Trong nội chiến Hoa Kỳ thời trước, đó là các loại súng “liên thanh”, tàu bọc thép và tàu ngầm. Trong Thế chiến thứ nhất, đó là xe bọc thép, thời đó được ví như những “chiến hạm trên bộ”, và vũ khí hóa học. Khi Đệ Nhị Thế Chiến kết thúc, tổng thống Harry Truman thì cảm tạ Chúa vì sự ra đời của bom nguyên tử. Còn đối với các quân đội thời nay, trí tuệ nhân tạo (AI) chính là “vũ khí thần kỳ” phiên bản mới nhất.

Trên đây là nhận định của Paul Josephson trong bài viết “ Vì sao robot không thể giành chiến thắng trong chiến tranh ? ”. Bài viết đăng ngày 03/06/2026 trên trang mạng Pháp ngữ Le Grand continent, chuyên về địa-chính trị. Paul Josephson là giáo sư lịch sử tại trường đại học tư thục Colby College của Hoa Kỳ, và chuyên nghiên cứu về nước Nga và Liên Xô, lịch sử khoa học và công nghệ trong thế kỷ XX.

Một cách khái quát, AI được sử dụng thế nào trong chiến tranh ?

Những người ủng hộ AI cho rằng công nghệ này cho phép tiến hành các cuộc tấn công từ xa, giảm thiểu thương vong cho lực lượng của mình, thực hiện các đòn đánh chính xác mà vẫn bảo vệ được dân thường. Các drone và phương tiện tự hành có thể thực hiện các nhiệm vụ định vị mục tiêu và tiêu diệt mà không khiến binh sĩ gặp nguy hiểm.

Tuy nhiên, theo tác giả bài viết, AI thực chất là sản phẩm của một tổ hợp công nghiệp - quân sự - kỹ thuật số được hậu thuẫn bởi hàng chục tỷ đô la đầu tư, khuyến khích các hành động quân sự vội vã thay vì ngoại giao, tạo ra cảm giác bất khả chiến bại giả tạo và, giống như những “vũ khí thần kỳ” của thế kỷ XX, AI cũng dẫn đến các hành vi lạm dụng chống lại dân thường.

Theo các phương tiện truyền thông và nhiều nhà phân tích được sử gia Paul Josephson dẫn lại, AI hiện diện ở hầu hết các cuộc chiến tranh đương đại. Xuất phát từ lĩnh vực quân sự, các ứng dụng của AI được sử dụng để nhắm vào đối thủ ở nước ngoài hoặc để giám sát công dân trong nước. Các tập đoàn AI lớn và các nhà lãnh đạo của các công ty này, từ Palantir, OpenAI, cho đến Google, và nhiều công ty khác, đang đặt cược vào ý tưởng rằng AI có thể tiến hành chiến tranh thay cho con người, với chi phí thấp hơn và ít thương vong hơn.

Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu chuyên về lịch sử khoa học và công nghệ trong thế kỷ XX, đó là một giả định sai lầm.

Không chỉ có nguồn gốc quân sự, AI dường như còn lệ thuộc vào quân đội ?

Từ những năm 2010, drone bắt đầu bay trên các khu dân cư. Vừa là đồ chơi cho trẻ em vừa là công cụ giám sát, chúng dần dần hòa vào đời sống thường nhật. Tuy nhiên, nguồn gốc của chúng vẫn là quân sự. Thiết bị này được tạo ra để tấn công các mục tiêu ở xa mà không đặt binh lính vào cảnh nguy hiểm. Nhẹ và dễ điều khiển, drone đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc chiến tại Syria, Ukraina, Palestine, Venezuela và Iran trong thập kỷ này.

Xuất phát từ nhu cầu quân sự, cho đến nay AI vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tài trợ từ quân đội và phần lớn các ứng dụng của AI vẫn gắn với lĩnh vực chiến tranh.

Tác giả bài viết dẫn ví dụ tại Hoa Kỳ : Ngân sách nghiên cứu trong lĩnh vực quốc phòng của Mỹ vượt xa đáng kể ngân sách của Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF). Nguồn tài trợ của bộ Quốc Phòng Mỹ dành cho trí tuệ nhân tạo hiện giờ vượt gấp 20 lần so với Quỹ Khoa học Quốc gia. Bên cạnh việc thúc đẩy sự phát triển của điện tử lượng tử- yếu tố thiết yếu cho các chất bán dẫn vận hành máy tính, điện thoại di động và các thiết bị viễn thông khác, các khoản tài trợ khổng lồ dành cho quốc phòng không còn chỉ hướng đến nghiên cứu cơ bản mà đã mở đường cho nghiên cứu ứng dụng.

Nghiên cứu trong lĩnh vực quân sự quyết định phần lớn các cách sử dụng và ứng dụng của trí tuệ nhân tạo (AI). Cũng theo sử gia này, Lầu Năm Góc giờ đây thậm chí còn hướng tới việc thay thế toàn bộ binh lính trên chiến trường,

Vai trò mới của AI trong chiến tranh hiện đại là gì ?

Chính quyền Mỹ của tổng thống Donald Trump không che giấu sự quan tâm đặc biệt đối với AI, một công nghệ được sử dụng không chỉ trong các chiến dịch quân sự ở nước ngoài mà còn trong chính sách đối nội, đặc biệt là các chiến dịch bắt giữ quy mô lớn do Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ tiến hành.

