email có nhan đề “Chúng tôi cần ý tưởng” gửi binh lính và các nhà phân tích quân sự mới đây, một sĩ quan thuộc nhánh tình báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) viết: “Chúng tôi đang tìm kiếm những cách thức mới, sáng tạo và phi truyền thống để gây áp lực và trừng phạt Iran”.

my tan cong Iran CENTCOM.jpg — Khói bốc lên sau một vụ nổ tại địa điểm không xác định ở Iran bị quân đội Mỹ tấn công. Ảnh: CENTCOM

Nguồn tin thứ hai cũng cho biết một sĩ quan quân đội cấp cao của Mỹ tuần trước đã gửi tin nhắn này để tìm kiếm những ý tưởng mới về cách đối phó với Iran.

Email này được gửi trước lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc phát động các cuộc tấn công mới của Mỹ nhằm vào Iran. Tuy nhiên, sau đó ông Trump đã hủy bỏ kế hoạch tấn công vào cuối tuần sau khi các quan chức khu vực, bao gồm cả Thái tử Ảrập Xêút can thiệp bằng cách gọi điện cho lãnh đạo Nhà Trắng và kêu gọi ông giảm leo thang căng thẳng.

Các quan chức quân sự nhận định yêu cầu theo kiểu huy động ý kiến cộng đồng qua email như trên là “bất thường”. Họ coi đây là một dấu hiệu cho thấy “những lựa chọn hạn chế và có thể không mấy dễ chịu” sẵn có của chính quyền Mỹ để buộc Iran phải đạt thỏa thuận theo các điều khoản của Tổng thống Trump.

Suốt nhiều tuần, quân Mỹ liên tục không kích và đánh bom Iran nhằm làm suy yếu năng lực đe dọa hàng hải của quốc gia Hồi giáo ở eo biển Hormuz và gây sức ép buộc Tehran đàm phán, nhưng chưa đạt kết quả. Ông Trump thậm chí cân nhắc mở rộng chiến dịch, gồm cả các đợt tấn công mới vào những cơ sở hạt nhân còn lại của Iran. Tuy nhiên, các mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất nên không kích khó phát huy hiệu quả, còn triển khai bộ binh tiềm ẩn rủi ro lớn, nhất là khi đã có 18 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Một lựa chọn khác là các cuộc tấn công mang tính biểu tượng, nhưng khó giải quyết tranh chấp về eo biển Hormuz.

Theo giới quan sát, với hy vọng tìm ra một giải pháp thay thế khả thi, sĩ quan tại CENTCOM đã khởi động phiên thảo luận qua email để xem liệu ai có ý tưởng tốt hơn hay không. Nguồn tin thứ hai nói CENTCOM đang xem xét mọi thứ, thừa nhận rằng họ cần phải đánh giá lại chiến lược.

Trong khi đó, Đại tá Timothy Hawkins, phát ngôn viên của CENTCOM nhấn mạnh trong một tuyên bố: “Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ có lịch sử lâu đời về tư duy và làm việc theo những cách thức đổi mới. Đặc biệt, Đô đốc Brad Cooper (Tư lệnh CENTCOM) luôn liên hệ với các thành viên trong đội ngũ tuyệt vời của chúng tôi, bất kể cấp bậc, để đạt được hiệu quả hoạt động cao nhất có thể”.

*****

'Kim bài Trump' của ông Netanyahu mất dần hiệu lực

Từng là lợi thế chính trị lớn nhất của Thủ tướng Netanyahu, mối quan hệ với Tổng thống Trump đang mất dần sức nặng khi bất đồng Mỹ - Israel ngày càng lộ rõ.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu từ lâu đã coi mối quan hệ thân thiết với Mỹ là minh chứng cho tầm ảnh hưởng và vai trò không thể thay thế của ông đối với chính trường Israel.

Ông Netanyahu được cho là đã tận dụng sự am hiểu đặc biệt về chính trường Mỹ để thuyết phục, vận động nhiều đời tổng thống Mỹ duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ cho Israel cũng như các mục tiêu chính trị của cá nhân ông.

