Tháng 10/2025, tin nhắn từ một nhóm trên mạng xã hội nước ngoài khiến cô Phí suy sụp.

Ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện nhóm cho thấy có người đăng tin "bán lợn": Diệp Văn Bân, 19 tuổi, được mua với giá 100.000 nhân dân tệ, do không đạt chỉ tiêu và không phục tùng quản lý, nay bán lại với giá 160.000 nhân dân tệ bao gồm chi phí gần đây, thanh toán khi nhận hàng. Trong đó, "bán lợn" là tiếng lóng chỉ việc lừa bán người Trung Quốc ra nước ngoài để bóc lộc sức lao động.

Cô Phí xác nhận người trong ảnh đúng là con trai mình, Diệp Văn Bân. Trên mặt và cánh tay Bân có nhiều vết thương. Tuy nhiên, trước khi cô kịp tìm hiểu thêm, manh mối duy nhất này đã bị xóa bỏ chỉ vài ngày sau.

Chuyến du lịch bất thường

Bân sống với mẹ ở tỉnh Giang Tây, bố mất khi mới 3 tuổi. Năm 2024, Bân tốt nghiệp trường nghề, từng làm nhân viên an ninh thực tập tại một ga tàu điện ngầm ở thành phố Nam Xương trong sáu tháng. Sau khi về quê, Bân thử nhiều công việc như giao đồ ăn, chăm sóc người già. Trong mắt cô Phí, con trai ngoan ngoãn và hiểu chuyện từ nhỏ.

Do đó, khi Bân nói "muốn đi Nam Xương chơi cùng các bạn vài ngày" vào 28/7/2025, cô Phí không hỏi han nhiều. Chuyến đi tưởng như bình thường này lại trở thành khởi đầu cho cơn ác mộng của hai mẹ con.

Chiều 30/7/2025, một người tự xưng là nhân viên biên phòng ở tỉnh Vân Nam gọi điện cho cô Phí bằng tài khoản WeChat của Bân, thông báo Bân đang tìm cách xuất cảnh. Tuy nhiên, người này từ chối cung cấp số điện thoại cố định của cơ quan hoặc số di động cá nhân.

Tối đó, cô Phí có cuộc gọi video cuối cùng với con trai. "Tôi hỏi con tại sao lại ở Vân Nam, nó nói là một bạn học mời đi chơi", cô Phí nhớ lại. Vì con trai từng rủ người bạn này đi chơi trước đây, cô Phí không nghi ngờ gì, nhưng vẫn liên tục dặn con chú ý an toàn và phải báo cáo lịch trình hàng ngày.

Trong cuộc gọi video đó, Bân không hề để lộ khung cảnh xung quanh. Cô Phí không nghĩ nhiều, nhưng đã chụp vài ảnh màn hình hai mẹ con trò chuyện.

Trong một bức ảnh, Bân đang ấn tay vào lúm đồng tiền trên má. Khi cô Phí đăng những bức ảnh này lên mạng để cầu cứu, một số người nhắc nhở "lúm đồng tiền" đồng âm với "cứu tôi", đều là "jiu wo" trong tiếng Trung.

Ban đầu, Bân đúng hẹn báo cáo lịch trình với mẹ, chia sẻ ảnh phong cảnh Tây Song Bản Nạp, phát định vị ở phố cổ Lệ Giang... Nhưng sau ngày 7/8/2025, tài khoản WeChat của Bân ngừng gửi tin nhắn.

Cuộc điều tra của cảnh sát cho thấy Bân đã đi từ Vân Nam đến Côn Minh, sau đó đến Tây Song Bản Nạp, rồi "biến mất" ở Tĩnh Tây, Quảng Tây. Điểm đến cuối cùng của bạn đồng hành của Bân lại chỉ hướng Campuchia.

Kể từ đó, cô Phí hoàn toàn mất liên lạc với con cho đến khi tin nhắn trên nhóm chat nước ngoài đó xuất hiện.

Tìm con ở Campuchia

Dù chưa từng rời khỏi đất nước, cô Phí quyết tâm một mình đến Phnom Penh, Campuchia vào ngày 5/12/2025 để tìm con. Trước khi lên đường, cô nhận được hai cuộc gọi đòi tiền chuộc, nhưng đều kết thúc trong thất vọng.

Lần thứ nhất, bên kia đòi 200.000 nhân dân tệ, đồng ý cho gặp con rồi trả tiền, nhưng sau đó đột nhiên yêu cầu phải trả tiền trước. Vì cảnh giác, cô Phí không dám đồng ý. Lần thứ hai, bên kia ra giá 35.000 USD, còn nói đã đưa người về, nhưng kiên quyết không đồng ý cho cô tìm bên thứ ba đến chụp ảnh xác nhận. Cuối cùng, bên kia thông báo rằng con cô đã bị bán lại vì "trì hoãn thời gian quá lâu".

