La Habana giữa bóng tối và phẫn nộ

Courrier International trích dịch tờ El Estornudo ở La Habana, cho biết đối mặt với nạn thiếu thực phẩm, thuốc men, không có xăng dầu và điện, người dân Cuba đang kiệt quệ. Họ lo sợ một sự can thiệp quân sự của Mỹ, nhưng đồng thời cũng muốn chế độ Castro sụp đổ.

Bài phóng sự mô tả đường phố La Habana, với mùi rác cháy và không khí nặng nề căng thẳng. Một người dân tên Marta Elena Quintana cho biết khá giống với những ngày trước thời điểm 11/07/2021, khi những cuộc biểu tình chống chính quyền quy mô làm rung chuyển đảo quốc ; nhưng phẫn nộ cùng với sợ hãi cao hơn. « Dân đói khổ, không điện, không xăng. Chúng tôi sẽ ra sao nếu tất cả bùng nổ ? ». Đã nhiều tháng qua, dầu Venezuela không có một giọt, Mêhicô và Nga ngưng gởi trừ một tàu dầu Nga đến cách đây hơn một tháng.

Không có dự trữ chiến lược, mạng lưới điện Cuba rơi vào hôn mê. Cúp điện kéo dài 18 thậm chí 22 tiếng đồng hồ, bệnh viện phải hoãn các cuộc giải phẫu, thức ăn trong tủ lạnh hư hỏng và tinh thần người dân cũng xuống dốc. Carlos Roberto Mendoza, tài xế taxi kể, ban đêm không ngủ được vì nóng và suy nghĩ ngày mai biết cho con ăn gì. « Chính quyền tiếp tục đổ tại cấm vận, nhưng đã hơn 60 năm qua chúng tôi bị cấm vận nhưng chưa bao giờ khốn khổ như vậy. Đất nước này được quản lý tồi, tham nhũng khủng khiếp và hệ thống đã tàn hơi ».

Báo chí quốc tế đổ về Cuba, linh cảm một biến cố lớn

Trong bối cảnh đó, ống kính của báo chí quốc tế nhắm vào La Habana, các nhà báo bám trụ tại đây với linh cảm sẽ đưa tin được về sự kiện địa chính trị lớn nhất những năm gần đây tại châu Mỹ la-tinh : hồi kết của mô hình cộng sản kể từ 1959. Hôm thứ Tư 13/05, tại San Miguel del Padrón ở La Habana mấy chục người dân phẫn nộ tập hợp trước trụ sở chính quyền ngay trong thanh thiên bạch nhật, tại nhiều khu phố khác, bản hợp xướng xoong chảo ban đêm lại vang lên, những thùng rác bị đốt…Đêm đó những xe tải chở các « bê-rê đen », đơn vị đặc biệt của của bộ nội vụ tiến vào các « điểm nóng ». Internet bị cúp ở nhiều nơi, kịch bản giống như mùa hè 2021.

Courrier International dẫn nhận xét của Jorge Alberto Ramos, một cư dân khu Plaza de la Revolución, người dân biểu tình mỗi ngày vì họ chẳng còn gì để mất. Nhưng nỗi sợ còn đó, chẳng biết ở phía nào, sợ bùng nổ như hôm 11/07. Hiện giờ La Habana hỗn loạn, chính quyền bất động, người trung lưu dao động giữa hy vọng thay đổi và lo sợ sẽ còn khốn khổ thêm. Hôm 14/05, giám đốc CIA John Ratcliffe hạ cánh xuống Cuba để gặp các quan chức bộ nội vụ và Raul Guillermo Rodriguez Castro tức « Raulito », cháu ngoại của Raul Castro. Vài giờ sau đó, chính quyền Cuba rốt cuộc đã chấp nhận 100 triệu đô la viện trợ nhân đạo của Mỹ, sẽ do giáo hội Công giáo phân phối.

Sự giận dữ của dân chúng không chỉ vì cúp điện, mà âm ỉ từ nhiều thập niên hứa hão, dự báo phát triển vô nghĩa, tham nhũng đáng xấu hổ ở mọi cấp độ Nhà nước, và một hệ thống kinh tế giết đi mọi sáng kiến cá nhân. Gần đây Washington chính thức khởi tố Raul Castro vì cái chết của những công dân Mỹ trên chiếc máy bay bị bắn hạ năm 1996. Một người dân La Habana tóm tắt tình hình : « Cộng sản hết thời rồi ». Đàn áp, sách nhiễu vẫn diễn ra, đường phố tiếp tục rối loạn. Trong một bài phóng sự khác, phóng viên Le Monde Magazine gặp gỡ các bác sĩ trẻ Cuba. Với đồng lương chết đói tương đương 10 đô la một tháng, họ phải làm thêm nghề tay trái, người đi bán cà phê, làm tóc và móng tay cho khách để kiếm sống.

Cuba và Hoa Kỳ : 145 kilomet và hơn một thế kỷ ám ảnh

L’Express giải thích « Giữa Cuba và Hoa Kỳ là chuyện trong nhà ». Ám ảnh về đảo quốc là do sự gần gũi về địa lý và một lịch sử chung. Trong tất cả các cuộc chiến tranh và khủng hoảng hiện nay (Iran, Ukraina, Trung Đông, Venezuela, Cuba, Đài Loan), chỉ duy nhất có Cuba là mang ý nghĩa như chính sách nội bộ Mỹ.