Ngân sách dự kiến của Nhà Trắng dành cho Cơ quan Các Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA) trong năm 2027 lên tới hơn 5 tỷ đô la, tăng gần 20% so với năm 2026. Trên trang web chính thức, DARPA khẳng định các đổi mới của cơ quan này “đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống dân sự hiện đại”, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải “đưa các công nghệ mới phục vụ những người đang chiến đấu vì đất nước”.

Văn phòng Nghiên cứu Hải quân thuộc bộ Quốc Phòng Mỹ cũng xác định AI là ưu tiên trong phát triển các hệ thống hàng hải tự động, dù theo tác giả, quyết định này được đưa ra quá muộn để có thể giúp tái mở cửa eo biển Hormuz trong ngắn hạn.

Trong khi đó, Văn phòng Kỹ thuật số và Trí tuệ nhân tạo thông báo sẽ hợp tác với các công ty tư nhân chuyên về AI như Anthropic, OpenAI, Google và xAI nhằm phát triển các công cụ AI có khả năng sát thương.

Lầu Năm Góc cũng đang thúc đẩy dự án “Thunderforge”, một chương trình nhằm tự động hóa một số khâu trong chuỗi chỉ huy, đồng thời xây dựng các kế hoạch tác chiến và mô phỏng chiến tranh để dự báo các mối đe dọa khác nhau.

Marc Andreessen, một nhà tài trợ lớn của Donald Trump, người có tư tưởng “lạc quan về công nghệ” và ủng hộ việc đẩy nhanh phát triển AI, chỉ toàn nhìn thấy những mặt tích cực trong làn sóng đổi mới này của Lầu Năm Góc, cũng như trong các ứng dụng tiềm năng của AI đối với chiến tranh. Tương tự như những nhà hóa học từng cho rằng vũ khí hóa học là một phương tiện giết chóc “nhân đạo hơn” trong Đệ Nhất Thế chiến, Andreessen lập luận rằng AI sẽ “cải thiện chiến tranh” trong trường hợp không thể tránh khỏi chiến tranh, bằng cách làm giảm đáng kể tỷ lệ thương vong. Theo ông, điều đó có thể đạt được nhờ “những quyết định chiến lược và chiến thuật tốt hơn, giúp giảm thiểu rủi ro, sai sót và sự đổ máu không cần thiết”.

Tuy nhiên, Paul Josephson phản bác là nếu các “vũ khí thông minh” giúp binh sĩ tránh xa tuyến đầu, thì chúng cũng không làm giảm khả năng gây sát thương, mà ngược lại còn có thể khiến người sử dụng trở nên ít nhạy cảm hơn với hành vi giết chóc, đồng thời khuyến khích việc sử dụng vũ lực ở quy mô lớn hơn, kéo theo những “thiệt hại ngoài dự kiến” và ngày càng nghiêm trọng đối với dân thường.

Ví dụ, theo sử gia Paul Josephson, các loại vũ khí được mô tả là “thông minh” này đã góp phần gây ra cái chết của hàng ngàn người dân Iran, trong đó có nhiều học sinh.

Nhưng AI quân sự cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về đạo đức ?

Ngày 15/05/2026, Giáo hoàng Lêô XIV đã công bố thông điệp đầu tiên của triều đại giáo hoàng của mình và lựa chọn chủ đề AI làm trọng tâm.

Nhắc đến tổ hợp công nghiệp - quân sự - kỹ thuật số, Giáo hoàng Lêô XIV đã cảnh báo rằng AI đang góp phần khiến “việc sử dụng các hệ thống vũ khí có khả năng tự chủ tác chiến trở nên dễ dàng hơn, qua đó khiến chiến tranh trở nên ‘dễ tiếp cận’ hơn và ngày càng ít chịu sự kiểm soát của con người”.

Ngài kêu gọi việc “phát triển và sử dụng AI trong lĩnh vực quân sự phải tuân thủ những chuẩn mực đạo đức nghiêm ngặt nhất, tôn trọng phẩm giá con người và tính thiêng liêng của sự sống, đồng thời tránh một cuộc chạy đua vũ trang”, đặc biệt là “không thể chấp nhận việc giao cho các hệ thống nhân tạo quyền đưa ra những quyết định liên quan đến sinh mạng con người hoặc những quyết định không thể đảo ngược. Không có thuật toán nào có thể khiến chiến tranh trở nên chấp nhận được về mặt đạo đức”.

Trên thực tế, sử gia Paul Jesephson lưu ý là trong một thời gian dài, các nhà lãnh đạo, nhà phát triển, lập trình viên và các nhà tài trợ cho các công cụ AI đã đánh giá quá cao năng lực nhận thức của máy móc, đến mức cho rằng có thể loại bỏ yếu tố con người khỏi quá trình ra quyết định. Trong lĩnh vực nghiên cứu và lập trình AI, các vấn đề đạo đức đặc biệt nghiêm trọng, bởi vì các thuật toán có thể nhanh chóng khuếch đại bạo lực, đưa ra những quyết định nhắm mục tiêu thiếu minh bạch hoặc mang định kiến, làm suy giảm trách nhiệm của con người và gia tăng nguy cơ xác định nhầm “kẻ thù”.

Một số ý kiến khác còn cho rằng các loại vũ khí tự động hoặc được hỗ trợ bởi AI tạo ra những rủi ro pháp lý và đạo đức không thể chấp nhận được, ngay cả khi chúng chỉ nhằm vào các mục tiêu quân sự.