Từ đầu đến cuối, cô Phí không hề có cơ hội nói chuyện với con để xác nhận an toàn.

Cuộc gọi thứ hai diễn ra hai ngày trước khi cô khởi hành đi Campuchia. "Nếu tự mình đi, tôi có thể xác nhận xem đó có phải là con tôi hay không", cô Phí nói.

Qua mạng, cô quen một người đàn ông Trung Quốc sẵn lòng giúp đỡ. Sau khi đến Phnom Penh, cô ở tại một khách sạn do người này điều hành.

Những người Hoa sống tại địa phương chỉ ra rằng điều kiện tiên quyết để đưa Bân ra khỏi trung tâm lừa đảo là phải xác định được Bân đang bị nhốt ở trung tâm nào, nếu không sẽ như "mò kim đáy biển".

Cô Phí tìm được một manh mối trong nhóm chat dành cho gia đình các nạn nhân mất tích. "Người đó bị bán cho ba trung tâm khác nhau, sau đó trốn thoát được nhân lúc có giao tranh trong khu vực. Anh ta nói đã thấy con tôi ở trung tâm thứ hai", cô kể. Người đó còn nói đầu Bân bị che bằng vải đen, "khác biệt" so với những người khác nên anh ta mới chú ý hơn, nhưng không thể nhìn ra Bân có bị thương hay không.

Dựa trên những thông tin thu thập được, cô Phí phát hiện con mình có khả năng mất tích ở trung tâm lừa đảo thứ hai nằm tại khu vực Bavet.

Tuy nhiên, Vương Hạo, người đàn ông Trung Quốc từng giải cứu nhiều người bị lừa đảo trong khu vực này suốt nhiều năm qua, giải thích rằng chỉ dựa vào manh mối này thì chưa đủ để xác định chính xác vị trí của Bân. "Bavet là nơi nhiều người bắt đầu mất liên lạc với gia đình, giống như một 'trạm trung chuyển' vậy, muốn tìm được người ở đây gần như là không thể", Vương Hạo nói.

Trong thời gian đó, nhiều người may mắn chạy thoát khỏi trung tâm lừa đảo. Cô Phí vừa cố giúp đỡ họ vừa tranh thủ hỏi từng người: "Có nhìn thấy con tôi không?", nhưng không có tin tức gì.

Mạo hiểm vào trung tâm lừa đảo

Trong suốt một tháng ở Campuchia, cô Phí gần như đã thử mọi cách có thể: tìm kiếm sự giúp đỡ từ đại sứ quán, liên lạc với nhiều chủ tịch của các thương hội, kết nối với hội người Hoa địa phương... Cuối cùng, cô quyết định mạo hiểm vào trung tâm lừa đảo để tìm manh mối.

Cô Phí kể, một người phụ trách trung tâm lừa đảo gửi tin nhắn riêng cho cô trên nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, tự nhận là đồng hương, cảm động trước câu chuyện tìm con của cô và nhiều lần hẹn gặp, khẳng định không lừa tiền.

Bất chấp những lời can ngăn từ người xung quanh, cô quyết định nhận lời. "Nếu muốn cứu con, tôi nhất định phải tiếp xúc với những người này", cô Phí nói.

Người đàn ông lái chiếc Hyundai dán kính đen đến đón cô. Chưa đầy hai tiếng sau khi rời Phnom Penh, xe đi qua cổng sắt chạy thẳng đến một tòa nhà trong khu phức hợp. Sau đó, cô đi theo anh ta vào "công ty". Những người bên trong đang ngồi trước máy tính "làm việc", bề ngoài không có gì bất thường, cho đến khi cô nhìn thấy khẩu súng trong văn phòng của người phụ trách.

Người này thẳng thắn thừa nhận đã tuyển dụng nhân viên để thực hiện các vụ lừa đảo trực tuyến, đôi khi trả tiền mua người về. Anh ta nói có những người tự nguyện đến đây, mỗi ngày làm việc 10-12 tiếng; nhưng những người bị mua về thì giống như tài sản tư nhân, phải làm việc 16-18 tiếng một ngày. Anh ta cho biết "ông chủ không đánh người, nhưng một số quản lý sẽ dùng hình phạt thể xác đối với nhân viên".

Cuối cùng, người phụ trách hứa sẽ huy động những người xung quanh giúp tìm manh mối về Bân.

"Điều quan trọng nhất là xác định rõ Bân đang ở trung tâm nào. Nếu có thể, hãy gọi cảnh sát", Vương Hạo nói. Tuy nhiên, theo quan sát của Hạo, việc giải cứu người ở khu vực này ngày càng khó khăn trong hai năm qua, xác suất được giải cứu qua cảnh sát đã giảm một nửa.

