******************

Lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen, thân Iran, hôm nay, 21/07/2026, tuyên bố phong tỏa đường biển với Ả Rập Xê Út tại khu vực Hồng Hải. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh một sân bay do lực lượng này kiểm soát bị tấn công hồi tuần trước. Lực lượng Houthi quy trách nhiệm cho Ả Rập Xê Út, quốc gia đứng đầu liên minh quân sự ủng hộ chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.

Phát ngôn viên quân sự của Houthi, ông Yahya Saree, « tuyên bố phong tỏa đường biển đối với kẻ thù Ả Rập Xê Út, dựa trên nguyên tắc « ăn miếng trả miếng », có hiệu lực ngay lập tức », nhưng không nêu rõ cách thức nhóm này dự định thực hiện. Bộ Ngoại Giao của vương quốc vùng Vịnh đã « cực lực lên án » tuyên bố nói trên.

Theo người phát ngôn của Houthi, biện pháp này là nhằm đáp trả lệnh phong tỏa mà Ả Rập Xê Út thi hành đối với các « cảng và sân bay » của phe nổi dậy, cũng như vụ tấn công vào sân bay Sanaa. Trong khi đó, theo Andreas Krieg, một chuyên gia an ninh tại King's College London, Teheran có thể yêu cầu lực lượng Houthi chuẩn bị mở mặt trận mới tại eo biển Bab el-Mandeb, Hồng Hải.

Theo chuyên gia Mohammed al-Basha, thuộc công ty tư vấn quản lý rủi ro Basha Report, « ngay cả khi không có tàu nào thực sự bị tấn công, chỉ riêng thông báo này cũng có nguy cơ làm gián đoạn giao thông hàng hải và gây lo ngại tại các cảng của Ả Rập Xê Út ».

Nếu được thực thi, lệnh phong tỏa sẽ gia tăng áp lực lên nền kinh tế Ả Rập Xê Út, cũng như thị trường toàn cầu, qua việc cắt đứt khả năng tiếp cận các cảng tại biển Hồng Hải, vốn đóng vai trò thiết yếu đối với vận chuyển dầu mỏ, đúng vào thời điểm xung đột tái diễn giữa Teheran và Washington, khiến eo biển Hormuz bị đóng trở lại.

Trong chiến tranh tại Gaza mới đây, để phản đối Israel, lực lượng Houthi đã tìm cách ngăn chặn giao thông hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb, khiến tàu thuyền từ châu Á phải đi vòng qua châu Phi để đến được châu Âu.

Trong khi đó, các vụ oanh kích qua lại giữa Mỹ và Iran đã bước sang ngày thứ 10 liên tiếp. Hôm nay, các lực lượng vũ trang Iran thông báo tấn công hai hệ thống phòng không và một trạm radar tại hai tiền đồn của Mỹ ở Bahrain, cũng như các thiết bị tên lửa phòng thủ, radar và thiết bị thu tín hiệu vệ tinh tại các căn cứ của Mỹ ở Koweit. Về phần mình, quân đội Mỹ thông báo đã hoàn tất đêm không kích thứ mười liên tiếp nhắm vào các trung tâm chỉ huy và phương tiện quân sự trên biển nhằm « làm suy giảm khả năng của Iran tiếp tục tấn công các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz ».

Quân đội Liban bắt đầu tiếp quản một ngôi làng tại miền nam theo thỏa thuận với Israel

Việc thiết lập các « khu vực thí điểm », do quân đội Liban kiểm soát, ở miền nam Liban là một phần trong thỏa thuận khung mà Israel và Liban ký kết vào tháng 6/2026, dưới sự bảo trợ của Mỹ, nhằm chấm dứt chiến tranh. Quân đội Liban hôm nay, 21/07/2026, thông báo bắt đầu triển khai lực lượng tại một làng ở vùng Nabatieh.

Theo thông tín viên RFI Paul Khalife, một phái đoàn quân sự Hoa Kỳ hiện đang có mặt tại thủ đô Beirut với nhiệm vụ đảm bảo chính phủ Liban thực hiện cam kết giải giáp tổ chức Hezbollah và dỡ bỏ cơ sở hạ tầng của tổ chức này tại các khu vực thí điểm, điều kiện tiên quyết để quân đội Israel rút khỏi miền nam Liban.

Theo truyền thông Liban, trong phần phụ lục của thỏa thuận có danh sách 3.400 thành viên Hezbollah không được phép trở lại quê quán ở miền nam. Lực lượng Hezbollah thân Iran cũng như một bộ phận lớn trong chính quyền và chính giới Liban phản đối thỏa thuận nói trên giữa chính phủ Liban với Israel. Riêng Hezbollah vẫn từ chối giải giáp. Cho đến nay, thỏa thuận khung Liban - Israel chưa được công bố chính thức.

Việc tiếp quản nói trên diễn ra trong bối cảnh tổng thống Liban Joseph Aoun sẽ gặp tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm nay.

********

Hội nghị ngoại trưởng thường niên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN khai mạc hôm nay, 21/07/2026, tại Manila trong bối cảnh đang có căng thẳng giữa nước chủ nhà Philippines với Trung Quốc sau một vụ va chạm trên Biển Đông. Mỹ và Úc đều đã lên án hành động “nguy hiểm” của Trung Quốc.

