Đăng ngày: 07/09/2025 - 15:48

2 phút Thời gian đọc

Thông tín viên Frédéric Charles từ Tokyo tường trình :

« Shigeru Ishiba từ chức để ngăn chặn tình trạng rạn nứt của đảng khỏi những cuộc đấu đá nội bộ có thể làm suy yếu thêm đảng. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, ông đã phải hứng chịu hai thất bại bầu cử cay đắng. Đây là điều không thể tha thứ đối với đảng Dân chủ Tự do của ông, hiện đã mất đi thế độc quyền lãnh đạo lâu dài.

Nhưng ông không phải là người duy nhất chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng chính trị đang diễn ra ở Nhật Bản, một đất nước từ lâu được coi là hình mẫu của sự ổn định chính trị. Thất bại của đảng Dân Chủ Tự do có thể được giải thích bởi sự mất lòng tin của người dân Nhật Bản vào hệ thống chính trị của họ. Gần một nửa người dân Nhật Bản đã không đi bỏ phiếu.

Shigeru Ishiba đã hiểu được tâm trạng của người dân quá muộn, vì ông có những mối quan tâm khác cấp bách hơn : Đó là việc ký kết một thỏa thuận thương mại với Washington. Ông mong muốn thành lập một NATO châu Á. Ông muốn đưa nâng cấp liên minh giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản ngang hàng với liên minh giữa Mỹ và Anh. Ông có quá nhiều kẻ thù trong đảng để cải tổ đảng và khôi phục niềm tin của cử tri Nhật Bản. »

Đăng ngày: 07/09/2025 - 11:55Sửa đổi ngày: 07/09/2025 - 15:50

4 phút Thời gian đọc

Theo không quân Ukraina, trong đêm qua rạng sáng nay, Nga đã phóng ít nhất 805 drone và 13 tên lửa vào Ukraina, lập kỷ lục mới. Một phóng viên AFP chứng kiến mái của trụ sở chính phủ bị cháy và khói bốc lên bao phủ Kiev, đồng thời cho biết trực thăng đã được huy động để thả nước xuống mái nhà để dập lửa. Đây là lần đầu tiên một cơ sở chính phủ lớn tại trung tâm thủ đô Ukraina bị tấn công trực tiếp kể từ khi Nga xâm lược nước láng giềng.

Thủ tướng Ukraina Yulia Svyrydenko thông báo trên mạng Telegram : "Phần mái và các tầng cao của trụ sở chính phủ đã bị hư hại do cuộc tấn công của kẻ thù. Chúng tôi sẽ xây dựng lại các tòa nhà. Nhưng những mạng sống đã mất thì không thể lấy lại. Kẻ thù vẫn đang có những hành động khủng bố và giết hại người dân chúng tôi mỗi ngày trên toàn quốc."

Về phần mình, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky cho biết trên Facebook rằng "việc quân Nga tiếp tục giết hại thường dân, trong bối cảnh lẽ ra đã có thể bắt đầu đàm phán từ lâu, là hành động cố tình kéo dài cuộc xung đột".

Cuộc tấn công của Nga diễn ra sau khi nhiều quốc gia châu Âu, trong đó có Pháp và Anh Quốc, cam kết hôm 04/09 rằng sẽ triển khai lực lượng "bảo đảm an ninh" tới Ukraina để giám sát một thỏa thuận hòa bình, điều mà Matxcơva coi là không thể chấp nhận.

Châu Âu có thể trông cậy vào Ấn Độ làm bên trung gian hòa giải ?

Vào lúc khả năng về cuộc gặp giữa hai lãnh đạo Nga và Ukraina ngày càng khó diễn ra, đẩy xa triển vọng hòa bình cho Ukraina, Ấn Độ, hiện có bất hòa với Mỹ, dường như đang cố gắng gửi đi một thông điệp, đặc biệt là đối với châu Âu : vị thế gần gũi về mặt lịch sử với Nga có thể hữu ích cho nỗ lực chấm dứt chiến tranh tại Ukraina.