Đã có lúc Tổng thống Donald Trump được xem là lãnh đạo Mỹ sẵn sàng ủng hộ Israel và ông Netanyahu hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào, nhất là sau khi đồng ý cùng Israel phát động chiến dịch không kích Iran.

Tuy nhiên, khi cuộc chiến trở nên bế tắc, ông Trump dường như sẵn sàng đàm phán về các vấn đề Trung Đông mà không cần Israel tham gia. Đồng thời, làn sóng chỉ trích Israel tại Mỹ cũng ngày càng gia tăng. Điều đó khiến nhiều người ở Israel cho rằng "kim bài Trump" của ông Netanyahu không còn hiệu quả như trước, theo Simon Speakman Cordall, nhà bình luận của Al Jazeera.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Mar-a-Lago, bang Florida hồi tháng 12/2025. Ảnh: AP

Chuyến thăm Nhà Trắng nhằm củng cố vị thế

Điều này diễn ra vào thời điểm bất lợi cho ông Netanyahu. Ngoài cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào cuối tháng 10, ông còn đang đối mặt với phiên tòa xét xử cáo buộc tham nhũng và hàng loạt cuộc xung đột trong khu vực vẫn chưa được giải quyết.

Do đó, chuyến thăm Washington để gặp Tổng thống Trump ngày 28/7, lần đầu tiên kể từ khi xung đột Iran nổ ra, được xem là cơ hội để lãnh đạo Israel cải thiện hình ảnh và nhắc nhở công chúng nước này về mối quan hệ thân thiết của ông với lãnh đạo Mỹ.

Thủ tướng Netanyahu đã hết lời ca ngợi cuộc gặp trong bài đăng trên Instagram sau đó, lưu ý rằng "toàn bộ đội ngũ cấp cao" của ông Trump đều tham gia cuộc thảo luận ở Nhà Trắng.

"Khi tôi nói cuộc trao đổi diễn ra rất tốt, đó không phải là lời khen xã giao. Đó là cuộc trao đổi thể hiện sự đồng hành chặt chẽ, sự ủng hộ lẫn nhau và sự thống nhất về mục tiêu chung là bảo đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, cùng nhiều mục tiêu khác", ông Netanyahu nói.

Một quan chức Israel nắm rõ về cuộc họp tại Nhà Trắng cho biết ông Netanyahu đã nói với ông Trump và nội các Mỹ rằng nếu Iran tấn công Israel, họ sẽ đáp trả. Tuy nhiên, ngoài trường hợp đó, Israel sẽ tin tưởng vào phán đoán của Tổng thống Mỹ về các bước đi tiếp theo.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết cuộc họp kín kéo dài gần một tiếng rưỡi diễn ra "tích cực và hiệu quả".

Mối bất bình của ông Trump

Tuy nhiên, ngay trước cuộc gặp, Tổng thống Mỹ đã thể hiện sự không hài lòng với Thủ tướng Netanyahu khi phàn nàn về các thông tin cho rằng lãnh đạo Israel dự định trao đổi về thông tin tình báo liên quan đến hoạt động của Iran tại núi Pickaxe, địa điểm được cho là "pháo đài hạt nhân ngầm" mà ông Trump nhiều lần đe dọa không kích.

"Tôi biết chính xác điều gì đang diễn ra ở Pickaxe," ông Trump nói trong chương trình Fox & Friends. Ông khẳng định bất cứ hoạt động nào của Iran tại đó cũng "không phải vấn đề lớn", đồng thời cho rằng "Bibi nói với tôi như vậy vì ông ấy muốn tôi tiếp tục can dự".

"Tại sao cứ phải nói cho cả thế giới biết?", ông Trump nói thêm, không giấu sự khó chịu dành cho đồng minh Israel.

Vị trí Israel và các nước trong khu vực. Đồ họa: Guardian — Vị trí Israel và các nước trong khu vực. Đồ họa: *Guardian*

Quan hệ giữa ông Netanyahu và ông Trump đã xuất hiện những rạn nứt kể từ khi xung đột Iran nổ ra, sau khi có thông tin cho rằng chính Thủ tướng Israel đã thuyết phục Tổng thống Mỹ về tính khả thi của chiến dịch cũng như triển vọng lật đổ chính quyền Iran.