Hôm qua, giữa thủy thủ đoàn của Philippines và Trung Quốc đã xảy ra va chạm tại Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) ở Biển Đông. Đây là vụ đụng độ nghiêm trọng đầu tiên trên biển trong nhiều tháng qua. Phía Manila cho biết lực lượng Hải cảnh Trung Quốc đã tấn công các thủy thủ Philippines gần một con tàu đang mắc cạn vốn được sử dụng làm trạm đồn trú trên bãi đá đang tranh chấp này. Về phần mình, Bắc Kinh cáo buộc Philippines đã khiêu khích bằng cách cử người đi trên các xuồng cao su nhỏ tiếp cận tàu của họ. Trung Quốc thông báo hôm nay đã triệu đại sứ Philippines một cách "khẩn cấp" để đưa ra "phản đối mạnh mẽ về hành động khiêu khích và tấn công có chủ đích của lực lượng Philippines nhắm vào nhân viên Hải cảnh Trung Quốc.”

Theo hãng tin AFP, trong một bài bình luận đăng sáng nay tại Philippines, chỉ ít phút sau khi đến Manila dự hội nghị ASEAN, ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh cam kết của Washington đối với "tự do hàng hải ở Đông Nam Á". Với hàm ý rõ ràng nhắm vào Trung Quốc, ngoại trưởng Mỹ viết: "Quyền tự do này không hề được đảm bảo chắc chắn. Nếu vùng biển này rơi vào tầm kiểm soát của một cường quốc sẵn sàng sử dụng thương mại như một vũ khí địa chính trị, cả Hoa Kỳ và các nước ASEAN sẽ phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng mới đối với chủ quyền, an ninh và tương lai kinh tế của mình."

Có mặt tại Manila, ngoại trưởng Úc Penny Wong hôm nay cũng đã lên án thái độ “nguy hiểm và gây bất ổn” của Trung Quốc qua vụ va chạm với Philippines trên Biển Đông.

Ngoài Biển Đông, một hồ sơ khác cũng bao trùm hội nghị ngoại trưởng ASEAN đó là chiến tranh Trung Đông với nguy cơ tái bùng phát căng thẳng tại một tuyến đường thủy chiến lược khác, đó là eo biển Hormuz. Xung đột leo thang với Iran đang gây áp lực kinh tế lên các đồng minh truyền thống của Mỹ, đặc biệt là Philippines, quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu và đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng vào tháng Ba và phải tìm kiếm các nguồn nhiên liệu khác, kể cả mua dầu từ Nga.

Trong tuyên bố đưa ra sau cuộc họp kín, các ngoại trưởng của ASEAN và của các nước đối tác của khối Đông Nam Á đã bày tỏ lo ngại rằng "những diễn biến hiện nay có thể làm suy yếu các nỗ lực ngoại giao hiện có và giảm cơ hội đạt được một giải pháp hòa bình", "tất cả các bên liên quan hết sức kiềm chế và tránh mọi hành động có thể làm trầm trọng thêm tình hình."

Một vấn đề khác cũng khiến ngoại trưởng Đông Nam Á bận tâm hiện nay đó là tìm giải pháp cho khủng hoảng ở Miến Điện để đưa nước này tái hội nhập ASEAN. Kể từ khi chính quyền quân sự lên nắm quyền vào năm 2021 sau một cuộc đảo chính, Miến Điện đã bị gạt khỏi các hội nghị thượng đỉnh và hội nghị bộ trưởng của ASEAN.

***********

Ngoại trưởng Triều Tiên, Nga đối thoại chiến lược tại Matxcơva

Ngoại trưởng Triều Tiên Choe Son Hui và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã tiến hành cuộc đối thoại chiến lược lần thứ ba tại Matxcơva vào ngày 20-7, theo Hãng thông tấn KCNA.

KCNA cho biết Nga bày tỏ ủng hộ hoàn toàn các nỗ lực của Triều Tiên trong việc bảo vệ chủ quyền và lợi ích an ninh, trong khi Bình Nhưỡng tái khẳng định sự ủng hộ đối với các chính sách của Matxcơva liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine.

Điện Kremlin hôm 20-7 cho biết Ngoại trưởng Choe Son Hui cũng đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và chuyển lời chào từ nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.

Mỹ áp thuế 50% một số hàng hóa Canada

Theo Hãng tin Reuters ngày 21-7, chính quyền Mỹ thông báo sẽ áp mức thuế 50% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada nhằm đáp trả điều mà Washington gọi là sự "đối xử phân biệt" của Ottawa với ô tô, đồ uống có cồn và các sản phẩm sữa của Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký ba sắc lệnh áp thuế dựa trên Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, một quy định có từ gần một thế kỷ trước cho phép Mỹ áp thuế lên tới 50% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia cụ thể.

Theo tài liệu của Nhà Trắng, các mặt hàng chịu thuế rất đa dạng, từ rượu vang, gậy khúc côn cầu, xi măng đến sản phẩm sữa, bể bơi, đồ nội thất, cần câu, hạt giống, quần áo và tóc giả.

Văn phòng Thủ tướng Canada Mark Carney hiện chưa phản hồi về quyết định này.

Thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump cáo buộc Canada là nguyên nhân khiến khói từ các vụ cháy rừng lan sang lãnh thổ Mỹ và đe dọa tính cả "chi phí khổng lồ" để xử lý tình trạng ô nhiễm này vào các mức thuế hiện hành đối với hàng hóa Canada.

Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 19-8 và được áp dụng bất kể hàng hóa có đủ điều kiện hưởng ưu đãi theo Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) hay không.

Tuy nhiên, năng lượng, phân kali, thủy sản, khoáng sản quan trọng và các sản phẩm đã chịu thuế theo Điều 232 sẽ được miễn trừ.

Tổng thống Zelensky họp với các chỉ huy quân đội giữa làn sóng biểu tình tại Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 20-7 đã gặp một số chỉ huy quân sự cấp cao nhằm xoa dịu sự bất mãn ngày càng gia tăng đối với ban lãnh đạo quốc phòng.

Trước đó, trong nhiều ngày liên tiếp, hàng ngàn người tại Kiev và nhiều thành phố khác đã xuống đường để phản đối việc chính phủ tuần trước cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, đồng thời yêu cầu bãi nhiệm Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi.

Ông Syrskyi (60 tuổi), từng chỉ huy thành công quân đội Ukraine trong thời gian đầu của cuộc chiến, nhưng về sau đã bị chỉ trích vì quá tập trung vào các quyết định chiến thuật, ưu ái một số đơn vị trung thành với mình và cố giữ lãnh thổ bằng mọi giá, khiến quân đội phải chịu thương vong lớn.

Lật thuyền ở Nigeria: ít nhất 6 người thiệt mạng, 34 người mất tích

Ngày 20-7, giới chức Nigeria cho biết ít nhất 6 người đã thiệt mạng và 34 người mất tích sau khi một chiếc thuyền gỗ bị lật tại bang Jigawa, miền Bắc nước này.

Ngay sau khi xảy ra vụ việc, lực lượng chức năng đã triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn.

Trong khi đó, Cơ quan Quản lý tình trạng khẩn cấp bang Jigawa cho biết kết quả điều tra ban đầu cho thấy chiếc thuyền chở khoảng 40 người, gồm cả phụ nữ và trẻ em, đã bị quá tải trước khi bất ngờ bị lật.

Tai nạn đường thủy xảy ra khá phổ biến tại Nigeria, chủ yếu do tình trạng chở quá số người quy định, thời tiết bất lợi và sai sót trong quá trình vận hành.

Hamas bầu thủ lĩnh mới

Phong trào Hồi giáo Hamas ngày 20-7 thông báo đã bầu ông Khalil al-Hayya làm người đứng đầu mới của phong trào sau cuộc bầu cử nội bộ.

Ông al-Hayya là một trong những lãnh đạo cấp cao có nhiều ảnh hưởng của Hamas. Trước khi được bầu làm thủ lĩnh, ông đứng đầu Văn phòng Chính trị của Hamas tại Dải Gaza và là trưởng đoàn đàm phán trong các cuộc thương lượng với Israel thông qua các nước trung gian như Qatar, Ai Cập và Mỹ về thỏa thuận ngừng bắn và trao đổi con tin tại Dải Gaza.

Sau khi thủ lĩnh Hamas Yahya Sinwar thiệt mạng năm 2024, phong trào được điều hành bởi một hội đồng lãnh đạo gồm 5 thành viên, trong đó ông al-Hayya là một thành viên chủ chốt.

Việc được bầu làm người đứng đầu cho thấy ông sẽ chính thức đảm nhận vai trò lãnh đạo toàn bộ hoạt động chính trị của Hamas giai đoạn tới.

Bộ Tư pháp Mỹ điều tra Đại học Harvard

Bộ Tư pháp Mỹ ngày 20-7 cho biết đã mở cuộc điều tra nhằm xem xét liệu một số chương trình hỗ trợ tài chính của Đại học Harvard có mang tính phân biệt đối xử hay không.

Đây là động thái mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong cuộc đối đầu với trường đại học danh tiếng này.

Trong tuyên bố, Vụ Dân quyền thuộc Bộ Tư pháp Mỹ cho biết cơ quan này đã mở một cuộc rà soát việc tuân thủ để xác định liệu các chương trình và chính sách hỗ trợ tài chính của Harvard dành cho sinh viên có liên quan đến Trung Quốc có loại trừ các sinh viên là công dân Mỹ hay không.

Tranh tài chặt gỗ

**********

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(AFP) – Đài Loan: Trung Quốc gia tăng các hoạt động hàng hải xung quanh hòn đảo. Theo lực lượng tuần duyên Đài Loan hôm nay, 20/07/2026, Trung Quốc đã gia tăng đánh kể số lượng tàu thực hiện các hành vi « gây hấn » trong lãnh hải của hòn đảo trong tháng Sáu, tổng cộng là 263 tàu, trong đó có tàu tuần tra bờ biển, tàu cứu hộ và tàu nghiên cứu. Vào tháng Sáu, Trung Quốc đã tiến hành các cuộc tuần tra « thực thi pháp luật » ở phía đông Đài Loan, mà Đài Bắc cáo buộc là hành vi « bành trướng trá hình ».

