ĐẠI NIÊN TRƯỞNG TRẦN VĂN TRUNG
(14.2.1926 - 16.6.2026)
Anh Phương Trần Văn Ngà
Tôi biết tin rất muộn, sau gần ba tuần, Trung Tướng Trần Văn Trung qua đời tại Paris ngày 16.6.2026. Đại Niên Trưởng Trần Văn Trung, con chim đầu đàn ngành Chiến Tranh Chính Trị của Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà (QLVNCH), có gần 10 năm (1966-1975) chỉ giữ một chức vụ duy nhứt, Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị (TC.CTCT) với bao thăng trầm theo vận nước. Nay, Ông Tướng đã về Thiên Đàng miên viễn, không còn vương vấn thế sự trần ai, tôi xin phép kể lại những gì tôi còn trong ký ức của một "đệ tử" già đối với đại sư phụ của tôi từ trước 30.4.1975 và những ngày Ông Thầy lưu vong ở hải ngoại qua 3 lần tôi diện kiến sư phụ tại Paris, 2 lần tại California - San Jose và tại Sacramento, tôi mời nhân dịp tổ chức kỷ niệm ngày sinh nhựt của tạp chí Tiếng Vang do tôi phụ trách.
Lòng chân thành kính trọng quý mến của một thuộc cấp năm xưa đối với cấp chỉ huy đạo đức uy nghiêm dũng cảm không bỏ đơn vị ở lại với đàn em cho tận trưa ngày mất nước 30.4.1975, thoát hiểm bằng đường biển, Trung Tướng Trung để lại trong tôi muôn vàn tôn kính ngưỡng phục.
Đàn em, đệ tử xin nguyện cầu Thiên Chúa toàn năng ban bố hồng ân tiếp nhận con chiên ngoan đạo và là một chiến sĩ trung dũng kiên cường của QLVNCH.
Bài viết này thay lời phân ưu cùng với gia đình Đại Niên Trưởng Trần Văn Trung.
Tôi vào tù lao cải của cộng sản gần tròn 10 năm (1975 - 1985) được sang định cư tại Hoa Kỳ từ ngày 7.4.1993, diện tù chánh trị HO16. Trong lao tù cộng sản và tại xứ lạ quê người, có những lúc tôi hồi tưởng thời quá khứ xa xưa còn trong quân ngũ, có bốn cấp chỉ huy mà tôi ghi nhớ ngưỡng mộ phục vụ dưới quyền trực tiếp hay gián tiếp. May mắn, tôi có nhiều cơ hội gần gũi học hỏi cấp chỉ huy với nhiều kính trọng còn tồn đọng sâu thẩm trong tâm trí của một cựu chiến binh cao niên U100 đang chuẩn bị hành trang lên đường tìm gặp lại các ông Thầy cũ năm xưa trong quân ngũ.
Ba vị đại niên trưởng mà tôi gọi là Ông Thầy về với Trời Đất trên dưới 15 năm: Trung Tá Nguyển Văn Thanh (Khoá 2 Huế - Đập Đá) Trung Đoàn Trưởng Trung Đoàn 33 Sư Đoàn 21 Bộ Binh, đơn vị đầu đời quân ngũ của tôi quá vãng tại Cần Thơ (95 tuổi hay hơn) - Trung Tướng Đặng Văn Quang Tư Lệnh Quân Đoàn IV & Vùng IV Chiến Thuật mất tại Sacramento (California - 1929-2011) - Phó Đô Đốc Chung Tấn Cang (1926-2007) Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô kiêm Tổng Trấn Sài Gòn Gia Định mệnh chung tại Bakerfield - Calilifornia 2007.
Ông Thầy thứ tư là Trung Tướng Trần Văn Trung Phụ Tá Tổng Tham Trưởng kiêm Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Chiến Tranh Chánh Trị (1966 - 1975) cũng đã nối gót với đồng đội chiến hữu ngày 16.6.2026 tại Thủ đô Paris, Pháp quốc, hưởng đại thượng thọ 100 tuổi
Ba ông Thầy: Trung Tá Nguyễn Văn Thanh, Trung Tướng Đặng Văn Quang và Phó Đô Đốc Chung Tấn Cang, tôi đã có bài viết trước đây đã phổ biến rộng rãi. Riêng Trung Tướng Đặng văn Quang tôi viết thành sách và tái bản sau 6 tháng xuất bản với tên sách Trung Tướng Đặng Văn Quang Vinh Quang và Đau Khổ.
