Drone tầm xa, hỏa tiễn mới và chiến lược bóp nghẹt đường tiếp tế giúp Kiev lần đầu tiên sau nhiều năm đưa phần lớn lãnh thổ Nga vào tầm bắn. Trong khi quân đội Nga sa lầy, kinh tế và hậu cần bị bào mòn, Vladimir Putin vẫn tiếp tục leo thang, nhưng ngay cả truyền thông và giới phân tích Nga cũng bắt đầu đặt câu hỏi : Liệu Kremlin có còn đủ nguồn lực để theo đuổi cuộc chiến ?
Kiev đưa phần lớn nước Nga vào tầm ngắm
Le Monde ngày 06/07/2026 phân tích « Quân đội Nga đã đánh mất thế chủ động trên chiến trường Ukraina như thế nào ». Cuộc không tập đẫm máu vào thường dân ở Kiev mới đây làm 30 người thiệt mạng có vẻ như là lời thú nhận thất vọng. Bộ máy tuyên truyền Nga nói đã đánh vào các « mục tiêu quân sự », nhưng hình ảnh những tòa nhà dân cư bị tàn phá đã chứng tỏ ngược lại, cho thấy đây là logic trả thù khi Kremlin đang trong thế bế tắc chiến lược.
Leo thang không kích là cách giải quyết tình trạng bộ binh sa lầy, Hạm đội Hắc Hải bất lực không thể bóp nghẹt nền kinh tế Ukraina. Hai bên đều gia tăng tấn công sâu vào lãnh thổ của nhau, nhưng tiến bộ vượt bực là ở phía Kiev. Bộ Quốc phòng đặt những đơn hàng lớn, mười mấy nhà sản xuất tư nhân lẫn Nhà nước cạnh tranh nhau về drone tầm xa, kích thích sáng tạo. Đi sau Nga ba năm, nay kỹ nghệ Ukraina ngang ngửa với Nga, từ mùa xuân năm nay Kiev phóng sang số lượng drone tương đương. Khi đánh vào ba mục tiêu Nga ở cách 1.500 kilomet, quân đội Ukraina đã đặt 90 % kinh tế và cư dân Nga trong tầm ngắm của mình.
Dù phòng không mỗi bên tiêu diệt được 80 % đến 90 % drone địch, nhưng những chiếc nào lọt qua được gây thiệt hại vô cùng to lớn. Có đến 9/10 nhà máy lọc dầu lớn của Nga phải ngưng hoạt động. Đến lượt người Nga phải sống trong cảnh mà người Ukraina phải chịu đựng năm 2022. Ukraina nay sản xuất được hỏa tiễn đạn đạo đầu tiên mang tên FP-9, hoàn toàn bằng vật liệu composite nên khó phát hiện. Nga đã bắn khoảng 1.000 hỏa tiễn đạn đạo chiến thuật Iskander-M vào Ukraina kể từ đầu cuộc chiến, và khoảng 100 hỏa tiễn Kinjal. Chỉ có hỏa tiễn PAC-3 trong hệ thống Patriot của Mỹ mới khắc phục được, nhưng Kiev đang rất thiếu.
Drone, hỏa tiễn và robot thay đổi cục diện chiến trường
Chênh lệch rất lớn trong hỏa tiễn hành trình : Nga đã phóng gần 10.000 chiếc loại này vào Ukraina, nhờ có sẵn kho vũ khí khổng lồ thời Liên Xô. Sau thời gian giữ bí mật, Ukraina đã dùng hỏa tiễn hành trình FP-5 Flamingo (Hồng Hạc) do công ty Fire Point sản xuất tiến đánh thành công hai nhà máy vũ khí Nga ở Tcheboksary và Penza. Kỹ nghệ dầu khí, cơ sở hạ tầng viễn thông (vệ tinh, radar, phi trường) đều bị nhắm đến.
Trên bộ, Ukraina ít quân hơn nhưng việc sử dụng robot đã giúp cân bằng lại. Riêng bom lượn rất nguy hiểm của Nga, Kiev chưa thể hóa giải. Không quân Ukraina cần nhiều hỏa tiễn tầm xa để ngăn chận oanh tạc cơ Nga tiếp cận.