(AFP) – Philippines cáo buộc Trung Quốc làm bị thương một thủy thủ ở Biển Đông. Quân đội Philippines hôm nay, 20/07/2026, cáo buộc lực lượng hải cảnh Trung Quốc đã điều một chiếc xuồng cao su, chạy xung quanh tàu BRP Sierra Madre ở bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), dùng gậy gỗ đánh một thủy thủ của nước này, gây thương tích. Trong thông cáo, Philippines lên án hành vi « khiêu khích và thù địch rõ ràng ». Thông tin này được đưa ra vài giờ sau khi bộ Ngoại Giao Philipines thông báo các nhà ngoại giao cấp cao của hai nước sẽ gặp nhau tại Manila trong tuần này.

(AFP) – Ấn Độ : Hàng trăm người ủng hộ phong trào « Con Gián » biểu tình bất chấp lệnh cấm của cảnh sát. Hôm nay, 20/07/2026, những người ủng hộ phong trào « Con gián » của giới trẻ Ấn Độ đã tập trung giữa lòng thủ đô New Delhi, tuần hành đến Quốc Hội, yêu cầu bộ trưởng Giáo Dục từ chức, chấm dứt tình trạng tham nhũng, mặc dù cảnh sát không cho phép biểu tình. Nhiều người cũng đến đây để biểu tình phản đối nạn gian lận trong thi cử. Lực lượng an ninh và bán quân sự đã được triển khai tại khu vực để giải tán người biểu tình. Trên mạng xã hội X, phát ngôn của phong trào này cho biết sáng nay chính phủ đã liên hệ để đối thoại. Phong trào "Con Gián", được ủng hộ đông đảo trên mạng xã hội, là thách thức công khai lớn nhất đối với thủ tướng Modi trong nhiệm kỳ lãnh đạo thứ ba này.

(AFP) – Ngoại trưởng Mỹ để ngỏ khả năng gặp đồng cấp Nga, Trung bên lề hội nghị ngoại trưởng ASEAN tuần này. Ông Marco Rubio, hôm qua, 19/07/2026, thông báo sẵn sàng gặp hai ngoại trưởng Vương Nghị và Sergey Lavrov trong chuyến công du Philippines, nhân hội nghị ngoại trưởng các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Iran sẽ nằm trong chương trình nghị sự, vì các quốc gia châu Á — nhất là các nước không sản xuất dầu mỏ — bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, đặc biệt là do eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Quảng cáo

(AFP) – Iran kêu gọi AIEA lên án Mỹ tấn công nhà máy điện hạt nhân đang xây dựng. Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, hôm nay, 20/07/2026, kêu gọi Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế AIEA và tổng giám đốc Rafael Grossi « nêu rõ lập trường về vụ việc này và lên án hành động tội ác do Mỹ thực hiện » khi oanh kích nhà máy đang được xây dựng tại Darkhovin, tây nam Iran, hôm qua.

(AFP) – Tàu cứu trợ nhân đạo Tây Ban Nha cập cảng Cuba. Thuyền El Astral, thuộc tổ chức phi chính phủ Open Arms của Tây Ban Nha, đã đến La Habana vào chiều hôm qua, 19/07/2026, mang theo thuốc men và các tấm pin năng lượng Mặt trời dành cho một bệnh viện nhi tại thủ đô Cuba. Tàu từng tham gia các sứ mệnh nhân đạo tại Gaza và các hoạt động giải cứu người tị nạn trên Địa Trung Hải. Ông Oscar Camps, người sáng lập Open Arms, lên án hành động « tàn bạo » của chính quyền Trump khi áp đặt lệnh phong tỏa dầu mỏ với Cuba từ hơn 5 tháng qua, khiến hoạt động của bệnh viện bị đình chỉ.

(AFP) – Chiến dịch quân sự chống Ukraina : Tổng thống Nga « biết ơn » Bắc Triều Tiên « hỗ trợ ». Hôm qua, 19/07/2026, trong cuộc gặp với ngoại trưởng Bắc Triều Tiên Choe Son Hui đang công du Nga, ông Vladimir Putin tuyên bố « không bao giờ quên » những « hành động anh hùng » của các binh sĩ Bắc Triều Tiên.

(AFP) – Hungary : Thủ tướng Peter Magyar đề xuất cựu vô địch cờ vua Judit Polgar làm tổng thống. Hôm nay, 20/07/2026, thủ tướng Hungary Peter Magyar bày tỏ mong muốn đề bạt cựu kiện tướng cờ vùa Judit Polgar giữ chức tổng thống, một chức vụ mang tính nghi thức và không có thực quyền, để tất cả « người dân Hungary có thể tự hào ». Ông cho biết sẽ gặp Polgar hôm nay để hỏi bà có sẵn sàng đảm nhiệm vai trò này cho đến khi Hiến Pháp mới được thông qua hay không. Bà Judit Polgar, 49 tuổi, ít dính líu đến các đảng phái và rất nổi tiếng ở Hungary. Câu chuyện của bà thường được so sánh với vai nữ chính trong loạt phim ăn khách The Queen’s Gambit của Netflix. Bà từng là nữ kỳ thủ số một thế giới trong hơn một phần tư thế kỷ và vẫn là phụ nữ duy nhất lọt vào top 10 thế giới ở mọi hạng mục (không phân biệt nam nữ).