Dĩ nhiên, các hệ thống phòng thủ, từ đánh chặn tên lửa, phát hiện mìn, tổ chức hậu cần sơ tán cho đến phòng thủ mạng, có thể cứu sống nhiều mạng người. Tuy nhiên, liệu việc các lập trình viên phát triển những thuật toán được thiết kế để tấn công dân thường có thể được coi là hành động phù hợp về mặt đạo đức hay không ?

Theo luật nhân đạo quốc tế của Liên Hiệp Quốc, dân thường phải được bảo vệ trong các cuộc xung đột vũ trang. Việc cố ý nhắm mục tiêu vào dân thường nhìn chung bị coi là tội ác chiến tranh. Các bên tham chiến phải phân biệt mục tiêu quân sự và mục tiêu dân sự, đồng thời tránh gây ra những thiệt hại quá mức đối với dân thường.

Chính các nhà sản xuất vũ khí và giới quân sự đang kêu gọi những “chính phủ có trách nhiệm” đầu tư nghiên cứu nhằm bảo đảm triển khai các hệ thống AI có khả năng phân biệt giữa mục tiêu hợp pháp và mục tiêu không hợp pháp, bao gồm cả dân thường. Tuy nhiên, những sai sót thường xuyên trong việc xác định mục tiêu của con người dù được hỗ trợ bởi các loại vũ khí thông minh, cùng với việc dân thường ngày càng bị biến thành mục tiêu chiến tranh cho thấy đó có thể chỉ là một ảo tưởng nguy hiểm và đầy bạo lực.

Điều đó có nghĩa là AI không khiến chiến tranh trở nên chính nghĩa hơn, cũng không hiệu quả hơn ?

Đối mặt với nước Nga của Vladimir Putin, các kỹ sư quân sự Ukraina đã khai thác đến cùng những tiến bộ trong lĩnh vực AI, khoa học vật liệu mới và công nghệ drone.

Các drone của Ukraina sử dụng công nghệ nhận dạng mục tiêu bằng AI để phát hiện xe tăng được ngụy trang hoặc ẩn trong rừng. Ngày nay, các drone thường được trang bị những tay đòn bằng sợi carbon dài khoảng 2,5 mét mỗi bên, cùng với cánh quạt, dây cáp và ăng-ten. Chúng có khả năng tấn công mục tiêu với độ chính xác rất cao. Trước một đối thủ Nga đang tiến hành cuộc chiến nhằm hủy diệt một quốc gia có chủ quyền, rất khó để phủ nhận tính chính đáng của việc Ukraina sử dụng công nghệ này. Nhưng một câu hỏi được đặt ra là vấn đề đạo đức của việc sử dụng AI trong một cuộc chiến tranh bị coi là không có lý do chính đáng từ phía bị tấn công nằm ở đâu.

Theo sử gia Paul Josephson, chính sách địa chính trị của tổng thống Mỹ Donald Trump và thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là một trường hợp nghiên cứu đáng chú ý, vừa cho thấy cách AI quân sự được triển khai trong các cuộc xung đột cường độ cao, vừa cho thấy vì sao công nghệ này có thể tỏ ra kém hiệu quả hơn kỳ vọng, hoặc ít nhất là nuôi dưỡng một ảo tưởng về hiệu quả.

Ông nhận định là các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran được khởi động nhờ cơ hội công nghệ do những tiến bộ trong lĩnh vực AI tạo ra. Việc loại bỏ các lãnh đạo chính trị và quân sự Iran không hẳn xuất phát từ một nhu cầu quân sự cấp thiết, mà trước hết là tận dụng một cơ hội chiến thuật mang tính tạm thời. Trước và trong chiến dịch quân sự, các nhóm chuyên gia Mỹ và Israel đã sử dụng những công cụ này để thu thập thông tin tình báo, xác định mục tiêu, lập kế hoạch không kích và đánh giá thiệt hại chiến trường với tốc độ chưa từng có.

Nhờ khả năng xác định mục tiêu và mức độ sát thương chưa từng thấy, các nhà hoạch định chiến lược và giới lãnh đạo chính trị tin rằng họ có thể nhanh chóng kết thúc cuộc xung đột. Tuy nhiên, Washington đã mắc phải sai lầm quen thuộc của những người quá tin vào các “vũ khí thần kỳ”: bỏ qua những thách thức mới xuất hiện sau các “chiến thắng” ban đầu, khiến Mỹ rơi vào thế bế tắc về bước đi tiếp theo.

Chỉ trong hai ngày đầu của chiến dịch tấn công, Hoa Kỳ đã chi 5,6 tỷ đô la cho đạn dược. Hơn 2.000 đơn vị vũ khí đã được sử dụng nhằm vào những mục tiêu mà Lầu Năm Góc xác định là của Iran. Kể từ khi Donald Trump ra lệnh phát động chiến tranh chống Iran, Mỹ đã mất ít nhất 42 máy bay, làm cạn kiệt một phần đáng kể kho tên lửa và drone, đồng thời chi ít nhất 30 tỷ đô la cho cuộc xung đột.