Trong vòng hai tuần, hai cuộc trao đổi điện đàm về Ukraina đã diễn ra giữa tổng thống Pháp Emmanuel Macron và thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Thông tín viên Côme Bastin từ Bangalore giải thích thêm :

Các cuộc trao đổi này đã được đăng tải trên các trang mạng chính phủ và truyền thông. Cuối tuần này, tổng thống Pháp Emmanuel Macron dường như có trao đổi với thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi về liên minh tình nguyện, lực lượng vũ trang mà nhiều nước châu Âu đang đề xuất triển khai tại Ukraina trong trường hợp chấm dứt đối đầu với Nga.

Tại một cuộc họp thượng đỉnh lớn ở Thượng Hải, Narendra Modi xuất hiện với nụ cười rạng rỡ bên cạnh tổng thống Nga Vladimir Putin và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tổng thống Mỹ Donald Trump, người vừa trừng phạt Ấn Độ bằng các mức thuế xuất khẩu cắt cổ vì mua dầu khí của Nga, đã nổi giận và tuyên bố rằng New Delhi đã chọn đứng về phía Matxcơva và Bắc Kinh.

Nhưng châu Âu xem đó như là một cơ hội vì Ấn Độ cho rằng mối quan hệ lịch sử với Nga đang trao cho họ vị thế là một bên trung gian hòa giải. Truyền thông Ấn Độ đưa tin về các cuộc thảo luận gần đây với Volodymyr Zelensky và các nhà lãnh đạo Đức, những bên đã đề nghị Ấn Độ tham gia vào các nỗ lực hòa bình.

Ấn Độ rất quan tâm đến việc xích lại gần châu Âu do bất đồng với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vai trò mà Ấn Độ có thể đóng ở Ukraina vẫn chưa rõ ràng, bởi vì vị thế gần gũi về mặt lịch sử với Nga cũng đồng nghĩa với việc Ấn Độ từ chối chỉ trích nước này.

Liên quan đến việc bảo đảm an ninh cho Ukraina, tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu, 05/09, đã cho rằng các nước châu Âu sẽ phải trên tuyến đầu trong việc cũng cấp bảo đảm an ninh cho Ukraina, đồng thời tái khẳng định Washington vẫn sẵn sàng hậu thuẫn Kiev.

Đăng ngày: 06/09/2025 - 14:37Sửa đổi ngày: 06/09/2025 - 15:54

6 phút Thời gian đọc

(AFP) – Thái Lan : Tân thủ tướng sắp xếp lại nội các, cam kết tổ chức bầu cử sớm. Hôm nay, 06/09/2025, thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết sẽ giải tán Quốc Hội trong 4 tháng tới, để tổ chức bầu cử trước thời hạn. Ông cũng đã bố trí lại nội các, bổ nhiệm ba nhân vật “ngoại đạo”, được biết đến trong ngành dịch vụ công và kinh doanh để làm bộ trưởng Ngoại Giao, bộ trưởng Tài Chính và bộ trưởng Năng Lượng.

(AFP) – Cựu giám đốc Cơ Quan Quản Lý Thị Trường Tài Chính Trung Quốc (CSRC) bị điều tra tham nhũng. Cơ quan chức năng Trung Quốc chống tham nhũng hôm nay 06/09/2025 đưa tin ông Dịch Hộ Mãn (Yi Hiuman), 60 tuổi, bị “nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và luật pháp”. Đứng đầu Cơ Quan Quản Lý Thị Trường Tài Chính Trung Quốc từ 2019, ông Dịch Hộ Mãn bất ngờ mất chức vào năm ngoái. Từ khi lên cầm quyền, chủ tịch Tập Cận Bình mở chiến dịch “đả hổ diệt ruồi”, bài trừ tham nhũng để lấy lại uy tín cho Đảng, nhưng theo các nhà quan sát, đây trước hết là cái cớ để ông Tập triệt hạ các đối thủ chính trị cũng như các đối thủ tiềm tàng.