Tôi từng phục vụ ngành truyền thông báo chí qua 7 vị Tư Lệnh Quân Đoàn, chưa có ông Tướng nào quan tâm, theo dõi về ngành truyền thông báo chí sát sao như Trung Tướng Quang. Ông còn giúp Khối Chiến Tranh Chính Trị Quân Đoàn IV nói chung và Ban Thông Tin Báo Chí Quân Đoàn có nhà in riêng, in truyền đơn, bích chương, in tạp chí Chiến Sĩ Miền Tây hàng tháng. Còn đội ngũ thông tin báo chí quy tụ nhiều sĩ quan trí thức như luật sư, giáo sư kể cả kỹ sư, nhà thơ nhà văn nổi tiếng như Tô Thuỳ Yên-Đinh Thành Tiên, Nguyên Vũ-Vũ Ngự Chiêu... Mỗi lần ông đi thị sát chiến trường hay chủ toạ những buổi lễ tưởng thưởng các đơn vị vừa lập chiến công và các tỉnh tổ chức những buổi lễ đặc biệt về tiến trình xây dựng Ấp Đời Mới - Ấp Tân Sinh... Tôi luôn đi theo ông Tướng phải viết tin nhanh và thu âm những lời nói khích lệ hay chỉ thị của ông Tướng... chuyển cho đài phát thanh Ba Xuyên và các cơ quan truyền thông khác.
Một ghi nhận khác, ông Tướng Quang chỉ thị tôi làm "con thoi" giữa ông Tướng và tờ nhật báo Miền Tây do nhà văn ký giả An Khê Nguyễn Bính Thinh chủ trương tờ nhựt báo đầu tiên ở vùng sông nước Miền Tây (1965-1966) và ông Tướng đã hết lòng trợ giúp Ban Vận Động thành lập Viện Đại học Cần Thơ, xây dựng một nghĩa trang Quân Đội khang trang tại Cần Thơ...
Tôi phục vụ trong ngành thông tin báo chí Quân Đoàn IV từ năm 1964 đến năm 1970.
Khi được thuyên chuyển về Sài Gòn, tôi phục vụ tại khu văn phòng chính của Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị - 2 ter Đại lộ Thống Nhất (gần Toà Đại Sứ Mỹ) từ năm 1970, nghĩa là tôi về cái nôi của ngành Chiến Tranh Chính Trị chưa đủ thâm niên để thấu hiểu thâm sâu sự vận hành của ngành CTCT - Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà.
Tôi chỉ biết rõ nơi tôi trực tiếp phục vụ, là một thành viên của Khối Thông Tin và Giao Tế Dân Sự, chuyên trách phổ biến tin chiến sự cũng là cơ quan phát ngôn chánh thức của Quân Đội và còn trách nhiệm giao tiếp với các ký giả trong ngoài nước (thời cao điểm, tại Thủ Đô Sài Gòn có trên 500 ký giả ngoại quốc và trên 40 tờ nhựt báo nội địa kể cả trên dưới 10 tờ nhựt báo Hoa Văn, 1 tờ báo Pháp ngữ lâu đời Journal d'Extrême Orient, 2 tờ báo Anh ngữ Saigon Post và Saigon News. Tôi là thành viên của Khối này từ năm 1970 đến đầu năm 1974 và tôi được Tổng Cục CTCT chỉ định về Biệt Khu Thủ Đô với chức vụ Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến cho đến ngày mất nước.
Cả cuộc đời binh nghiệp 13 năm (1962-1975) của tôi có thể nói đều phục vụ trong ngành Chiến Tranh Chính Trị của Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà từ cấp Trung Đoàn, Quân Đoàn, Tổng Cục Chiến Tranh Chánh Trị (+ Biệt Khu Thủ Đô).
Trung Tướng Trần Văn Trung là cấp chỉ huy thứ hai ngành Chiến Tranh Chính Trị (Đệ II VNCH - 1966-1975) sau Trung Tướng Nguyễn Bảo Trị từ khởi đầu thành lập chính thức tổ chức mới của ngành theo mô thức của cố vấn Trung Hoa Dân Quốc, Đài Loan (1965).
Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị với các Cục: Tâm Lý Chiến, Chính Huấn, Xã Hội, An Ninh, Quân Tiếp Vụ (thời gian sau Cục Quân Tiếp Vụ trực thuộc Tổng Cục Tiếp Vận) và các Nha: Tuyên Uý Công Giáo, Phật Giáo, Tin Lành, Trường Đai học Chiến Tranh Chính Trị tại Đà Lạt...
Dù tôi không phục vụ trực tiếp dưới quyền của Trung Tướng Trung mà Khối Thông Tin Giao Tế Dân Sự luôn được ông Tướng quan tâm vì tiếp cận với giới báo chí quốc tế và nội địa qua hai buổi họp báo sáng chiều mỗi ngày (phát ngôn, công bố chính thức tin tức của Quân Đội) tại Trung Tâm Quốc Gia Báo Chí (số 15 Lê Lợi, gốc đường Lê Lợi-Tự Do, ngang trụ sở Hạ Nghị Viện. Sau Trung Tâm Quốc Gia Báo Chí di dời về đường Tự Do, cách chỗ cũ không xa). Một điều quan trọng khác của Khối Thông Tin Giao Tế là nơi tiếp cận giúp đỡ phương tiện cho giới báo chí cũng như đưa phái đoàn báo chí đến các chiến trường rực lửa do các vị Tư Lệnh chiến trường yêu cầu. Tôi từng đưa phái đoàn báo chí đa số là ký giả quốc tế tới chiến trường U Minh Hạ-Cà Mau (Vùng 4 Chiến Thuật), Ben Hét và vài tiền đồn heo hút của Vùng 2 Chiến Thuật. Một lần tôi đưa phái đoàn ký giả Pháp và một vị Linh Mục Pháp đến thăm Bộ chỉ Huy Hành Quân của Vùng 3 Chiến Thuật đang tiến công vào các mật khu VC trên đất Kampuchia cũng như đưa hai ký giả Pháp đến Nam Vang bằng trực thăng...
Khối Thông Tin và Giao Tế Dân Sự có thể nói là cơ quan trọng "tai mắt" của Tổng Cục Chiến Tranh Chánh Trị, mỗi ngày phát hành Bản Điểm Báo Quốc Phòng giúp các giới chức cao cấp biết rõ tin tức của báo chí Việt Nam về chính trị và quân sự. Khối TTGT còn "tư vấn" cho Ban kiểm duyệt báo phát hành tại Sài Gòn của Nha Báo Chí (Bộ Thông Tin) và là thành viên trong bộ phận kiểm duyệt phim ảnh chiếu trên các rạp ciné khắp Đô thành... Khối Thông Tin & Giao Tế Dân Sự, thời cao điếm có 4 Trung Tá, 2 Thiếu tá, khoảng 10 Đại uý, một trung Uý, một chuẩn Uý, hai Hạ sĩ quan và 2 tài xế...
Trong hàng cấp Tướng 3 sao mà tôi ngưỡng mộ và kính trọng là Phó Đô Đốc Chung Tấn Cang khi Đô Đốc giữ chức Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô, Trung Tướng Trần Văn Trung Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị và Trung Tướng Đặng Văn Quang Tư Lệnh QĐ IV & Vùng IV CT.
TRUNG TƯỚNG TRẦN VĂN TRUNG VÀ TÔI
Khối Thông Tin & Giao Tế Dân Sự trực thuộc Bộ Tham Mưu của Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị, văn phòng của Khối là một dãy nhà tiền chế có 3 phòng, gần cổng chính. Tôi phục vụ tại đây từ năm 1970 sau khi thuyên chuyển từ Quân Đoàn IV cho đến đầu năm 1974, Tổng Cục CTCT bổ nhiệm tôi giữ chức vụ Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến Biệt Khu Thủ Đô cho đến ngày tàn cuộc chiến mất luôn cả Miền Nam Việt Nam.
H: Trung Trần Văn Trung (phải) đang trú ngụ tại nhà dưỡng lão ở Paris khoảng năm 2014, Trung Tá Đỗ Việt cũng từng là thành viên Khối Thông Tin và Giao Tế Dân Sự đang định cư diện tỵ nạn chính trị tại Pháp và phu nhân hướng dẫn tôi đến thăm viếng. Đây là lần thứ ba tôi thăm viếng Ông Thầy cũng là lần chót tại Paris. Ngoài ra tôi có diện kiến Ông Thầy 2 lần tại Mỹ (San Jose và Sacramento - CA)