Tuy nhiên, vũ khí không phải là nguồn lực vô hạn. Việc bổ sung kho dự trữ cần đến nhiều tháng, đặc biệt đối với các loại vũ khí chính xác cao được hỗ trợ bởi AI. Dường như Mỹ đã không nhận ra rằng công nghệ, tự nó, không thể mang lại chiến thắng trong chiến tranh. Sử gia Paul Josephson, chuyên về lịch sử công nghệ thế kỷ XX, kết luận : công nghệ cũng không thể ngăn chặn những chi phí khổng lồ mà mọi cuộc xung đột vũ trang đều gây ra. Niềm tin vào AI chắc chắn đã thúc đẩy việc sử dụng công nghệ này trên chiến trường, nhưng đồng thời cũng thổi phồng hiệu quả thực sự của nó.

Ông Nikol Pachinian đã vượt qua các đối thủ trong cuộc bầu cử lập pháp diễn ra hôm Chủ nhật (07/06). Theo Ủy ban Bầu cử Trung ương Armenia, sau khi kiểm phiếu tại toàn bộ các điểm bỏ phiếu, đảng Khế ước Dân sự (Contrat civil) của ông Pachinian dẫn đầu với 49,8% số phiếu, bỏ xa liên minh (Arménie forte) của tỷ phú Armenia gốc Nga, Samvel Karapetian, chỉ giành được 23,3% số phiếu.

Cuộc bỏ phiếu được xem như một phép thử đối với chủ trương tái định hướng chính sách đối ngoại của Erevan, xích gần hơn với các nước phương Tây.

Thông tín viên Daniel Vallot tại Erevan tường trình :

Đây mới chỉ là kết quả kiểm phiếu sơ bộ, nhưng chiến thắng của ông  Nikol Pachinian và đảng cầm quyền của ông đã được bảo đảm. Vì thế, thủ tướng Armenia sẽ tiếp tục tại chức. Canh bạc chính trị của ông đã thành công, tuy quy mô chiến thắng vẫn còn chưa chắc chắn. Điều này là quan trọng bởi Nikol Pachinian cần một chiến thắng càng áp đảo càng tốt để có thể sửa đổi Hiến pháp Armenia,  điều kiện mà Azerbaijan đặt ra để thực hiện thỏa thuận hòa bình được ký  tại Washington vào mùa hè năm 2025.  

Trong chiến dịch tranh cử, Nikol Pachinian đã dành phần lớn thời gian cho chủ đề hòa bình với các nước láng giềng của Armenia, không chỉ với Azerbaijan mà còn với Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm bảo đảm sự ổn định và thịnh vượng cho đất nước.

Cuộc bầu cử cũng diễn ra trong bối cảnh Nga gây sức ép rất mạnh đối với vị thủ tướng này, người đang mong muốn xích lại gần hơn với Bruxelles và Washington.

Tuy nhiên, Nikol Pachinyan đã nhiều lần khẳng định rằng ông muốn duy trì quan hệ với Matxcơva và không có ý định đối đầu với đồng minh truyền thống của Armenia. Trước ngày bầu cử, ông cũng tuyên bố rằng nếu giành chiến thắng, chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông sẽ là tới Matxcơva để hội đàm với tổng thống Nga Vladimir Putin.

Hãng tin Pháp AFP ghi nhận « nhiều vụ nổ lớn » tại thủ đô Teheran sáng nay 08/06. Quân đội Israel cho biết đã nhắm tới « nhiều mục tiêu quân sự », cơ sở hạ tầng năng lượng và một nhà máy hóa dầu trên lãnh thổ Iran ở các khu vực miền trung và miền đông nước này và nhất là đã « phá hủy hệ thống phòng thủ » của lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo. Hàng động này nhằm đòn trả đũa Teheran, trong đêm qua (Chủ Nhật 07/056/2026) huy động tên lửa nhắm tới lãnh thổ Israel. Gần như cùng lúc, phe Houthi, lực lượng Hồi Giáo theo hệ phái Shia tại Yemen, được Iran yểm trợ, cũng phóng tên lửa vào miền bắc Israel. Quân đội Israel phải huy động hệ thống chống tên lửa để đối phó.

Từ Jérusalem, thông tín viên Frédérique Misslin gửi về bài tường thuật:

« Tiếng còi hụ, những tiếng nổ, Israel phóng tên lửa chận tên lửa của Iran… từ tối qua, hơn 12 tên lửa của Iran đã nhắm về phía Israel. Tại Jerusalem, từ hai tháng nay, khi lệnh tạm ngừng bắn có hiệu lực, dân chúng không còn phải nấp trong các hầm trú ẩn. Yiliah Diah, một người bố đang bế đứa con hai tuổi rưỡi trong tay cho biết, những kỷ niệm tồi tệ lại tái hiện. Anh nói : ‘Sáng nay tên lửa của Yemen đã nhắm tới Israel, tôi nghĩ là tình trạng này không kéo dài, nhưng chẳng có gì là chắc chắn cả. Có lẽ do quá cầu mong điều này nên tôi mới dám nghĩ như vậy thôi !’.

Israel cho biết trong đêm, đã nhắm  các mục tiêu quân sự và một nhà máy hóa dầu của Iran. Chiến sự bùng lên trở lại dường như là hiển nhiên. Trước mắt, chưa có ai bị thương tại Israel trong lúc Teheran khẳng định là đã oanh kích hai căn cứ quân sự của Nhà nước Do Thái. Quân đội Israel thông báo đã huy động các hệ thống phòng không.

