***********

Đại sứ Trung Quốc tại Manila Tỉnh Tuyền (Jing Quan) tối qua, 20/01/2026, thông báo Philippines và Trung Quốc đã đạt được “đồng thuận sơ bộ” về việc xây dựng một lộ trình giúp giải quyết căng thẳng ở Biển Đông.

Theo hãng tin Philippines News Agency ( PNA ), phát biểu tại buổi tiếp đón báo chí nhân dịp năm mới ở thành phố Makati, đại sứ Trung Quốc cho biết bộ Ngoại Giao hai nước đã có các cuộc đàm phán trong bối cảnh các tranh chấp hàng hải ngày càng “gay gắt” trong những năm gần đây.

Ông Tỉnh Tuyền nói: “Bất kỳ xung đột nào cũng chắc chắn sẽ gây tổn hại đến mối quan hệ lâu dài giữa hai nước láng giềng. Vì vậy, lựa chọn tốt nhất là đàm phán và tìm giải pháp qua con đường ngoại giao”. Đại sứ Trung Quốc khẳng định: “Hiện tại, các nhà ngoại giao từ hai phía đang nỗ lực hướng tới mục tiêu này và đã đạt được một số đồng thuận về lộ trình cho giai đoạn đối thoại và đàm phán tiếp theo”. Tuy nhiên, hiện giờ, cả bộ Ngoại Giao Philippines và đại sứ quán Trung Quốc tại Manila vẫn chưa cung cấp chi tiết về lộ trình dự kiến.

Trong năm qua đã xảy ra nhiều cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Philippines ở vùng Biển Đông, nhất là ở khu vực bãi cạn Scarborough, đặc biệt với việc lực lượng hải cảnh Trung Quốc sử dụng vòi phun nước và có các thao tác nguy hiểm nhắm vào các tàu của Philippines.

Đại sứ Trung Quốc cho biết, năm nay Philippines nắm chức chủ tịch luân phiên của ASEAN, nên hai nước cam kết “đẩy nhanh và hoàn tất đàm phán” về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông ( COC ) vào cuối năm 2026, vòng đàm phán tiếp theo dự kiến diễn ra vào quý đầu năm nay.

Các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc đã đàm phán trong nhiều năm qua về một Bộ quy tắc ứng xử nhằm giải quyết những bất đồng và tranh chấp giữa các nước liên quan trên Biển Đông.

*******

Nhật báo Canada Globe and Mail, được AFP trích dẫn, hôm qua 20/01/2026, đưa tin rằng lần đầu tiên kể từ hơn một thế kỷ nay, quân đội Canada đã mô phỏng phản ứng trước kịch bản bị Hoa Kỳ xâm lược. Kịch bản này được nêu lên trong bối cảnh tổng thống Donald Trump một lần nữa đề cập đến khả năng Mỹ thôn tính Canada.

Tờ Globe and Mail, trích dẫn hai quan chức cấp cao của chính phủ Canada, cho biết, quân đội Canada mô hình hóa khả năng Mỹ tấn công lãnh thổ xứ sở lá phong. Tuy nhiên, các quan chức này nhấn mạnh rằng đây không phải là một kế hoạch hành động cụ thể, mà chỉ là một mô hình chiến lược dùng để suy nghĩ và phân tích. Họ cũng cho rằng khả năng Mỹ thực hiện một cuộc tấn công như vậy là rất thấp.

Tuy nhiên, từ khi trở lại Nhà Trắng, tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố muốn biến Canada trở thành bang thứ 51 của Hoa Kỳ. Vào đêm 19 rạng sáng 20/01, trong bối cảnh các đồng minh của Washington lo ngại về tham vọng của Mỹ đối với Groenland, chủ nhân Nhà Trắng đã đăng một loạt hình ảnh được tạo bởi trí tuệ nhân tạo, trong đó ông xuất hiện tại Phòng Bầu dục cùng các lãnh đạo châu Âu, trước một bản đồ mà lá cờ Mỹ phủ lên không chỉ Hoa Kỳ, mà còn cả Canada, Groenland và Venezuela.

Theo các kịch bản mà quân đội Canada đưa ra, trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công từ phía Nam, quân đội Mỹ có thể chiếm giữ các vị trí chiến lược quan trọng của Canada trong vòng chưa đầy một tuần, thậm chí chỉ trong hai ngày. Trong tình huống này, phản ứng của Canada có thể là một chiến dịch mang tính chất du kích.

Khi được AFP yêu cầu bình luận, bộ Quốc Phòng Canada không đưa ra phản hồi ngay lập tức. Xin nhắc lại rằng Canada là một thành viên sáng lập Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) và là đối tác của Hoa Kỳ trong Bộ Chỉ huy Phòng không Bắc Mỹ (NORAD).

************

Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Davos, Thụy Sĩ hôm nay, 21/01/2026, để gặp trực tiếp các nhà lãnh đạo châu Âu, trong bối cảnh tham vọng của ông sáp nhập Groenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, có nguy cơ làm rạn nứt liên minh xuyên Đại Tây Dương. Theo Nhà Trắng, Donald Trump dự định tập trung bài phát biểu của mình tại Davos vào nền kinh tế Mỹ, nhưng hồ sơ Groenland chắc chắn sẽ được đề cập đến.

Theo hãng tin AFP, trong cuộc họp báo hôm qua tại Nhà Trắng nhân dịp đúng một năm trở lại cầm quyền, tổng thống Hoa Kỳ tái khẳng định quyết tâm của ông về vấn đề Groenland, dứt khoát không nhượng bộ, bất chấp sự phản đối của châu Âu và nhiều lời cảnh báo từ Diễn đàn Davos. Khi được hỏi ông sẵn sàng đi xa đến mức nào để giành quyền kiểm soát hòn đảo này từ tay Đan Mạch, một thành viên NATO, ông Trump trả lời: “Quý vị sẽ biết”.

Tổng thống Trump cũng thông báo sẽ tổ chức tại Davos một số cuộc họp về Groenland, vì theo ông vùng lãnh thổ giàu khoáng sản này rất quan trọng đối với an ninh của Hoa Kỳ và khối NATO trước mối đe dọa Nga và Trung Quốc, khi băng ở Bắc Cực tan chảy đang mở ra các tuyến đường vận chuyển mới và các siêu cường đang ráo riết tranh giành lợi thế chiến lược.

Ông Trump đã gia tăng áp lực bằng cách đe dọa áp thuế quan mới lên tới 25% đối với 8 quốc gia châu Âu ủng hộ Đan Mạch trên vấn đề Groenland, khiến châu Âu dọa sẽ trả đũa Hoa Kỳ.

Tổng thống Donald Trump hôm qua còn tuyên bố ông sẽ không tham dự cuộc họp G7 tuần này tại Paris, theo đề xuất của tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ông Trump cho rằng tổng thống Macron “sẽ không còn nắm quyền lâu nữa” và điều này, theo ông, làm giảm tầm quan trọng của một số cuộc thảo luận với nguyên thủ quốc gia Pháp. Có vẻ như bực bội vì tổng thống Macron từ chối tham gia "Hội đồng Hòa bình" do ông khởi xướng, Donald Trump đã đe dọa sẽ áp thuế quan 200% đối với rượu vang và sâm panh Pháp để buộc ông Macron đổi ý và tham gia Hội đồng Hòa bình.