(AFP) – Israel kêu gọi người dân Palestine sơ tán trước khi Nhà nước Do Thái mở cuộc tấn công trên bộ mới vào thành phố Gaza. Lời kêu gọi được quân đội Israel đưa ra sáng nay, 06/09/2025, trong đó nhấn mạnh rằng người dân Gaza nên “nắm bắt cơ hội này để di chuyển ngay lập tức đến khu vực nhân đạo” ở phía nam Dải Gaza. Liên Hiệp Quốc ước tính hiện có khoảng một triệu người đang sống tại thành phố Gaza và cảnh báo về một “thảm họa” sắp xảy ra trong trường hợp Israel mở rộng cuộc tấn công vào nơi đây. Trong khi đó, tổng giám đốc Tổ chức Y Tế Thế Giới hôm qua kêu gọi Tel-Aviv chấm dứt nạn đói ở Gaza vì ít nhất 370 người đã chết đói kể từ khi xung đột bắt đầu. 

(AFP) – Quân đội Liban bắt đầu thực hiện kế hoạch giải trừ vũ khí của phong trào Hezbollah. Ngày 05/09/2025, bộ trưởng Thông Tin Liban Paul Morcos thông báo, tiến trình giải trừ vũ khí của Hezbollah được dự trù diễn ra theo 5 công đoạn và nhiệm vụ sẽ do bên quân đội tiến hành. Giải trừ vũ khí của Hezbollah, lực lượng Hồi Giáo thân Iran và theo hệ phái Shia, là một trong những điều kiện vãn hồi hòa bình tại khu vực nam Liban, hiện đang bị quân đội Israel chiếm đóng. Hezbollah ủng hộ phong trào Hồi giáo Hamas của người Palestine.

(AFP) – Liên Hiệp Châu Âu phạt Google 3 tỷ đô la lạm dụng thế độc quyền trên thị trường quảng các trên mạng. Bất chấp những đe dọa của Donald Trump, Bruxelles hôm 05/09/2025 duy trì đơn kiện tập đoàn Google gần 3 tỷ đô la do “lạm dụng thế độc quyền trên thị trường Adtech”. Nhiên xử đầu tiên dự trù diễn ra vào tuần tới. Google cũng đang bị Tư Pháp Hoa Kỳ kiện vì lý do tương tự. Tổng thống Trump liên tục đe dọa các quốc gia trên thế giới “gây trở ngại” cho đà phát triển của các tập đoàn công nghệ số của Mỹ. Google báo trước là sẽ kháng án trước một mức phạt mà tập đoàn này coi là “bất công”.

(AFP) – Hungary cấm cuộc tuần hành Tự hào LGBT. Hôm qua, 05/09/2025, cảnh sát Hungary thông báo cấm tổ chức cuộc tuần hành Tự Hào ủng hộ quyền LGBT, dự trù được tổ chứ tại thành phố Pecs vào tháng 10. Thông báo này được đưa ra sau khi chính phủ bảo thủ của thủ tướng Viktor Orban đang thực hiện các chính sách “đàn áp” quyền của LGBT, biện minh cho việc “bảo vệ trẻ em”. Hồi tháng Sáu, cuộc tuần hành Tự hào ở Budapest đã bị cấm, nhưng số người tham dự sự kiện này vẫn đông đảo, lên tới hơn 200 ngàn người để phản đối mạnh mẽ động thái của chính quyền.

(AFP) – Serbia : 42 người bị bắt giữ trong cuộc biểu tình chống chính phủ. Hàng ngàn người đã tham gia vào cuộc biểu tình tối thứ Sáu, 05/09/2025, tại Novi Sad, miền bắc Serbia, kêu gọi tổ chức bầu cử sớm. Tuy nhiên, cảnh sát đã dùng hơi cay và lựu đạn gây choáng để giải tán đám đông. Những người biểu tình đã đáp trả, ném gạch, đá vào cảnh sát, gây ra cuộc đụng độ bạo lực. Bộ Nội Vụ Serbia cho biết sáng nay, hơn 42 người đã bị câu lưu. Nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra tại Serbia từ tháng năm vừa qua, thường do giới sinh viên lãnh đạo, lên án hành vi sai trái, tham nhũng của chính quyền, và kêu gọi ông Aleksandar Vucic từ chức.