Hồi năm 1898, quân đội Mỹ tham gia việc phi thực dân hóa hòn đảo trong chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ. Sau đó Mỹ chiếm đóng Cuba cho đến khi độc lập năm 1902, Washington vẫn duy trì các căn cứ hải quân – cờ Mỹ vẫn phấp phới trên Guantanamo – và có ảnh hưởng lớn, cho đến khi Fidel Castro xuất hiện năm 1959.

Trong những thập niên kế tiếp, hàng triệu người Cuba chạy sang Hoa Kỳ tị nạn. Họ có được những thành tựu kinh tế quan trọng, biến Miami thành nơi tập trung người Mỹ la-tinh, hội nhập vào đời sống chính trị hơn tất cả các sắc dân Mỹ la-tinh khác. Nhiều người gốc Cuba còn đặt chân vào Quốc Hội và đặc biệt có một ngoại trưởng : Marco Rubio mà cha mẹ sinh ra ở đất nước quê hương điệu cha-cha-cha.

Đối với những người Cuba ở hai bên bờ eo biển Florida, giờ tính sổ đã điểm. Những người lưu vong ủng hộ Trump muốn trả thù, nhưng làm thế nào, tiến quân sang chiếm đảo quốc chăng ? Lầu Năm Góc muốn bằng mọi giá tránh việc mở ra một mặt trận mới, không loại trừ khả năng đấu tranh du kích. Bắt cóc một thành viên gia đình Castro theo kiểu Maduro ? Không đủ để làm chế độ sụp đổ. Bóp nghẹt kinh tế đảo quốc 10 triệu dân ? Có thể dẫn đến làn sóng di tản ồ ạt sang Florida, điều mà Donald Trump lo ngại nhất.

Tóm lại không có giải pháp nào làm Nhà Trắng hài lòng, nhưng giữ nguyên trạng thì lại càng không. Chỉ có một điều chắc chắn là Hoa Kỳ muốn duy trì sự thống trị tại châu Mỹ, không để một ngày nào đó Nga hay Trung Quốc ngự trị tại nơi cách bờ biển nước Mỹ chỉ có 145 kilomet. Cũng như hồi thế kỷ 19, chiến lược « phòng thủ » này diễn ra trước hết ở Cuba.

Siết quân đội Cuba, Trump đánh vào túi tiền của chế độ

Le Monde cuối tuần cho biết « Trump nhắm vào quân đội để làm Cuba nghẹt thở ». Các công ty ngoại quốc hợp tác với Gaesa, tập đoàn kinh tế của quân đội cho đến ngày 05/06 phải ngưng mọi hoạt động liên quan nếu không muốn bị trừng phạt. Chuỗi khách sạn Blue Diamond của Canada, Iberostar và Melia của Tây Ban Nha, Archipelago International của châu Á loan báo chấm dứt kinh doanh với Cuba, công ty hàng hải Pháp CMA CGM và Hapag-Lloyd của Đức ngưng vận chuyển.

Le Point nói về « Ám ảnh Cuba ». Số 300 drone của Cuba hướng về Guantanamo liệu có đóng vai trò các hỏa tiễn Nga năm 1962 ? Nhưng như vậy đã đủ để Trump bấm nút « thay đổi Cuba ». Nhà sử học François David cho rằng sau khi tống khứ Noriega ở Nicaragua năm 1989, lẽ ra Hoa Kỳ đã phải kết thúc một tình trạng bất thường vào lúc Liên Xô đang suy tàn : sự hiện diện của một chế độ mác-xít chỉ cách có 175 kilomet. Nhưng động thái duy nhất của Washington chỉ là duy trì cấm vận thương mại có từ 1962.

Nếu vượt qua lằn ranh đỏ của Mỹ xưa nay, Donald Trump có thể chữa lành vết thương do Iran gây ra. Với chủ thuyết Donroe, Trump hy vọng thành công trong khi những người tiền nhiệm đều thất bại : đưa trở lại vòng ảnh hưởng Mỹ một hòn đảo có được sau chiến tranh 1898 nhờ tổng thống Theodore Roosevelt. Một chiến thắng mang tính biểu tượng mà không tốn kém bao nhiêu, mà ông không thể bỏ qua vào thời điểm sắp đến bầu cử giữa kỳ.

Donald Trump, vị cứu tinh bất đắc dĩ ?

The Economist nhìn dưới một góc độ khác : « Liệu Donald Trump có thể là người cứu vãn Cuba ? ». Niềm tin ý thức hệ đã gây tổn hại cho người dân đảo quốc suốt 70 năm qua, và đã đến lúc cho chủ nghĩa hoài nghi một cơ hội. Thực phẩm, thuốc men, điện và nước sạch đều khan hiếm, nhưng người dân Cuba không thể trông chờ vào đảng Cộng sản cầm quyền. Các nhà lãnh đạo là những người ngoan cố và cô độc. Lo sợ mở cửa sẽ khiến bị mất quyền kiểm soát, họ kẹt cứng trong thế kháng cự trước quốc gia láng giềng giàu nhất thế giới.