**********

Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez - Ảnh: REUTERS

Mỹ trao 300 triệu USD bán dầu đầu tiên cho Venezuela

Theo Hãng tin Reuters, ngày 20-1 (giờ địa phương), Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez xác nhận nước này vừa nhận 300 triệu USD doanh thu bán dầu.

Đây là khoản tiền đầu tiên từ thỏa thuận Caracas cung cấp 50 triệu thùng dầu cho Washington vừa được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố trước đó ít giờ. Khi đó, ông Trump cho biết Mỹ sẽ lấy số dầu trên từ Venezuela và bán một phần trong đó ra thị trường mở.

Bà Rodriguez phát biểu tại một sự kiện ở Caracas: "Chúng ta đã nhận được tiền từ việc bán dầu. Trong số 500 triệu USD đầu tiên, chúng tôi đã nhận 300 triệu USD.

Khoản tiền này sẽ được sử dụng thông qua thị trường ngoại hối Venezuela, qua các ngân hàng trong nước và ngân hàng trung ương, nhằm củng cố và ổn định thị trường, bảo vệ thu nhập và sức mua của người lao động".

Cũng trong ngày 20-1, quân đội Mỹ tuyên bố bắt giữ thêm một tàu chở dầu liên quan đến Venezuela tại vùng biển Caribbean, đánh dấu vụ bắt giữ thứ 7 kể từ khi Washington khởi động chiến dịch kiểm soát dòng chảy dầu mỏ của quốc gia Nam Mỹ này hồi giữa tháng 12.

Bộ Tư lệnh miền Nam của quân đội Mỹ (SOUTHCOM) thông báo: "Việc bắt giữ thêm một tàu chở dầu hoạt động bất chấp lệnh phong tỏa của Tổng thống Trump đối với các tàu bị trừng phạt tại Caribbean cho thấy quyết tâm của chúng tôi: dầu rời khỏi Venezuela phải là dầu được điều phối hợp pháp".

Ông Trump cân nhắc "vai trò tại Venezuela" cho bà Machado

Cũng trong ngày 20-1, ông Trump cho biết đang xem xét để lãnh đạo đối lập Venezuela Maria Corina Machado tham gia vào công việc của đất nước theo một hình thức nào đó, song không nói rõ vai trò cụ thể.

"Chúng tôi đang nói chuyện với bà ấy và có thể để bà ấy tham gia theo cách nào đó. Tôi rất muốn làm được điều đó", ông Trump chia sẻ với báo chí tại Nhà Trắng.

Phát biểu này đánh dấu sự thay đổi giọng điệu đáng kể. Trước đó, ông Trump từng đặt nghi vấn về mức độ ủng hộ và khả năng lãnh đạo của bà Machado tại Venezuela sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro trong một cuộc đột kích đầu tháng này.

Tuy nhiên, ngày 15-1, bà Machado đã đến gặp ông Trump tại Nhà Trắng. Tại đây, bà đã trao tặng cho tổng thống Mỹ huy chương Nobel Hòa bình 2025 mà bà vừa nhận được. Đây chính là giải thưởng ông Trump từng không ngần ngại giấu tham vọng giành được nhưng không thành.

Tổng thống Mỹ nói thêm về chính quyền Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez: "Trước đây tôi rất phản đối Venezuela, giờ tôi lại yêu Venezuela. Họ hợp tác với chúng tôi rất tốt".

Pháp ủng hộ đình chỉ thỏa thuận thương mại EU - Mỹ

Ngày 20-1, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot tuyên bố trước Quốc hội nước này rằng chính phủ ủng hộ việc đình chỉ thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, giữa lúc căng thẳng về vấn đề Greenland leo thang.

Tuyên bố này được đưa ra ít ngày sau khi ông Trump công khai đe dọa áp thêm thuế quan lên 8 quốc gia châu Âu cho đến khi ông được phép kiểm soát Greenland, khiến các nhà lãnh đạo châu Âu vô cùng lo ngại.

"Việc đe dọa thuế quan được sử dụng như một hình thức tống tiền để đạt được những nhượng bộ không thể biện minh", ông Barrot tuyên bố. Ông đồng thời khẳng định Ủy ban châu Âu có "những công cụ rất mạnh mẽ" để đáp trả các mối đe dọa của ông Trump.

Nghị viện châu Âu dự kiến chính thức đình chỉ các công việc liên quan đến thỏa thuận thương mại EU - Mỹ vào ngày 22-1 như một hình thức phản đối các lời lẽ đe dọa của ông Trump.

Cuộc bỏ phiếu về việc dỡ bỏ nhiều loại thuế nhập khẩu của EU với hàng hóa Mỹ, dự kiến diễn ra ngày 26 và 27-1, cũng đã bị hoãn.

"Pháp muốn tiếp tục hợp tác với Mỹ về an ninh và hòa bình. Nhưng khi Mỹ đưa ra một đề xuất không thể chấp nhận được, Pháp sẵn sàng nói không", ông Barrot khẳng định trên mạng xã hội X.

Ông Trump ẩn ý NATO mới là mối đe dọa, rút quân khỏi châu Âu

Hãng tin Reuters dẫn ba nguồn thạo tin khẳng định Chính phủ Mỹ đang có kế hoạch cắt giảm số nhân sự đồn trú tại một số trung tâm chỉ huy chủ chốt của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Cụ thể, chính quyền ông Trump đã thông báo cho một số nước châu Âu rằng Mỹ sẽ loại bỏ khoảng 200 vị trí tại một số đơn vị có trách nhiệm giám sát và lập kế hoạch các hoạt động quân sự, tình báo của NATO.

Các đơn vị bị ảnh hưởng bao gồm Trung tâm Hợp nhất tình báo NATO tại Anh, Bộ Tư lệnh lực lượng đặc biệt đồng minh tại Brussels (Bỉ) và Lực lượng hành động và hỗ trợ hải quân NATO (STRIKFORNATO) tại Bồ Đào Nha, có nhiệm vụ giám sát một số hoạt động hàng hải.

So với khoảng 80.000 quân nhân Mỹ đồn trú tại châu Âu (gần một nửa trong số đó ở Đức), con số 200 nhân sự vẫn còn khá nhỏ. Tuy nhiên, động thái này có thể làm dấy lên lo ngại về tương lai của liên minh, đặc biệt trong bối cảnh ông Trump đẩy mạnh chiến dịch giành Greenland từ Đan Mạch.

Đáng chú ý, ngày 20-1, ông Trump đã chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social một bài đăng của người dùng khác mô tả NATO mới là "mối đe dọa" với Mỹ, còn Trung Quốc và Nga chỉ là "những con ngáo ộp".

Nga - Mỹ bàn chuyện Ukraine tại Davos

Ngày 20-1, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, và Đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, cùng thông báo đã gặp nhau tại Davos (Thụy Sĩ), bên thềm Diễn đàn Kinh tế thế giới.

Hai đặc phái viên cùng cho biết cuộc gặp để bàn về khả năng đạt thỏa thuận hòa bình chấm dứt chiến tranh Ukraine diễn ra "rất tích cực" và "mang tính xây dựng".

Cuộc gặp diễn ra tại khu vực dành cho phái đoàn Mỹ tại Davos. Ngoài hai đặc phái viên, con rể của ông Trump, ông Jared Kushner, cũng tham dự. Một nguồn tin giấu tên tiết lộ cuộc họp kéo dài hai giờ.

Ông Dmitriev chia sẻ sau cuộc gặp: "Cuộc đối thoại mang tính xây dựng và ngày càng nhiều người hiểu được sự công bằng trong lập trường của Nga".