Hạo cho biết trong một số trường hợp, gia đình có thể kết nối với trung tâm để thương lượng. Sau khi hai bên thống nhất giá cả, phía Hạo sẽ cử người vào trung tâm để xác nhận người cần tìm có ở đó hay không, sau đó trả tiền và nhận người về.

Trong quá trình tìm con, cô Phí từng nhận được tin nhắn của một người giấu tên, tuyên bố rằng Bân đang ở Myanmar và đã bị "tàn tật", yêu cầu cô phải xóa các video tìm con khỏi tài khoản cá nhân rồi mới đồng ý "bàn điều kiện". Tuy nhiên, sau khi cô Phí gỡ bỏ video theo yêu cầu, bên kia lặn mất tăm.

Theo Vương Hạo, muốn đảm bảo an toàn cho những người bị mắc kẹt, "các gia đình cần duy trì sự chú ý của công chúng và tiếp tục gây áp lực, buộc trung tâm phải đưa họ ra ngoài". Nhưng cũng có một số người Hoa tại địa phương nói với cô Phí rằng: "Có lẽ phản ứng của dư luận quá lớn, khiến trung tâm siết chặt kiểm soát với Bân".

Ngày 4/1, Đại sứ quán Trung Quốc tại Campuchia một lần nữa ra thông cáo nhắc nhở công dân Trung Quốc rằng nhiều quảng cáo "việc nhẹ lương cao" ở nước ngoài thường liên quan đến các ngành nghề bất hợp pháp như cờ bạc trực tuyến, lừa đảo trực tuyến, mại dâm, buôn bán ma túy. Một khi vướng vào thì rất dễ bị giam cầm trái phép, ngược đãi, nguy hiểm đến tính mạng.

Theo tài khoản WeChat chính thức của Đại sứ quán Trung Quốc tại Campuchia, dẫn nguồn tin từ truyền thông Campuchia, ngày 6/1, Thị trưởng Phnom Penh đã chỉ thị lực lượng cảnh sát, hiến binh và chính quyền của tất cả 14 quận trong thành phố tiếp tục đẩy mạnh chống tội phạm mạng, nghiêm cấm mọi hình thức cờ bạc, triệt để loại bỏ các hoạt động bất hợp pháp và tội phạm trong phạm vi quyền hạn, nhằm củng cố và nâng cao an ninh xã hội và trật tự công cộng.

"Muốn chạy thoát cần rất nhiều vận may. Đó là nguyên nhân tôi đến đó mà không thu được kết quả gì", cô Phí nói sau một tháng đi Campuchia và cho biết sẽ tiếp tục nghĩ cách tìm con.

Tuệ Anh (theo China Newsweek)

Một hôm, bà Sampat Pal Devi, người phụ nữ sống tại một ngôi làng ở bang Uttar Pradesh, miền Bắc Ấn Độ, chứng kiến cảnh một người đàn ông đánh đập vợ dã man. Khi bà can ngăn, ông ta quay sang chửi bới. Hôm sau, bà quay lại cùng một cây gậy tre và năm phụ nữ khác, cho gã chồng vũ phu này một "bài học".

Tin tức lan truyền nhanh chóng, nhiều phụ nữ tìm đến Sampat Pal Devi nhờ "can thiệp bằng gậy tre". Trước số người tình nguyện tham gia ngày càng đông, năm 2006, bà quyết định thành lập một hội chị em, có đồng phục và tên gọi. Chiếc sari màu hồng được chọn để tượng trưng cho nữ tính và sức mạnh thầm lặng.

Đó là những dòng giới thiệu trên website chính thức của Gulabi Gang - nhóm tự vệ do Sampat Pal Devi sáng lập, quy tụ hàng trăm nghìn phụ nữ trên khắp bang Uttar Pradesh.

Sampat Pal Devi sinh ra trong một gia đình nghèo ở Uttar Pradesh - bang đông dân nhất Ấn Độ, đồng thời có tỷ lệ mù chữ, tảo hôn và bạo lực gia đình cao.

Bà kết hôn từ rất sớm, hầu như không được tiếp cận giáo dục chính quy. Năm 12 tuổi, Devi bị gả cho một người hơn mình 10 tuổi; đến năm 20 tuổi, bà đã sinh năm người con. Mẹ chồng ép bà ở nhà, sinh con trai và tuân thủ tục che mặt nơi công cộng. Devi từ chối cam chịu. "Khi bị mắng vì không che mặt, tôi nói ‘được thôi’ rồi tự giật mạnh tấm khăn khỏi đầu", bà kể.

Cuộc đời bà, cũng như hàng triệu phụ nữ nông thôn Ấn Độ khác, gắn với lao động nặng nhọc, sự phụ thuộc kinh tế và vị thế thấp trong gia đình lẫn xã hội.