Hôm nay các trường học phải đóng cửa. bệnh viện khởi động lại chương trình khẩn cấp để có thể hoạt động ở dưới hầm. Sáng nay thủ tướng Benjamin Netahyahu triệu tập một cuộc họp về an ninh. Lệnh tạm ngừng bắn càng lúc càng bị đe dọa, tựa như những hy vọng của tổng thống Trump muốn nhanh chóng đạt được thỏa thuận qua các vòng đàm phán càng lúc càng xa vời ».

Theo tin từ trang mạng Axios của Mỹ, tổng thống Trump đã điện đàm với thủ tướng Israel Netanyahu trong đêm qua và kêu gọi Tel Aviv tránh đáp trả Iran. Nhưng diễn tiến trong những giờ qua cho thấy nỗ lực này đã hoài công. Trong khi đó phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Iran quy trách nhiệm cho Hoa Kỳ đổ dầu vào lửa, khiến chiến sự bùng lên trở lại tại Trung Đông. Trung Quốc thì bày tỏ « quan ngại » trước việc Israel và Iran tấn công nhau và vẫn kỳ vọng các bên tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn.

Iran đáp trả ngay lập tức

Sau loạt không kích quy mô lớn của Israel nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran rạng sáng nay, Teheran đã nhanh chóng đáp trả bằng các đợt tấn công nhắm vào những căn cứ quân sự trọng yếu của Israel. Không chỉ vậy, các đồng minh của Iran trong khu vực cũng bắt đầu có những động thái gia tăng sức ép đối với Nhà nước Do Thái, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mở rộng xung đột trên toàn Trung Đông.

Thông tín viên RFI tại Teheran, Siavosh Ghazi tường trình :

Các cuộc tấn công của Israel diễn ra vào khoảng 4 giờ sáng theo giờ địa phương. Nhiều địa điểm đã bị tấn công, trong đó có thủ đô Teheran, cùng các thành phố Ispahan, Tabriz và Karaj. Một cơ sở hóa dầu tại Mahshahr ở miền nam Iran cũng bị đánh trúng, khiến chính quyền Iran phản ứng rất gay gắt. Các mục tiêu còn lại chủ yếu là các cơ sở quân sự, đặc biệt tại Teheran, Ispahan và Tabriz.

Tuy nhiên, vào khoảng 7 giờ sáng, tức chưa đầy 3 giờ sau cuộc tấn công của Israel, Iran đã đáp trả bằng loạt oanh kích đầu tiên nhằm vào miền trung và miền nam Israel. Sau đó, khoảng một giờ sau, Iran tiến hành thêm một đợt tấn công mới nhằm vào hai căn cứ không quân của Israel là Tel Nof và Nevatim, nằm ở miền trung và miền nam nước này. Giới chức Iran tuyên bố,  nhiều mục tiêu rất quan trọng đã bị phá hủy tại hai căn cứ không quân trên, vốn là những căn cứ chủ chốt của không quân Israel, nơi triển khai các chiến đấu cơ F-35.

Một chỉ huy của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran còn khẳng định rằng một lần nữa Iran đã chứng tỏ họ kiểm soát bầu trời của toàn khu vực, cũng như của Israel.

Iran như vậy đang chơi bài leo thang căng thẳng, cùng với các đồng minh của mình. Lực lượng Houthi tại Yemen đã cấm các tàu dân sự và quân sự của Israel đi qua eo biển Bab el-Mandeb. Tóm lại, tất cả các đồng minh của Iran cũng đang tham gia vào cuộc leo thang căng thẳng cùng với Teheran.

Iran tấn công Israel : Hành động quân sự mang tính chính trị

Không thuần túy là một hành động quân sự, cuộc tấn công của Iran nhắm vào Israel hôm qua 07/06/2026 để đáp trả các đợt oanh kích của Nhà nước Do Thái vào vùng ngoại ô phía nam Beyrut, Liban, một ngày trước đó là một hành động chính trị táo bạo, nhưng đầy rủi ro, nhằm duy trì tầm ảnh hưởng của Cộng hòa Hồi giáo ở khu vực Trung Đông.

Từ Beyrouth, thông tín viên Paul Khalifeh cho biết cụ thể :

Một trong những mục tiêu mà Israel và Mỹ công khai nêu ra trong cuộc đối đầu với Iran là làm giảm ảnh hưởng trong khu vực của Cộng hòa Hồi giáo bằng cách làm suy yếu các đồng minh phi Nhà nước của họ. Tại Liban, lực lượng đó chính là Hezbollah. Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Liban và Israel dưới sự bảo trợ của Mỹ, trong đó Hezbollah và các đại diện của cộng đồng người Shia bị loại khỏi tiến trình thương thảo, nằm trong khuôn khổ chiến lược này.

Tổng thống Liban Joseph Aoun và thủ tướng Nawaf Salam đã kiên quyết ủng hộ mục tiêu đó. Hai nhà lãnh đạo không ngần ngại chỉ trích Iran và cáo buộc Hezbollah phục vụ lợi ích của Teheran. Bằng việc trực tiếp tham gia vào cuộc đối đầu giữa Hezbollah và Israel, Iran tự thể hiện mình là nhà bảo vệ Liban. Qua động thái này, Teheran đang tìm cách vô hiệu hóa các nỗ lực loại bỏ ảnh hưởng của họ khỏi chính trường Liban. Ở phạm vi rộng hơn, Iran muốn đưa vấn đề Liban vào các cuộc đàm phán với Washington.