Ông Witkoff nói ngắn gọn: "Chúng tôi đã có một cuộc gặp rất tích cực".

Syria ra tối hậu thư 4 ngày cho đồng minh Mỹ

Ngày 20-1, Syria tuyên bố ngừng bắn với lực lượng người Kurd tại nước này - đối tượng mà chính quyền trung ương đã giành lại nhiều vùng lãnh thổ ở đông bắc những ngày qua.

Damascus đồng thời đưa ra thời hạn 4 ngày để lực lượng này chấp nhận gia nhập vào nhà nước trung ương.

Ngay sau đó, đồng minh chính của người Kurd trong nhiều năm qua là Mỹ đã kêu gọi họ chấp nhận đề xuất này.

Đặc phái viên Mỹ Tom Barrack khẳng định trên mạng xã hội rằng việc tham gia vào nhà nước Syria sẽ mang lại "cơ hội lớn nhất" dành cho người Kurd, bao gồm quyền công dân, được bảo vệ văn hóa và tham gia chính trị.

Lực lượng người Kurd có tên gọi chính thức là Lực lượng dân chủ Syria (SDF), là đồng minh địa phương chính của Washington trong cuộc chiến chống Nhà nước Hồi giáo tự xưng ISIS.

Ông Barrack nhấn mạnh mục đích ban đầu của lực lượng này đã không còn và Mỹ "không có lợi ích lâu dài" trong việc duy trì hiện diện tại Syria.

Quan hệ của Mỹ với Chính phủ Syria mới ấm lên đáng kể từ khi ông Trump nắm quyền. Phát biểu họp báo tại Washington ngày 20-1, ông Trump dành lời tích cực dành cho Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa khi cho rằng nhân vật này "đang làm việc rất chăm chỉ".

Hôm nay tòa án Nhật Bản tuyên án vụ ám sát cựu Thủ tướng Abe

Ngày 21-1, tòa án Nhật Bản dự kiến sẽ đưa ra phán quyết đối với nghi can bị cáo buộc bắn chết cựu Thủ tướng Abe Shinzo hồi tháng 7-2022.

Ông Yamagami Tetsuya, hiện 45 tuổi, bị bắt ngay tại chỗ khi thực hiện cuộc ám sát trên.

Gần như chắc chắn ông Yamagami sẽ bị tuyên có tội sau khi thừa nhận đã giết ông Abe trong phiên tòa đầu tiên tại Tòa án quận Nara hồi tháng 10-2025. Sự chú ý hiện tập trung vào mức độ nghiêm khắc của bản án.

Hồi tháng 12, cơ quan công tố đã đề nghị án chung thân, gọi đây là "sự việc cực kỳ nghiêm trọng, chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hậu chiến".

Trong khi đó, luật sư bào chữa lập luận rằng nỗi bất hạnh của gia đình bị cáo do việc quyên góp cho Giáo hội Thống nhất nên được xem xét để giới hạn án tù tối đa 20 năm.

Dựng lại cây cầu

***********

RFI

Quảng cáo

(AFP) – Lãnh đạo Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty) kêu gọi châu Âu không nên tìm cách “xoa dịu” Donald Trump. Bà Agnès Callamard đưa ra phát biểu này vào hôm qua 19/01/2026 sau khi chủ nhân Nhà Trắng có những tuyên bố muốn thôn tính đảo Groenland của Đan Mạch và đe dọa áp thuế bổ sung đánh vào hàng hóa những nước châu Âu không ủng hộ kế hoạch này. Bà Callamard cho rằng nên chống lại tổng thống Mỹ cùng nhiều nhà lãnh đạo khác mà bà gọi là bạo chúa.

(AFP) – Bắc Triều Tiên : Kim Jong Un cách chức một phó thủ tướng. Truyền thông Nhà nước Bắc Triều Tiên, hôm nay 20/01/2026, đưa tin nhà lãnh đạo Kim Jong Un đã sa thải ông Yang Sung Ho trong lễ khánh thành một nhà máy, so sánh ông với con dê và chỉ trích các quan chức “thiếu năng lực”. Kim Jong Un cho rằng ông Yang không đủ năng lực đảm nhận các trọng trách quan trọng và lên án các cán bộ vô trách nhiệm đã quen với sự thụ động. Đây là một sự kiện rất hiếm gặp ở Bắc Triều Tiên, nơi các quan chức cấp cao rất ít khi bị chỉ trích công khai.

(AFP) – Du khách đến Nhật Bản đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025, cho dù Trung Quốc tẩy chay. Theo số liệu của nhà chức trách công bố hôm nay 20/01/2026, xứ hoa anh đào đã đón 42,7 triệu lượt du khách vào năm ngoái, vượt qua kỷ lục của năm 2024. Số lượng khách du lịch Trung Quốc giảm 45% vào tháng 12 do căng thẳng song phương sau phát biểu của thủ tướng Sanae Takaichi về Đài Loan. Mặc dù Trung Quốc từng cung cấp phần lớn du khách đến Nhật Bản, nước này đã bù đắp sự giảm sút này nhờ lượng khách tăng mạnh từ châu Âu, Mỹ và Úc. Chính phủ hiện đặt mục tiêu đạt 60 triệu du khách mỗi năm từ giờ đến năm 2030.

(AFP) – Nhà thiết kế huyền thoại Valentino qua đời. Là biểu tượng của lối sống xa hoa những năm 1960, người sáng tạo ra phong cách thời trang cao cấp Roma với những đường nét gợi cảm, nhà thiết kế thời trang người Ý Valentino Garavani qua đời ngày 19/01/2026, ở tuổi 93. Theo Quỹ Valentino Garavani và Giancarlo Giammetti, tang lễ dự kiến diễn ra vào thứ Sáu 23/01 tại Vương cung thánh đường Santa Maria degli Angeli e dei Martiri ở Roma. Ông gây dựng tên tuổi và xây dựng mối quan hệ với giới thượng lưu Hollywood. Từ Elizabeth Taylor đến Ava Gardner, Lana Turner và Audrey Hepburn, cũng như Sharon Stone, Julia Roberts và Gwyneth Paltrow đều mặc trang phục của Valentino.

(AFP) – Đức : Những tảng băng cao đến 10 mét chặn đường thủy trên sông Elbe. Cho đến ngày 19/01/2026, quang cảnh như ở Bắc Cực chỉ cách thành phố Hamburg, miền bắc Đức, khoảng 50 km. Nguyên nhân là do đợt rét đậm kéo dài từ đầu tháng 01, với nhiệt độ giảm xuống -15°C vào đêm 10-11/01 khiến mặt nước ở thượng nguồn đập Geesthacht bị đóng băng dày vài chục centimet. Khoảng 10 tàu phá băng được đưa đến để mở lại tuyến đường, ngăn nước tích tụ có thể lũ lụt trong khu vực. Các tảng băng nhỏ bị kéo theo dòng nước, tích tụ dần cao tới 10 mét trên dọc một đoạn sông dài 300 mét.

**********

Liệu tổng thống Donald Trump đang nắm thóp các đồng minh châu Âu ? Ngày 19/01/2026, trả lời đài truyền hình NBC News, nguyên thủ Mỹ “khuyên” châu Âu tập trung vào Ukraina và tái khẳng định quyết tâm “sở hữu” Groenland. Ukraina bị “kẹt” trong những căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu về hòn đảo tự trị của Đan Mạch.