Từ tháng Năm, quân đội Ukraina sử dụng drone tầm trung bay xa 150 kilomet, ngày đêm đánh vào các tuyến đường hậu cần của Nga, tất cả xe quân sự, cầu đường, kho đạn… Chiến lược bóp nghẹt hậu cần tỏ ra rất hiệu quả tại Crimée, khiến bán đảo phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Nhưng theo chuyên gia Konstantin Mashovets, mục tiêu chính là làm suy yếu dần khả năng chiến đấu của quân đội Nga. Tại Hắc Hải, hạm đội Nga phải co cụm lại ở cảng phụ Novorossiisk. Ukraina nay sử dụng drone không chiến nhiều hơn hải chiến vì rẻ hơn và tầm hoạt động xa hơn. Le Monde dự báo những tuần và tháng tới các cuộc không kích sẽ còn dồn dập hơn, trên bộ thì còn tùy thuộc vào việc Kremlin có tổng động viên hay ép Belarus tham gia hay không.
Khi chiến thắng trở thành lối thoát duy nhất
Dù vậy, Vladimir Putin vẫn đòi hỏi tối đa, từ chối mọi giải pháp ngoại giao. Bất chấp sự mệt mỏi của người dân và thiệt hại khổng lồ của quân đội, Putin chỉ muốn một khả năng duy nhất là chiến thắng. Số phận gắn liền với cuộc chiến, chủ nhân điện Kremlin muốn dấn tới.
Chuyên gia Linas Kojala cho rằng bên cạnh leo thang « chiều dọc » với 8.000 vụ không kích và 7.000 vụ tấn công trên bộ chỉ riêng trong tháng Năm, còn có nguy cơ leo thang « chiều ngang » với các hoạt động phá hoại nhắm vào các nước Baltic. Những tháng gần đây, Matxcơva đã gia tăng lực lượng dọc theo biên giới Thụy Điển, Phần Lan, Kaliningrad, mở thêm các căn cứ quân sự mới. Tuy chưa tái chiếm được lãnh thổ, nhưng từ vài tuần qua, Ukraina đã chận được bước tiến của quân Nga – một sự sỉ nhục đối với phe diều hâu Matxcơva.
Các blogger quân sự và phe dân tộc chủ nghĩa cực đoan đòi gia tăng đánh vào Kiev, ám sát tổng thống Volodymyr Zelensky, hay dùng vũ khí nguyên tử chiến thuật. Theo nhà chính trị học Tatiana Stanovaya của Quỹ Carnegie, những người theo đường lối cứng rắn này có rất ít ảnh hưởng đến Kremlin vì Putin luôn quyết định một mình. Nhưng Putin lại cho phép họ lên tiếng, có lẽ do bị mất đi ưu thế quân sự, nên muốn khủng bố tâm lý Ukraina và các nước láng giềng châu Âu.
Kremlin trước giới hạn của cuộc chiến
Tương tự, Les Echos đặt câu hỏi « Phải chăng Vladimir Putin đã cạn kiệt nguồn lực ? ». Cuộc phản công của Ukraina đang làm suy yếu và cô lập Vladimir Putin. Là tù binh của chính cuộc chiến do mình gây ra , nhà lãnh đạo điện Kremlin đang bắt đầu cạn dần nhiên liệu, nhân lực, tiền bạc và đồng minh.
Bản thân tổng thống Nga, một người hay khoe khoang, hôm Chủ nhật 28/06 đã phải nhìn nhận là đang gặp khó khăn. Phải chăng Nga rốt cuộc sẽ phải chấp nhận ngưng bắn ? Tất nhiên Putin không nói, và truyền thông Nhà nước cũng chẳng dám hỏi. Nhưng từ Matxcơva đến Washington, Bruxelles hay Kiev, câu hỏi nay được công khai đặt ra. Trước sự tấn công dồn dập và khôn ngoan của Ukraina nhờ tiến bộ lớn lao của kỹ nghệ quốc phòng, xăng dầu bắt đầu thiếu tại Nga, nhất là ở Crimée.