(AFP) – Hàng ngàn người Israel tuần hành gần biên giới Gaza đòi tái thiết các khu định cư Do Thái ở vùng đất người Palestine. Hôm Chủ nhật, 19/07/2026, hàng ngàn người Israel, bao gồm cả những người định cư Do Thái và các nhà hoạt động cánh hữu, tuần hành về hướng biên giới với dải Gaza, kêu gọi chính phủ Israel tái thiết lập các khu định cư tại vùng lãnh thổ Palestine bị chiến tranh tàn phá. Các khu định cư của người Do Thái đã bị di dời khỏi dải Gaza từ những năm 2000. Quân đội Israel hiện kiểm soát hơn 60% lãnh thổ ở Gaza.

*********

Theo báo Guardian, ngày 20-7, tân Thủ tướng Anh Andy Burnham đã có bài phát biểu đầu tiên trước cửa Số 10 phố Downing.

Trở về phố Downing ngay sau khi ông nhận lời mời lập chính phủ từ Vua Charles III tại Điện Buckingham, ông Burnham cam kết sẽ đưa nước Anh qua "những thay đổi lớn nhất trong 40 năm qua".

Trong thời gian điều hành vùng Đại Manchester - một trong những khu vực quan trọng nhất ở miền Bắc nước Anh, ông Andy Burnham được ghi nhận nhờ cải tổ hệ thống giao thông công cộng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Danh tiếng ấy càng được củng cố trong đại dịch COVID-19, khi ông công khai đối đầu Chính phủ của Thủ tướng Boris Johnson để bảo vệ quyền lợi kinh tế cho khu vực mình quản lý.

Chính điều này giúp truyền thông Anh đặt cho ông biệt danh "Vua phương Bắc", được lấy cảm hứng từ loạt phim truyền hình nổi tiếng Game of Thrones (Trò chơi vương quyền).

"Người thứ sáu trong 10 năm"

Mở đầu bài phát biểu trước công chúng đầu tiên khi trở thành Thủ tướng Anh, ông Burnham thẳng thắn thừa nhận: "Tôi ý thức rất rõ rằng mình là người thứ sáu trong 10 năm qua bước lên con phố này, là thủ tướng thứ bảy kể từ năm 2016. Đã đến lúc suy ngẫm và quyết tâm".

Theo ông, thực tế này này đòi hỏi cả thế hệ chính trị gia của mình phải "nâng tầm và đáp ứng thách thức mới".

"Nước Anh cần chứng minh với thế giới rằng chúng ta có thể lấy lại sự ổn định. Đó là thách thức của chúng ta để khiến chính trị hoạt động, để khiến nó hoạt động tốt hơn. Tôi biết người dân ở quê nhà đã chán ngán chính trị. Tôi thấu hiểu các bạn và tôi muốn thành thật với các bạn: chúng tôi đã chưa đủ tốt và chúng tôi cần phải tốt hơn", ông tuyên bố.

Tân Thủ tướng Anh cho rằng chính phủ của mình sẽ như một "cầu dao ngắt mạch" cho nước Anh, mang theo một mô hình chính trị mới và một mô hình kinh tế mới.

Giống bài phát biểu hôm 17-6, khi ông chính thức nhậm chức lãnh đạo Công Đảng, ông nhắc lại nhận định nước Anh đã đi lạc hướng từ những năm 1980, dưới thời "bà đầm thép" Margaret Thatcher.

Trong suốt giai đoạn này, theo ông, quyền lực chính trị ngày càng tập trung vào chính quyền trung ương, còn chính quyền địa phương ngày càng ít quyền tự quyết.

Ngược lại, quyền lực kinh tế ngày càng bị tư nhân hóa. Nhiều vùng rộng lớn bị phi công nghiệp hóa đến mức vẫn chưa hồi phục, trong khi nhiều ngành thiết yếu như điện, nước, đường sắt bị tư nhân hóa khiến giá cả leo thang.

Trước vấn đề này, ngày 20-7, ông tuyên bố: "Chúng tôi sẽ đưa quyền lực ra khỏi nơi này (tức London) và tới từng mã bưu chính trên cả nước, để họ có thể làm được nhiều hơn. Qua đó xây dựng một nền kinh tế mới, nơi chúng ta đưa nhu yếu phẩm thiết yếu trở lại dưới sự kiểm soát công mạnh mẽ hơn, khiến chúng vừa túi tiền với các bạn một lần nữa".

Chỉ thị đầu tiên

Đáng chú ý, tân Thủ tướng Anh cho biết ngay sau bài phát biểu, ông sẽ bước vào Dinh Thủ tướng và ban hành chỉ thị đầu tiên: chấm dứt tình trạng người vô gia cư ngủ đường trên cả nước.

Các cam kết còn lại xoay quanh việc cải cách hệ thống giáo dục để đưa nhiều người trẻ vào thị trường lao động, tăng hỗ trợ sức khỏe tâm thần và xây thêm nhà ở xã hội.