Chính một nhà ngoại giao Pháp, được nhật báo La Croix trích dẫn ngày 20/01, cũng phải thừa nhận “truyền thông đưa tin về Ukraina ít hơn nhiều, do đó tạo cảm giác về tình trạng bế tắc nào đó”. Kiev như ngồi trên lửa vì tình hình Ukraina bị đẩy xuống hàng thứ yếu sau hàng loạt sự kiện gây chấn động thế giới : Đặc nhiệm Mỹ bắt cóc tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngay tại thủ đô Caracas và đưa sang giam giữ chờ xét xử ở New York. Ngay sau đó là quyết tâm “có bằng được” Groenland, hòn đảo tự trị của Đan Mạch ở Bắc Cực, vì “lý do an ninh” của Mỹ, bất chấp mọi phản đối từ người dân và của châu Âu.

Khi lợi ích của “bè đảng” tổng thống Mỹ được đặt lên trên hết

Nhìn vào những tuyên bố của Washington, lợi ích quốc gia Mỹ được đặt lên trên hết. Tuy nhiên, đây không phải là điều duy nhất và là tối thượng dưới thời tổng thống Trump, theo Jacques Attali, nhà viết tiểu luận và bình luận của nhật báo kinh tế Les Echos, mà phải tính đến cả lợi ích của gia tộc Trump và đồng minh của họ. Tổng thống Mỹ sẽ bỏ rơi Ukraina nếu điều đó giúp họ kiếm được nhiều tiền hơn với Nga. Tất cả những thỏa thuận được chính quyền của ông Trump ký sẽ chỉ là giấy vụn nếu đi ngược với lợi ích của “phe” Trump.

Tương tự, sáp nhập Groenland không phải là vì mục đích quân sự hay kinh tế mà là để ghi tên của Trump vào kỳ tích thêm bang thứ 51 vào Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, sánh ngang với tên tuổi của Dwight Eisenhower sau khi sáp nhập Alaska và Hawai năm 1959. Quyết tâm của tổng thống Trump đẩy mối quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương xấu đi nhanh chóng trong tuần vừa qua. Nhiều nước châu Âu bị đồng minh Mỹ ép tăng thuế cho đến khi “hoàn tất việc bán hoàn toàn Groenland”, giải pháp vũ lực vẫn chưa hề bị loại. Một nhà ngoại giao cấp cao Pháp nhận định “cách đây một năm, người ta không muốn tin quá vào điều đó nhưng hiện giờ mặt nạ đã rơi”.

Groenland hay Ukraina?

Những mục tiêu này của chính quyền Trump đều không có lợi cho Ukraina. Thêm vào đó, châu Âu cũng sẽ bị Mỹ sẵn sàng bỏ rơi nếu bị coi là cản trở chuyện kinh doanh của phe Trump với các chế độ độc tài. Châu Âu bị “lép vế” và không thể cắt đứt ngay mọi quan hệ với Washington. Thêm vào đó, lên tiếng bảo vệ “hùng hồn” những lợi ích của châu Âu còn có nguy cơ bị Washington coi là “thù nghịch với lợi ích của Mỹ”.

Ukraina trở thành một trong số các biến số trong mối quan hệ căng thẳng hiện nay giữa Mỹ và châu Âu. Nhật báo La Croix cho rằng Mỹ có thể đặt điều kiện tham gia bảo đảm an ninh cho Ukraina, ví dụ buộc châu Âu phải có những nhân nhượng về Groenland hoặc ở nơi khác, hoặc tiếp tục gia tăng sức ép về cung cấp thông tin tình báo cho Ukraina hoặc bán vũ khí cho Kiev, trong khi đây là hai mảng chủ đạo giúp Ukraina tiếp tục chống Nga.

Cuối tuần qua, một phái đoàn Ukraina đến Mỹ để tiếp tục thảo luận về những cam kết quân sự của Washington trong trường hợp đình chiến với Nga. Các cuộc đàm phán tiếp tục được tổ chức ở “cấp nhóm” kỹ thuật ở Diễn đàn Kinh tế Davos, Thụy Sĩ. Và chiến tranh Ukraina có thể được đề cập với Nga bên lề thượng đỉnh G7 ở Paris.

Mục tiêu của các cuộc đàm phán hiện nay là chỉ nhằm lập một mặt trận chung, thống nhất giữa châu Âu, Ukraina và Mỹ để sau đó đi đàm phán với Nga. Không có bất kỳ điều gì cho thấy rằng Nga chấp nhập thỏa thuận này. Matxcơva có lẽ cũng không cần thấy phải nhân nhượng bất kỳ điều khi chứng kiến mối quan hệ xấu đi rõ rệt trong liên minh xuyên Đại Tây Dương.

*********

Trái với các dự báo, kinh tế Mỹ không sụp đổ, chỉ số chứng khoán tiếp tục tăng thêm. Riêng có chính sách mạnh tay trục xuất người nhập cư của chính quyền Trump trong năm đầu nhiệm kỳ 2 ảnh hưởng nhiều đến đời sống kinh tế của cộng đồng người Việt tại California. Từ đầu 2026, phí tổn về y tế sẽ là một gánh nặng mới đối với thành phần có thu nhập thấp. RFI tiếng Việt phỏng vấn nhà bình luận Nguyễn Kim Bình đài Little Saigon TV.

Quảng cáo

1 tỷ đô la cho mỗi « vé vào cửa »

365 ngày để thay đổi cục diện của thế giới và của chính nước Mỹ. Về đối ngoại, tổng thống Hoa Kỳ thứ 47 đang theo đuổi tham vọng chiếm đoạt Groenland từ tay Đan Mạch, kể cả bằng sức mạnh quân sự. Sáng kiến mới nhất của chủ nhân Nhà Trắng là thành lập Hội đồng Hòa bình, mà theo các tiết lộ ban đầu, đây sẽ là một cơ chế để thay thế Liên Hiệp Quốc với một khác biệt quan trọng là các bên tham gia phải chi ra một tỷ đô la để được công nhận là thành viên thường trực. Gần như hàng tháng, Washington sử dụng lại đòn thuế quan để dọa nạt các đối thủ cũng như đối tác hay đồng minh của Hoa Kỳ.

Đời sống chính trị văn hóa, xã hội của khoảng 350 triệu người dân Mỹ cũng đã có nhiều thay đổi : Hơn 300.000 nhân viên làm việc cho chính phủ Liên Bang đã không còn tại chức. Một số cơ quan Nhà nước đã bị giải thể hoặc đã được tổ chức lại. Bộ Quốc Phòng Mỹ đã đổi tên thành bộ Chiến Tranh, một số trung tâm văn hóa ở thủ đô Washington đã được gắn thêm tên của tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm.

Tháng 11/2024 ứng viên tổng thống Donald Trump đắc cử với lời hứa tiến hành « một đợt trục xuất quy mô nhất trong lịch sử Hoa Kỳ ». Chính phủ huy động đặc vụ di trú ICE đến tận trường học, nhà thờ, nhà máy đến các nông trại để săn lùng người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ … Chính sách di trú trong một năm qua của chính quyền Trump ảnh hưởng nhiều đến đời sống, đến các sinh hoạt kinh tế của người dân Việt Nam tại bang California, cho dù là trái với các dự báo, kinh tế Hoa Kỳ hoàn toàn không sụp đổ vì các đòn « thuế hải quan », kể cả ở mức nặng nhất và với các đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ. Chỉ số chứng khoán vẫn rất ổn định kể từ khi ông Trump nhậm chức cách nay đúng một năm.