(AFP) – Hoa Kỳ : Donald Trump thông báo tổ chức thượng đỉnh G20 ở sân golf của gia đình. Hôm qua, 05/09/2025, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho biết khu nghỉ dưỡng Trump National Doral ở Miami, bang Florida là nơi lý tưởng để tổ chức thượng đỉnh G20, dự trù diễn ra vào năm 2026, “vì thời tiết đẹp, gần sân bay, địa điểm hợp lý nhất và mọi thứ ở đó đều đẹp”. Ông Trump cũng khẳng định khu nghỉ dưỡng của ông sẽ không kiếm tiền từ sự kiện này. Trong nhiệm kỳ đầu, tổng thống Trump đã có hành động tương tự, tổ chức thượng đỉnh G7 vào năm 2020 tại khu nghỉ dưỡng này. Lãnh đạo Hoa Kỳ cũng cho biết muốn tổng thống Nga Vladimir Putin và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tới dự, nhưng không chắc là họ sẽ tới.

(NYT) – Năm 2019, Hoa Kỳ từng điều một toán đặc nhiệm đến Bình Nhưỡng nhằm đặt máy nghe lén Kim Jong Un. Nhiệm vụ bất thành. Bị báo chí chất vấn hôm qua,tổng thống Trump khẳng định “không hay biết” tin trên. Căn cứ vào khoảng 20 nhân chứng dưới chính quyền Trump ở nhiệm kỳ đầu, báo New York Times cho biết “kế hoạch” đã được khởi động vào “đầu mùa đông 2019” nhưng đã thất bại. Nhiều “tay trong” của Mỹ tại Bắc Triều Tiên thiệt mạng. Tài liệu về các điều tra liên quan đến chiến dịch đặc biệt này đều bị xếp vào dạng “tối mật”.

(REUTERS) – Hoa Kỳ cân nhắc cấm nhập khẩu drone của Trung Quốc. Bộ Thương Mại Hoa Kỳ hôm qua, 05/09/2025, cho biết đang dự trù cấm nhập khẩu drone và một số phương tiện nặng trên 4,5 tấn của Trung Quốc vì lý do an ninh. Cơ quan này cho biết sẽ thông báo các quy định mới trong tháng này. Mỹ hiện phụ thuộc lớn vào drone Trung Quốc, trong đó drone của doanh nghiệp Trung Quốc DJI chiếm hơn một nửa thị phần. Chính quyền Trump hiện đang tìm cách hạn chế drone của DJI và thúc đẩy sản xuất drone tại Mỹ.

(AFP) – Thị trường lao động Mỹ hụt hơi. Theo báo cáo của bộ Lao Động (BLS) công bố hôm 05/09/2025, trong tháng 08/2025 Hoa Kỳ tạo thêm 22.000 việc làm. Con số này thấp hơn nhiều so với mức 75.000 như mong đợi. Tỷ lệ thất nghiệp tăng trong ba tháng liên tiếp từ tháng 06/2025. Tháng trước tổng thống Trump đã sa thải giám đốc điều hành Cục Thống Kê về Lao Động, do chủ nhân Nhà Trắng không hài lòng về báo cáo cho thấy thị trường lao động ở Mỹ đang bị sa sút.

Người biểu tình Israel kêu gọi ông Trump ra tay

Hàng chục ngàn người biểu tình Israel đã tập trung tại Tel Aviv và Jerusalem tối ngày 6-9, giờ địa phương, trong bối cảnh chính quyền nước này mở rộng cuộc chiến ở Dải Gaza. Trong đó, gia đình của các con tin và những người ủng hộ họ lo ngại cuộc tấn công vào thành phố Gaza có thể gây nguy hiểm cho người thân của họ.

Hãng tin Reuters mô tả đám đông mang tấm biển có hình ảnh các con tin cùng dòng chữ: "Tổng thống Trump, hãy cứu các con tin". Những người biểu tình cho biết họ tin rằng chỉ có Tổng thống Mỹ Donald Trump mới có thể gây áp lực lên chính quyền Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Hiện vẫn còn 48 con tin bị giam giữ tại Gaza và quan chức Israel tin rằng khoảng 20 người vẫn còn sống.

Tân Thủ tướng Thái Lan gấp rút hoàn thiện nội các

Sau khi được bầu làm Thủ tướng Thái Lan, ông Anutin Charnvirakul đang chuẩn bị thành lập chính phủ mới. Các cuộc đàm phán đang diễn ra và ông Anutin cho biết sẽ làm việc "không có ngày nghỉ" để hoàn thiện nội các liên minh.