Đồng thời, người dân trên đảo cũng có thể đổ lỗi cho một nhóm khác : những người Mỹ gốc Cuba theo đường lối cứng rắn. Đành rằng chính quyền Trump đã cắt nguồn dầu lửa, gia tăng trừng phạt khiến các nhà đầu tư bỏ chạy, gởi đặc nhiệm đi bắt đồng minh Nicolás Maduro của Cuba. Nhưng đây là sự tiếp nối cấm vận từ nhiều thập niên, các tổng thống và Quốc Hội Hoa Kỳ liên tiếp nhượng bộ cộng đồng Cuba lưu vong vốn là khối cử tri quan trọng nhất là Florida - nơi có hơn 1 triệu công dân Mỹ gốc Cuba. Đảo quốc từ 1959 đã trở thành một mặt trận giữa thế giới tự do và cộng sản. Ngay cả khi Liên Xô đã sụp đổ, người Cuba vẫn được ưu tiên cho tị nạn.

Giấc mơ Cuba hậu Castro

Tại Miami, Orlando Gutiérrez-Boronat, tổng thư ký Hội đồng Kháng chiến Cuba cho rằng thay đổi sẽ diễn ra theo kiểu Ba Lan, Tiệp Khắc năm 1989 với « một chút Rumani ». Marcell Felipe, giám đốc Bảo tàng Mỹ về cộng đồng Cuba nhận định « Venezuela không phải là mô hình chấp nhận được đối với Cuba ». Kịch bản lý tưởng theo ông là một sự chia rẽ trong chính quyền La Habana, nhờ đó tìm được một nhân vật có thể lật đổ chế độ, mang lại nền dân chủ. Nhưng nhà cựu ngoại giao Ricardo Zúñiga khẳng định các cố vấn của Trump không tìm ra được vì « Chế độ không hoạt động theo cách ấy. Đó là một liên minh những người có súng và quyết tâm duy trì quyền lực ».

Ông cho rằng những nỗ lực đối thoại trước đây đã bị cản trở bởi nỗi sợ hãi cải cách của chế độ Cuba, nhưng cũng bởi các tổng thống chỉ hứa hẹn khiêm tốn vì theo luật, chỉ có Quốc Hội mới có thể dỡ bỏ lệnh cấm vận. Ở đây, Donald Trump, một người không bận tâm đến pháp lý và Quốc Hội, có lợi thế. Joe Garcia, cựu dân biểu Dân Chủ cho rằng ông Trump có vị thế tốt hơn bất kỳ tổng thống tiền nhiệm nào để chấm dứt lệnh cấm vận.

Nếu Trump nói rằng sẽ tiêu diệt Cuba bằng chủ nghĩa tư bản và Marco Rubio tuyên bố sẽ có bầu cử trong ba năm nữa, người Mỹ gốc Cuba sẽ chấp nhận. Tại Quốc Hội, nếu một số đảng viên Cộng Hòa nổi loạn, Dân Chủ sẽ ủng hộ ông Trump bỏ cấm vận vì lý do nhân đạo. Một số người Mỹ gốc Cuba thực dụng nhận xét ông Trump ít cực đoan hơn ông Rubio. Theo The Economist, nếu đàm phán mang lại kết quả, Donald Trump xứng đáng với giải Nobel hòa bình mà ông mong muốn.

Chiến tranh Iran và nỗi lo trên đồng lúa Việt Nam

Trong hồ sơ về hậu quả của chiến tranh Iran, Courrier International trích dịch bài viết của The Strait Times « Tại Đông Nam Á, trồng lúa liệu có thể còn sinh lợi ? ». Trước tình trạng giá hóa chất và vận chuyển tăng vọt, nông dân trồng lúa Việt Nam và Thái Lan sẽ phải bán gạo ngon với giá cao hơn, hoặc là chịu lỗ lã. Ông Nguyễn Thanh Giang, nông dân ở An Giang cho biết giá mua lúa hiện nay bằng năm ngoái, trong khi giá thành sản xuất cao hơn nhiều vì dầu diesel và các nguyên liệu khác đều tăng. Rất nhiều nông dân có lẽ sẽ không gieo hạt vào mùa tới.

Tại Thái Lan, nông dân và các nhà xuất khẩu cũng đang căng thẳng vì lạm phát. Chuỗi cung ứng rối loạn, giá dầu tăng, kinh tế bất ổn. Irak năm 2025 mua của Thái Lan 1 triệu tấn gạo, nhưng các tàu nay không thể đi qua eo biển Hormuz. Việt Nam hiện thời chưa bị tác động nhiều, nhưng nếu chiến tranh kéo dài sẽ khó khăn.

Ông Đỗ Hà Nam, chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết xuất khẩu gạo chủ yếu sang các thị trường kế cận như Trung Quốc, Philippines. Manila là khách hàng lớn nhất, chiếm 40 % xuất khẩu gạo của Việt Nam nhưng giá vận chuyển tăng mà giá bán không tăng người ta sẽ quay sang trồng loại khác. Đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam, khó khăn nhất là giá vận chuyển tăng 25-35 % vì tàu phải đi vòng, cộng với giá bảo hiểm tăng.