Quảng cáo

Trả lời RFI Tiếng Việt, nhà bình luận Nguyễn Kim Bình, của đài truyền hình Little Saigon TV nhấn mạnh đến hai tốc độ của cùng một nền kinh tế Hoa Kỳ. Là một tiếng nói quen thuộc của chương trình « Tin Nổi Bật » Little Saigon TV, ông Bình đặc biệt nhấn mạnh đến những thay đổi trong trong cộng đồng người Việt ở Mỹ trong năm qua, với một khác biệt lớn giữa thành phần khá giả với những người có thu nhập thấp. Giới tiểu thương trông cậy vào nguồn lực lao động nhập cư gặp nhiều khó khăn.

RFI : Xin kính chào ông Nguyễn Kim Bình, cảm ơn ông nhận tham gia chương trình Việt ngữ của Đài phát thanh Quốc tế Pháp. Thưa câu hỏi đầu tiên, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Trump 2, đời sống của người Việt tại Hoa Kỳ có những thay đổi nào ?

Nguyễn Kim Bình : Phải nói 2025 là một năm lạ kỳ. Có vẻ như là có hai nền kinh tế song song với nhau. Đối với thành phần khá giả, cụ thể là ví dụ như gia đình có hai người đi làm và có thu nhập trung bình một năm là khoảng trên 100.000 - những chuyên gia..., thì cuộc sống thoải mái. Các công ty kỹ thuật cao vẫn phát triển, không sa thải người hàng loạt giống như là những cái cuộc suy thoái kinh tế lớn trước đây. Giới có thu nhập cao và đã có một cái nền tảng vững - nhất là đã mua nhà,thì cảm thấy mỗi lúc họ mỗi giàu lên vì giá nhà tăng lên trong năm vừa rồi. Tương tự như vậy là những người đã đầu tư tiết kiệm trong thị trường cổ phiếu chẳng hạn thì thấy tài sản đó đã tăng lên : cuộc sống sung túc hơn.

Trái lại, những người mà không có tài sản- đây là những người chưa mua được nhà, những người trẻ mới đi làm hoặc là những người mới sang Mỹ gia đình thu nhập thấp thì đời sống chật vật hơn. Đối với thành phần này thì họ không có tài sản và đời sống khó khăn hơn. Ngoài ra, giá nhà vẫn tăng lên, giá bảo hiểm, nhà, bảo hiểm, sức khỏe, nói chung là các loại bảo hiểm đều tăng.

Có lẽ một cái tin vui nhất thôi là vào cuối năm 2025 giá xăng bắt đầu giảm : giảm khoảng chừng gần 20%o ở vùng California. Ngoài ra thì những nhu cầu hàng ngày (thực phẩm, thức ăn, tiền bảo hiểm y tế...) và vật giá nói chung không có tăng mạnh như thời Covid nhưng cũng không giảm chút nào.

RFI : Báo chí nước ngoài thường chú ý đến chỉ số lạm phát, vậy cụ thể, giá một bát phở chẳng hạn ở khu Little Saigon trong 12 tháng qua có đắt hơn so với trước hay không ?

Nguyễn Kim Bình : Dạ câu hỏi rất cụ thể : Và món mà mỗi người đều để ý không chỉ là một tô phở mà gần như là mì, hủ tiếu hay là một đĩa cơm tấm... trung bình vẫn là khoảng 15 đô la . Ngay cả những món mà bình dân hơn như là bánh mì hay là bánh bao, cà phê ... thì giá cả có tăng chút đỉnh chứ không thể giảm được chút nào.

RFI : Trên thị trường lao động, hiện tại có dễ tìm việc làm ở Mỹ hay không ?

Nguyễn Kim Bình : Tỷ lệ thất nghiệp mới nhất hiện giờ là 4,4% (tháng 12/2025). Tức là tương đối cao so với lại thời điểm thuận lợi nhất, tức là khi tỷ lệ thất nghiệp chỉ chừng 3,5%. Một cách cụ thể số người mất việc thì chưa có nhiều, nhưng mà những người mà đã lỡ mất việc thì khó tìm việc hơn so với 3 năm trước.

Có lẽ hai cái ngành mà nó có ảnh hưởng nhiều nhất đó là ngành xây cất và cái ngành dịch vụ mà người Việt Nam mình vẫn khống chế lâu nay, đó là các tiệmlàm móng tay. Trong ngành xây cất vì lượng lao động chính trong ngành xây cất là những người Mễ và có lẽ đa số là những người Mễ mà không có giấy tờ. Cho nên bây giờ lượng đó hiếm lắm và nhờ vậy mà lại tạo ra cơ hội cho những người Việt Nam. Ngược lại những ông chủ Việt tuyển dụng lao động là người Mễ thì gặp khó khăn và mất đi một nguồn nhân công quan trọng. Bây giờ mà muốn thuê một người Mễ đi cắt cỏ thì giá lương tăng lên gấp rưỡi.

RFI : Còn về bảo hiểm y tế ?

Nguyễn Kim Bình : Người Việt Nam ở đây ngoài những người khá giả tự lo bảo hiểm y tế thì có hai trường hợp. Những người mà thu nhập thấp lâu nay họ đã được chăm sóc miễn phí cquachương trình Medicaid. Những người này cho đến bây giờ vẫn chưa có bị ảnh hưởng trực tiếp. Qua năm mới 2026 có những cái điều kiện đi kèm để được trợ cấp y tế. Thí dụ như những người nào mà không có con nhỏ thì sẽ phải đi làm chứ không có ngồi nhà mà hưởng được cái bảo hiểm y tế miễn phí đó được.

Thành phần thứ nhì sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn là những người mà thu nhập vừa phải thôi, chưa phải là khá giả nhưng mà cũng không còn nghèo. Thành ra họ không được bảo hiểm miễn phí đó mà sẽ phải mua bảo hiểm qua chương trình của chính phủ trợ giá mà người ta vẫn gọi là ObamaCare . Số này họ sẽ bị ảnh hưởng nhiều là vì theo cái quy định mới mà hiện giờ vẫn còn đang tranh cãi ở Quốc Hội. Nếu không đạt được một giải pháp vào cuối tháng này thì khoản trợ giá cho những trường hợp đó nó không còn nữa, Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trường hợp những gia đình bốn người mà có thu nhập khoảng chừng 50 hay là 60 ngàn. Ở California này thì mức thu nhập năm 60 ngàn đô la một năm nó cũng vừa đủ sống thôi. Số này sẽ phải mua bảo hiểm sức khỏe cho gia đình và có lẽ sẽ phải trả thêm cả ngàn đô la một tháng.

RFI : Các biện pháp bố ráp người nhập cư trái phép cứng rắn trong năm vừa qua, đã có những tác động cụ thể nào đến đời sống kinh tế của người Việt ở California, khi biết rằng không ít các nhà hàng, các siêu thị của người Việt, của người Châu Á sử dụng lao động nước ngoài…

Nguyễn Kim Bình : Đối với những người Việt đã định cư ở Mỹ ở lâu rồi thì thật sự là có vẻ dửng dưng với chuyện này. Có thể thấy là hầu hết những người mà đã từng ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử 2024 thì họ không có gì phải lo. Rất ít người phản đối chính sách di trú. Đối với những người mà chưa vào quốc tịch, thì có lo chứ không phải không.

Những có những người đang có thẻ xanh, họ không dám đi về Việt Nam vì họ sợ khó quay trở lại. Lỡ mà có gì trục trặc ở phi trường thì không biết hậu quả như thế nào. Tuy là họ không có một cái tiền án nào hết ở Mỹ.