Theo ông Burnham, đây mới là cách "công bằng và bền vững" để kéo giảm hóa đơn phúc lợi, qua đó vừa đáp ứng các quy tắc tài khóa vừa giữ được cam kết quốc phòng với các đối tác quốc tế.

Về ngắn hạn, ông cho biết sẽ công bố các biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt ngay từ hôm sau, kèm phương án chi trả cho những dự án đó.

"Vào cuối năm nay tôi sẽ đưa ra một kế hoạch mới cho nước Anh, một kế hoạch 10 năm vạch ra con đường từ hiện tại tới tầm nhìn, tôi tin rằng tất cả chúng ta đều muốn hướng tới", ông nhấn mạnh.

Ông Burnham kết lời: "Tôi sẽ đặt sự quan tâm tới con người vào trung tâm của mọi việc tôi làm. Tôi sẽ cống hiến tất cả. Hãy cùng xây dựng một ý thức quốc gia thống nhất mới, một mục tiêu chung và tinh thần tích cực. Hãy để đây là thời khắc nước Anh có niềm tin trở lại, thời khắc chúng ta đưa hy vọng quay về".

London vẫn ủng hộ Ukraine

Ngay trong ngày nhậm chức, ông Burnham cho biết sẽ điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để khẳng định sự ủng hộ của Anh dành cho Kiev vẫn "kiên định" và "vững vàng".

"Hôm nay tôi sẽ nói rất rõ với Tổng thống Zelensky rằng không có gì thay đổi. Tôi sẽ sát cánh cùng ông ấy 100%", ông nói với báo giới.

Tân Thủ tướng cũng cho biết dự kiến sớm có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

********

FIFA cắt hình ông Trump khỏi bức ảnh nhà vô địch World Cup

Tổng thống Trump bị cắt khỏi bức ảnh chúc mừng nhà vô địch World Cup 2026 mà FIFA đăng tải, dù ông vẫn đứng trên bục trao cúp.

Sau khi cùng chủ tịch FIFA Gianni Infantino trao cúp cho đội tuyển Tây Ban Nha ngày 19/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn nán lại ở vị trí trung tâm bục trao giải. Đội trưởng Rodri đã cố gắng ra hiệu mời ông Trump lùi ra ngoài để anh cùng các đồng đội nâng cúp ăn mừng. Tuy nhiên, ông Trump vẫn nán lại ở phía bên trái đội hình và dường như muốn chụp ảnh cùng các nhà vô địch.

Chủ tịch FIFA đã bước tới nhắc ông Trump nhường sân khấu cho đội Tây Ban Nha, nhưng Tổng thống Mỹ vẫn xuất hiện trong khung hình của khoảnh khắc ăn mừng. Ông sau đó mới rời đi, khi đội vô địch tiếp tục chụp ảnh.

Khoảnh khắc đội tuyển Tây Ban Nha nâng cúp do FIFA đăng tải ngày 19/7. Ảnh: X/ FIFA World Cup — Bức ảnh do FIFA đăng trên X, cho thấy khoảnh khắc đội tuyển Tây Ban Nha nâng cúp, trong đó hình ảnh ông Trump đã bị cắt. Ảnh: *X/ FIFA World Cup*

Tài khoản FIFA World Cup sau đó đăng bức ảnh chúc mừng đội tuyển Tây Ban Nha trên nền tảng X, nhưng hình ảnh ông Trump đã bị cắt khỏi khung hình. Huấn luyện viên Luis de la Fuente cũng bị cắt hình, mặc dù ông vẫn xuất hiện trong bức ảnh được tài khoản của đội tuyển quốc gia nam Tây Ban Nha đăng tải.

Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha cũng sử dụng một bức ảnh không có mặt ông Trump, được chụp chỉ vài giây sau khi ông rời khỏi sân khấu cùng Chủ tịch Infantino.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch FIFA Gianni Infantino (ngoài cùng bên phải) khi đội tuyển Tây Ban Nha nâng cúp vàng. Ảnh: AFP — Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch FIFA Gianni Infantino (ngoài cùng bên phải) khi đội tuyển Tây Ban Nha nâng cúp vàng. Ảnh: *AFP*

Đội tuyển Tây Ban Nha sau đó có màn ăn mừng cùng Quốc vương Felipe VI của Tây Ban Nha và gia đình ông. Vua Felipe VI sẽ tiếp đón các cầu thủ tại Madrid vào chiều 19/7 trước khi họ lên xe bus mui trần diễu hành quanh thủ đô.

Tổng thống Trump mùa hè năm ngoái cũng từng gây chú ý khi đứng ở giữa khung hình ngay bên cạnh đội trưởng Reece James của câu lạc bộ Chelsea trong khoảnh khắc họ nâng cúp tại giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ FIFA Club World Cup.

Thanh Tâm (Theo Telegraph, The London Economic)

********

Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải với Arab Saudi

Nhóm Houthi do Iran hậu thuẫn tuyên bố áp lệnh phong tỏa hàng hải với Arab Saudi, mở ra mặt trận mới trong cuộc chiến với Mỹ.

Yahya Saree, người phát ngôn nhóm Houthi, ngày 20/7 nói qua video rằng lực lượng này sẽ "cấm vận hàng hải đối với kẻ thù Arab Saudi dựa trên nguyên tắc ăn miếng trả miếng". Lệnh phong tỏa đường biển này sẽ có hiệu lực ngay lập tức.