Theo báo Bangkok Post, Đảng Bhumjaithai của ông Anutin dự kiến sẽ nắm 12 ghế bộ trưởng và 5 ghế dành cho các đảng còn lại. 

Một số vị trí được dự báo như Thống đốc Ngân hàng Thái Lan Sethaput Suthiwartnarueput sẽ làm Bộ trưởng Tài chính, cựu Bộ trưởng Năng lượng Supattanapong Punmeechaow sẽ quay lại vị trí này, nhà ngoại giao kỳ cựu Sihasak Phuangketkeow phụ trách các vấn đề đối ngoại...

Ukraine nói tự sản suất 60% vũ khí

Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 6-9 cho biết gần 60% vũ khí mà quân đội Ukraine sử dụng được sản xuất trong nước, vượt mục tiêu ông đặt ra 2 tháng trước. 

"Và đây là những vũ khí mạnh mẽ, với nhiều tính năng tiên tiến", ông Zelensky khẳng định và đề cập đến một dự án chung nhằm sản xuất vũ khí tại Đan Mạch.

Chính quyền Ukraine từ lâu đã nhấn mạnh việc thúc đẩy sản xuất vũ khí trong nước là yếu tố then chốt để đảm bảo quốc phòng tương lai của Ukraine. Nước này đã tập trung sản xuất máy bay không người lái và cung cấp hệ thống phòng không để chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa dữ dội của Nga.

Vào tháng 7-2025, ông Zelensky đã kêu gọi chính phủ tăng sản lượng vũ khí sản xuất tại Ukraine lên hơn 50%.

Trung Quốc phóng nhóm vệ tinh viễn thám mới

Ngày 6-9, Trung Quốc đã phóng một nhóm vệ tinh viễn thám mới từ trung tâm phóng vệ tinh ở phía bắc tỉnh Sơn Tây. 

Theo Tân Hoa xã, nhóm vệ tinh Yaogan-40 03 đã được phóng lúc 12h34, giờ địa phương, bằng tên lửa đẩy Trường Chinh-6 cải tiến và đã đi vào quỹ đạo định sẵn thành công.

Các vệ tinh sẽ được sử dụng để phát hiện môi trường điện từ và thực hiện các thử nghiệm kỹ thuật liên quan.

Canada, Úc đưa tàu chiến qua eo biển Đài Loan

Quân đội Trung Quốc hôm 6-9 cho biết đã cử lực lượng bám theo và cảnh báo khinh hạm Ville de Quebec của Canada và tàu khu trục tên lửa dẫn đường Brisbane của Úc di chuyển qua eo biển Đài Loan.

Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông chỉ trích hai tàu Úc và Canada có "hành vi gây rối và khiêu khích". "Hành động của Canada và Úc đã phát đi những tín hiệu sai lệch và làm gia tăng rủi ro an ninh", lực lượng này nói.

Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn của tàu Ville de Quebec cho biết tàu được triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch Horizon, nhằm thúc đẩy hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Theo một tuyên bố của Chính phủ Canada, con tàu đã hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines vào đầu tuần này, tham gia các cuộc tập trận tự do hàng hải. Lực lượng Úc vẫn chưa lên tiếng.

Trăng máu xuất hiện đêm 7-9

Đêm ngày 7-9 đến rạng sáng 8-9, người dân Indonesia sẽ chứng kiến hiện tượng "trăng máu" hiếm thấy khi Mặt trăng đi vào vùng tối của Trái đất. Trong quá trình nguyệt thực này, Mặt trăng không hoàn toàn tối đen, thay vào đó, ánh sáng đỏ khúc xạ qua bầu khí quyển Trái đất chiếu sáng bề mặt Mặt trăng, tạo cho nó một màu đỏ thẫm.

Đây là khoảnh khắc hào hứng đối với những người yêu thiên văn bởi hiện tượng nguyệt thực toàn phần tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 3-3-2026.

Vắc xin chống ung thư của Nga đã sẵn sàng dùng và đang chờ Bộ Y tế nước này cấp phép sử dụng lâm sàng.