Trong trường hợp thứ hai là những người Việt Nam đã định cư ở Mỹ nhiều năm rồi - phần lớn họ là những người đến Mỹ trong lúc trẻ và họ lỡ phạm một cái tiền án. Họ đã thi hành án nhưng đó là một tì vết, khó vào quốc tịch trong nhiều năm. Những trường hợp này bị ảnh hưởng nhiều. (...)

Rất nhiều người Việt Nam lúc ban đầu cứ nghĩ ra cái những các đợt càn quét nhắm vào người nhập cư chỉ ảnh hưởng đến người di dân lậu thôi. Đặc biệt là những người gốc Hispanic tại vì họ là cái số đối tượng lớn nhất. Thành ra người Việt Nam mà lúc đầu có vẻ dửng dưng. Có rất nhiều người cũng có vẻ dửng dưng nghĩ là đây là cái cách mà Mỹ sẽ giải quyết chuyện nội bộ của Mỹ thôi và không ảnh hưởng gì đến Việt Nam mình. Nhưng sau một năm thì mới khám phá là cái cuộc sống và nền kinh tế giữa hai cái cộng đồng gắn kết chặt chẽ vào nhau. Chỉ riêng ở vùng Orange County cộng đồng người Trung Mỹ chiếm khoảng 30% dân số.

Gần như là trong tất cả các nhà hàng ở Little Saigon Snếu mình đi vào trong bếp á mình sẽ thấy những người Mễ làm việc ở trong. Và nhờ vậy mà thức ăn đây vẫn rẻ hơn ở những nơi khác trên nước Mỹ. Cho nên người Việt Nam mình lâu nay mình vẫn hưởng được cái lợi đó. Gần như tất cả mọi căn nhà ở vùng này từ cái sân trước cửa cho đến cái vườn sau đều có một bàn tay của người công nhân người Mễ. Có khi họ dựng lên từ đầu luôn.

Trong ngành xây dựng ở đây, chủ là Việt Nam nhưng mà người Mễ là công nhân xây dựng. Không còn nguồn lao động này nữa người ta mới thấy ảnh hưởng đến kinh tế của người Việt Nam. Đó là mặt cung. Còn ở mặt cầu, vắng người Mễ rồi mới hiểu. Ví dụ như những tiệm làm móng tay, có những tiệm thì họ phục vụ cho khách sang ở những cái vùng thành phố sang. Có rất nhiều tiệm họ phục vụ cho khách bình dân ở những khu vực mà có đông cư dân người Mễ. Và một năm vừa rồi lúc mà người Mễ họ bắt đầu họ bị trục xuất.

Ngay cả những người nào không bị trục xuất , họ cũng không dám ra đường. Và họ có ra đường thì họ cũng để dành tiền cho những khoản chi tiêu thiết yếu. Cho nên các cửa hàng của người Việt bị mất đi một cái lượng khách lớn.

RFI : Xin chân thành cảm ơn nhà bình luận Nguyễn Kim Bình, đài Little Saigon TV.

***********

Mỹ bác bỏ nguy cơ châu Âu bán tháo tài sản để trả đũa về Greenland

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho rằng viễn cảnh châu Âu bán tháo các tài sản tài chính Mỹ để trả đũa thuế quan là "phi logic".

Phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Thụy Sĩ ngày 20/1, ông Bessent kêu gọi các đối tác châu Âu "hít một hơi thật sâu" và giữ bình tĩnh trước căng thẳng thương mại hiện nay xoay quanh vấn đề Greenland. Ông thậm chí nhấn mạnh quan hệ giữa châu Âu và Mỹ trên thực tế đang gần gũi hơn bao giờ hết.

"Tôi đã nói với mọi người rồi. Ngồi xuống và bình tĩnh lại. Tôi tự tin rằng lãnh đạo các nước sẽ không leo thang. Tình hình hiện nay sẽ được giải quyết theo cách thức mọi người đều hưởng lợi. Không cần nghĩ mãi đến kịch bản xấu nhất", ông nói.

Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế 10% từ ngày 1/2 lên hàng hóa của 8 quốc gia châu Âu nếu Đan Mạch không nhượng lại Greenland cho Mỹ. Căng thẳng leo thang khiến giới phân tích lo ngại châu Âu có thể phối hợp bán tháo tài sản tài chính Mỹ, đặc biệt là khối lượng nợ công Mỹ.

Trong tổng số 30.000 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ, khoảng 4.000 tỷ USD được nắm giữ bởi các nhà đầu tư châu Âu, trong đó phần lớn là các nhà đầu tư tại Anh, Bỉ và Pháp. Thị trường tài chính châu Âu còn kiểm soát khoảng 10.000 tỷ USD tài sản tại Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu bên lề WEF lần thứ 56 tại Davos, Thuy Sĩ, ngày 20/1. Ảnh: Reuters — Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu bên lề WEF lần thứ 56 tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 20/1. Ảnh: *Reuters*

Chuyên gia Ipek Ozkardeskaya từ Swissquote nhận định viễn cảnh châu Âu bán tháo lượng tài sản này không khác gì hành động "rút thảm dưới chân người Mỹ", khiến lãi suất dài hạn tăng vọt và chi phí quản lý nợ trở nên đắt đỏ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Bessent khẳng định kịch bản này "đi ngược lại mọi logic" vì thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ có tính thanh khoản và chất lượng tốt nhất thế giới.

"Những bàn luận về kịch bản bán tháo đều sai lệch hoàn toàn. Tôi nghĩ rằng mọi người nên hít một hơi thật sâu và đừng lắng nghe những chuyện giật gân trên truyền thông", ông nói.

Trái với sự lạc quan của ông Bessent, thị trường tài chính đang phản ứng tiêu cực với căng thẳng khi giới quan sát ghi nhận xu hướng bán tháo tài sản Mỹ đang dần xuất hiện. Lợi suất trái phiếu kho bạc tăng mạnh, đồng USD giảm giá và các nhà đầu tư Nhật Bản đang dẫn đầu đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu.

Liên minh châu Âu (EU) dự kiến tổ chức hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp trong ngày 22/1 để thảo luận biện pháp đối phó đòn trừng phạt thương mại mới nhất từ Washington, bao gồm cả phương án kích hoạt Cơ chế chống cưỡng ép kinh tế (ACI).

Thanh Danh (Theo AFP, AP, Reuters)

************

Quân Đan Mạch tới Greenland. Ảnh: The Danish Defense Command

Theo đài RT và báo Kyiv Independent, Thiếu tướng Soren Andersen, chỉ huy Bộ Tư lệnh Liên hợp Bắc Cực của Đan Mạch tại Greenland cho hay ít nhất 100 binh sĩ nước này đã đóng quân tại thủ phủ Nuuk của Greenland và một số lượng tương tự đóng quân ở Kangerlussuaq, phía tây hòn đảo.

Nhóm binh sĩ mới của Đan Mạch đã tới Greenland vào ngày 19/1, nhưng không rõ bao nhiêu người.

Một phát ngôn viên quân đội Đan Mạch nói với hãng tin CNN rằng số lượng binh sĩ nước này tại Greenland sẽ tăng đáng kể. Việc triển khai quân như vậy là một phần của cuộc tập trận mang tên Sức bền Bắc Cực, được phát động nhằm đáp trả áp lực từ ông Trump.