Cúp điện và internet, định mức, khách du lịch quay về : Cuộc chiến tranh của Putin đã quay lại đất Nga. Điều này ngày càng thấy rõ và càng được nói đến trong những quán cà phê, những hàng dài trước các trạm xăng, các doanh trại, và giờ đây là cả trong giới cầm quyền. Sự bất đồng giữa phe hiếu chiến và những người ủng hộ kết thúc khiến Putin bực tức, trong khi giới tinh hoa kinh tế cảnh báo về tình trạng ngân sách. Alexandre Baounov, chuyên gia của Centre Carnegie Russie Eurasie ở Berlin, nhận xét: « Ảnh hưởng Putin đang sụp đổ, ông vẫn nắm quyền tối cao nhưng phép mầu không còn nữa ».
Từ sai lầm chiến lược đến công nghệ lỗi thời, quân đội Nga đã mất phương hướng và thế chủ động. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS), thương vong của quân Nga đã lên đến 1,4 triệu người ; gấp ba so với Ukraina và tỉ lệ hiện nay là 8 lính Nga đổi một lính Ukraina. Số tân binh không đủ bù đắp cho thương vong mỗi tháng và được huấn luyện vội vã.
Trên mặt trận ngoại giao, hội nghị thượng đỉnh G7 ở Evian đánh dấu sự thay đổi lập trường đột ngột của Donald Trump. Song song đó, áp lực cũng gia tăng đối với chư hầu Belarus. Putin đành phải ra khỏi chiến hào, ngày 29/06, ông khẳng định « chờ đợi » sự quay lại của các nhà đàm phán Mỹ. Ba ngày sau, Matxcơva tung ra đợt không kích ác liệt nhất kể từ đầu chiến tranh, đánh vào thường dân Kiev nhằm biểu dương sức mạnh. Châu Âu và Hoa Kỳ coi đây là dấu hiệu sợ hãi và yếu kém. Là tù nhân trong cuộc chiến của chính mình, ông chủ điện Kremlin có vẻ đang cạn kiệt ý tưởng.
Iran : Quốc tang hay màn phô diễn quyền lực ?
Tại Trung Đông, Les Echos nhận thấy « Sáu ngày tang lễ và 20 triệu tín đồ : Iran giữa tưởng niệm và kêu gọi trả thù cho giáo chủ Khamenei ». Libération nói về « Sự dàn cảnh của chế độ ». Từ thứ Bảy 04/07, Teheran biến thành một sân khấu khổng lồ trong ngày quốc tang đầu tiên, quan tài của Khamenei và nhiều thành viên trong gia đình ông ta được đặt dưới một vòm kính ở đại sảnh Mosalla. Bên trong Mosalla và tại những đường phố xung quanh, những hàng dài người đưa tang mặc đồ đen, mang cờ đỏ, chân dung của cố lãnh đạo và những khẩu hiệu nghe giống như những lời kêu gọi trả thù hơn là những lời bày tỏ nỗi đau buồn. Tại các quảng trường, ngã tư, dọc theo đường cao tốc, các biểu ngữ và bảng quảng cáo lớn nhỏ thay phiên nhau chiếu ảnh Khamenei, khẩu hiệu tưởng niệm và lời kêu gọi tham dự tang lễ.
Nhiệt độ ở Teheran lúc đó đến 36 °C, nhà chức trách phải phun sương vào đám đông để làm dịu bớt. Cộng hòa Hồi giáo muốn mang lại tầm vóc sử thi cho « thủ lãnh tử đạo ». Đằng sau đám đông với màu tang đen, cuộc sống hàng ngày của hàng triệu người bị xáo trộn nặng nề. Giao thông tắc nghẽn, an ninh nghiêm ngặt, dịch vụ công rối loạn. Hàng ngàn chiếc lều được dựng lên khắp nơi cho những người tham dự tang lễ. Từ tuần trước, GPS và các ứng dụng bị tắc nghẽn, nhiều chuyến bay bị hủy. Nhiều người dân quyết định rời khỏi thủ đô trước tang lễ, trốn những chiếc loa phóng thanh với những khẩu hiệu tuyên truyền.
Đối với một số người, cuộc trình diễn khổng lồ này cho thấy Nhà nước tiếp tục đổ ra những số tiền lớn dàn dựng lễ hội để che giấu sự xói mòn tính chính danh. Dù các quan chức nói rằng nhiều triệu người tham gia tang lễ ở Iran và Irak, đám đông được ước tính khoảng vài trăm ngàn. Một trong những câu hỏi chính là sự vắng mặt của Mojtaba Khamenei, con trai của Ali Khamenei và là tân giáo chủ - không thấy xuất hiện từ khi được bầu lên đến nay. Câu hỏi khác : Một khi sáu ngày quốc tang kết thúc, Cộng hòa Hồi giáo sẽ làm gì trước một xã hội chia rẽ, mà phần lớn không còn ủng hộ họ nữa ?
