Đế chế tội phạm của Qian bắt đầu ở Trung Quốc, nơi bà ta và một số đồng phạm thiết lập mô hình đa cấp thông qua một công ty công nghệ điện tử tên là Lantian Gerui (Blue Sky) ở thành phố Thiên Tân vào tháng 3/2014. Các nhà đầu tư được hứa hẹn lợi nhuận lên tới 300%.

Từ năm 2014 đến 2017, ước tính 128.000 người đã nộp cho Qian 40 tỷ nhân dân tệ (5,62 tỷ USD), bao gồm tiền tiết kiệm cả đời và lương hưu của họ.

Theo hồ sơ tòa án, Qian và đồng phạm chỉ trả cho nhà đầu tư một khoản tiền nhỏ để duy trì vỏ bọc, biển thủ số còn lại.

Năm 2014, Qian sử dụng tên của một cộng sự để mở tài khoản tại sàn giao dịch tiền điện tử Huobi ở Trung Quốc và chuyển tiền của nhà đầu tư vào tài khoản đó để đổi lấy Bitcoin. Số tiền còn lại được dùng để mua Bitcoin trong các giao dịch qua quầy (OTC).

Khi cảnh sát Trung Quốc bắt đầu điều tra, hơn 70.000 Bitcoin đã được chuyển vào ví tiền điện tử trên máy tính xách tay của Qian.

Sợ bị bắt, Qian cùng đồng phạm chạy trốn bằng xe máy đến biên giới Myanmar vào tháng 7/2017, bắt đầu cuộc đào tẩu kéo dài gần 7 năm.

Cuộc sống xa hoa ở London

Sau khi đi khắp Đông Nam Á, Qian bay từ Malaysia đến London vào tháng 9/2017 với hộ chiếu St. Kitts & Nevis (đảo quốc nằm trong vùng biển Caribe) giả mạo mang tên Zhang Yadi. Tại đây, bà ta nhanh chóng chiêu mộ Wen Jian, vốn làm việc tại cửa hàng bán đồ ăn ở London.

Qian cử Wen đến Thái Lan để lấy chiếc máy tính xách tay có chứa một phần trong số 70.000 Bitcoin, khi đó có giá trị khoảng 305 triệu bảng Anh (410 triệu USD), mà bà ta đã mang theo khi trốn khỏi Trung Quốc. Wen được thưởng hậu hĩnh cho vai trò hỗ trợ.

Sau đó, Qian thuê một biệt thự 6 phòng ngủ ở Hampstead, khu phố giàu có ở phía bắc London, với giá hơn 17.000 bảng Anh (23.000 USD) mỗi tháng. Bà ta nói dối đại lý bất động sản rằng đang điều hành một doanh nghiệp trang sức thành công.

Trong nhiều tháng, Qian tiêu xài hoang phí và đi du lịch khắp châu Âu, thường cùng với Wen, nhưng tránh các quốc gia có hiệp ước dẫn độ với Trung Quốc và chủ yếu di chuyển bằng ôtô để tránh kiểm tra hải quan. Bà ta lưu trú tại các khách sạn sang trọng, chuyển và bán Bitcoin lấy tiền mặt, mua đồ trang sức và đồng hồ cao cấp.

Qian và Wen cố mua các bất động sản ở London trị giá 4,5 triệu bảng Anh, 23,5 triệu bảng Anh và 12,5 triệu bảng Anh, nhưng các biện pháp bảo vệ chống rửa tiền đã nhiều lần trì hoãn việc mua bán của họ.

Tháng 10/2018, cảnh sát Anh chú ý đến Qian, dưới tên giả Zhang, do nghi ngờ nguồn gốc số tiền bà ta mua nhà. Cùng tháng, đội điều tra đột kích biệt thự của Qian ở Hampstead nhưng khi đó không biết danh tính thực sự của bà ta.