Chính bối cảnh này đã dẫn tới chuyến thăm Islamabad của tư lệnh quân đội Liban. Tướng Rodolphe Haykal dự kiến gặp người đồng cấp Pakistan, nguyên soái Asim Munir, được xem là nhà trung gian chính giữa Iran và Mỹ. Một nguồn thạo tin cho AFP biết rằng chuyến thăm này nằm trong khuôn khổ các cuộc đàm phán rộng lớn hơn giữa Teheran và Washington.

Anh, Pháp và Đức ủng hộ lời kêu gọi gặp ông Putin của ông Zelensky

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo Anh, Pháp và Đức đối với lời kêu gọi đàm phán trực tiếp nhằm đạt được lệnh ngừng bắn giữa Nga - Ukraine, theo tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc họp về quốc phòng tại London ngày 7-6.

Hãng tin AFP tường thuật ông Zelensky đã gặp Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại số 10 phố Downing ở thủ đô nước Anh trong bối cảnh cuộc chiến giữa Nga - Ukraine đã bước sang năm thứ năm.

Trong tuyên bố chung với ông Zelensky, các nhà lãnh đạo cho biết họ "ủng hộ đề xuất đối thoại trực tiếp giữa Ukraine và Nga, với sự tham gia tích cực của Mỹ và châu Âu, nhằm đạt được lệnh ngừng bắn và tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán tiếp theo".

Trước đó, ông Zelensky đã đề xuất gặp trực tiếp Tổng thống Nga Vladimir Putin trong bức thư ngỏ được công bố hôm 4-6. Tuy nhiên, ông Putin đã bác bỏ đề xuất này, nói rằng ông thấy không có lý do gì để gặp ông Zelensky trước khi hai bên đạt được một thỏa thuận hòa bình khả thi.

Trả lời Đài Sky News tối 7-6, ông Zelensky thông tin ông cũng đã gặp nhà tài phiệt Nga Roman Abramovich tại Kiev để chuyển thông điệp tới ông Putin.

Nga đánh giá cao nỗ lực của ông Trump trong vấn đề Ukraine, xác nhận duy trì kênh liên lạc kín với Kiev

Phóng viên TTXVN tại Matxcơva dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 7-6 cho biết Nga đánh giá cao sự chân thành của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong nỗ lực giải quyết vấn đề Ukraine.

Trả lời phỏng vấn nhà báo Pavel Zarubin, ông Peskov nêu rõ Nga đang đánh giá các tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio về vấn đề Ukraine, đồng thời nhấn mạnh sự tồn tại của những quan điểm khác nhau giữa các thành viên trong nội bộ chính quyền Tổng thống Trump. 

Tuy nhiên, phía Matxcơva nhìn chung cho rằng ông chủ Nhà Trắng thực sự muốn chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine và Nga đánh giá cao sự chân thành cũng như ý chí chính trị của nhà lãnh đạo Mỹ.

Trong khi đó, Trợ lý Tổng thống Nga phụ trách chính sách đối ngoại Yury Ushakov cùng ngày tiết lộ nước này vẫn duy trì kênh liên lạc kín với Ukraine và hai bên đã có những cuộc tiếp xúc cởi mở trong các vòng đàm phán trước đó.

Ông Trump nói sẽ kêu gọi ông Netanyahu không trả đũa cuộc tấn công tên lửa của Iran

Theo trang tin Axios của Mỹ, ngày 7-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ gọi điện cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu để kêu gọi ông không đáp trả cuộc tấn công tên lửa của Iran nhằm vào Israel.

"Tôi sẽ gọi cho ông Netanyahu ngay bây giờ và bảo ông ấy đừng trả đũa" - ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với nhà báo Barak Ravid của Axios.

Theo những đoạn trích được ông Ravid đăng trên mạng xã hội X, ông Trump nói: "Mỗi bên đều đã tung đòn của mình rồi. Israel đã thực hiện cuộc tấn công của họ và Iran cũng đã tiến hành cuộc tấn công của mình. Chúng ta không cần thêm một cuộc tấn công nào nữa".

Loạt tên lửa được Iran phóng ngày 7-6 là cuộc tấn công đầu tiên của Tehran nhằm vào Israel kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi tháng 4. Ông Trump bày tỏ lo ngại rằng diễn biến này có thể làm chệch hướng các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Ngoại trưởng Iran trao đổi với người đồng cấp các nước châu Âu và khu vực

Tối 7-6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực với người đồng cấp các nước Anh, Pháp và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời trao đổi với lãnh đạo Qatar và nước trung gian Pakistan.

Theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran, các cuộc trao đổi riêng rẽ tập trung vào phản ứng của Tehran trước những gì nước này gọi là "các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn liên tiếp của Israel tại Lebanon". Bộ này không cung cấp thêm chi tiết.

Các cuộc điện đàm - được Hãng tin IRNA dẫn thông tin từ Bộ Ngoại giao Iran - diễn ra trong bối cảnh Tehran phóng nhiều tên lửa nhằm vào Israel sau cuộc không kích của Israel nhằm vào khu ngoại ô phía nam Beirut.

Hôm nay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên

Nhận lời mời của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có chuyến thăm cấp nhà nước tới CHDCND Triều Tiên từ ngày 8 đến 9-6. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc tìm cách củng cố quan hệ với Triều Tiên.

Theo bài bình luận được đăng trên báo Rodong Sinmun của Triều Tiên sáng 8-6, ông Tập cho biết hai nước láng giềng sẽ tăng cường trao đổi trên mọi lĩnh vực nhằm tạo động lực mạnh mẽ cho việc phát triển quan hệ song phương và bảo vệ một trật tự quốc tế công bằng.