Lực lượng Houthi kiểm soát eo biển chiến lược Bab el-Mandeb nối giữa biển Arab và biển Đỏ. Đây là eo biển mà nhiều tàu hàng, tàu dầu đi qua kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do chiến sự Iran.

Hiện chưa rõ Houthi sẽ thực thi lệnh phong tỏa hàng hải với Arab Saudi thế nào. Lực lượng này từng phóng tên lửa tấn công nhiều tàu hàng đi qua biển Đỏ trong thời gian Israel tấn công lực lượng Hamas ở Gaza.

Trong tuyên bố hôm nay, ông Saree giải thích động thái này nhằm đáp trả việc Arab Saudi phong tỏa "các cảng và sân bay" của Houthi cũng như không kích sân bay Sanaa ở Yemen tuần trước.

"Mọi hành động ngu ngốc do Arab Saudi thực hiện thông qua bất kỳ hình thức leo thang nào đều sẽ bị đáp trả bằng sự leo thang toàn diện và quyết liệt", ông cảnh báo.

Riyadh chưa bình luận về tuyên bố của Houthi.

Một thành viên lực lượng Houthi trong cuộc diễu binh trên đường phố thủ đô Sanaa, Yemen để thể hiện sự ủng hộ cho người dân Palestine hôm 15/10/2023. Ảnh: AFP — Một thành viên lực lượng Houthi trong cuộc diễu binh trên đường phố thủ đô Sanaa, Yemen để thể hiện sự ủng hộ cho người dân Palestine hôm 15/10/2023. Ảnh: *AFP*

Houthi hôm 13/7 thông báo đã phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) tấn công sân bay quốc tế Abha tại Arab Saudi, sau khi chính phủ Yemen tuyên bố tấn công sân bay Sanaa nhằm ngăn chặn một chuyến bay chở phái đoàn Houthi từ Iran. Houthi cáo buộc Arab Saudi là bên hỗ trợ quân đội chính phủ Yemen thực hiện cuộc tấn công này.

Trong hơn một thập kỷ qua, các máy bay đi vào không phận Yemen đều cần phải có sự cho phép trước từ liên quân do Arab Saudi dẫn đầu. Liên quân này hỗ trợ chính phủ Yemen và khẳng định họ thực thi hạn chế này theo yêu cầu của chính quyền địa phương.

Sau cuộc tấn công sân bay quốc tế Abha, phát ngôn viên Houthi yêu cầu tất cả hãng hàng không tránh bay qua không phận Arab Saudi cho đến khi "chiến dịch phong tỏa sân bay quốc tế Sanaa" được dỡ bỏ.

Đây là lần đầu Houthi tuyên bố tập kích Arab Saudi kể từ khi lệnh đình chiến không chính thức có hiệu lực vào tháng 3/2022.

Vị trí Yemen và Arab Saudi. Đồ họa: Guardian — Vị trí Yemen và Arab Saudi. Đồ họa: *Guardian*

Iran cũng được cho là đang gây sức ép lên Houthi để đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Mỹ tiếp tục tấn công vào hạ tầng năng lượng của Iran. Điều này sẽ mở ra mặt trận thứ hai với Mỹ trong cuộc chiến Iran, gia tăng áp lực lên Washington cũng như các đồng minh ở vùng Vịnh.

Biển Đỏ cũng là nơi có cảng Yanbu của Arab Saudi, giúp Riyadh xuất khẩu hàng triệu thùng dầu, né được việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư trong xung đột với Mỹ.

Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb dự kiến làm giảm 7% nguồn cung dầu toàn cầu, theo Reuters.

Thanh Tâm (Theo AFP, Reuters)

******

Theo hãng tin Bloomberg, Thủ tướng Magyar ngày 19/7 đã xác nhận việc đề cử nữ kỳ thủ cờ vua Polgar làm tổng thống mới của Hungary, thay thế cho ông Tamas Sulyok.

"Tôi sẽ gặp bà Polgar vào ngày mai để hỏi xem liệu bà ấy có sẵn sàng phục vụ đất nước trong một vai trò mới cho đến khi hiến pháp mới được thông qua hay không. Tên tuổi của bà ấy là đã luôn gắn liền với tài năng và sự kiên trì trong suốt nhiều thập niên", ông Magyar cho biết.

Judit Polgar indian express.jpg — Huyền thoại cờ vua Judit Polgar. Ảnh: Bloomberg

Thủ tướng Hungary nhấn mạnh bà Polgar đã xây dựng danh tiếng của mình dựa trên thành tích thực tế, không phải các mối quan hệ chính trị. Những thành tựu này khiến bà trở thành biểu tượng của sự xuất sắc và khả năng đoàn kết quốc gia vượt lên trên các chia rẽ chính trị thông thường.

"Tổng thống không phải là một nghề nghiệp hay công việc thông thường, mà là chức vị có nhiệm vụ cốt lõi là phục vụ và đại diện cho toàn thể người dân Hungary. Chúng ta đang cần một tổng thống mà mọi người dân đều có thể tự hào và bà Polgar là người phù hợp nhất", ông Magyar nói thêm.