***********

Hãng thông tấn SANA ngày 19/1 đã thông báo về việc quân đội Syria ban bố lệnh giới nghiêm tại thành phố al-Shaddadi sau khi hàng loạt tay súng IS trốn thoát khỏi nhà tù địa phương.

"Quân đội Syria khẳng định tình hình ở thành phố và khu vực nhà tù đã được kiểm soát, đồng thời đang tiến hành rà soát toàn bộ al-Shaddadi và các khu vực lân cận để truy bắt tù nhân vượt ngục. Giới chức quân đội Syria cũng cáo buộc Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo đã thả các thành viên IS", nguồn tin của SANA cho biết.

00int isis syria 01 bplk superJumbo.jpg — Một nhà tù ở Syria. Ảnh: NYT

Dù quân đội Syria không công bố số tù nhân vượt ngục nhưng truyền thông địa phương tiết lộ đã có khoảng 1.500 thành viên IS trốn thoát. Phía SDF sau đó cũng xác nhận mất quyền kiểm soát khu vực nhà tù, đồng thời chỉ trích liên quân chống IS đã không can thiệp dù họ kêu gọi trợ giúp từ một căn cứ gần đó.

Theo hãng tin Al Jazeera, cuộc vượt ngục quy mô lớn xảy ra trong bối cảnh quân đội Syria liên tục đụng độ với các tay súng người Kurd ở khu vực xung quanh nhà tù ở al-Shaddadi. Tới ngày 19/1, chính phủ Syria và phía SDF đã đạt một thỏa thuận ngừng bắn, nhưng hiện vẫn chưa có quá nhiều chi tiết về thỏa thuận này được công bố.

Dự kiến, Tổng chỉ huy SDF Mazloum Abdi sẽ tới Damascus trong tuần sau để đàm phán cụ thể. Giới quan sát nhận định đây là động thái có lợi với chính quyền của Tổng thống Ahmed al-Sharaa.

****

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm đảo lộn nhiều tháng tiến triển trong các cuộc đàm phán thương mại bằng tối hậu thư tuần trước, đẩy châu Âu vào thế đối đầu trực diện với Mỹ vì vấn đề Greenland và mối quan hệ hai bờ Đại Tây Dương đang căng thẳng hơn bao giờ hết.

Vũ khí thương mại của châu Âu

Lời đe dọa của ông Trump - áp thuế 10% từ ngày 1-2 với 8 nước châu Âu và tăng lên 25% vào ngày 1-6 cho đến khi mua được Greenland - dường như không để lại nhiều không gian cho châu Âu xoay xở hay đàm phán.

Châu Âu bị đặt vào tình thế gần như không có lựa chọn nào để phản ứng với ông Trump mà không phải gánh chịu hậu quả.

Theo báo New York Times, ngày càng nhiều quan chức và chuyên gia bên ngoài cho rằng châu Âu sẽ buộc phải đáp trả ông Trump bằng sức mạnh, cụ thể là trả đũa về thương mại.

Nhưng làm như vậy có thể phải trả giá đắt, không chỉ đối với nền kinh tế của khối mà còn với an ninh của chính họ, bởi châu Âu vẫn phụ thuộc nặng nề vào Mỹ về sự hỗ trợ thông qua NATO cũng như trong cuộc chiến của Ukraine chống lại Nga.

Các nhà phân tích cho rằng sự ám ảnh của ông Trump về việc sở hữu Greenland cùng giọng điệu ngày càng cứng rắn đang dập tắt hy vọng của châu Âu về việc chính sách nhượng bộ và đối thoại có thể phát huy tác dụng. Các nước châu Âu đang gấp rút tìm cách ứng phó với chiến dịch gây sức ép của ông Trump.

Các nghị sĩ tại Nghị viện châu Âu tuyên bố sẽ "đóng băng" việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại mà ông Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã đạt được vào mùa hè năm ngoái. Nhiều nghị sĩ châu Âu công khai kêu gọi trả đũa thương mại.

Châu Âu đang có trong tay một công cụ thương mại được thiết kế riêng để chống lại sự cưỡng ép chính trị một cách nhanh chóng và mạnh mẽ. Và khi ông Trump tung ra tối hậu thư, nhiều nhà hoạch định chính sách cho rằng đây chính là thời điểm sử dụng nó.

Công cụ này có tên chính thức là "công cụ chống cưỡng ép" - hay còn được gọi là "khẩu bazooka thương mại" của châu Âu, có thể được dùng để áp đặt các hạn chế đối với những tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ hoặc các nhà cung cấp dịch vụ khác đang làm ăn quy mô lớn tại châu Âu.

"Câu hỏi là các ông muốn đi xa tới mức nào?" - bà Penny Naas, chuyên gia về chính sách công châu Âu tại tổ chức German Marshall Fund, đặt vấn đề.

Một quan chức cấp cao của Pháp cuối tuần qua cho biết Tổng thống Emmanuel Macron sẽ thay mặt nước Pháp yêu cầu kích hoạt công cụ thương mại chống cưỡng ép.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Dan Hamilton tại Viện Brookings cũng lưu ý việc sử dụng "khẩu bazooka thương mại" (cho phép EU đình chỉ giấy phép của các doanh nghiệp Mỹ hoặc đánh thuế các dịch vụ của Mỹ) có thể mất nhiều tháng để triển khai.

Đẩy đồng minh ra xa

Trên Đài NBC News ngày 18-1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent lập luận vì sao Mỹ nên sở hữu Greenland: châu Âu quá "yếu kém" để bảo đảm an ninh cho Greenland.

Tuy nhiên, hơn một năm qua, châu Âu liên tục khẳng định Greenland không phải để bán và luôn nhấn mạnh rằng số phận của hòn đảo rộng lớn này phải do người dân Greenland và Đan Mạch quyết định.

Tuần trước, một nhóm quốc gia châu Âu đã cử lực lượng tới Greenland tham gia tập trận quân sự. Động thái này thể hiện tinh thần đoàn kết, nhưng có thể đã khiến ông Trump nổi giận, bởi chính 8 quốc gia này nằm trong danh sách sẽ bị áp thuế.

Hiện tại các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn hy vọng có thể giải quyết mọi việc thông qua đối thoại. Nhưng khi ông Trump ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn, các nhà lãnh đạo châu Âu cũng trở nên thẳng thắn hơn.

Ngay cả Thủ tướng Anh Keir Starmer - lãnh đạo quốc gia không thuộc EU, giống như Na Uy - cũng gọi lời đe dọa thuế quan của ông Trump là "hoàn toàn sai lầm". Ông Starmer vốn đã rất thận trọng trong việc xây dựng mối quan hệ tích cực với Nhà Trắng.

Nếu ông Trump vẫn quyết tâm sở hữu cho bằng được Greenland bất chấp mọi giá, chính ông sẽ ngày càng đẩy các đồng minh ra xa Mỹ. Ngày 18-1, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen thậm chí lo ngại tương lai của liên minh quân sự NATO đang bị đặt vào thế nguy hiểm.

Một điều đáng chú ý là các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ đang tích cực tăng cường quan hệ thương mại với các quốc gia khác.

Tuần trước, Canada đã ca ngợi "quan hệ đối tác chiến lược" với Trung Quốc. Trong khi đó, EU vừa ký hiệp định thương mại tự do với khối Mercosur ở Nam Mỹ, khép lại 25 năm đàm phán.

"Về những hành động nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, có một điều nghịch lý là Mỹ có thể đang đẩy các đồng minh quan trọng nhất của mình ra xa.