"Chúng ta phải chống lại bá quyền, chủ nghĩa độc đoán và mọi âm mưu, nỗ lực nhằm khôi phục chủ nghĩa quân phiệt, những thứ dọa an ninh và ổn định khu vực" - ông Tập nói.

Ông cũng cam kết phối hợp với Triều Tiên thúc đẩy chủ nghĩa đa phương công bằng, có trật tự và quá trình toàn cầu hóa kinh tế mang tính bao trùm hơn.

Xung đột Hamas - Israel: Hamas ra điều kiện giải giáp tại Dải Gaza

Theo TTXVN, ngày 7-6, các nguồn tin Ai Cập dẫn thông tin từ phong trào Hồi giáo Hamas khẳng định tiến trình giải giáp của lực lượng này tại Dải Gaza phụ thuộc vào việc Israel rút quân hoàn toàn khỏi vùng lãnh thổ của Palestine trước khi bước vào giai đoạn 2 của thỏa thuận ngừng bắn.

Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh phái đoàn Hamas đã tới Cairo từ ngày 5-6 để bắt đầu vòng đàm phán mới về thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza, dự kiến kéo dài trong vài ngày. Vòng đàm phán lần này tập trung vào vấn đề giải giáp tại Dải Gaza, tình hình nhân đạo và công tác quản trị vùng lãnh thổ của Palestine trong tương lai.

Theo các nguồn tin, phái đoàn Hamas nhấn mạnh tiến trình giải giáp sẽ diễn ra sau khi Israel rút quân hoàn toàn khỏi Dải Gaza, bởi lực lượng này không thể giao nộp vũ khí trong lúc Israel vẫn còn hiện diện tại đây. 

Bên cạnh đó, các cuộc thảo luận cũng đề cập đến công tác quản trị Dải Gaza trong giai đoạn hiện tại và lập trường của Hamas về việc bàn giao quyền quản lý vùng lãnh thổ này cho một ủy ban của Palestine.

Hiện nay vòng đàm phán vẫn đang tiếp diễn và kết quả của những cuộc thảo luận sẽ được chuyển tới phía Mỹ và Israel thông qua Ai Cập cùng các bên trung gian hòa giải khác.

Theo tờ India Today, Tổng thống Mỹ Trump ngày 6/6 tuyên bố đã "nối lại" tình bạn với tỷ phú Musk sau một thời gian căng thẳng công khai.

"Chúng tôi đã có thời gian bất đồng gay gắt, nhưng hiện đã trở lại làm bạn bè. Tôi phải nói rằng Elon rất xuất chúng trong khoảng 80% thời gian, nhưng 20% thời gian còn lại ông ấy có thể trở nên khá tệ", ông Trump cho biết.

Mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và người giàu nhất thế giới từng được xem là một trong những liên minh có tầm ảnh hưởng nhất nước Mỹ. Sau khi chi mạnh tay để hỗ trợ chiến dịch tranh cử của ông Trump, ông Musk đã trở thành người lãnh đạo Bộ Hiệu quả chính phủ (DOGE), cơ quan phụ trách cắt giảm chi tiêu công và tinh giảm nhân sự liên bang của Mỹ.

Tuy vậy, rạn nứt giữa hai người bắt đầu xuất hiện vào giữa năm 2025, khi "ông trùm" công nghệ công khai phản đối dự luật chi tiêu "Lớn và Đẹp đẽ" của Tổng thống Trump. Lúc đó, ông Trump đã tỏ ra rất thất vọng, đồng thời cảnh báo sẽ cắt toàn bộ trợ cấp và hợp đồng liên bang với các tập đoàn của ông Musk.

Theo truyền thông Mỹ, dấu hiệu hòa giải đầu tiên giữa ông Trump và ông Musk xuất hiện vào tháng 9/2025, khi hai người cùng tham dự lễ tưởng niệm nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk. Trong chuyến công du Trung Quốc cách đây 1 tháng, tỷ phú Musk cũng là một trong 2 doanh nhân được đi cùng chuyên cơ Không lực Một với Tổng thống Trump.

Tỷ phú công nghệ Elon Musk gây chú ý khi cùng cậu con trai nhỏ X Æ A-Xii của ông xuất hiện tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc gặp quan trọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Hành động ngửa đầu ngắm trần nhà của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và việc giơ điện thoại, xoay tròn để quay phim của tỷ phú Elon Musk tại Trung Quốc làm dấy lên những bình luận sôi nổi.

Tỷ phú công nghệ Elon Musk được cho là sẽ sớm trở lại chính trường Mỹ và sẵn sàng tài trợ cho chiến dịch vận động tranh cử của đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

Tờ New York Times (NYT) ngày 6/6 đưa tin việc Tổng thống Mỹ Trump đầu tuần này công khai ủng hộ ứng viên Abelardo De La Espriella trong cuộc bầu cử Tổng thống Colombia đã dấy lên nhiều tranh cãi tại quốc gia Mỹ Latinh.

Những ý kiến phản đối cho rằng sự ủng hộ của ông Trump là dấu hiệu của "sự can thiệp từ nước ngoài vào vấn đề nội bộ của Colombia", trong khi những người ủng hộ lại nói mối quan hệ thân thiết của ông Espriella với Washington là "thế mạnh".