Chuyên gia Hoàng Trọng Thụy ghi nhận nhà nông và thương lái bị giảm hẳn lợi nhuận vì các hợp đồng được ký từ năm ngoái với giá rẻ, họ đành chấp nhận để cạnh tranh với Thái Lan và Ấn Độ. Năm 2025 Việt Nam có lượng gạo dự trữ nửa triệu tấn, nhưng năm nay chỉ tiêu dự trữ 420.000 tấn khó đạt. Đây còn là vấn đề an toàn lương thực. Ông Nguyễn Thanh Giang còn là chủ tịch một hợp tác xã nông nghiệp, đi đầu trong việc dùng drone để gieo hạt, tưới và bón phân, chủ trương chuyển từ ba vụ sang làm hai vụ, sản lượng ít hơn nhưng bán giá cao hơn.

Zelensky và cánh cửa cuối cùng dành cho Putin

Liên quan đến chiến tranh ở Ukraina, Le Figaro số cuối tuần ghi nhận « Sau khi oanh kích Saint-Pétersbourg, Zelensky chìa ra cây sào cho Putin », nhưng tổng thống Nga từ chối gặp gỡ. Trong lá thư ngỏ gởi đến Vladimir Putin và nhiều nước khác, tổng thống Ukraina đề nghị gặp trực tiếp đồng nhiệm Nga và ngưng bắn toàn diện ngoài mặt trận. Zelensky viết : « Đó là một sự kiện lịch sử mà ông biết rõ : Khi nước Nga đã chán ngán, thay đổi sẽ đến ». Có thể hiểu là hãy hành động trước khi quá muộn đối với Putin.

Kiev đã hủy diệt 2/5 năng lực xuất khẩu dầu khí của Nga, mỗi tháng có 35.000 lính Nga tử trận. Trong nước bất bình đang tăng lên cùng với vật giá và internet bị cắt. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhận định Nga sẽ không đạt nổi các mục tiêu ở Ukraina, Hạ Viện thông qua dự luật tăng trừng phạt Nga và hỗ trợ Ukraina, con ngựa thành Troie Viktor Orban thì đã thất bại đau đớn. Tuy nhiên tất cả còn tùy thuộc vào Vladimir Putin, người đã gây chiến.

Phát ngôn viên Dmitri Peskov cười nửa miệng, nói rằng Volodymyr Zelensky « lúc nào cũng có thể đến Matxcơva ». Một nhà ngoại giao Ukraina bình luận « Để bị bắt hoặc bị đầu độc… ». Vladimir Putin trả lời « niet » với lá thư. Ông kêu gọi « Các đồng chí binh sĩ, thủy quân lục chiến, sĩ quan, tướng lãnh, cả nước đang nhìn vào các đồng chí (…) Hãy tiếp tục chiến đấu ! ». Trả lời phỏng vấn Le Figaro Magazine, nhà đối lập lưu vong Mikhail Khodorkovski khẳng định « Không ai trong vòng thân cận của Vladimir Putin ủng hộ chiến tranh, ngoại trừ ông ta ».

Kiểm soát trí thông minh nhân tạo : Vấn đề cấp thiết

Chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống năm tới, Le Point dành hồ sơ để bàn luận về tình trạng của cánh hữu Pháp. L’Express đăng khuôn mặt thủ lãnh cực tả Pháp trên trang nhất, chạy tít « Cơn ác mộng Mélenchon ». Courrier International nói về « Cú sốc kinh tế từ chiến tranh Iran », The Economist quan tâm đến « Sự trỗi dậy của Gen-Z xã hội chủ nghĩa ». Le Nouvel Obs đăng ảnh bốn ông chủ của OpenAI, Anthropic, Meta, SpaceX, với dòng tựa « Trí thông minh nhân tạo : Các tiên tri giả »

Trong bài xã luận, Le Nouvel Obs đặt câu hỏi, liệu có phải một làn gió chống lại trí thông minh nhân tạo (AI) đang thổi đến, vì những tác động có thể là tai hại cho xã hội ? Trong vài tháng qua, lo ngại đang gia tăng trên toàn thế giới trước sự mở rộng không kiểm soát của công nghệ mang tính cách mạng này. Tại quốc gia đã khai sinh ra những đại gia AI, nghi ngại ngày càng nhiều về việc làm, tác động môi trường và việc sử dụng trong quân sự. Những người khổng lồ công nghệ hứa hẹn về một tương lai tươi sáng những hầu như không che giấu được những mâu thuẫn và khát vọng quyền lực.

Các trung tâm dữ liệu ngốn rất nhiều nước và điện, văn nghệ sĩ tố cáo tác phẩm của mình bị nuốt chửng và có nguy cơ bị AI thay thế. Quan trọng hơn, AI đặt ra một câu hỏi mang tính sống còn đối với những người đương thời : Chúng ta sẽ xây dựng loại xã hội nào nếu các mối quan hệ và kỹ năng của con người – học hỏi, sáng tạo, giao tiếp – bị máy móc thay thế ? Thông điệp « Magnifica Humanitas » (Nhân loại tuyệt vời) của Đức giáo hoàng Lêô XIV hôm 25/05 đã gây tiếng vang lớn khi kêu gọi ngăn chặn trí thông minh nhân tạo « thống trị nhân loại ». Ngài nhấn mạnh các quốc gia và xã hội dân sự cần cấp bách nắm quyền kiểm soát một công nghệ đang có nguy cơ tuột khỏi tầm tay.