Trump khơi lại bóng ma chủ nghĩa cộng sản
Còn đối với kẻ thù « Đại Satan » của Iran, La Croix nhận xét « Nhân kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của Hoa Kỳ, Donald Trump đã khơi lại bóng ma chủ nghĩa cộng sản ».
« Nước Mỹ sẽ không bao giờ là một quốc gia cộng sản ! » - tổng thống Mỹ đã tuyên bố trước đám đông vào tối 04/07, từ bục phát biểu được dựng giữa tượng đài Washington và Đài tưởng niệm Lincoln. Lúc đó gần nửa đêm và cơn mưa lớn đã làm trì hoãn bài phát biểu kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ. Ông nói : « Binh sĩ của chúng ta không chiến đấu trên khắp thế giới để rồi mối đe dọa khủng khiếp này lại trỗi dậy ở nước Mỹ ». Theo Donald Trump, « Cần ngăn chặn mối đe dọa này ngay lập tức, giống như bệnh ung thư ». Một ngày trước đó, Donald Trump cũng đã cảnh báo về sự « trỗi dậy » của tư tưởng cộng sản trên nước Mỹ.
Ở Hoa Kỳ, việc đánh đồng chủ nghĩa cộng sản với một mối nguy hiểm hiện hữu không phải là điều mới mẻ. Trong thập niên 50, việc cáo buộc có thiện cảm với cộng sản Liên Xô đã được dùng để bôi lọ các đối thủ chính trị. Và ngày nay, thuật ngữ này vẫn có tác động mạnh đối với một bộ phận dư luận Mỹ. Chủ nghĩa cộng sản cũng gợi nhớ đến các chế độ vẫn đang nắm quyền ngày nay, chẳng hạn như Cuba, Bắc Triều Tiên và Trung Quốc. Đối với một số nhà quan sát, Donald Trump đang hồi sinh chủ trương chống cộng ở nước Mỹ vào giữa thế kỷ 20. Khi nhắm vào các đối thủ Dân Chủ, phải chăng đây là sự quay lại của màn « săn phù thủy » ?
World Cup : Paraguay khiêu khích, Pháp kềm chế
Trên lãnh vực thể thao, sự kềm chế của đội tuyển Pháp trước những trò tiểu xảo của Paraguay được báo chí khen ngợi, đặc biệt là Mbappé trong vai thủ quân. Le Figaro viết « Đá một cách quyến rũ hay dữ dội, đội Pháp đều làm được ». Bốn trận thắng cả bốn, trong các kỳ World Cup từ 2014 đến nay, Pháp đều vào được tứ kết. Không phải thời tiết quá nóng, mà chính là một đối thủ đã biến thành chiến binh đường phố, được trọng tài Ilgiz Tantashev hỗ trợ, muốn chận cho được bước tiến của Les Bleus.
Cựu cầu thủ Thierry Henri, cố vấn kênh Fox, nhận xét : « Đó là World Cup. Con đường không phải lúc nào cũng dễ dàng, phải giữ bình tĩnh khi đối mặt với sự khiêu khích. Bóng đá đã chiến thắng ». Cầu thủ Zlatan Ibrahimovic cho rằng thử thách đối với đội Pháp rất lớn, bản thân anh « có thể nhận bốn thẻ đỏ trong một trận đấu như vậy ». Nhưng « Họ mỉm cười, ghi bàn và giành chiến thắng, đó là cách tốt nhất để đáp trả ». Thủ quân Mbappé nhấn mạnh : « Paraguay nghĩ rằng chúng tôi sẽ chơi trong bộ smoking lịch lãm, với những pha bóng hoa mỹ. Nhưng chúng tôi cũng biết chơi thứ bóng đá xù xì ». Le Figaro nhận xét con đường vừa qua cho thấy đội Pháp biết thích ứng, và như vậy có thể tiếp tục giấc mơ vô địch.