Tổng thống Mỹ bày tỏ sự không hài lòng với việc lãnh đạo Nga và Ấn Độ cùng đến Trung Quốc trong thời gian qua, song vẫn nhấn mạnh có quan hệ tốt với ông Modi.

Theo Pravda, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã gặp mặt trực tiếp tại thành phố Uzhhorod trong ngày 5/9.

Sau cuộc gặp, Thủ tướng Fico thừa nhận rằng Ukraine có “quan điểm đối lập hoàn toàn” với Slovakia về vấn đề năng lượng.

“Tôi tôn trọng quan điểm của Tổng thống Zelensky. Nhưng tôi cũng hy vọng Kiev tôn trọng quan điểm của chúng tôi và ngừng tấn công đường ống dẫn dầu Druzhba”, ông Fico cho biết.

Về phía Ukraine, Tổng thống Zelensky tuyên bố nước này sẵn sàng cung cấp dầu khí cho Slovakia, nhưng đó phải là những nguồn không tới từ Nga.

“Tôi đã nói chuyện với Thủ tướng Fico. Chúng tôi có thể cung cấp khí đốt và dầu mỏ cho Slovakia, nhưng cốt lõi là chúng phải tới từ các nguồn cung khác. Ukraine vẫn đang đáp trả các cuộc tập kích của Nga nhắm vào hạ tầng năng lượng, và sẽ không dừng lại cho tới khi xung đột chấm dứt”, ông Zelensky nói.

Cũng theo nhà lãnh đạo Ukraine, Thủ tướng Fico đã bày tỏ sự ủng hộ với Kiev về việc gia nhập EU. “Điều này có ý nghĩa rất lớn”, ông Zelensky nhấn mạnh.

Kể từ đầu tháng 8, Ukraine đã nhiều lần sử dụng UAV để tập kích đường ống dẫn dầu Druzhba, một tuyến đường ống quan trọng vận chuyển dầu thô của Nga và Kazakhstan đến Slovakia và Hungary. Cả hai quốc gia EU sau đó đã cáo buộc Kiev đe dọa an ninh năng lượng của họ.

Trong ngày 5/9, Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto nhấn mạnh rằng Budapest buộc phải mua dầu Nga trực tiếp vì “không có lựa chọn nào khác”.

“Chúng tôi cũng đã yêu cầu Ủy ban châu Âu (EC) có hành động trước các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào đường ống được coi là ‘không thể thay thế’ đối với an ninh năng lượng của Hungary và Slovakia”, ông Szijjarto tuyên bố.

Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết, việc nước này tập kích đường ống dẫn dầu mỏ từ Nga sang Hungary và Slovakia là một "biện pháp trừng phạt".

Lệnh cấm tiếp xúc giữa những người khác giới không có quan hệ họ hàng được Taliban thực thi ngay cả trong tình huống khẩn cấp đã khiến tình trạng của những người phụ nữ Afghanistan bị thương và mắc kẹt dưới đống đổ nát sau trận động đất thêm trầm trọng.

"Chúng tôi luôn là những người cuối cùng được nhìn thấy"

Theo tờ New York Times, hơn 36 giờ sau khi trận động đất xảy ra hôm 31-8, những nhân viên cứu hộ đầu tiên đã tiếp cận làng Andarluckak ở tỉnh Kunar trên vùng núi phía đông Afghanistan.

Đội cứu hộ nhanh chóng đưa những người đàn ông và trẻ em bị thương ra ngoài và băng bó vết thương cho họ.

Tuy nhiên, những người phụ nữ và thiếu nữ ở đó thì bị gạt sang một bên, dù một số người trong đó vẫn đang chảy máu, theo lời kể của cô Bibi Aysha, 19 tuổi.

"Họ gom chúng tôi vào một góc rồi bỏ mặc. Không ai giúp, không ai hỏi thăm hay thậm chí đến gần phụ nữ", cô nói.

Tính đến ngày 4-9, gần bốn ngày sau động đất, vẫn chưa có nữ nhân viên cứu trợ nào đến làng của cô Aysha. 

Cô và cậu con trai 3 tuổi đã phải ngủ ngoài trời ba đêm, vì mưa lớn khiến họ không thể di chuyển đến nơi trú ẩn hay ra thành phố - nơi chồng cô đang làm việc.