Đặc phái viên RFI Daniel Vallot tại Erevan cho biết về những thách thức của cuộc bầu cử :

Thách thức của cuộc bầu cử này có tầm quan trọng sống còn đối với Armenia. Thủ tướng Nikol Pachinian muốn biến cuộc bầu cử thành một cuộc trưng cầu ý dân về thỏa thuận hòa bình đã ký với Azerbaijan sau khi Armenia bị mất vùng Thượng-Karabakh. Các đảng đối lập đã chỉ trích ông vì để mất vùng lãnh thổ này vào năm 2023, và hiện nay tiếp tục cáo buộc ông nhượng bộ quá nhiều trước Azerbaijan.

Cần nhắc lại rằng hai nước đã ký một thỏa thuận hòa bình vào tháng 8 năm ngoái dưới sự bảo trợ của tổng thống Mỹ Donald Trump, tại Washington. Tuy nhiên, để thực thi thỏa thuận này, Armenia sẽ phải sửa đổi Hiến Pháp, và để làm được điều đó, ông Nikol Pachinian cần giành được chiến thắng càng lớn càng tốt trong cuộc bầu cử này.

Ông Nikol Pachinian muốn đưa Armenia thoát khỏi trường ảnh hưởng của Nga và xích lại gần hơn với các nước châu Âu cũng như Hoa Kỳ. Đây là một canh bạc đầy rủi ro theo quan điểm của các đảng đối lập và cử tri của họ, những người mong muốn duy trì quan hệ tốt đẹp với Nga, đồng minh truyền thống của Armenia, vẫn có ảnh hưởng lớn, đặc biệt là đối với nền kinh tế Armenia.

Thủ tướng Armenia khẳng định ông không muốn cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Matxcơva, mà chỉ muốn đa dạng hóa các đối tác và điểm tựa địa chính trị cho đất nước. Tuy nhiên, để khẳng định sự chuyển hướng này, ông Nikol Pachinian không chỉ cần đảng của mình giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tối nay, mà còn phải thắng với khoảng cách rõ rệt trước các lực lượng đối lập vốn muốn tiếp tục duy trì Armenia dưới sự bảo trợ của Nga.

Các cuộc tấn công mới của Mỹ và Iran thử thách thỏa thuận ngừng bắn

Ngày 6-6, Iran chỉ trích Mỹ "thiếu thiện chí giảm căng thẳng" và vi phạm trắng trợn ngừng bắn, sau đợt không kích qua lại mới nhất ở Trung Đông.

Quân đội Mỹ cho biết đã không kích các trạm radar giám sát ven biển của Iran tối ngày 6-6, đồng thời bắn hạ bốn máy bay không người lái (drone) của Tehran phóng về phía eo biển Hormuz. Iran sau đó tuyên bố đã đáp trả căn cứ không quân và các cơ sở quân sự của Mỹ. 

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng tuyên bố đã đánh chặn một đợt tấn công bằng tên lửa và drone của Iran nhằm vào Kuwait và Bahrain.

Không kích diễn ra trong bối cảnh hai nước đang chuẩn bị tiến hành vòng đàm phán mới. Theo Đài CNN, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi đã đến Tehran tối ngày 6-6 để thay mặt cho Mỹ tham gia vòng đàm phán mới. Ông Naqvi cũng mang một lá thư của lãnh đạo Pakistan gửi cho Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Mỹ tính trưng dụng tài sản đóng băng của Iran

Mỹ đang xem xét chuyển hướng một phần tài sản của Iran để hỗ trợ Kuwait và Bahrain khắc phục thiệt hại do các cuộc tấn công gần đây của Tehran gây ra. 

Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tiết lộ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã chỉ đạo đánh giá mức độ thiệt hại và khả năng sử dụng tài sản Iran để chi trả chi phí sửa chữa. 

Động thái này diễn ra sau khi một cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran tuyên bố việc giải ngân 24 tỉ USD tài sản bị Mỹ phong tỏa là điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình. 

Việc đe dọa chuyển hướng tài sản của Iran có thể tạo thêm tác động mới đối với lệnh ngừng bắn mong manh giữa Washington và Tehran.

Giao tranh Israel - Hezbollah căng thẳng

Quân đội Israel ngày 6-6 cho biết đã tấn công khoảng 150 mục tiêu Hezbollah ở miền nam Lebanon trong hai ngày qua. "Cuối tuần qua, IDF đã tấn công các cơ sở lưu trữ vũ khí, trung tâm chỉ huy, bệ phóng tên lửa và các địa điểm cơ sở hạ tầng khủng bố khác của Hezbollah", lực lượng này cho biết. 

Lebanon thông báo có ít nhất 2 người chết và 22 người bị thương trong các cuộc tấn công.

Trong khi đó, Hezbollah tuyên bố tiến hành 22 cuộc tấn công nhằm vào binh lính và xe tăng của Israel, chủ yếu sử dụng drone, tên lửa và pháo.

Triều Tiên khẳng định vị thế hạt nhân

Ngày 7-6, bà Kim Yo Jong, em gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, cho biết Triều Tiên sẽ không bao giờ từ bỏ vị thế là một quốc gia có vũ khí hạt nhân, đồng thời cảnh báo rằng nước này sẽ không chấp nhận bất kỳ mối đe dọa nào.

"Vị thế cường quốc hạt nhân của chúng tôi là hoàn toàn không thể thương lượng", Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) dẫn lời bà Kim nói, ngay trước chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. 

Bà Kim cũng gọi tuyên bố của Mỹ rằng ông Tập và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận mục tiêu phi hạt nhân hóa Triều Tiên trong hội nghị thượng đỉnh tháng 5-2026 là "sai sự thật".