Khám xét két an toàn, cảnh sát phát hiện một máy tính xách tay được tuồn ra khỏi Trung Quốc, chứa 4.741 Bitcoin, trị giá 25,2 triệu bảng Anh vào thời điểm đó.

Cảnh sát cũng tìm thấy nhật ký Qian viết về tham vọng "gặp gỡ một công tước" và "trở thành nữ hoàng của Liberland" - tiểu quốc tự xưng nằm trên vùng đất tranh chấp giữa Croatia và Serbia.

Cả Qian và Wen đều không bị bắt giữ vào thời điểm này vì cảnh sát không biết mức độ nghiêm trọng của vụ việc mà họ đã phát hiện.

Sa lưới vì giao dịch 8,2 Bitcoin

Dù nhiều tài sản đã bị tịch thu, Qian vẫn trốn tránh cảnh sát trong 5 năm. Bà ta tiếp tục rửa số tiền điện tử còn có thể tiếp cận.

Trong khi đó, Wen đến St Kitts & Nevis để tìm cơ hội đầu tư tại đây. Cô ta cũng đến Dubai, mua thành công hai bất động sản, lập tức cho thuê và bán trong vòng một năm.

Wen bị bắt vào tháng 5/2021, bị kết tội rửa tiền và nhận án 6 năm 8 tháng tù vào năm 2024.

Sau khi Wen bị bắt, Qian tìm được đồng phạm mới là Ling Seng Hok, 47 tuổi, quốc tịch Malaysia. Anh ta phụ trách đổi bitcoin thành tiền mặt, thuê các bất động sản làm nơi cư trú cho Qian, bao gồm một căn hộ Airbnb ở Scotland.

Ling thuê nhân viên với hợp đồng trả lương cao gấp đôi nếu họ bị giam giữ hoặc trục xuất. Anh ta cũng cố lấy hộ chiếu Malaysia hoặc Hong Kong giả cho Qian, sử dụng ảnh của cố diễn viên Hong Kong Lydia Sum.

Việc theo dõi Ling đã giúp cảnh sát bắt giữ Qian.

Điều chấm dứt hành trình trốn chạy của Qian là một giao dịch bitcoin nhỏ. Khi một ví điện tử đã lâu không hoạt động liên kết với Qian chuyển 8,2 Bitcoin vào tài khoản dưới tên Ling hồi tháng 2/2024, các điều tra viên tại Sở Cảnh sát Thủ đô London đã lần theo dấu vết kỹ thuật số truy lùng bộ đôi.

Hai tháng sau, cảnh sát bắt giữ cả hai nghi phạm: Qian ở York và Ling ở Leeds.

Tại căn hộ Airbnb yên tĩnh ở ngoại ô York, Qian thuê bốn người Malaysia để đảm nhiệm các công việc như nấu ăn, mua sắm và dọn dẹp, có hợp đồng ràng buộc họ phải giữ kín danh tính và nơi ở của bà ta.

Cảnh sát thu giữ bốn ví tiền điện tử chứa số Bitcoin trị giá hơn 62 triệu bảng Anh được cất giấu trong túi ẩn trên quần Qian mặc khi bị bắt, cùng hai hộ chiếu giả và lượng lớn tiền mặt.

Ngày 11/11, tòa án ở Anh tuyên án Qian 11 năm 8 tháng tù vì tội rửa tiền. Ling bị kết án 4 năm 11 tháng tù.

Khi tuyên án, thẩm phán gọi Qian là kẻ chủ mưu của toàn bộ tội ác, với động cơ là lòng tham.

Cảnh sát đã thu hồi được hơn 61.000 bitcoin từ Qian, hiện có giá trị khoảng 5 tỷ bảng Anh (6,6 tỷ USD), gọi đây là vụ tịch thu tiền điện tử lớn nhất trên thế giới. Số bitcoin này đang được xem xét trong các thủ tục tố tụng dân sự để xác định số tiền sẽ được trả lại cho các nạn nhân ở Trung Quốc.