Cái giá của chính sách này là nó thực sự đang tiếp thêm sức mạnh cho chính những đối thủ mà chúng ta lo ngại" - Đài CNN dẫn lời giáo sư Joseph Foudy tại Trường Kinh doanh Stern thuộc Đại học New York nhận định.

Tạo đòn bẩy

Báo Financial Times dẫn lời các quan chức tham gia công tác chuẩn bị cho biết các biện pháp trả đũa đang được soạn thảo nhằm tạo đòn bẩy cho các nhà lãnh đạo châu Âu trước thềm các cuộc gặp quan trọng với ông Trump tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) tuần này.

Đại diện từ 27 quốc gia thành viên EU đã bắt đầu các cuộc thảo luận vào hôm 18-1 về cách ứng phó nếu ông Trump vẫn thực hiện kế hoạch áp thuế của mình.

Phương án có thể triển khai trước mắt là áp các mức thuế trả đũa đối với số hàng hóa Mỹ trị giá 93 tỉ euro (108 tỉ USD).

**********

Theo tờ New York Times, tại Trung Quốc, doanh số bán nhà mới đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 15 năm, trong khi giá các căn hộ hiện hữu đang lao dốc. Nhiều hộ gia đình, bị tổn thương bởi giá trị tài sản nhà ở sụt giảm, đã phải cắt giảm chi tiêu.

Cú sụp đổ của thị trường nhà ở

Vào đầu năm ngoái, nhiều người ở Trung Quốc lo ngại rằng một cuộc chiến thương mại với Tổng thống Trump có thể là thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế. Tuy nhiên thặng dư thương mại tổng thể của Trung Quốc đã tăng trong năm qua, và vấn đề thực sự đối với Bắc Kinh lại là cú sụp đổ của thị trường nhà ở, bắt đầu từ 4 năm trước.

Ngày 12-1, Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc cho biết nền kinh tế nước này tăng trưởng 5% trong năm ngoái, đạt mục tiêu tăng trưởng do chính phủ đề ra.

Tuy nhiên các nhà phân tích kinh tế phương Tây lại cho rằng hoạt động xây dựng và các lĩnh vực liên quan đến bất động sản - từng chiếm khoảng 1/4 nền kinh tế Trung Quốc cho đến năm 2021 - vẫn trên đà khủng hoảng, và sự chững lại của ngành này đã gây tổn hại đến các hộ gia đình và nhiều ngành nghề trên khắp cả nước.

Tập đoàn Rhodium Group, một công ty nghiên cứu có trụ sở tại New York chuyên về Trung Quốc, ước tính nền kinh tế nước này chỉ tăng trưởng 2,5 - 3% trong năm ngoái và sẽ còn chậm lại trong năm nay.

“Sự suy giảm mạnh của lĩnh vực bất động sản gần như có thể giải thích toàn bộ cho tình trạng tăng trưởng kinh tế kém ấn tượng trong ba năm qua” - ông Zhu Tian, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh quốc tế Trung Âu (CEIBS) ở Thượng Hải, viết trong một phân tích công bố hồi tháng 11-2025.

Cuộc suy thoái này cũng khiến nhiều người mua nhà rơi vào tâm lý hối tiếc. Zoe Zhao, 27 tuổi, công chức tại thành phố Tây An ở miền Trung Trung Quốc, đã cùng cha mẹ mua một căn hộ vào tháng 10-2024, sau khi giá nhà tại đây đã giảm mạnh, để rồi lại chứng kiến giá tiếp tục đi xuống.

“Thật khó để nói rằng tôi không hối hận, nhưng ít nhất tôi có thể tự an ủi rằng căn hộ này là để tôi ở”, cô nói. “Tôi chỉ mừng là chúng tôi không mua vào lúc đỉnh giá”.

Dữ liệu chính thức cho thấy giá nhà đã giảm khoảng 20% kể từ năm 2021 - tương đương mức sụt giảm trung bình trên toàn nước Mỹ trong cuộc khủng hoảng nhà ở giai đoạn 2008-2010. Tuy nhiên, các số liệu không chính thức cho thấy mức giảm giá tại Trung Quốc ít nhất gấp đôi con số này.

Số lượng giao dịch đang bị đình trệ, đặc biệt với các căn hộ mới xây. Một báo cáo tháng trước của công ty nghiên cứu bất động sản China Index Academy cho biết các căn hộ được rao bán hiện phải mất trung bình 22,2 tháng mới có thể giao dịch thành công.

Người mua đang đòi hỏi mức chiết khấu lên tới 80% so với đỉnh giá năm 2021. Người bán thì không chấp nhận chịu lỗ nặng như vậy, khiến thị trường căn hộ ở nhiều thành phố rơi vào tình trạng đóng băng.

"Chưa từng thấy tình trạng nhà ở tồn kho lâu đến vậy"

Ông Sam Radwan, Giám đốc điều hành của Enhance International, một công ty tư vấn bất động sản có trụ sở tại Chicago, cho biết trong 45 năm theo dõi thị trường bất động sản tại hơn 20 quốc gia, ông chưa từng thấy tình trạng nhà ở tồn kho lâu đến vậy như tại Trung Quốc hiện nay. Trong những chuyến đi gần đây tại nước này, ông cho biết giới bất động sản vẫn rất bi quan.

“Bạn nói chuyện với bất kỳ ai, và họ đều biết rằng không có giải pháp”, ông Radwan nói. “Chuyện này sẽ không biến mất trong một thập kỷ tới”.

Sự sụp đổ của giá cả đã làm lung lay niềm tin vào bất động sản - vốn từng được xem là nơi cất giữ tài sản an toàn nhất của các hộ gia đình. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc hiện đang tìm cách khôi phục niềm tin vào thị trường này.

Một số chuyên gia bất động sản Trung Quốc cho rằng sự cải thiện có thể đến sớm nhất là trong năm nay. Meng Xiaosu, một nhà phân tích nổi tiếng được mệnh danh là “bố già bất động sản” ở Trung Quốc, dự đoán trong các bình luận trực tuyến gần đây rằng giá nhà sẽ bắt đầu phục hồi trong năm nay.

“Nếu các biện pháp do chính quyền trung ương sắp xếp như chuyển đổi việc mua nhà tồn kho thành nhà ở xã hội có thể được triển khai ở một số khu vực, thì điều đó cũng sẽ phát đi tín hiệu ổn định”, ông nói.

Ông Meng từ lâu đã là người cổ vũ cho thị trường bất động sản, từng tuyên bố vào năm 2016: “Nó chưa từng giảm dù chỉ trong một năm, làm sao có thể là bong bóng?”.

Các chính quyền địa phương của Trung Quốc đã tìm cách mua lại các căn hộ tồn kho từ những chủ đầu tư đang gặp khó khăn để chuyển đổi thành nhà ở xã hội. Tuy nhiên, việc sụt giảm nguồn thu từ thuế và bán đất đồng nghĩa với việc các chính quyền địa phương không đủ khả năng tài chính để trợ cấp cho các giao dịch này.

Nếu không có các đợt giảm giá mạnh - điều mà các chủ đầu tư không muốn thực hiện - chính quyền địa phương sẽ phải chịu khoản lỗ lớn khi cho thuê các căn hộ này, ông Radwan cho biết.

Nền tảng sâu xa của những rắc rối trên thị trường bất động sản là nguồn cung nhà ở mới khổng lồ, trong khi số lượng hôn nhân và ca sinh mỗi năm lại giảm, làm suy yếu động lực mua nhà mới.

***********
************