Trong tuần này, Triều Tiên đã công bố một nhà máy sản xuất vật liệu hạt nhân mới và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un kêu gọi mở rộng kho vũ khí nguyên tử của đất nước theo cấp số nhân.

Biểu tình tại Hàn Quốc đòi bầu cử lại

Hàng ngàn người Hàn Quốc xuống đường sáng ngày 7-6, yêu cầu tổ chức lại các cuộc bầu cử địa phương sau khi tình trạng thiếu phiếu bầu đã làm gián đoạn bỏ phiếu trong tuần này. Cảnh sát ước tính khoảng 10.000 người đã tập trung tại một sân vận động ở Seoul từ tối hôm trước. 

Theo Hãng tin AFP, những người biểu tình, trong đó nhiều người ở độ tuổi 20 - 30, vẫy cờ Hàn Quốc và hô "bầu cử lại, bầu cử lại".

Cuộc bầu cử hôm 3-6 là cuộc bỏ phiếu đầu tiên kể từ khi Tổng thống Lee Jae Myung nhậm chức. Đảng Dân chủ tự do cầm quyền của ông Lee đã giành chiến thắng trong hầu hết các cuộc đua nhưng không thể lật được chiếc ghế thị trưởng chủ chốt của Seoul.

Chủ tịch Ủy ban Bầu cử quốc gia (NEC) Rho Tae Ak đã từ chức cuối tuần này sau khi việc thiếu phiếu bầu đã ảnh hưởng đến 50 điểm bỏ phiếu trên toàn quốc, trong đó có hơn 30 điểm ở thủ đô.

Gần 500 ca nhiễm Ebola được xác nhận ở Trung Phi

Ngày 6-6, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết gần 500 ca mắc vi rút Ebola đã được xác nhận trong đợt bùng phát đang diễn ra tại Trung Phi, làm dấy lên mối lo ngại về khả năng lan rộng của dịch bệnh.

Theo cập nhật hằng ngày của WHO, Congo ghi nhận 452 ca được xác nhận, trong đó 82 người đã tử vong. Trong khi đó, ở quốc gia láng giềng Uganda có 19 ca được xác nhận và 2 người tử vong. Dựa trên báo cáo của Chính phủ Congo và Uganda, tổng cộng đã có 471 ca mắc vi rút Ebola và 84 ca tử vong, tăng 100 ca nhiễm và 20 ca tử vong so với ngày trước đó.

WHO đã tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo và Uganda là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế", do nguy cơ lan rộng dịch bệnh xuyên biên giới. 

Tổ chức này cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp can thiệp mạnh mẽ, dịch bệnh có thể trở thành đợt bùng phát Ebola lớn nhất từ trước tới nay.

Kuwait: Cuộc tấn công mới của Iran là bước leo thang nguy hiểm

Ngày 6-6, Kuwait lên án các cuộc tấn công mới từ Iran, cho rằng đây là "mối đe dọa trực tiếp" đối với tính mạng của người dân nước này, theo Hãng tin AFP.

Bộ Ngoại giao Kuwait nói các cuộc tấn công "cấu thành hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia", đồng thời "đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm".

Bahrain cũng cho biết nước này đã trở thành mục tiêu của các đợt tấn công bằng tên lửa do Iran tiến hành.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ đã tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain để đáp trả các cuộc tấn công của Washington, đồng thời khai hỏa vào 4 tàu chở dầu tìm cách đi qua eo biển Hormuz mà không được Tehran cho phép.

Truyền thông Kuwait cho biết các hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái, trong khi còi báo động vang lên tại Bahrain và người dân được khuyến cáo tìm nơi trú ẩn.

Ai Cập, Qatar và Jordan lên án các cuộc tấn công của Iran vào Kuwait, Bahrain

Theo Đài Al Jazeera, Ai Cập đã lên án các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Kuwait và Bahrain, gọi đây là hành động "vi phạm trắng trợn" chủ quyền của hai quốc gia này, là bước leo thang nguy hiểm đe dọa an ninh của toàn bộ vùng Vịnh.

Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Ai Cập tuyên bố đoàn kết với hai quốc gia vùng Vịnh, đồng thời ủng hộ mọi biện pháp mà Kuwait và Bahrain thực hiện để bảo vệ lãnh thổ và các cơ sở trọng yếu của mình.

Lên án các cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào Kuwait và Bahrain, Qatar cho rằng đây là hành động vi phạm trắng trợn chủ quyền của hai quốc gia vùng Vịnh và vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế.

Bộ Ngoại giao Qatar kêu gọi các bên xuống thang và nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ khu vực khỏi những hệ lụy của các "cuộc tấn công vô cớ".

Jordan cũng lên án các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Bahrain và Kuwait, nói đây là hành động vi phạm trắng trợn chủ quyền của hai nước, đe dọa an ninh khu vực và là bước leo thang nguy hiểm phá hoại các nỗ lực khôi phục ổn định.

Iran: Mỹ vi phạm trắng trợn lệnh ngừng bắn

Ngày 6-6, Iran lên án cuộc tấn công trong đêm của Mỹ nhằm vào các cơ sở radar ven biển tại vùng Vịnh, cho rằng đây là hành động "vi phạm trắng trợn" thỏa thuận ngừng bắn vốn có hiệu lực từ tháng 4, theo Hãng tin AFP.