Theo truyền thông Hungary, bà Polgar hiện chưa đưa ra phản hồi về thông tin trên. Trên thực tế, tổng thống Hungary chủ yếu giữ vai trò mang tính lễ nghi.

Bà Polgar được công nhận rộng rãi là nữ kỳ thủ cờ vua vĩ đại nhất mọi thời đại. Trong suốt 25 năm sự nghiệp, bà luôn cạnh tranh sòng phẳng với các nam kỳ thủ hàng đầu, từng chiến thắng các tên tuổi lớn như Garry Kasparov, Anatoly Karpov và Magnus Carlsen. Bà Polgar cũng là nữ kỳ thủ đầu tiên và duy nhất cho đến nay đạt Elo vượt 2700 (mốc siêu đại kiện tướng trong cờ vua), với đỉnh cao là mốc 2735 vào năm 2005.

*****

Xung đột Mỹ - Iran tiếp tục leo thang khi Mỹ không kích thành phố Bushehr, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân dân sự duy nhất của Iran. Tehran sau đó tuyên bố tấn công nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh.

Iran ra cảnh báo về eo biển Hormuz

Theo Hãng tin AFP, Iran ngày 20-7 tuyên bố sẽ không để eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - bị các đối thủ lợi dụng để đe dọa an ninh quốc gia.

"Chúng tôi không được phép để tuyến đường thủy này một lần nữa bị lợi dụng nhằm đe dọa an ninh và lợi ích quốc gia của Iran", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei phát biểu tại một cuộc họp báo ở Tehran.

Ông Baghaei nhấn mạnh Iran "quyết tâm thực hiện những biện pháp cần thiết" để bảo vệ chủ quyền của mình.

Mỹ đánh vào thành phố hạt nhân của Iran

Cũng theo AFP, các cuộc không kích của Mỹ rạng sáng 20-7 đã đánh trúng nhiều địa điểm tại thành phố Bushehr, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân dân sự duy nhất của Tehran.

"Nhiều địa điểm tại thành phố Bushehr đã bị các đầu đạn của Mỹ tấn công", Thống đốc Bushehr Mohammad Mozaffari phát biểu với Hãng thông tấn IRNA.

Iran kêu gọi Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) lên án các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Nhà máy điện hạt nhân Darkhovin.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định cơ sở Darkhovin chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Nhà máy điện hạt nhân này hiện vẫn đang trong quá trình xây dựng.

Iran giội hỏa lực khắp vùng Vịnh

Sau cuộc không kích của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 20-7 tuyên bố đã tấn công đáp trả tại nhiều mục tiêu quân sự của Washington tại Kuwait, trong đó có một hệ thống radar cảnh báo sớm mà lực lượng này khẳng định đã "bị phá hủy hoàn toàn".

Trong một đợt tấn công khác, Iran cho hay đã đánh trúng kho chứa thiết bị, phụ tùng máy bay và nhà chứa drone MQ-9 tại căn cứ không quân Ali Al Salem, khiến một số drone bốc cháy.

Phía Kuwait, quân đội nước này xác nhận hệ thống phòng không đang đánh chặn các cuộc tấn công bằng drone từ Iran.

Tại Jordan, IRGC tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các máy bay vận tải C-17 và máy bay tuần tra săn ngầm P-8 của Mỹ tại sân bay Aqaba, đồng thời khẳng định nhiều máy bay đã bị hư hại nghiêm trọng.

IRGC cũng tuyên bố đã phá hủy 20 cơ sở chứa máy bay của lực lượng Mỹ tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti (Al-Azraq).

Tàu hàng bị bắn trúng gần eo biển Hormuz

Theo Hãng tin Reuters, Cơ quan Điều phối thương mại hàng hải Anh (UKMTO) ngày 20-7 cho biết một tàu hàng đã bị một vật thể lạ bắn trúng tại khu vực cách thị trấn Kumzar của Oman khoảng 8 hải lý (14,8km) về phía tây bắc.

Hiện con tàu đang trôi dạt trên biển. Toàn bộ thủy thủ đoàn đã rời tàu an toàn và được một tàu kéo cứu hộ.

UKMTO cho biết đám cháy trên tàu vẫn chưa được khống chế, song chưa ghi nhận tác động nào đối với môi trường.

Trước các diễn biến trên, Tổng thư ký Liên đoàn Ả Rập Nabil Fahmy kêu gọi Mỹ và Iran ngay lập tức hạ nhiệt căng thẳng, cảnh báo việc tiếp tục leo thang có thể đẩy khu vực vào vòng xoáy bạo lực mới, gây tác động nghiêm trọng đến kinh tế khu vực cũng như thế giới.

Ông đồng thời hối thúc các bên thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ đã ký hồi tháng 6, bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz và sớm nối lại đối thoại.

Theo các nguồn tin quốc tế, vận tải qua eo biển Hormuz vẫn ở mức rất thấp do xung đột tiếp diễn, làm gia tăng lo ngại về tiếp tục gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và khiến giá dầu Brent duy trì trên ngưỡng 90 USD/thùng, yếu tố sẽ tác động mạnh đến lạm phát và làm giảm phục hồi kinh tế thế giới.

********