Tuệ Anh (theo CNA, The Guardian, Independent)

Hành vi của "Shark" Thủy, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Giáo dục Egroup, được nêu trong kết luận điều tra của Cục cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu (C03, Bộ Công an) hôm 13/11. Ông Thủy bị đề nghị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Đưa hối lộ.

Cùng vụ án, bà Tống Thị Kim Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc tài chính Công ty Nhất Trần, bị cáo buộc Nhận hối lộ. 26 người còn lại là kế toán, quản lý kinh doanh của Công ty Egame, bị đề nghị truy tố tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tạo hệ sinh thái giáo dục 'ảo'

Công ty Cổ phần Tập đoàn Giáo dục Egroup thành lập năm 2008, sau 19 lần thay đổi có vốn điều lệ 962 tỷ đồng, do ông Thủy là Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc. Trong hệ sinh thái của ông Thủy, Công ty Cổ phần Anh ngữ Apax và Công ty CP phát triển giáo dục Igarten chuyên kinh doanh giáo dục, sở hữu trung tâm tiếng anh, trường mầm non, tạo ra doanh thu chính. Còn lại các công ty khác mới ở giai đoạn đầu tư tiền vào, chưa có doanh thu.

Theo kết luận điều tra, hơn 20 công ty đều do ông Thủy và người thân quen làm đại diện pháp luật, sở hữu chéo cổ phần của nhau. Egroup là công ty mẹ, dùng để huy động vốn, điều phối, đầu tư tiền.

Nhằm huy động vốn từ người dân, ông Thủy dùng 4 pháp nhân chính là Egroup, Egame và Giáo dục Apax, Igarten.

Để trả nợ do đầu tư, kinh doanh thua lỗ và triển khai ý tưởng mở chuỗi giáo dục tiếng Anh, trường mầm non, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm hữu cơ, ông Thủy đã ra chủ trương huy động vốn.

Thực hiện kế hoạch này, từ năm 2015 đến 2023, ông Thủy chỉ đạo sử dụng pháp nhân Công ty Egame để tư vấn, giới thiệu, quảng bá hình ảnh Công ty Egroup là doanh nghiệp lớn mạnh, có uy tín về lĩnh vực giáo dục. Ông nói rằng đang mở rộng mảng giáo dục nên kêu gọi khách hàng đầu tư tiền vào Egroup để được hưởng lãi suất cao.

Mặc dù không có tài sản, năng lực tài chính nhưng ông Thủy vẫn chỉ đạo nhân viên Công ty Anh ngữ Apax, Công ty Phát triển Giáo dục Igarten liên tục thuê mặt bằng, mở 130 trung tâm tiếng Anh, trường học mầm non Steame trên cả nước. Ông còn cho thuê giáo viên trong và ngoài nước về giảng dạy, thu hút người dân quan tâm.

Mặt khác, từ năm 2014 đến 2016, ông Thủy còn cho Công ty Egroup liên tục tăng vốn điều lệ từ 32 tỷ đồng lên 962,5 tỷ đồng, chia thành hai đợt chính. Chiêu thức chính để tăng vốn là chuyển công nợ lẫn nhau và nộp tiền, chuyển khoản chéo nhau qua tài khoản ngân hàng.

Nhằm hợp thức số tiền 577 tỷ đồng nâng khống vốn điều lệ, Thủy cho hạch toán trên hệ thống sổ sách kế toán bằng các hợp đồng góp vốn. Sau đó dùng cách cho vay tiền để rút tiền mặt từ tài khoản ngân hàng. Ngoài ra, Thủy còn chỉ đạo cấp dưới nhờ nhân viên Ngân hàng BIDV Sở giao dịch 3 chạy dòng tiền giúp để hợp thức hóa vốn góp.

Nhóm này còn tạo doanh thu khống, khoảng 70% một năm, để xây dựng hình ảnh một Egroup hoạt động đa ngành nghề, hiệu quả, lợi nhuận cao.