Theo Hãng tin Mehr, Bộ Ngoại giao Iran đề cập tới cuộc tấn công của Mỹ vào các cơ sở radar và giám sát ven biển ở khu vực Sirik và đảo Qeshm.

Bộ Ngoại giao Iran gọi đây là vụ tấn công "vào chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ của Cộng hòa Hồi giáo Iran", đồng thời lên án cái gọi là "hành vi thù địch và khiêu khích" của Washington.

Bộ này "kêu gọi mạnh mẽ các quốc gia trong khu vực tuân thủ nguyên tắc láng giềng hữu nghị và tôn trọng nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, theo đó không cho phép các bên gây hấn sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của mình để lên kế hoạch hoặc thực hiện các hành động thù địch chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran".

Quân đội Israel tấn công khiến 3 quân nhân Lebanon thiệt mạng, Hezbollah lên tiếng

Theo Hãng tin Reuters, quân đội Lebanon cho biết hai sĩ quan và một binh sĩ nước này đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Israel nhằm vào một xe quân sự ở miền nam Lebanon trong ngày 6-6. Trong khi đó, quân đội Israel cho biết họ đang điều tra vụ việc.

Quân đội Israel nói họ đã tấn công chiếc xe sau khi xác định đây là mối đe dọa đối với lực lượng của mình và nhận được thông tin cho thấy nhóm vũ trang Hezbollah đang chuẩn bị nổ súng vào binh sĩ Israel từ khu vực.

Theo quân đội Israel, kết quả điều tra ban đầu cho thấy trên chiếc xe bị tấn công có hai sĩ quan và một binh sĩ thuộc quân đội Lebanon.

Quân đội Lebanon thông tin vụ tấn công xảy ra trên tuyến đường Khardali - Nabatieh, cách thủ đô Beirut khoảng 70km về phía nam.

Hezbollah đã lên án vụ tấn công, cho rằng đây là hành động cố ý và là một phần trong các hoạt động gây hấn liên tiếp của Israel nhằm vào Lebanon.

CEO Nga: Các công ty năng lượng Mỹ hưởng lợi từ việc đóng cửa eo biển Hormuz

Ngày 6-6, Giám đốc điều hành Công ty dầu khí Rosneft của Nga, ông Igor Sechin, nhận định các công ty năng lượng Mỹ là những bên hưởng lợi chính từ việc eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới - bị đóng cửa, theo Hãng tin Reuters.

"Việc đóng eo biển Hormuz là nỗ lực nhằm tái định hình các quy tắc vận hành của thị trường năng lượng toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ. Những biện pháp phong tỏa eo biển được cho nhằm vào Iran, nhưng cuối cùng lại tác động tiêu cực đến toàn thế giới. Các rủi ro chiến lược đã bị đánh giá thấp" - ông Sechin, một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất trong ngành năng lượng Nga, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg.

"Những bên hưởng lợi chính dĩ nhiên là các công ty Mỹ, khi họ có được lợi thế cạnh tranh không công bằng và khả năng bảo đảm nguồn cung với giá cao. Tình trạng căng thẳng kéo dài ở eo biển Hormuz làm suy yếu nhu cầu dầu mỏ trong dài hạn. Điều này cũng có thể kích hoạt một làn sóng quan tâm mới đến năng lượng thay thế" - ông giải thích.

Mỹ hiện là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới, tiếp theo là Saudi Arabia và Nga.

Nắm quyền từ năm 2018, cựu nhà báo 51 tuổi Nikol Pachinian, lãnh đạo đảng « Khế ước Công dân » (KP), đồng minh của tổng thống Mỹ Donald Trump và có chủ trương thân phương Tây, theo các cuộc thăm dò, là ứng viên dẫn đầu trong cuộc bầu cử 07/06, trước nhiều đảng thân Nga.

Đối thủ chính của ông Pachinian là doanh nhân người Armenia gốc Nga, Samvel Karapetyan, cảnh báo rằng hướng về phương Tây là « lao đầu vào sự thiếu thận trọng ». Theo France 24, vị tỉ phú đứng thứ 44 trong danh sách giàu nhất Nga (theo Forbes Nga) đã cáo buộc ông Pachinian tìm cách kích động chiến tranh với Nga.

Hai nước từng có chung hàng thế kỷ lịch sử, nhưng kể từ khi mất vùng lãnh thổ Haut Karabakh vào tay láng giềng Azerbaijan năm 2023, Armenia dường như không nguôi bất mãn với Nga và tìm cách « xoay trục ».

Nghị sĩ đảng cầm quyền Sargis Khandanyan, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Arménia, nói với tuần báo Le Point : « Lựa chọn của chúng tôi đã được xác định », « Chúng tôi cần cân bằng chính sách đối ngoại. Chúng tôi từng có sự hợp tác an ninh quy mô rất rộng lớn với Nga, nhưng nó đã không hoạt động khi chúng tôi cần. Chúng tôi không có gì chống lại nước Nga, nhưng chúng tôi không thể đem chủ quyền của mình ra để đàm phán với họ ».

Cuối tháng 05, tổng thống Mỹ Donald Trump đã bày tỏ sự ủng hộ « tuyệt đối và toàn diện » đối với Nikol Pachinian.