"Chúa đã cứu sống tôi và con trai. Nhưng sau đêm đó, tôi đã hiểu làm phụ nữ ở đây có nghĩa là chúng tôi luôn là những người cuối cùng được nhìn thấy", cô Aysha nói.

Anh Tahzeebullah Muhazeb, một tình nguyện viên, đến làng Mazar Dara, cũng thuộc tỉnh Kunar, cho biết các nhân viên y tế toàn nam giới ở đó ngần ngại kéo phụ nữ ra khỏi đống gạch đá. Những người phụ nữ bị mắc kẹt với thương tích phải chờ những phụ nữ từ làng khác đến giải cứu.

"Cảm giác như phụ nữ hoàn toàn vô hình. Đàn ông và trẻ em được chữa trị trước, còn phụ nữ thì ngồi tách biệt, chờ đợi", anh Muhazeb, 33 tuổi, cho biết.

Nếu không có thân nhân nam đi cùng, nhân viên cứu hộ phải kéo thi thể phụ nữ ra bằng quần áo của họ, để tránh tiếp xúc da thịt.

Các nhóm cứu trợ và tổ chức nhân đạo cho rằng phản ứng sau thảm họa này đã phơi bày sự phân biệt đối xử mà phụ nữ và trẻ em gái ở Afghanistan phải gánh chịu. Họ vừa bị vùi lấp dưới gạch đá, vừa chịu sức nặng của bất bình đẳng giới.

"Phụ nữ và trẻ em gái sẽ lại là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, vì vậy chúng ta phải đặt nhu cầu của họ vào trọng tâm của công tác ứng cứu và phục hồi", bà Susan Ferguson - đặc phái viên của Cơ quan Liên hợp quốc vì Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ tại Afghanistan - nhấn mạnh.

Dù Taliban chưa công bố thống kê theo giới tính về số thương vong, song nhiều bác sĩ, nhân viên cứu hộ và phụ nữ tại các vùng bị ảnh hưởng khẳng định những người phụ nữ đang phải trải qua một thử thách đặc biệt khắc nghiệt do sự bỏ mặc và cô lập.

Ngành y tế thiếu trầm trọng nhân lực là nữ giới

Tại Afghanistan, quy định văn hóa và tôn giáo nghiêm ngặt do Taliban áp đặt chỉ cho phép thân nam (cha, anh trai, chồng hoặc con trai) mới được chạm vào người phụ nữ trong gia đình.

Ở chiều ngược lại, phụ nữ không được phép chạm vào đàn ông ngoài gia đình. Trong vùng thảm họa, nữ cứu hộ cũng bị cấm hỗ trợ nam giới. Nhưng phụ nữ có thể kéo những người phụ nữ khác (không cùng huyết thống) ra khỏi đống đổ nát.

Afghanistan đang đối mặt với sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực y tế, đặc biệt là nữ giới. Điều này còn đáng báo động hơn nữa khi năm ngoái, Taliban ban hành lệnh cấm phụ nữ học ngành y.

Giờ đây, trận thảm họa đã phơi bày thêm tình cảnh "một cổ hai tròng" mà nữ giới ở nơi này phải chịu đựng.

Một phóng viên của tờ New York Times đã đến làng Mazar Dara sau khi trận động đất xảy ra và cho biết không thấy bất kỳ bóng dáng phụ nữ nào trong đội ngũ y tế, cứu hộ hay viện trợ. Ở một bệnh viện huyện mà phóng viên ghé thăm, hoàn toàn không có nhân viên nữ.

Người phát ngôn Bộ Y tế do Taliban quản lý thừa nhận thiếu nhân lực nữ tại các vùng động đất.

"Số lượng bác sĩ và y tá nữ tập trung nhiều nhất tại các bệnh viện ở Kunar, Nangarhar và Laghman, đặc biệt là để điều trị cho các nạn nhân trong trận động đất" - người phát ngôn Sharafat Zaman nói về những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Theo số liệu Chính phủ Afghanistan, trận động đất mạnh 6 độ đã khiến hơn 2.200 người thiệt mạng và 3.600 người bị thương, san phẳng vô số làng mạc.