'Lùa gà', sử dụng hết 7.677 tỷ đồng của nhà đầu tư

Chuẩn bị xong, ông Thủy giao cho Trưởng Ban quan hệ cổ đông Công ty Egame phụ trách bộ phận kinh doanh với hơn 530 nhân viên và xây dựng kế hoạch huy động vốn. Bộ phận này cũng lập chương trình quảng cáo, tiếp thị về dự án trường học, hiệu quả kinh doanh, bảng biểu tính % lợi nhuận khi đầu tư.

Nhóm kinh doanh còn được tập huấn về cách mời chào, lôi kéo người dân đến Công ty Egroup, Egame tham quan thực tế, ký hợp đồng mua cổ phần. Họ nói rằng "kinh doanh giáo dục lợi nhuận cao và bền vững" nên hứa hẹn lợi nhuận 15-20% một năm.

Các hợp đồng chuyển nhượng cổ phần, biên bản thanh lý, thỏa thuận hợp tác chiến lược do bộ phận pháp chế chuẩn bị. "Đầu tàu" là Shark Thủy sẽ đại diện Công ty Egame chuyển nhượng cho nhà đầu tư một số lượng cổ phần với giá 38.000 đồng/cổ phần. Thủy cam kết mua lại sau một năm với giá 42.000 đồng/cổ phần để nhà đầu tư ủy quyền toàn bộ các quyền, nghĩa vụ cổ đông cho ông.

Theo thỏa thuận, nhân viên kinh doanh giới thiệu khách hàng sẽ được hưởng hoa hồng 5% số tiền nhà đầu tư mua cổ phần. Trong đó 2% trả bằng cổ phần Công ty Egroup và 3% bằng tiền mặt, nhưng đều được khuyến khích không rút tiền mặt mà quy đổi bằng cổ phần.

Vì lợi nhuận cao, các nhân viên đã ra sức quảng cáo gian dối về hoạt động kinh doanh của Egroup để "lùa gà".

Trong quá trình huy động vốn, ban đầu khách hàng đầu tư số tiền ít, ngắn hạn (3-6 tháng) thường được Công ty Egame trả gốc, lãi đầy đủ, đúng hạn và tặng tiền, vàng vào các dịp lễ, Tết. Mục đích là để lôi kéo nhà đầu tư xuống tiền nhiều hơn và đầu tư dài hạn.

Càng về sau, do áp lực trả lãi rất lớn, trong khi các dự án mà Egroup đầu tư chưa có doanh thu nên công ty trở nên khó khăn. Qua đó dẫn đến mất khả năng chi trả.

Bằng thủ đoạn trên, từ năm 2015 đến 2023, ông Thủy đã vượt vốn điều lệ của Egroup là hơn 206 triệu cổ phần cho hơn 10.000 nhà đầu tư. Từ đó ông Thủy chiếm đoạt 7.677 tỷ đồng là tiền gốc của nhà đầu tư, C03 kết luận.

Tiền thu được, ông Thủy chỉ đạo dùng 70% để trả gốc, lãi cho các hợp đồng trước nhằm trách bị phát hiện. 30% còn lại, ông dùng trả nợ cá nhân như vay ngân hàng, thuê mặt bằng.

Hiện, 7.677 tỷ đồng ông Thủy đã sử dụng hết, không còn khả năng thanh toán.

Shark Thủy năm nay 43 tuổi, là doanh nhân nổi tiếng khi tham gia chương trình Shark Tank Việt Nam. Ông là người sáng lập Egroup và hệ thống giáo dục Apax Leaders, được biết đến với tư duy kinh doanh táo bạo và khả năng truyền cảm hứng cho giới trẻ. Trong sự nghiệp, Shark Thủy theo đuổi mô hình giáo dục ứng dụng công nghệ, nhấn mạnh vào ngoại ngữ và kỹ năng mềm.

Phạm Dự