Về phần mình, tổng thống Vladimir Putin coi là đó là một sự can thiệp nghiêm trọng của phương Tây vào « khu vực ảnh hưởng » truyền thống của Nga. Trong một phát biểu hồi tháng 05/2026, được trang tin của đài TV5 Monde ngày 04/06 dẫn lại, ông Putin nêu trường hợp Ukraina để « nhắc nhở » Armenia, hàm ý xung đột ở Ukraina có liên quan đến việc Kiev tìm cách xích lại gần Liên Âu.

Còn theo France 24, phát biểu với báo giới, bà Maria Zakharova, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Nga từng thừa nhận Matxcơva « đặc biệt quan ngại về chính sách của chính quyền Armenia xích lại gần cộng đồng Châu Âu - Đại Tây Dương, vốn có đường lối cơ bản chống lại Matxcơva ». Giới phân tích Nga cũng cho rằng Matxcơva đang đối mặt với một nỗ lực có phối hợp của phương Tây nhằm đẩy Nga ra khỏi khu vực Nam Kavkaz, mà Armenia là một phần.

Như để cảnh báo Erevan khi bầu cử đến gần, Điện Kremlin đã áp đặt nhiều biện pháp hạn chế thương mại, như tạm thời cấm nhập khẩu nhiều loại trái cây của Armenia, trong khi Nga lâu nay vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất các sản phẩm tươi sống của Armenia. Matxcơva cũng dọa đình chỉ xuất khẩu dầu và khí đốt cho quốc gia 3 triệu dân này, triệu hồi đại sứ về nước, và ám chỉ rằng Armenia có thể bị loại khỏi Liên Minh Kinh Tế Á-Âu. Việc bị loại khỏi khối thương mại do Matxcơva dẫn dắt được cho là sẽ gây ra những cú sốc tức thì cho kinh tế Armenia : theo số liệu chính thức của Erevan, năm 2025 Nga chiếm khoảng 35% ngoại thương của Armenia, so với khoảng 11% của Liên Hiệp Châu Âu.

Như để gây sức ép với cử tri Armenia, tổng thống Nga Putin, được tạp chí Pháp Le Point ngày 03/06 trích dẫn, cho rằng nước này phải lựa chọn giữa trở thành thành viên của Liên Hiệp Châu Âu hay ở lại Liên Minh Kinh Tế Á-Âu mà Erevan đã gia nhập hồi năm 2014. Ông Putin thậm chí còn đòi Erevan tổ chức càng sớm càng tốt một cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề này.

Không cần đến trưng cầu dân ý, vào Chủ Nhật 07/06, lá phiếu cử tri sẽ cho biết Armenia quyết tâm « thoát Nga », « đoạn tuyệt » với đồng minh lâu năm, hay vẫn theo quỹ đạo mà Matxcơva muốn áp đặt cho các nước « chư hầu ».

Theo NBC News, động thái trên có thể xuất phát từ lo ngại về hoạt động gián điệp ngày càng mạnh mẽ của Israel nhắm vào các quan chức Mỹ. 

Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) của Mỹ gần đây đã đưa ra đánh giá mới, theo đó, nâng mức độ đe dọa xuất phát từ Israel lên mức "nghiêm trọng". Hai quan chức Mỹ đương nhiệm và một quan chức đã về hưu tiết lộ, Washington lo ngại Tel Aviv đang nỗ lực đặc biệt để theo dõi các quan chức cấp cao Mỹ nhằm nắm bắt thông tin về các cuộc thảo luận nội bộ cũng như quá trình ra quyết định của chính quyền Tổng thống Trump về xung đột Trung Đông.

Bản đánh giá của DIA gồm một tài liệu dài 7 trang kèm theo biểu đồ phân tích. Theo tài liệu này, năng lực tiến hành hoạt động gián điệp thông qua điệp viên và thu thập thông tin bằng các phương tiện kỹ thuật của Israel được đánh giá ở “mức độ nghiêm trọng”, cấp độ cao nhất trong hệ thống đánh giá mối đe dọa.

Mức cảnh báo được nâng lên khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bất đồng về cuộc xung đột với Iran cũng như các chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon. Theo các nguồn tin, hai nhà lãnh đạo đã có một cuộc điện đàm căng thẳng trong tuần qua.

Các quan chức Mỹ đương nhiệm lẫn đã về hưu và các chuyên gia cho biết, Israel - đồng minh hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt quan tâm đến việc liệu ông Trump sẽ quyết định nối lại các chiến dịch tác chiến quy mô lớn chống Iran hay lựa chọn giải pháp đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.

Đại sứ quán Israel tại Mỹ đã bác bỏ thông tin trên và cho rằng việc Israel thu thập thông tin tình báo về các quan chức chính phủ Mỹ là "hoàn toàn sai sự thật". Lầu Năm Góc từ chối bình luận, trong khi một quan chức Nhà Trắng mô tả câu chuyện này là sai sự thật.

Emily Harding, Phó ban Quốc phòng và An ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, mô tả Israel có một "cơ quan tình báo cực kỳ năng nổ... Họ vô cùng quan tâm đến những gì chúng ta đang làm".

Bahrain cho biết, Iran đã nã tên lửa đạn đạo và phóng máy bay không người lái (UAV) vào nước này và Kuwait chỉ vài giờ sau khi đọ hỏa lực với Mỹ.