Devi cho biết đã chứng kiến quá nhiều cảnh phụ nữ bị đánh đập, xâm hại tình dục hoặc tước đoạt quyền lợi. Với những phụ nữ nghèo, ít học, việc tiếp cận tòa án gần như không thể.

Khoảng năm 2006, bà cùng một nhóm nhỏ phụ nữ địa phương liên kết để tự bảo vệ mình và những người cùng cảnh ngộ. Họ chọn màu hồng (gulabi) làm biểu tượng - dịu dàng nhưng cũng thể hiện sự đoàn kết và phản kháng.

Mỗi thành viên Gulabi Gang được phát một chiếc sari màu hồng và gậy tre (lathi). Ở nông thôn Ấn Độ, gậy tre vốn quen thuộc, nhưng khi hàng chục phụ nữ cùng mang theo, nó trở thành biểu tượng răn đe mạnh mẽ. Gậy không chỉ dùng để tự vệ, mà còn thể hiện quyết tâm không cam chịu.

Ban đầu, nhóm tập trung bảo vệ phụ nữ khỏi bạo lực gia đình. Khi nhận tin báo, các thành viên sẽ kéo đến nhà nạn nhân, đối mặt trực tiếp với người chồng hoặc gia đình chồng, yêu cầu chấm dứt bạo lực, xin lỗi công khai và cam kết không tái diễn. Nếu kẻ bạo hành ngoan cố, Gulabi Gang sẵn sàng gây sức ép tập thể.

Không dừng ở đó, nhóm còn can thiệp các vụ tảo hôn, đặc biệt là hôn nhân trẻ em gái. Khi phát hiện gia đình chuẩn bị gả con chưa đủ tuổi, họ đến tận nơi, giải thích tác hại và gây áp lực buộc hủy lễ cưới.

"Khi một phụ nữ tìm cách gia nhập Gulabi Gang, đó là vì cô ấy đã chịu bất công và không còn lựa chọn nào khác", Suman Singh, Phó chỉ huy nhóm, nói năm 2014.

Khi bạo lực là "bước đường cùng"

"Gulabi Gang tạo ra sức mạnh lớn trong việc bảo vệ quyền phụ nữ và thức tỉnh tinh thần phản kháng", ông Arvind Sen, cảnh sát trưởng quận Banda, thừa nhận.

Theo Sampat Pal Devi, Gulabi Gang đặt mục tiêu hỗ trợ phụ nữ thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo đói và bạo lực, đồng thời bảo vệ các quyền cơ bản của con người. Họ chỉ hành động khi hệ thống công quyền bỏ rơi người nghèo, đặc biệt là phụ nữ. Với nhóm, bạo lực không phải mục tiêu, mà là lựa chọn cuối cùng khi mọi con đường hợp pháp đều bị chặn.

Cách làm này khiến Gulabi Gang trở thành tâm điểm tranh cãi. Nhiều ý kiến cho rằng nhóm đã vượt ranh giới pháp quyền và có nguy cơ cổ vũ bạo lực.

Bản thân Sampat Pal Devi thừa nhận, ước mơ của bà không phải thấy phụ nữ cầm gậy đòi công lý. Nhưng khi bất công trở thành "bình thường", đứng yên đồng nghĩa tiếp tay cho cái ác.

Theo thời gian, Gulabi Gang không còn là nhóm nhỏ ở Uttar Pradesh mà phát triển thành phong trào với hàng chục nghìn thành viên, lan ra nhiều bang khác. Tính đến năm 2020, nhóm có hơn 400.000 thành viên, độ tuổi từ 16 đến 60.

Ngoài bảo vệ phụ nữ, Gulabi Gang mở rộng sang giáo dục, khuyến khích trẻ em gái đến trường, nâng cao nhận thức về quyền phụ nữ, phản đối tập tục phân biệt giới và đòi hỏi của hồi môn. Nhóm cũng hỗ trợ phụ nữ học chữ, hướng tới độc lập tài chính và ngăn chặn lao động trẻ em.

Năm 2008, Sampat Pal Devi cùng các thành viên thành lập trường Gulabi Gang Bal Vidyalaya tại quận Banda. Một số thành viên còn tham gia chính trị địa phương. Năm 2010, 21 phụ nữ từ Gulabi Gang được bầu vào các hội đồng làng (panchayat), giám sát các vấn đề như xây dựng hạ tầng và vệ sinh môi trường.

Câu chuyện về những chiếc sari hồng và gậy tre được đưa vào phim tài liệu Gulabi Gang (2012) và phim Bollywood Gulaab Gang (2014) với sự tham gia của nhiều diễn viên nổi tiếng.

Hải Thư (Theo ATI, Gulabi Gang, Uneath Women, Al Jazeera)