Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae - Ảnh: AFP
Theo Hãng tin Reuters ngày 20-2, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cảnh báo về việc Trung Quốc đang gia tăng các hành động "cưỡng ép" trong khu vực, đồng thời cam kết cải tổ toàn diện chiến lược quốc phòng, nới lỏng quy định xuất khẩu vũ khí và củng cố các chuỗi cung ứng chiến lược của Nhật Bản.
Phát biểu đầu tiên trước Quốc hội sau cuộc bầu cử Hạ viện, bà Takaichi nhấn mạnh Nhật Bản đang đối mặt với "môi trường an ninh nghiêm trọng và phức tạp nhất kể từ Thế chiến II", trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng hoạt động quân sự, tăng cường hợp tác an ninh với Nga và Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực tên lửa hạt nhân.
Theo bà, chính phủ sẽ sửa đổi ba văn kiện an ninh cốt lõi trong năm nay nhằm xây dựng một chiến lược quốc phòng mới, đồng thời đẩy nhanh việc rà soát các quy định về xuất khẩu quân sự để mở rộng thị trường nước ngoài và tăng cường năng lực cho ngành công nghiệp quốc phòng trong nước.
Một hội đồng chính sách của Đảng Dân chủ tự do (LDP) do bà Takaichi lãnh đạo cùng ngày cũng đã đề xuất bãi bỏ các quy định chỉ cho phép Nhật Bản xuất khẩu các trang thiết bị quân sự không mang tính sát thương, như áo giáp.
Theo Hãng tin Kyodo, nếu được thông qua, thay đổi này có thể mở rộng đáng kể danh mục vũ khí và khí tài mà các doanh nghiệp Nhật Bản được phép bán ra thị trường quốc tế.
Bà Takaichi cũng cáo buộc Trung Quốc "gia tăng các nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép" tại Biển Hoa Đông và Biển Đông, cho rằng đây là thách thức trực tiếp đối với an ninh khu vực cũng như lợi ích của Nhật Bản.
Song song với việc tăng cường năng lực quân sự - bao gồm kế hoạch nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP, Thủ tướng Takaichi còn đề xuất thành lập một hội đồng tình báo quốc gia do bà trực tiếp chủ trì, nhằm tập trung hóa thông tin từ các cơ quan như cảnh sát và Bộ Quốc phòng, trong bối cảnh Nhật Bản chưa có cơ quan tình báo độc lập tương tự CIA của Mỹ hay MI5 của Anh.
Ngoài lĩnh vực an ninh, bà Takaichi cho biết Nhật Bản sẽ xem xét siết chặt việc sàng lọc đầu tư nước ngoài vào các ngành nhạy cảm, xây dựng cơ chế tương tự Ủy ban Đầu tư nước ngoài của Mỹ (CFIUS), cũng như rà soát các quy định liên quan đến việc người nước ngoài mua đất.
Chính phủ của bà đồng thời cam kết củng cố chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào "một số quốc gia nhất định", hợp tác với các đồng minh để bảo đảm nguồn vật liệu chiến lược, trong đó có đất hiếm tại khu vực đảo Minamitori ở Thái Bình Dương.
Bên cạnh đó, bà hứa hẹn sẽ đẩy nhanh việc tái khởi động các lò phản ứng hạt nhân đã ngừng hoạt động kể từ năm 2011 sau thảm họa nhà máy điện hạt nhân Fukushima, đồng thời nhấn mạnh: "Một quốc gia không dám đối mặt với thách thức thì sẽ không có tương lai".
Những tuyên bố cứng rắn này được đưa ra trong bối cảnh liên minh cầm quyền của bà vừa giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hạ viện - kiểm soát hơn 2/3 số ghế - giúp chính phủ gần như không gặp nhiều trở ngại trong việc triển khai chương trình nghị sự an ninh và quốc phòng.
Trước đó, nhiệm kỳ ngắn bốn tháng của bà Takaichi đã gây chú ý khi bà tuyên bố Nhật Bản có thể sử dụng biện pháp quân sự để đối phó với một cuộc tấn công nhằm vào Đài Loan nếu điều đó đồng thời đe dọa lãnh thổ Nhật Bản, làm bùng phát căng thẳng ngoại giao với Bắc Kinh.