Quan hệ giữa Washington và Tel Aviv cũng xuất hiện những bất đồng liên quan đến kế hoạch Mỹ xem xét bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, đối thủ của Israel trong khu vực, cũng như thỏa thuận hạt nhân mà Nhà Trắng ký với Arab Saudi.

Alon Pinkas, cựu đại sứ Israel tại Mỹ, nhận định ông Netanyahu ấp ủ nhiều tính toán chính trị trong chuyến thăm Nhà Trắng, trong đó có việc tăng cường sức ép quân sự với Iran.

Các quan chức Israel tham gia cuộc gặp cho biết Thủ tướng Netanyahu đã trình bày với Tổng thống Trump ba phương án để giải quyết cuộc chiến, gồm đạt một thỏa thuận có thể thực thi để buộc Iran từ bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân, áp đặt phong tỏa kết hợp gia tăng sức ép kinh tế và tấn công nhằm vào các tuyến đường bộ được sử dụng để vận chuyển nguồn tiếp tế.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (giữa) nói chuyện với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trước tang lễ của thượng nghị sĩ Lindsey Graham ở Washington ngày 28/7. Ảnh: AP

Tuy nhiên, cựu đại sứ Pinkas cho hay ông Netanyahu đến Washington vào thời điểm uy tín của bản thân tại Mỹ có lẽ đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay.

Thủ tướng Israel đang đối mặt nhiều chỉ trích từ các tiếng nói bảo thủ có ảnh hưởng tại Mỹ như người dẫn podcast Tucker Carlson và cựu nghị sĩ đảng Cộng hòa Marjorie Taylor Greene.

Phó tổng thống JD Vance trong cuộc phỏng vấn gần đây cũng nói rằng một số người trong chính phủ Israel đang tìm cách phá hỏng thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự mà ông cố gắng tìm kiếm với Iran.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, hôm 28/7 cho biết nước này "rất muốn tấn công các mục tiêu năng lượng của Iran", nhưng thừa nhận Tổng thống Mỹ chưa chấp thuận điều này vì lo ngại Iran sẽ tấn công các nước láng giềng và gây ra một cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu.

Nỗ lực không thành

Nỗ lực của Thủ tướng Netanyahu nhằm thuyết phục ông Trump từ bỏ đàm phán và nối lại chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Iran đã thất bại, khi Tổng thống Mỹ ngày 1/8 thông báo hủy kế hoạch tiến hành chiến dịch tập kích "lớn chưa từng thấy" vào Iran.

Ông Trump cho hay ông làm điều này sau khi nhận được đề nghị từ các nước Trung Đông về việc hủy tấn công để tạo điều kiện cho đàm phán. CNN dẫn 4 nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman trước đó đã điện đàm với Tổng thống Trump, tái khẳng định mong muốn của Arab Saudi về giảm căng thẳng, đồng thời bày tỏ quan ngại về kế hoạch tấn công quy mô lớn vào Iran.

Tổng thống Mỹ thêm rằng Israel cũng tham gia cam kết này, đồng nghĩa tính toán leo thang của Thủ tướng Netanyahu đã không thành hiện thực.

Ahron Bregman, nhà phân tích an ninh người Israel kiêm nghiên cứu viên giảng dạy cao cấp tại Khoa Nghiên cứu Chiến tranh thuộc Đại học King’s College London, cho rằng ngày càng nhiều người xung quanh ông Trump thể hiện sự hoài nghi với lãnh đạo Israel.

"Ở Mỹ, nhiều người xem Thủ tướng Israel là người đã lôi kéo ông Trump vào một cuộc chiến không bắt buộc phải tiến hành, để rồi cuối cùng biến thành thảm họa chiến lược. Không ai, kể cả ông Trump, còn chấp nhận để ông ấy tiếp tục xây dựng hình ảnh là người sáng suốt nhất trong mọi cuộc đàm phán. Thời đó đã qua rồi", Bregman nói.

Thanh Tâm (Theo Al Jazeera, AP, AFP)

****
*********