Tuy vậy, vấn đề gây ra nhiều thắc mắc nhất là tính chính danh của ông Espriella. Liệu một công dân mang song tịch Mỹ - Colombia có thể trở thành tổng thống Colombia mà không phải từ bỏ quốc tịch Mỹ hay không?

"Không có điều khoản nào trong luật pháp Mỹ yêu cầu một lãnh đạo nước ngoài phải từ bỏ quốc tịch Mỹ. Công dân mang song tịch chỉ có thể mất quốc tịch Mỹ nếu họ muốn từ bỏ quốc tịch đó. Những hành động như tranh cử chức vụ ở nước ngoài không dẫn đến việc mất quốc tịch", Giáo sư Amanda Frost từ Đại học Virginia nói với NYT.

Trong khi đó, cựu Đại sứ Colombia tại Mỹ Luis Gilberto Murillo cũng khẳng định Hiến pháp Colombia không yêu cầu ông De La Espriella phải từ bỏ quốc tịch Mỹ. "Một người có thể có 2 quốc tịch và vẫn trở thành tổng thống Colombia. Đương kim Tổng thống Gustavo Petro có cả quốc tịch Italia và Colombia", ông Murillo cho biết.

Theo truyền thông Mỹ, một số nhà lãnh đạo khác ở Mỹ Latinh cũng là công dân song tịch như Tổng thống Ecuador Daniel Noboa (sinh ra ở Miami, Mỹ), hay cựu Tổng thống Peru Pedro Pablo Kuczynski (chủ động từ bỏ quốc tịch Mỹ trước khi nhậm chức).

Ông Espriella, 47 tuổi, nhập quốc tịch Mỹ vào năm 2023 sau khi sống hơn 10 năm ở bang Florida, Mỹ và làm luật sư bào chữa cho các thân chủ nổi tiếng người Colombia. Bản thân ông Espriella không có nhiều kinh nghiệm chính trị và xây dựng chiến dịch tranh cử dựa trên cam kết áp dụng chính sách đối đầu cứng rắn nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng an ninh tại Colombia.

Ông Espriella cũng không ngại thừa nhận việc học hỏi từ các nhà lãnh đạo trong khu vực. Giống Tổng thống Argentina Javier Milei, ông Espriella đã đề xuất một chương trình cắt giảm mạnh chi tiêu chính phủ, nhưng vẫn bảo đảm ngân sách quốc phòng. Tương tự Tổng thống Ecuador Daniel Noboa, ông Espriella muốn mở rộng việc áp dụng tình trạng khẩn cấp để đẩy mạnh chiến dịch trấn áp các băng nhóm tội phạm.

Theo Kyiv Independent, tuyên bố được đưa ra sau khi Hy Lạp gửi công hàm phản đối ngoại giao chính thức tới Ukraine vào ngày 3/6 về vụ việc trên. Chiếc xuồng không người mà Hy Lạp cho là của Ukraine, được ngư dân phát hiện ngoài khơi Lefkada vào ngày 7/5, gây ra căng thẳng ngoại giao giữa Athens và Kiev.

Ông Tykhyi nói: "Đó là hệ quả của những hoàn cảnh phát sinh từ chiến dịch chống Ukraine của Nga". Quan chức Ukraine này khẳng định Ukraine tiếp tục tuân thủ các quy định của luật pháp quốc tế, coi trọng an toàn hàng hải và sẽ nỗ lực để tránh tái diễn các vụ việc tương tự trong tương lai.

Khi đưa ra phản đối, Hy Lạp lập luận rằng sự hiện diện của phương tiện không người lái Ukraine gây ra mối đe dọa cho giao thông hàng hải và có thể dẫn đến thương vong dân sự hoặc thiệt hại môi trường.

Theo người phát ngôn của Ukraine, Kiev và Athens cùng chia sẻ quan ngại về các mối đe dọa đối với an ninh quốc tế và khu vực, bao gồm an ninh hàng hải, cũng như các hoạt động của hạm đội ngầm của Nga. Ông Tykhyi cảm ơn người dân Hy Lạp vì sự "ủng hộ kiên định" dành cho Ukraine đồng thời khẳng định Kiev rất coi trọng mối quan hệ hữu nghị với Athens.

Trong ba tháng qua, các phương tiện không người lái của Ukraine đã rơi xuống và đi lạc vào Phần Lan, các nước Baltic, Hy Lạp, Romania và khiến 5 công dân Azerbaijan thiệt mạng trên Biển Azov.

Tổng thống Romania Nicusor Dan ngày 6/6 xác nhận, chiếc xuồng không người lái phát nổ tại cảng dân sự Constanta là của Ukraine. "Đó là 1 trong 4 chiếc xuồng không người lái được trang bị chất nổ của Ukraine đã mất kiểm soát".

Theo TASS, trả lời câu hỏi của các nhà báo, Tổng thống Romania cho biết ông không thể giải thích làm thế nào một phương tiện không người lái trên biển có thể vào cảng nước này. Theo người đứng đầu Romania, thiết bị này không bị phát hiện vì đây là công nghệ mới được phát triển trong cuộc xung đột ở Ukraine.

Ngày 5/6, Bộ Quốc phòng Romania báo cáo, 4 xuồng không người lái quân sự của Ukraine đã mất kiểm soát. Một trong số chúng phát nổ tại cảng Constanta, chiếc thứ hai phát nổ trên biển gần cảng, trong khi hai chiếc còn lại phát nổ cách Constanta khoảng 145km về phía đông.